Ολική κυβίστηση, ο Αυγενάκης δεν δέχεται την θέση προέδρου στη Γεωργική Σχολή Μεσαράς

Ανακοινώθηκε από την κυβέρνηση η ίδρυση νέου Αναπτυξιακού Φορέα για τον πρωτογενή τομέα στην Κρήτη, μιας Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας, με έδρα την Γεωργική Σχολή Μεσαράς Ηρακλείου και πρόεδρο τον... Λευτέρη Αυγενάκη.

Ο πρώην υπουργός ΑΑΤ απαλλάχθηκε από την εξεταστική επιτροπή διερεύνησης του σκανδάλου στον ΟΠΕΚΕΠΕ με ψήφους της πλειοψηφίας, παρότι περιλαμβανόταν στη δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.

Συγκρότηση Διοικητικού Συμβουλίου και ανάληψη προεδρίας

Το Διοικητικό Συμβούλιο συγκροτήθηκε σε σώμα με ομόφωνη απόφαση των εταίρων, αναδεικνύοντας στη θέση του Προέδρου τον Λευτέρη Αυγενάκη, του Αντιπροέδρου τον Μιχάλη Κοκολάκη και του Γραμματέα τον καθηγητή Νεκτάριο Βιδάκη.
Η ανάληψη της Προεδρίας από τον κ. Αυγενάκη αποτελεί φυσική συνέχεια της στρατηγικής πρωτοβουλίας που ο ίδιος οραματίστηκε, σχεδίασε και προώθησε από τη θέση του Υπουργού. Σήμερα, περνά στην επόμενη φάση: την υλοποίηση.
Το αμέσως επόμενο διάστημα θα καταρτιστεί ο Κανονισμός Λειτουργίας του Διοικητικού Συμβουλίου και θα ακολουθήσουν οι πρώτες οργανωτικές ενέργειες, με στόχο την ταχεία ενεργοποίηση των εργαλείων του νέου φορέα. Παράλληλα, προγραμματίζεται και η πρώτη συνεδρίαση του Επιστημονικού Συμβουλίου, το οποίο θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στον στρατηγικό σχεδιασμό του φορέα και στη διασύνδεση της επιστήμης με την πράξη. Στο Επιστημονικό Συμβούλιο συμμετέχουν το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο (ΕΛΜΕΠΑ), το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ), το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων (ΜΑΙΧ), συμβάλλοντας με την επιστημονική τους τεκμηρίωση στην υλοποίηση των στόχων του Φορέα.

Δήλωση Λευτέρη Αυγενάκη, προέδρου νέου Αναπτυξιακού Φορέα

«Πριν περίπου δύο χρόνια, ξεκινήσαμε μια οργανωμένη προσπάθεια για την πλήρη αξιοποίηση της Γεωργικής Σχολής Μεσαράς. Ένας χώρος με μεγάλη ιστορία, τεράστιες δυνατότητες αλλά και μεγάλα προβλήματα. Πολλοί τότε έλεγαν “τι κρίμα να ρημάζει...”. Εμείς όμως είδαμε μια ευκαιρία.
Αποτυπώσαμε τις υποδομές, προχωρήσαμε με τη Deloitte στις απαραίτητες μελέτες, εξασφαλίσαμε χρηματοδότηση 1,5 εκατομμυρίου ευρώ, ξεκινήσαμε εργολαβίες και σήμερα βλέπουμε τα πρώτα αποτελέσματα να παίρνουν σάρκα και οστά.
Η Γεωργική Σχολή Μεσαράς μετατρέπεται σε κόμβο γνώσης, καινοτομίας και εξωστρέφειας. Ένα σημείο αναφοράς που θα ενώνει την επιστήμη με την πράξη, θα καλλιεργεί νέες δεξιότητες, θα δίνει εργαλεία στους παραγωγούς, θα χτίζει γέφυρες με τα πανεπιστήμια και θα ανοίγει δρόμους για τη διεθνοποίηση της αγροτικής εκπαίδευσης.
Ευχαριστώ θερμά τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων, κ. Κώστα Τσιάρα, που από την πρώτη στιγμή αγκάλιασε το όραμα της αναβάθμισης της Σχολής και στήριξε την πιλοτική εφαρμογή του νέου αυτού αναπτυξιακού μοντέλου - πρώτα στην Κρήτη και σύντομα στη Θεσσαλία και την Πελοπόννησο. Αναλαμβάνω με τιμή και αίσθημα ευθύνης την Προεδρία του νέου Φορέα. Είναι ένα στοίχημα που ξεκίνησε με σχέδιο, συνεχίστηκε με συνεργασίες και τώρα περνά στη φάση της υλοποίησης. Η Σχολή ξαναζωντανεύει. Και μαζί της ξαναγεννιέται η ελπίδα για έναν σύγχρονο, καινοτόμο και ισχυρό πρωτογενή τομέα στην Κρήτη και σε όλη τη χώρα».

Οι εταίροι του Νέου Φορέα

Το νέο σχήμα υπογράφουν και συγκροτούν οι εξής θεσμικοί εταίροι:
1. ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ (Ν.Π.Ι.Δ.)
Εκπρόσωπος: Καθηγητής Σπυρίδων Μάμαλης, Πρόεδρος Δ.Σ.
2. Περιφέρεια Κρήτης (Ο.Τ.Α. Β’ Βαθμού)
Εκπρόσωπος: κ. Σταύρος Αρναουτάκης, Περιφερειάρχης
3. Δήμος Γόρτυνας (Ο.Τ.Α. Α’ Βαθμού)
Εκπρόσωπος: κ. Μιχαήλ Κοκολάκης, Δήμαρχος
4. Δήμος Φαιστού (Ο.Τ.Α. Α’ Βαθμού)
Εκπρόσωπος: κ. Γρηγόριος Νικολιδάκης, Δήμαρχος
5. Δήμος Ηρακλείου (Ο.Τ.Α. Α’ Βαθμού)
Εκπρόσωπος: κ. Αλέξης Καλοκαιρινός, Δήμαρχος
6. Επιμελητήριο Ηρακλείου (Ν.Π.Δ.Δ.)
Εκπρόσωπος: κ. Ευάγγελος Καρκανάκης, Πρόεδρος
7. Αναπτυξιακή Ηρακλείου Α.Ε. Ο.Τ.Α.
Εκπρόσωπος: κ. Εμμανουήλ Κοκοσάλης, Πρόεδρος

Δηλώσεις από εκπρόσωπους των Φορέων

Καθηγητής Σπυρίδων Μάμαλης, Πρόεδρος ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ: «Με μεγάλη χαρά είμαστε οι οικοδεσπότες αυτής της ιστορικής υπογραφής. Ο φορέας που δημιουργείται σήμερα έχει τριπλή αποστολή: να υπηρετήσει την αγροτική έρευνα, να στηρίξει τη συμβουλευτική στον παραγωγό και να λειτουργήσει ως αναπτυξιακό εργαλείο με σεβασμό στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τόπου. Η σύνδεση του πρωτογενούς τομέα με τη μεταποίηση και τον τουρισμό είναι πλέον αναγκαία. Η Σχολή της Μεσαράς θα είναι ο φάρος αυτής της σύνδεσης».

