Η περίοδος του αλωνισμού αποτελεί το τελικό και καθοριστικό στάδιο μιας ολόκληρης καλλιεργητικής χρονιάς. Ακόμη και όταν η καλλιέργεια έχει εξελιχθεί ομαλά, οι τελευταίες ημέρες πριν από τη συγκομιδή, αλλά και οι χειρισμοί που εφαρμόζονται κατά τη διάρκειά της, μπορούν να επηρεάσουν τόσο την ποιότητα όσο και την εμπορική αξία του παραγόμενου προϊόντος. Οι καιρικές συνθήκες, ο σωστός χρόνος συγκομιδής, η κατάσταση των θεριζοαλωνιστικών μηχανών και η διαχείριση πιθανών προβλημάτων μέσα στο χωράφι είναι παράγοντες που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή.
Με αφορμή την έναρξη της συγκομιστικής περιόδου στο σιτάρι, ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με τον κ. Στυλιανό Τσακίρη, γεωπόνο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Δημητριακών Ορεστιάδας «Η Ένωση», ο οποίος ανέλυσε τα βασικότερα σημεία που πρέπει να έχουν υπόψη τους οι παραγωγοί.
Ο καιρός, η υγρασία του καρπού και ο σωστός χρόνος συγκομιδής: «Το στάρι πρέπει να μαζεύεται στεγνό»
Όπως εξηγεί ο κ. Τσακίρης, από τη στιγμή που το σιτάρι έχει περάσει στο στάδιο της ωρίμανσης και της ξήρανσης, οι βροχοπτώσεις μόνο αρνητικά μπορούν να επηρεάσουν το προϊόν. Για τον λόγο αυτό, όπως επισημαίνει, δεν επιθυμούνται βροχές κατά το διάστημα που προηγείται του αλωνισμού, ενώ δεν υπάρχει κανένας λόγος να πραγματοποιηθεί άρδευση σε αυτή τη φάση της καλλιέργειας.
«Το θέμα είναι να στεγνώνει ο σπόρος και να μαζεύεται στεγνός», αναφέρει χαρακτηριστικά, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην υγρασία του καρπού. Σύμφωνα με τον ίδιο, το σιτάρι πρέπει να συγκομίζεται με υγρασία μικρότερη του 13%, καθώς υψηλότερα ποσοστά δημιουργούν προβλήματα τόσο στη διαχείριση του προϊόντος κατά τη συγκομιδή όσο και στη μετέπειτα αποθήκευσή του. Όπως τονίζει, αυτή είναι και η βασική ανησυχία των ημερών, καθώς ο καρπός πρέπει να μπορεί να διατηρηθεί και να αποθηκευτεί σωστά χωρίς να υποβαθμιστεί ποιοτικά.
Οι συνεχόμενες βροχοπτώσεις λίγο πριν τη συγκομιδή δεν φαίνεται να έχουν οδηγήσει σε κάποια ιδιαίτερη έξαρση προσβολών από έντομα ή μύκητες στο τελικό στάδιο της καλλιέργειας. Όπως σημειώνει ο κ. Τσακίρης, προς τη φάση της ξήρανσης δεν έχουν παρατηρηθεί σημαντικές προσβολές και, αν υπάρχουν, αυτές είναι ελάχιστης σημασίας. Ωστόσο, οι καιρικές συνθήκες εξακολουθούν να επηρεάζουν κρίσιμα ποιοτικά χαρακτηριστικά του σιταριού.
Όπως εξηγεί, κάθε βροχή μπορεί να μειώνει το ειδικό βάρος του σκληρού σίτου, να επηρεάζει το γέμισμα του κόκκου και τελικά να οδηγεί τόσο σε απώλεια κιλών ανά στρέμμα όσο και σε υποβάθμιση της ποιότητας. «Μέρα με τη μέρα, εφόσον πέφτει το ειδικό βάρος, πέφτουν και τα συνολικά κιλά ανά στρέμμα», σημειώνει.