Νίκος Συριγωνάκης, Αντιπεριφερειάρχης Ηρακλείου: «Μεταφέρω τα θερμά συγχαρητήρια του Περιφερειάρχη μας. Αν και απουσιάζει λόγω έκτακτης υποχρέωσης στην Αθήνα, η Περιφέρεια Κρήτης είναι παρούσα. Σήμερα συγκεντρωθήκαμε για να στηρίξουμε ένα εγχείρημα που αλλάζει το αναπτυξιακό μοντέλο της περιοχής και της Κρήτης συνολικά. Η ίδρυση του φορέα είναι ένα βήμα ουσίας για την ενίσχυση της αγροτικής παραγωγής».

Αλέξης Καλοκαιρινός, Δήμαρχος Ηρακλείου: «Όταν ο Λευτέρης Αυγενάκης με ενημέρωσε για αυτό το όραμα, δεν είχα καμία αμφιβολία ότι ο Δήμος Ηρακλείου οφείλει να είναι συμμέτοχος. Η ενδοχώρα μας έχει βαθιά αγροτική ταυτότητα και η στήριξη της Σχολής είναι ευθύνη μας. Σήμερα χτίζουμε το μέλλον της».

Γρηγόρης Νικολιδάκης, Δήμαρχος Φαιστού: «Μια σχολή που κάποτε προσέφερε τα μέγιστα, σήμερα επιστρέφει με ανανεωμένη αποστολή. Χάρη στη συνεργασία και τη στήριξη του πρώην Υπουργού Λευτέρη Αυγενάκη, δεν αφήσαμε να σβήσει. Το όραμα αυτό θα ωφελήσει όχι μόνο τη Μεσαρά, αλλά όλη την Κρήτη και τη Μεσόγειο».

Μιχάλης Κοκολάκης, Δήμαρχος Γόρτυνας: «Ένα όραμα που ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια, σήμερα παίρνει σάρκα και οστά. Η περιοχή μας έχει πλέον τη δυνατότητα να γίνει πρότυπο καινοτομίας, εξωστρέφειας και αγροτικής προόδου. Η Γεωργική Σχολή ξαναβρίσκει τη θέση της στον χάρτη της αναπτυξιακής στρατηγικής».

Μανόλης Κοκοσάλης, Πρόεδρος Αναπτυξιακής Ηρακλείου: «Η συμβολή του Λευτέρη Αυγενάκη υπήρξε καθοριστική για την ωρίμανση των έργων που βλέπουμε σήμερα. Το νέο σχήμα έχει τεράστιες δυνατότητες και η Αναπτυξιακή Ηρακλείου δηλώνει παρούσα».

Βαγγέλης Καρκανάκης, Πρόεδρος Επιμελητηρίου Ηρακλείου: «Αγκαλιάσαμε το εγχείρημα από την πρώτη στιγμή. Το Επιμελητήριο βλέπει τον πρωτογενή τομέα ως αναπόσπαστο κομμάτι της οικονομικής ανάπτυξης. Θα είμαστε δίπλα σε κάθε προσπάθεια ενίσχυσης της παραγωγής και της μεταποίησης».

Γιώργος Μαυρογιάννης, Διευθυντής Αναπτυξιακής Ηρακλείου: «Η υλοποίηση των έργων ανακατασκευής δεν θα ήταν δυνατή χωρίς τη συμβολή του Λευτέρη Αυγενάκη. Με τα προγράμματα LEADER κάναμε το πρώτο βήμα. Τώρα ξεκινούν τα ουσιαστικά».

Παναγιώτης Χατζηνικολάου, Αντιπρόεδρος ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ: «Η στρατηγική συνεργασία πολιτείας, τοπικής αυτοδιοίκησης και επιστήμης φέρνει καρπούς. Ο φορέας αυτός έχει τη δυναμική να αποτελέσει μοντέλο ανάπτυξης με διεθνές αποτύπωμα».

Καθηγητής Γιάννης Βόντας, Διευθυντής του Ινστιτούτου Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας ΙΤΕ: «Η γνώση πρέπει να καταλήγει στην πράξη. Από την αρχή της προσπάθειας φαινόταν η σοβαρότητα και η μεθοδικότητα της ομάδας. Είμαστε δίπλα τους».

Δρ. Γεώργιος Μπαουράκης, Διευθυντής του Μεσογειακού Αγρονομικού Ινστιτούτου Χανίων (ΜΑΙΧ): «Βλέπουμε το κέντρο αυτό σαν ένα Μεσογειακό κέντρο, έναν κόμβο για την κρητική διατροφή και ένα κόμβο αγροτουρισμού. Για εμάς το Α και το Ω είναι η εξωστρέφεια, και μέσα από αυτόν τον νέο φορέα μπορούμε να δούμε την ανάπτυξη μπροστά μας».

Χαιρετισμούς μετέφεραν επίσης και από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, εκ μέρους του Πρύτανη κ. Σπύρου Κίντζιου και του κ. Νίκου Κατσαράκη, Πρύτανη του ΕΛΜΕΠΑ.

Αντικείμενο και Σκοποί

Ο νέος φορέας έχει ως κύριους άξονες:
● Αγροτική Εκπαίδευση και Κατάρτιση
● Έρευνα σε Τοπικό Επίπεδο
● Αναπτυξιακές Πρωτοβουλίες στον Νομό Ηρακλείου

Μεταξύ των ειδικών στόχων του φορέα περιλαμβάνονται:
● Εκσυγχρονισμός υποδομών του πρώην Σταθμού Γεωργικής Έρευνας Μεσαράς
● Ανάπτυξη πολυδύναμου Κέντρου Εκπαίδευσης – Έρευνας – Καινοτομίας
● Δημιουργία πρότυπου αγροκτήματος και εργαστηρίων
● Προώθηση τοπικών ποικιλιών και ΠΟΠ-ΠΓΕ προϊόντων
● Ενίσχυση εκπαίδευσης παραγωγών και γεωργικών συμβούλων
● Συμμετοχή σε δράσεις της νέας ΚΑΠ
● Συνεργασία με ΑΕΙ, ερευνητικά και επιστημονικά ιδρύματα
● Διοργάνωση θερινών σχολείων και μεταπτυχιακών κύκλων.

Ανακοίνωση ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής

Το είδαμε και αυτό: Πρόεδρος του νέου αναπτυξιακού φορέα με τη μορφή αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρείας και έδρα τη Γεωργική Σχολή Μεσαράς ανέλαβε ο Λευτέρης Αυγενάκης, ο πρώην υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης της Νέας Δημοκρατίας, που με εντολή Μητσοτάκη αμνηστεύτηκε από τη διερεύνηση των ποινικών του ευθυνών στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, όπως ζητούσε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Η Γεωργική Σχολή Μεσαράς, χωρίς την υποτυπώδη διαβούλευση των μετόχων, με μια fast track διαδικασία, μετατράπηκε σε εκτελεστικό όργανο εξυπηρέτησης κομματικών επιδιώξεων.

Δεν υπάρχει όριο στον θεσμικό και πολιτικό κατήφορο της Νέας Δημοκρατίας.

Την τρίτη θέση στην Ευρώπη έχει η Ελλάδα όσον αφορά την ενοικίαση αγροτεμαχίων, σύμφωνα με τα στοιχεία για τα ενοίκια γεωργικής γης που δημοσιεύθηκαν από την Eurostat.

Όσον αφορά το σύνολο της ΕΕ η μέση ετήσια τιμή ενοικίασης αγροτεμαχίων και μόνιμων λιβαδιών για το 2024 εκτιμάται στα 295 ευρώ ανά εκτάριο (10 στρέμματα), σημειώνοντας αύξηση, κατά 6,4%, σε σύγκριση με το 2023 (που ήταν 277 ευρώ).

Στην ΕΕ η ενοικίαση 1 εκταρίου καλλιεργήσιμης γης ήταν η πιο ακριβή στην Ολλανδία με μέσο κόστος 941 ευρώ ετησίως, ακολουθούμενη από τη Δανία (580 ευρώ) και την Ελλάδα (509 ευρώ).

Αντιθέτως, οι τιμές ενοικίασης γης ήταν οι χαμηλότερες στη Σλοβακία (69 ευρώ), την Κροατία (76 ευρώ) και τη Μάλτα (92 ευρώ).

Αξίζει να αναφέρουμε ότι δεν υπάρχουν στοιχεία για τα ενοίκια αγροτικής γης σε Ιταλία, Αυστρία, Πολωνία και Νορβηγία.

Συγκεκριμένα στα κράτη της ΕΕ οι τιμές ενοικίασης αγροτικής γης διαμορφώνονται ως εξής (ευρώ/εκτάριο)
Βέλγιο - 340
Βουλγαρία - 303
Τσεχία - 171
Δανία - 580
Εστονία - 115
Ιρλανδία - 426
Ελλάδα - 509
Ισπανία - 252
Γαλλία - 171
Κροατία - 76
Λετονία - 111
Λιθουανία - 243
Λουξεμβούργο - 288
Ουγγαρία - 206
Μάλτα - 92
Ολλανδία - 941
Πορτογαλία - 207
Σλοβενία - 158
Σλοβακία - 69
Φιλανδία - 230
Σουηδία - 162

Την Τρίτη 27, Ιανουαρίου 2026, στις 11:00 π.μ., πραγματοποιήθηκε στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου η καθιερωμένη κοπή της Πρωτοχρονιάτικης Πίτας του Ινστιτούτου για το νέο έτος.

Xαιρετισμό απηύθυνε ο Πρόεδρος της Διοικητικής Επιτροπής του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου, κ. Αλέξανδρος Κ. Σαμαράς, ο οποίος επισήμανε τη διαχρονική και καθοριστική συμβολή του Ινστιτούτου στην προστασία της ελληνικής γεωργίας και του φυτικού πλούτου της χώρας.

Ο κ. Σαμαράς υπογράμμισε τον κεντρικό ρόλο της επιστημονικής έρευνας, της τεκμηριωμένης γνώσης και της συνεργασίας όλων των στελεχών του Ινστιτούτου  τονίζοντας ότι το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο συνεχίζει να αποτελεί πυλώνα επιστημονικής αξιοπιστίας και αναφοράς σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.

Στη συνέχεια, αναφέρθηκε στους βασικούς στόχους, τις προτεραιότητες και τις προοπτικές για το έτος 2026, με έμφαση στη συνέχιση της ερευνητικής δραστηριότητας, στην καινοτομία και στη στήριξη του πρωτογενούς τομέα.

Ο Αθανάσιος Μαγγανάρης, Καθηγητής Δενδροκομίας, απεβίωσε, στις 17 Ιανουαρίου 2026, στα 77 του χρόνια.

Με βαθύτατη θλίψη πληροφορηθήκαμε την απώλεια του διακεκριμένου επιστήμονα, Καθηγητή Δενδροκομίας Δρ Αθανάσιου Μαγγανάρη, ο οποίος έφυγε από τη ζωή αφήνοντας πίσω του ένα σπουδαίο επιστημονικό και ακαδημαϊκό έργο.

Η ακαδημαϊκή του σταδιοδρομία υπήρξε ιδιαίτερα πλούσια και ουσιαστική. Υπηρέτησε ως Καθηγητής στο Τμήμα Φυτικής Παραγωγής του Αλεξάνδρειου Τεχνολογικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος Θεσσαλονίκης (1998–2014), ενώ κατά το ακαδημαϊκό έτος 1993–1994 εξελέγη και εργάστηκε ως ο πρώτος Επίκουρος Καθηγητής Δενδροκομίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ο εκλιπών υπηρέτησε με αφοσίωση την έρευνα, εργαζόμενος στο Ινστιτούτο Φυλλοβόλων Δένδρων) επί 17 έτη, όπου εξελίχθηκε έως τη θέση του Διευθυντή το 1997.

Ήταν απόφοιτος της Γεωπονικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (1966–1971). Το 1989 έλαβε το διδακτορικό του δίπλωμα από το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου (Imperial College – East Malling Research Station) και ακολούθως εκπόνησε μεταδιδακτορική έρευνα στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, στο Πανεπιστήμιο Cornell (New York State Agricultural Experiment Station), με υποτροφία του ΝΑΤΟ.

Το ερευνητικό και συγγραφικό του έργο είναι εκτενές και διεθνώς αναγνωρισμένο και περιλαμβάνει επιστημονικές εργασίες σε διεθνή περιοδικά κύρους. Τα συγγράμματά του «Γενική Δενδροκομία» και «Φυλλοβόλα Καρποφόρα Δένδρα» αποτέλεσαν βασικά εργαλεία εκπαίδευσης για γενιές φοιτητών.

Η κύρια καινοτομία της διδακτορικής και μεταδιδακτορικής έρευνας σε Ηνωμένο Βασίλειο και ΗΠΑ, αντίστοιχα, ήταν ο κεντρικός ρόλος του στη δημιουργία του πρώτου χρωμοσωμικού χάρτη της μηλιάς με τα τότε διαθέσιμα μοριακά εργαλεία.

Ο Καθηγητής Δρ Αθανάσιος Μαγγανάρης θα μείνει στη μνήμη μας ως ένας ακέραιος άνθρωπος και επιστήμονας υψηλού ήθους. Πέρα από το επιστημονικό του έργο, διακρινόταν για την καλοσύνη, τη σεμνότητα και την ανθρώπινη προσέγγισή του, στοιχεία που τον κατέστησαν ιδιαίτερα αγαπητό στους συναδέλφους του.

Ξεκινά τη Δευτέρα, 26 Ιανουαρίου, η υλοποίηση του νέου επιδοτούμενου προγράμματος κατάρτισης της ΔΥΠΑ, με τίτλο «Αρχές Βιοασφάλειας και Εφαρμογή Κατάλληλων Πρακτικών σε Κτηνοτροφικές Εκμεταλλεύσεις», το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία με τον ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ στην Περιφέρεια Θεσσαλίας.

Το πρόγραμμα έχει συνολική διάρκεια 50 ωρών και θα υλοποιηθεί από το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης (ΚΔΒΜ) Λάρισας της ΔΥΠΑ, μέσω εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.

Στόχος του προγράμματος είναι:

• η μείωση του κινδύνου εξάπλωσης ζωονόσων
• η ενίσχυση της παραγωγικότητας των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων
• η προστασία της δημόσιας υγείας και της αγροδιατροφικής αλυσίδας.