Για τον λόγο αυτό, όταν το σιτάρι έχει φτάσει στο κατάλληλο στάδιο ωρίμανσης και έχει αποκτήσει την απαιτούμενη υγρασία, η σύσταση είναι σαφής: «Μόλις είναι έτοιμα τα στάρια και ξεραθούν, ο παραγωγός καλά θα κάνει να τα αλωνίσει και να τα συγκομίσει».
Παράλληλα, ο κ. Τσακίρης εκτιμά ότι οι παραγωγοί διαθέτουν συνήθως ένα «παράθυρο» περίπου δέκα ημερών μέσα στο οποίο πραγματοποιείται η συγκομιδή . Οι περισσότεροι, όπως αναφέρει, είναι έμπειροι και μπορούν να αναγνωρίσουν το κατάλληλο φαινολογικό στάδιο, ενώ στην πράξη η μεγαλύτερη ποσότητα της παραγωγής συγκομίζεται μέσα σε αυτό το δεκαήμερο κάθε χρόνο.
Σωστός αλωνισμός και καλή ρύθμιση των μηχανών: Παράγοντας που συχνά υποτιμάται
Πέρα από τις καιρικές συνθήκες, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η ίδια η διαδικασία της συγκομιδής. Ο κ. Τσακίρης τονίζει ότι οι θεριζοαλωνιστικές μηχανές πρέπει να είναι σωστά ρυθμισμένες, καθώς μία λανθασμένη ρύθμιση μπορεί να προκαλέσει σημαντικές απώλειες στην ποιότητα του παραγόμενου προϊόντος. Όπως αναφέρει, αρκετοί μεγάλοι παραγωγοί διαθέτουν δικές τους μηχανές, γεγονός που καθιστά ακόμη σημαντικότερη τη σωστή ρύθμιση και λειτουργία τους.
«Χρειάζεται καλή ρύθμιση, να μην υποβαθμίσουμε την ποιότητα με ένα κακό αλώνι», αναφέρει, εξηγώντας ότι το ποσοστό των σπασμένων κόκκων πρέπει να παραμένει περίπου στο 2%, ενώ στην πράξη έχουν παρατηρηθεί περιπτώσεις όπου κακή ρύθμιση της μηχανής οδήγησε σε πολύ υψηλότερα ποσοστά.
Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι οι παραγωγοί γνωρίζουν ήδη τις βασικές προδιαγραφές παράδοσης, όπως η χαμηλή υγρασία, τα αποδεκτά ποσοστά σπασμένων κόκκων και η αποφυγή ξένων υλών, ωστόσο οι σχετικές συστάσεις επαναλαμβάνονται κάθε χρόνο ώστε να αποφεύγονται λάθη που επηρεάζουν την εμπορική αξία του προϊόντος.
Ο γεωπόνος του συνεταιρισμού στέκεται και σε ένα ακόμη επίκαιρο ζήτημα, που αφορά την πυρασφάλεια κατά τη διάρκεια της συγκομιδής. Όπως επισημαίνει, οι θεριζοαλωνιστικές αποτελούν σύνθετα μηχανήματα που απαιτούν συστηματική συντήρηση, ενώ το προσωπικό πρέπει να βρίσκεται σε αυξημένη ετοιμότητα για τυχόν εκδήλωση πυρκαγιάς. «Είναι εύφλεκτο και το άχυρο του σταριού και τα χόρτα γύρω από το χωράφι», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι απαιτείται προσοχή τόσο για την προστασία των μηχανημάτων όσο και για την αποφυγή επέκτασης πυρκαγιών σε γειτονικές ή δασικές εκτάσεις.