Η ενίσχυση των κτηνοτροφικών μονάδων της Θεσσαλίας με κατάλληλα εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την πρόληψη και την αποτελεσματική διαχείριση υγειονομικών κινδύνων, καθώς και για τη συνολική ανθεκτικότητα του αγροδιατροφικού τομέα της περιοχής.

Δικαιούχοι

Δικαίωμα συμμετοχής έχουν 250 άνεργοι, ηλικίας 18 ετών και άνω, μόνιμοι κάτοικοι της Περιφέρειας Θεσσαλίας.
Παροχές προς τους ωφελούμενους

Οι συμμετέχοντες θα λάβουν:

• Εκπαιδευτικό επίδομα 5 € καθαρά ανά ώρα κατάρτισης
• Ιατροφαρμακευτική περίθαλψη καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος
• Βεβαίωση Επαγγελματικής Κατάρτισης από το ΚΔΒΜ Λάρισας της ΔΥΠΑ μετά την ολοκλήρωσή του.

Επιπλέον, οι ωφελούμενοι αποκτούν δικαίωμα συμμετοχής στο επικείμενο Πιλοτικό Πρόγραμμα Απόκτησης Εργασιακής Εμπειρίας για 250 ανέργους στη Θεσσαλία, διάρκειας 6 μηνών, με μηνιαία αμοιβή 748 € και πλήρη ασφαλιστική κάλυψη.

Για περισσότερες πληροφορίες εδώ

Μια ιδιαίτερα άνιση εικόνα ως προς την κατανομή των αγροτικών ενισχύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτυπώνεται σε πρόσφατη μελέτη που εξετάζει τις πληρωμές της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ). Τα στοιχεία δείχνουν ότι σε ορισμένα κράτη-μέλη, ένα πολύ μικρό ποσοστό δικαιούχων απορροφά δυσανάλογα μεγάλο μέρος των κονδυλίων, την ώρα που η πλειονότητα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων λειτουργεί σε ένα περιβάλλον αυξημένων οικονομικών πιέσεων.

Η ΚΑΠ αποτελεί ένα από τα βασικά χρηματοδοτικά εργαλεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απορροφώντας περίπου το ένα τρίτο του συνολικού ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, με στόχο τη στήριξη του αγροτικού εισοδήματος, τη διατήρηση της παραγωγής τροφίμων και τη συνοχή των αγροτικών περιοχών. Ωστόσο, σύμφωνα με τα ευρήματα της ανάλυσης, η κατανομή των ενισχύσεων παραμένει έντονα συγκεντρωτική, με μεγάλο μέρος των πληρωμών να κατευθύνεται σε περιορισμένο αριθμό δικαιούχων.

Η μελέτη εξετάζει τη διανομή των πληρωμών της ΚΑΠ για το οικονομικό έτος 2024 σε έξι κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης  βασιζόμενη στα επίσημα εθνικά μητρώα δημοσιοποίησης δικαιούχων.

Υψηλή συγκέντρωση ενισχύσεων σε μικρό αριθμό δικαιούχων

Σύμφωνα με τα ευρήματα της ανάλυσης, η συγκέντρωση των αγροτικών ενισχύσεων εμφανίζεται έντονη και συστηματική και στις έξι χώρες που εξετάστηκαν. Αν και τα ποσοστά διαφέρουν ανά κράτος-μέλος, το κοινό χαρακτηριστικό είναι ότι ένα περιορισμένο τμήμα των δικαιούχων απορροφά το μεγαλύτερο μέρος των πληρωμών της ΚΑΠ. Σε επίπεδο μέσου όρου των έξι χωρών, το ανώτερο 10% των δικαιούχων λαμβάνει περίπου τα δύο τρίτα των συνολικών ενισχύσεων, ενώ το ανώτερο 20% συγκεντρώνει σχεδόν τα τέσσερα πέμπτα των κονδυλίων. Αντίθετα, το υπόλοιπο 80% των δικαιούχων μοιράζεται λιγότερο από το ένα τέταρτο των διαθέσιμων πόρων.

Ανά χώρα, η εικόνα διαμορφώνεται ως εξής:

Ολλανδία: το ανώτερο 1% των δικαιούχων λαμβάνει περίπου 40% των ενισχύσεων

Ιταλία: το ανώτερο 1% λαμβάνει περίπου 31%

Ισπανία: το ανώτερο 1% λαμβάνει περίπου 28%

Γερμανία: το ανώτερο 1% λαμβάνει περίπου 24%

Τσεχία: το ανώτερο 1% λαμβάνει περίπου 23%

Δανία: το ανώτερο 1% λαμβάνει περίπου 18%

Παράλληλα, σε όλες τις χώρες, το ανώτερο 10% των δικαιούχων συγκεντρώνει ποσοστά που κυμαίνονται από 59% έως 69% των συνολικών ενισχύσεων, ενώ το ανώτερο 20% λαμβάνει από 71% έως 83%, ανάλογα με το κράτος-μέλος.

Ο ρόλος των άμεσων ενισχύσεων βάσει έκτασης

Η μελέτη συνδέει τη συγκέντρωση των πληρωμών με τον τρόπο κατανομής των ενισχύσεων, καθώς το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης της ΚΑΠ κατανέμεται μέσω άμεσων ενισχύσεων που βασίζονται στην έκταση της καλλιεργούμενης γης. Στο συγκεκριμένο μοντέλο, όσο μεγαλύτερη είναι η έκταση που ελέγχει μια εκμετάλλευση, τόσο υψηλότερο είναι και το ποσό ενίσχυσης που μπορεί να λάβει, ανεξάρτητα από τον αριθμό των απασχολούμενων ή τη δομή της παραγωγής.

Μεγάλοι αποδέκτες και δομή των εκμεταλλεύσεων

Στο πλαίσιο της ανάλυσης παρατίθενται ενδεικτικά παραδείγματα μεγάλων αποδεκτών ενισχύσεων στις χώρες που εξετάστηκαν. Πρόκειται κυρίως για αγροτοβιομηχανικούς ομίλους και μεγάλους γαιοκτήμονες, οι οποίοι λαμβάνουν υψηλά ποσά ενισχύσεων λόγω της έκτασης της γης που ελέγχουν.

Στην Τσεχία, ως χαρακτηριστική περίπτωση αναφέρεται ο όμιλος AGROFERT, πολυκλαδικός αγροτοβιομηχανικός όμιλος με εκτεταμένη γεωργική δραστηριότητα. Στη Δανία, αντίστοιχα, καταγράφεται η Bregentved Gruppen, μεγάλος γαιοκτημονικός όμιλος με χιλιάδες εκτάρια καλλιεργήσιμης γης. Στην Ιταλία, η μελέτη αναδεικνύει τη Bonifiche Ferraresi, τον μεγαλύτερο γαιοκτήμονα της χώρας, με δραστηριότητες που εκτείνονται από την πρωτογενή παραγωγή έως τη μεταποίηση. Στην Ισπανία, ως ενδεικτικός αποδέκτης αναφέρεται η Eurotécnica Agraria, εταιρεία που συνδέεται με εκτεταμένη αγροτική γη.

Η μελέτη επισημαίνει ότι η πραγματική συγκέντρωση των ενισχύσεων ενδέχεται να είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς μεγάλοι όμιλοι συχνά εμφανίζονται μέσω περισσότερων του ενός νομικών προσώπων στις εθνικές βάσεις δεδομένων και οι συνολικές τους πληρωμές δεν αποτυπώνονται πάντοτε συγκεντρωτικά.

Εναλλακτικές χρήσεις των κονδυλίων

Η μελέτη παραθέτει ενδεικτικά παραδείγματα για το πώς θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν διαφορετικά τα ποσά που λαμβάνουν οι μεγαλύτεροι δικαιούχοι της ΚΑΠ, προκειμένου να αναδειχθεί η κλίμακα των διαθέσιμων πόρων. Τα παραδείγματα βασίζονται σε μέσες εκτιμήσεις κόστους από δημοσιευμένα στοιχεία και δεν συνιστούν δεσμευτικές προτάσεις πολιτικής. Σύμφωνα με την ανάλυση, ποσά της τάξης των 195.000 ευρώ ετησίως θα μπορούσαν να στηρίξουν εκατοντάδες μικρές αγροτικές εκμεταλλεύσεις στην εφαρμογή καλυπτικών καλλιεργειών για ένα έτος. Αντίστοιχα, πληρωμές που φτάνουν τα 16,6 εκατ. ευρώ θα μπορούσαν, ενδεικτικά, να καλύψουν δράσεις μείωσης της κατανάλωσης νερού σε χιλιάδες μικρές εκμεταλλεύσεις, ανάλογα με το κόστος εφαρμογής και τις τοπικές συνθήκες. Η σύγκριση αυτή χρησιμοποιείται στη μελέτη ως εργαλείο απεικόνισης της συγκέντρωσης των ενισχύσεων και της δυνητικής εναλλακτικής αξιοποίησης των πόρων σε πρακτικές με ευρύτερη αγροτική εφαρμογή.

Μεταβολές στη δομή της ευρωπαϊκής γεωργίας

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ανάλυσης, την περίοδο 2007–2022 η Ευρωπαϊκή Ένωση έχασε σχεδόν δύο εκατομμύρια εμπορικά αγροκτήματα μικρής κλίμακας, γεγονός που αντιστοιχεί σε μείωση 44%. Την ίδια περίοδο, ο αριθμός των πολύ μεγάλων αγροτικών εκμεταλλεύσεων αυξήθηκε κατά 56%. Οι μεταβολές αυτές αποτυπώνουν τη σταδιακή συγκέντρωση της γεωργικής δραστηριότητας σε λιγότερες και μεγαλύτερες εκμεταλλεύσεις.

Η ανάλυση αφορά το οικονομικό έτος 2024 της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο εκτείνεται από τις 16 Οκτωβρίου 2023 έως τις 15 Οκτωβρίου 2024. Τα δεδομένα προέρχονται από τις επίσημες εθνικές βάσεις δημοσιοποίησης δικαιούχων αγροτικών ενισχύσεων. Για λόγους συγκρισιμότητας, εξαιρέθηκαν περιπτώσεις χωρίς πληρωμή ή με αρνητικά ποσά, οι οποίες σχετίζονται με επιστροφές ή ανακτήσεις ενισχύσεων προηγούμενων ετών.

Τα ευρήματα δημοσιοποιούνται σε μια περίοδο κατά την οποία ξεκινά ο πολιτικός διάλογος για τη μελλοντική μορφή της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκονται τα κριτήρια κατανομής των ενισχύσεων, η στόχευση της στήριξης και ο ρόλος της ΚΑΠ στη διαμόρφωση της δομής της ευρωπαϊκής γεωργίας τα επόμενα χρόνια.

Διαβάστε ολόκληρη την  μελέτη "Who CAPtures the cash?" εδώ

Επίσημες βάσεις δικαιούχων κονδυλίων της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ) βρίσκονται εδώ

Στις αρχές Φεβρουαρίου 2026 προγραμματίζεται η διεξαγωγή εκπαιδευτικού σεμιναρίου για το προσωπικό που απασχολείται στη μεταφορά ζώντων ζώων, στο πλαίσιο της εφαρμογής του ευρωπαϊκού και εθνικού κανονιστικού πλαισίου για την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά. Η σχετική ενημέρωση έχει αποσταλεί προς όλες τις Περιφερειακές και Μητροπολιτικές Ενότητες της χώρας και αφορά μεταφορείς που δραστηριοποιούνται σε βοοειδή, αιγοπρόβατα, χοίρους, ιπποειδή, κόνικλους και πουλερικά 

Πότε και πώς θα πραγματοποιηθεί το σεμινάριο

Το σεμινάριο θα διεξαχθεί από τη Δευτέρα 2 έως και την Τετάρτη 4 Φεβρουαρίου 2026. Η εκπαίδευση θα πραγματοποιηθεί εξ ολοκλήρου εξ αποστάσεως, μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας, με σύνδεσμο που θα χορηγηθεί στους συμμετέχοντες από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Δίνεται η δυνατότητα παρακολούθησης είτε από ιδιωτικό χώρο είτε, κατόπιν συνεννόησης, από τα γραφεία των Τμημάτων Κτηνιατρικής των Περιφερειακών Ενοτήτων.

Η διοργάνωση γίνεται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, καθώς και με τα Τμήματα Κτηνιατρικής των Περιφερειακών Ενοτήτων Θεσσαλονίκης και Πιερίας.

Το θεσμικό πλαίσιο της εκπαίδευσης

Η υποχρέωση εκπαίδευσης και πιστοποίησης του προσωπικού μεταφοράς ζώντων ζώων απορρέει από τον Κανονισμός (ΕΚ) 1/2005, ο οποίος ρυθμίζει την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά και τις συναφείς δραστηριότητες, καθώς και από την ΚΥΑ 314754/2009 (Β’ 2025), που προβλέπει τα συμπληρωματικά μέτρα εφαρμογής των σχετικών ευρωπαϊκών κανονισμών. Η παρακολούθηση του σεμιναρίου αποτελεί προϋπόθεση για τη συμμετοχή στις εξετάσεις και για την απόκτηση πιστοποιητικού ικανότητας.

Εξετάσεις και διαδικασία πιστοποίησης

Οι εξετάσεις θα πραγματοποιηθούν δια ζώσης την Πέμπτη 5 και την Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου 2026, σε χώρους που θα διαθέσουν οι κατά τόπους Κτηνιατρικές Υπηρεσίες των Περιφερειακών Ενοτήτων ή όμορων περιοχών, κατόπιν συνεννόησης με τους εξεταζόμενους. Για την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη προβλέπεται η χρήση μεγαλύτερων αιθουσών, οι οποίες θα ανακοινωθούν σε μεταγενέστερη ενημέρωση. Μετά την ολοκλήρωση των εξετάσεων, τα γραπτά δοκίμια, μαζί με τα απαραίτητα δικαιολογητικά, θα αποσταλούν στις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου για τη διόρθωση, βαθμολόγηση και την έκδοση των πιστοποιητικών ικανότητας.

Υποχρεωτική πλήρης παρακολούθηση

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην υποχρεωτική παρακολούθηση και των τριών ημερών του σεμιναρίου. Όπως επισημαίνεται, όσοι συμμετέχοντες δεν παρακολουθήσουν το σύνολο της εκπαίδευσης δεν θα έχουν δικαίωμα συμμετοχής στις εξετάσεις και, συνεπώς, δεν θα μπορούν να λάβουν το πιστοποιητικό.