Δαυλίτης και διαχωρισμός προβληματικών παρτίδων
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο κ. Τσακίρης στην παρουσία κόκκων δαυλού, δηλαδή προσβολών από τον μύκητα του δαυλίτη. Όπως εξηγεί, ακόμη και μικρές ποσότητες προσβεβλημένων κόκκων καθιστούν το προϊόν μη εμπορεύσιμο, καθώς η χαρακτηριστική οσμή επηρεάζει έντονα την ποιότητά του. «Δεν το τρώνε ούτε τα ζώα», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Το ζήτημα αποκτά φέτος ιδιαίτερη σημασία, καθώς, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις του, αρκετοί παραγωγοί επέλεξαν να κρατήσουν δικό τους σπόρο αντί να χρησιμοποιήσουν πιστοποιημένο. Σε περίπτωση που εντοπιστεί προσβολή σε κάποιο αγροτεμάχιο, η σύσταση είναι να διαχωριστεί πλήρως από τις υπόλοιπες ποσότητες. «Δεν πρέπει να το αναμίξουν για να μην χαλάσουν ποσότητες που είναι καλές», τονίζει.
Το ίδιο ισχύει και για άλλες περιπτώσεις υποβαθμισμένων παρτίδων ή χωραφιών με ιδιαίτερα προβλήματα και υψηλή παρουσία ζιζανίων, καθώς η ανάμιξη με ποιοτικό προϊόν μπορεί να οδηγήσει σε συνολική υποβάθμιση της παρτίδας. Ο ίδιος διευκρινίζει ότι τα ελάχιστα υπολείμματα που ενδέχεται να παραμένουν στη θεριζοαλωνιστική από προηγούμενο χωράφι συνήθως δεν αποτελούν σημαντικό ζήτημα. Η προσοχή πρέπει να επικεντρώνεται κυρίως στον διαχωρισμό αγροτεμαχίων που παρουσιάζουν προσβολές από δαυλίτη ή άλλα ποιοτικά προβλήματα, ώστε να μην υποβαθμίζονται καλές ποσότητες σιταριού.
Η φετινή εικόνα στον Έβρο
Σε ό,τι αφορά τη φετινή εικόνα της καλλιέργειας, ο κ. Τσακίρης εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξος. Όπως αναφέρει, τα σιτάρια που σπάρθηκαν από τον Νοέμβριο έως τις αρχές Δεκεμβρίου παρουσιάζουν πολύ καλή εικόνα και δείχνουν ότι μπορούν να δώσουν τόσο υψηλές αποδόσεις όσο και καλή ποιότητα.
«Μέχρι αυτή την ώρα και η ποσότητα είναι καλή και η ποιότητα», σημειώνει, διευκρινίζοντας παράλληλα ότι δεν υπάρχει λόγος να θεωρείται πως η φετινή παραγωγή θα κινηθεί σε χαμηλότερα ποιοτικά επίπεδα σε σχέση με άλλες χρονιές. Ωστόσο, όπως τονίζει, «η ποιότητα μέχρι την τελευταία ώρα παίζεται», καθώς πολλά θα εξαρτηθούν από τις συνθήκες που θα επικρατήσουν μέχρι την ολοκλήρωση της συγκομιδής.
Αντίθετα, σε ορισμένες περιπτώσεις όψιμων σπορών του Δεκεμβρίου παρατηρήθηκαν προβλήματα λόγω παγετών και των έντονων βροχοπτώσεων που προηγήθηκαν, με αποτέλεσμα πιο αραιές καλλιέργειες και προσδοκίες για χαμηλότερες αποδόσεις. Όπως αναφέρει, πρόκειται για περιπτώσεις που έχουν ήδη διαπιστωθεί από τους γεωπόνους της περιοχής και για τις οποίες έχουν γίνει οι σχετικές αναγγελίες.
Όπως υπογραμμίζει ο κ. Τσακίρης, η τελική εικόνα της φετινής παραγωγής θα διαμορφωθεί τις επόμενες ημέρες, καθώς η ποιότητα του συγκομιζόμενου σιταριού θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό τόσο από τις καιρικές συνθήκες που θα επικρατήσουν μέχρι την ολοκλήρωση του αλωνισμού όσο και από τους χειρισμούς που θα εφαρμοστούν κατά τη συγκομιδή και τη διαχείριση του προϊόντος.