Δικαιολογητικά και προϋποθέσεις συμμετοχής

Οι υποψήφιοι καλούνται να προσκομίσουν στο αρμόδιο Τμήμα Κτηνιατρικής ευκρινή αντίγραφα της αστυνομικής τους ταυτότητας, του διπλώματος οδήγησης κατηγορίας Γ και άνω σε ισχύ, καθώς και της αίτησής τους. Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες έχουν λάβει οδηγίες να μην αποδέχονται υποψηφίους που δεν διαθέτουν το απαιτούμενο δίπλωμα ή των οποίων η άδεια οδήγησης λήγει άμεσα χωρίς να έχει ξεκινήσει διαδικασία ανανέωσης.

Δείτε ολόκληρη την ανακοίνωση εδώ

Το Δίκτυο Προστασίας Αυτόχθονων Αγροτικών Ζώων «Αμάλθεια» παρουσιάζει τα επιστημονικά δεδομένα που τεκμηριώνουν την ύπαρξη και τη μοναδικότητα των σπάνιων αυτόχθονων ελληνικών φυλών προβάτων.

Όπως αναφέρει το τελευταίο διάστημα οι αυτόχθονες φυλές αγροτικών ζώων ήρθαν στην επικαιρότητα με αφορμή την ευλογιά και τα μέτρα εκρίζωσής της, καθώς από το μέτρο της υποχρεωτικής σφαγής δεν έχουν εξαιρεθεί ούτε τα πρόβατα των ελληνικών φυλών, με αποτέλεσμα να οδηγούνται στον αφανισμό, μολονότι οι φυλές αυτές αποτελούν πυλώνα της εγχώριας αιγοπροβατοτροφίας, λόγω της προσαρμοστικότητάς τους στην ελληνική ύπαιθρο, της ανθεκτικότητάς τους σε αντίξοες κλιματολογικές συνθήκες και του χαμηλού κόστους εκτροφής τους.

Υπήρξαν ήδη διαμαρτυρίες για την καθολική σφαγή χιλιάδων προβάτων και στο πλαίσιο του δημοσίου διαλόγου που ακολούθησε, εκφράστηκαν απόψεις που αμφισβητούν την ύπαρξη ορισμένων σπάνιων ελληνικών φυλών, όπως η φυλή Ρουμλουκίου, προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι η ύπαρξη της συγκεκριμένης αλλά και των υπόλοιπων σπανίων αυτοχθόνων ελληνικών φυλών δεν έχουν τεκμηριωθεί με τις σύγχρονες μεθόδους της γενετικής επιστήμης.

Για το λόγο αυτό, το Δίκτυο Αμάλθεια, ΜΚΟ που έχει ως σκοπό τη διατήρηση, διάσωση και προστασία των αυτοχθόνων ελληνικών φυλών αγροτικών ζώων, ενημερώνει το ευρύ κοινό ότι σε συνεργασία με το Εργαστήριο Ζωοτεχνίας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και το Ludwig Maximilian University of Munich εκπονείται επιστημονική έρευνα για την γενετική ταυτοποίηση 35 αυτοχθόνων φυλών προβάτων της Ελλάδας και της Κύπρου, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται η φυλή Ρουμλουκίου καθώς και άλλες σπάνιες ελληνικές φυλές όπως π.χ. Ορεινή Ηπείρου, Κατσικά Ιωαννίνων, Καταφυγίου, Πελαγονίας, Σαρακατσάνικη, Καλαρρύτικη κ.ά.

Τα πρώτα αποτελέσματα της έρευνας αυτής έχουν ανακοινωθεί στο πρόσφατο 39ο Συνέδριο της Ελληνικής Ζωοτεχνικής Εταιρείας, που έλαβε χώρα στις 15-17/10/2025, στα Ιωάννινα, από τα οποία προκύπτει ότι οι φυλές αυτές διαφέρουν γενετικά από 87 γνωστές φυλές της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής.

Ειδικότερα η φυλή Ρουμλουκίου, που μονοπώλησε πρόσφατα το ενδιαφέρον των μέσων ενημέρωσης, αναφέρεται σε ζωοτεχνικά βιβλία από την προπολεμική περίοδο (Χατζήολος, 1941, «Το πρόβλημα της Κτηνοτροφίας εν Ελλάδι»). Η συγκεκριμένη φυλή θεωρείτο εξαφανισμένη ήδη από τη δεκαετία του 1990, ωστόσο το 2013 η «Αμάλθεια» και το Κέντρο Ζωικών Γενετικών Πόρων (ΚΖΓΠ) Ν. Μεσημβρίας Θεσσαλονίκης, εντόπισαν την εκτροφή του κ. Θεοφίλου, στο Μ. Μοναστήρι Θεσσαλονίκης και επέλεξαν τα πιο αντιπροσωπευτικά πρόβατα της φυλής Ρουμλουκίου, δηλαδή όσα είχαν τα πλήρη φαινοτυπικά (μορφολογικά) χαρακτηριστικά της φυλής και στη συνέχεια συγκρότησαν ένα δεύτερο πυρήνα εκτροφής που ανέλαβε κτηνοτρόφος στην Κρύα Βρύση Γιαννιτσών.

Από τα ζώα αυτά απομονώθηκε DNA στο πλαίσιο της προαναφερθείσας έρευνας, και διαπιστώθηκε ότι το γενετικό τους προφίλ διαφοροποιείται από άλλες αυτόχθονες φυλές.

Λίγο πριν ξεσπάσει η επιδημία της ευλογιάς, επειδή ο εν λόγω κτηνοτρόφος αδυνατούσε να συνεχίσει την εκτροφή τους, με την παρέμβαση και την οικονομική συμβολή των μελών της Αμάλθειας, της Ένωσης Βραχυκερατικής Φυλής Βοοειδών και του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, τα πρόβατα αυτά μεταφέρθηκαν στις εγκαταστάσεις της Γεωπονικής Σχολής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας στη Φλώρινα όπου και διατηρούνται ασφαλή μέχρι σήμερα.

Επισημαίνεται ότι η αναγνώριση των αυτοχθόνων φυλών προϋποθέτει μία σειρά αλληλένδετων διαδικασιών όπως η συστηματική καταγραφή των ζώων, η φαινοτυπική τεκμηρίωση με βάση τα μορφολογικά τους χαρακτηριστικά και τις αποδόσεις τους, η εγγραφή τους σε γενεαλογικά βιβλία και η παρακολούθησή τους. Επίσης απαραίτητη είναι και η γενετική τεκμηρίωση με μεθόδους που βασίζονται στο DNA (SNPs, μικροδορυφόροι, αλληλουχίες DNA κ.α.), για να διερευνηθεί η γενετική δομή και ποικιλομορφία κάθε φυλής, καθώς και οι γενετικές αποστάσεις της από άλλες φυλές, ώστε να είναι εφικτή η καλύτερη διαχείριση των εκτροφών της.

Πολλές από τις παραπάνω διαδικασίες εφαρμόζονται στη χώρα μας με αποσπασματικό τρόπο και χωρίς μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

Τα Κέντρα Ζωικών Γενετικών Πόρων (ΚΖΓΠ) του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ) τηρούν τα στοιχεία γενεαλογίας των αυτοχθόνων ελληνικών φυλών και είναι επιφορτισμένα με την εγγραφή και την τήρηση των γενεαλογικών βιβλίων τους.

Ωστόσο απαιτείται η έκδοση επίσημων κανονισμών που να διασφαλίζουν την ομοιόμορφη τήρηση των γενεαλογικών βιβλίων για τις ελληνικές φυλές αγροτικών ζώων.

Επίσης, καλό θα ήταν το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων να υιοθετήσει τις γενετικές μελέτες που έχουν εκπονηθεί από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών σε συνεργασία με το Δίκτυο «Αμάλθεια» και Πανεπιστημιακά Ιδρύματα της αλλοδαπής, καθώς προσφέρουν αντικειμενικούς τρόπους ταυτοποίησης των αυτοχθόνων αγροτικών ζώων.

Πέρα από την προαναφερθείσα μελέτη που αφορά τα πρόβατα, η οποία θα είναι πολύ σύντομα διαθέσιμη, αντίστοιχες μελέτες έχουν εκπονηθεί για τα βοοειδή και τα ιπποειδή και έχουν δημοσιευτεί σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά. (Agriculture 2024, 14 με τίτλο «Indigenous Greek horse breeds: genetic structure and the influence of foreign breeds» και Genetics Selection Evolution 2020 52:43 με τίτλο «Genomic diversity and population structure of the indigenous Greek and Cypriot cattle populations».

Δυστυχώς, φαίνεται πως για τη διαφύλαξη των αυτοχθόνων ελληνικών φυλών, την προστασία και διαχείριση της αγροτικής βιοποικιλότητας ο δρόμος είναι μακρύς.

Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να χαραχτεί ένα Εθνικό Πρόγραμμα διαφύλαξης και διάσωσης των αυτόχθονων ελληνικών φυλών, που να μην εξαρτάται από τις Κοινοτικές επιδοτήσεις.

Για την επιτυχία ενός τέτοιου προγράμματος απαιτούνται συντονισμένες προσπάθειες από τις δομές και υπηρεσίες του ΥΠΑΑΤ, τα ΚΓΖΠ, τα Πανεπιστήμια και τους κτηνοτροφικούς συνεταιρισμούς.

Σε όλη την Ευρώπη, η εικόνα είναι κοινή: οι αγρότες γερνούν, τα χωράφια δυσκολεύονται να αλλάξουν χέρια και οι νέοι που θέλουν να μπουν στη γεωργία συναντούν περισσότερα εμπόδια απ’ όσα μπορούν να διαχειριστούν. Πίσω από τις πιέσεις των αγορών και την υποχώρηση της ζωής στην ύπαιθρο, αναδεικνύεται ένα κρίσιμο ερώτημα για το μέλλον της παραγωγής: ποιος θα καλλιεργεί τη γη τα επόμενα χρόνια;

Η πρόσβαση στη γη — το πρώτο και πιο βασικό βήμα για οποιονδήποτε θέλει να γίνει αγρότης — εξελίσσεται σε έναν από τους δυσκολότερους γρίφους της ευρωπαϊκής γεωργίας. Και η διαπίστωση αυτή δεν βασίζεται σε εντυπώσεις. Επιβεβαιώνεται με απόλυτη σαφήνεια στη μεγάλη μελέτη Assessment of generational renewal strategies across EU Member States του EU CAP Network, η οποία εξετάζει τα εμπόδια, τις τάσεις και τις στρατηγικές που εφαρμόζουν όλα τα κράτη-μέλη για την ανανέωση των γενεών.

Η έρευνα δείχνει ότι οι δυσκολίες εισόδου των νέων δεν περιορίζονται σε έναν παράγοντα. Αντίθετα, προκύπτουν από ένα σύνολο οικονομικών, κοινωνικών και θεσμικών εμποδίων — από τις υψηλές τιμές γης και την έλλειψη χρηματοδότησης, μέχρι τις περίπλοκες διαδικασίες διαδοχής. Την ίδια στιγμή όμως, εντοπίζει και εκείνες τις πρακτικές που ήδη αποδίδουν στην πράξη, δείχνοντας έναν ρεαλιστικό δρόμο για το αύριο της ευρωπαϊκής γεωργίας.

Η Γήρανση των Αγροτών: Ένα Χρόνιο και Βαθύ Πρόβλημα

Η ανανέωση των γενεών παραμένει για δεκαετίες ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή γεωργία. Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, τα περισσότερα κράτη-μέλη έχουν πολύ λιγότερους νέους σε σχέση με τους μεγαλύτερης ηλικίας αγρότες. Σε χώρες όπως η Ιταλία, η Ελλάδα και η Πορτογαλία, ο λόγος νέων προς αγρότες άνω των 65 ετών είναι κάτω από 1 — μια εικόνα που δείχνει ξεκάθαρα τις ανισορροπίες στο παραγωγικό δυναμικό.

Ακόμη και τα κράτη που εμφανίζουν κάποια σημάδια βελτίωσης, όπως η Αυστρία, η Γερμανία και η Τσεχία, δεν καταφέρνουν να αλλάξουν τη γενικότερη τάση. Στις ορεινές, μικρές ή οικονομικά ασθενέστερες περιοχές, το πρόβλημα φαίνεται ακόμη πιο έντονο: οι εκμεταλλεύσεις συρρικνώνονται, οι νέοι εγκαταλείπουν και η αγροτική ζωή φθίνει.

Η Γη: Το Μεγαλύτερο Εμπόδιο για Μια Νέα Αρχή

Η πρόσβαση στη γη αναδεικνύεται στη μελέτη ως το σοβαρότερο και πιο συστηματικό εμπόδιο για τους νέους αγρότες. Οι τιμές γης αυξάνονται σταθερά, η διαθέσιμη γη μειώνεται και μεγάλο μέρος της συγκεντρώνεται σε λίγους παραγωγούς ή επιχειρηματικά σχήματα. Σε χώρες όπως η Μάλτα, η Ολλανδία και η Ουγγαρία, η αστικοποίηση και η κερδοσκοπία επιτείνουν ακόμη περισσότερο την πίεση.

Παράλληλα, οι νομοθεσίες πολλών χωρών ευνοούν τις ενδοοικογενειακές μεταβιβάσεις, κάτι που περιορίζει τις ευκαιρίες για όσους δεν έχουν γεωργική γη στην οικογένειά τους. Η κατάσταση γίνεται πιο δύσκολη σε κράτη όπου κυριαρχεί ο κατακερματισμός των αγροτεμαχίων — όπως η Βουλγαρία, η Ιταλία, η Λετονία και η Ρουμανία — αλλά και σε εκείνα όπου οι μισθώσεις γίνονται συχνά άτυπα, χωρίς σταθερότητα και μακροπρόθεσμη ασφάλεια.

Έτσι, το ζήτημα της γης δεν αφορά μόνο το κόστος. Αφορά κυρίως τη δομή της αγοράς και τον τρόπο με τον οποίο η γη αλλάζει χέρια — ή παραμένει δεσμευμένη για χρόνια.

Χρηματοδότηση: Όταν η Έλλειψη Γης Γίνεται Φραγμός για Όλα

Η πρόσβαση στη χρηματοδότηση αποτελεί το δεύτερο μεγαλύτερο εμπόδιο για τους νέους που θέλουν να ξεκινήσουν από το μηδέν. Η μελέτη αναφέρει ότι όσοι δεν διαθέτουν ιδιόκτητη γη δυσκολεύονται να λάβουν δάνεια, καθώς οι τράπεζες ζητούν εμπράγματες εγγυήσεις που οι νέοι, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν έχουν. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι νεοεισερχόμενοι αγρότες — ειδικά όσοι δεν προέρχονται από αγροτικές οικογένειες — βρίσκονται σε δυσμενή θέση σε χώρες όπως η Τσεχία, η Γερμανία, η Ισπανία και η Ιρλανδία.

Ακόμη και όπου υπάρχουν ειδικά χρηματοδοτικά εργαλεία, παραμένουν τα εμπόδια της γραφειοκρατίας και των αυστηρών προϋποθέσεων. Η συνέπεια είναι σαφής: οι νέοι δεν μπορούν να επενδύσουν, δυσκολεύονται να αναπτυχθούν και εγκαταλείπουν ευκολότερα μέσα στα πρώτα δύσκολα χρόνια.

Θεσμικές Δυσκολίες και Καθυστερήσεις στη Διαδοχή

Οι διαδικασίες μεταβίβασης, οι φορολογικές ρυθμίσεις και το συνταξιοδοτικό πλαίσιο αποτελούν ένα ακόμη σύνολο εμποδίων. Η μελέτη επισημαίνει ότι σε χώρες όπως η Γαλλία, η Μάλτα και η Ρουμανία, οι περίπλοκες κληρονομικές διαδικασίες και η απουσία ξεκάθαρων κανόνων καθυστερούν σημαντικά τη διαδοχή των εκμεταλλεύσεων. Ακόμη και σε κράτη όπου το ζήτημα δεν θεωρείται τόσο έντονο — μεταξύ αυτών η Ελλάδα, η Ισπανία και η Πορτογαλία — καταγράφονται δυσλειτουργίες που επηρεάζουν ιδιαίτερα όσους δεν έχουν οικογενειακό υπόβαθρο στη γεωργία.

Πρακτικές Λύσεις Που Ήδη Αποδίδουν στην Ευρώπη

Παρά τα προβλήματα, η μελέτη παρουσιάζει μια σειρά από λύσεις που έχουν ήδη εφαρμοστεί με επιτυχία σε πολλά κράτη-μέλη. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν:

Οι τράπεζες γης και οι ψηφιακές πλατφόρμες αντιστοίχισης, που βοηθούν να εντοπιστεί και να αξιοποιηθεί γη που διαφορετικά θα έμενε αδρανής.

Τα σχέδια διαδοχής, που δίνουν κίνητρα για έγκαιρη μεταβίβαση και προσφέρουν σταθερότητα τόσο σε όσους αποχωρούν όσο και σε όσους εισέρχονται.

Τα συνεταιριστικά και συνεργατικά μοντέλα, που μειώνουν το κόστος εισόδου και ενισχύουν την ανταλλαγή γνώσης.

Τα στοχευμένα χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως εγγυήσεις και ειδικά δάνεια για αγορά ή μίσθωση γης.

Αυτές οι πρωτοβουλίες αποτελούν παραδείγματα πολιτικών που μπορούν να προσαρμοστούν και να εφαρμοστούν ευρύτερα.

Η Ευρώπη Σχεδιάζει Το Επόμενο Βήμα

Η μελέτη καταλήγει στην ανάγκη για μια νέα στρατηγική μετά το 2027, με μέτρα που θα ενισχύσουν τη διαφάνεια στην αγορά γης, θα επιταχύνουν τις μεταβιβάσεις και θα στηρίξουν στην πράξη τους νεοεισερχόμενους αγρότες. Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνονται μηχανισμοί παρακολούθησης της αγοράς, απλούστευση των διαδικασιών διαδοχής, αξιοποίηση εγκαταλελειμμένης γης και χρηματοδοτικά εργαλεία που θα επιτρέψουν στους νέους να αποκτήσουν ή να μισθώσουν γη με βιώσιμους όρους.

Το μέλλον θα κριθεί στη γη

Η ανανέωση των γενεών στη γεωργία δεν είναι ένα τεχνικό θέμα πολιτικής· είναι ο δείκτης που θα κρίνει αν οι ευρωπαϊκές αγροτικές περιοχές θα συνεχίσουν να παράγουν και να ζουν. Τα στοιχεία δείχνουν ότι τα εμπόδια για τους νέους παραμένουν πολλά και σύνθετα — από την πρόσβαση στη γη και τη χρηματοδότηση, μέχρι τις θεσμικές δυσκολίες και τις κοινωνικές ανισότητες.

Το ζητούμενο πλέον είναι αν η Ευρώπη και τα κράτη-μέλη θα αξιοποιήσουν αυτά τα δεδομένα για μια νέα, πιο αποτελεσματική στρατηγική μετά το 2027. Γιατί το μέλλον της γεωργίας θα κριθεί από εκείνους που θέλουν να μπουν ή να μείνουν στο επάγγελμα — και από το πόσο εύκολα θα μπορέσουν να βρουν τη γη, τα μέσα και την εμπιστοσύνη για να το κάνουν.

Πηγή: EU CAP Network

Σύμφωνα με το εγκεκριμένο Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ, η συμμετοχή σε πρόγραμμα AKIS (όπως συμβουλευτική ή επιμόρφωση), μετά την 1/1/2025, αποτελεί υποχρεωτική προϋπόθεση επιλεξιμότητας για τη χορήγηση των συνδεδεμένων ενισχύσεων στη ζωική παραγωγή.

Οι κτηνοτρόφοι θα μπορούν πλέον να λαμβάνουν το απαραίτητο εκπαιδευτικό υλικό και να δώσουν εξετάσεις μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2025.

Όπως αναφέρει το ΥπΑΑΤ, για τη στήριξη των παραγωγών, αναπτύχθηκε μια εύχρηστη, ψηφιακή πλατφόρμα με υλικό που δημιουργήθηκε από τους ερευνητές και τις ερευνήτριες του ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ.

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να συνδεθούν στην Πλατφόρμα και να βρουν οδηγίες για την παρακολούθηση του ψηφιακού υλικού στον ηλεκτρονικό σύνδεσμο (εδώ).

Σύμφωνα με το ΥπΑΑΤ πλατφόρμα περιέχει ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικό καταμερισμένο σε θεματικές ενότητες κρίσιμες για τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας και της αποδοτικότητας εκμεταλλεύσεων εκτροφής προβάτων, αιγών και βοοειδών, καθώς και για τη μείωση της αβεβαιότητας και τη διασφάλιση της υγιεινής και της ασφάλειας αυτών των εκμεταλλεύσεων.

Αφού παρακολουθήσουν οι κτηνοτρόφοι τις βιντεοσκοπημένες παρουσιάσεις και μελετήσουν το εκπαιδευτικό υλικό κάθε μαθήματος, θα πρέπει να δώσουν εξετάσεις σε μια άσκηση η οποία περιλαμβάνει πέντε ερωτήσεις με απαντήσεις πολλαπλής επιλογής. 

Επιτυχής θεωρείται η εξέταση κατά την οποία οι κτηνοτρόφοι έχουν απαντήσει σωστά στις τρείς από τις πέντε ερωτήσεις της άσκησης κάθε μαθήματος.

Ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με συμβούλους και ΚΥΔ για να ξεκαθαρίσει κάποιες λεπτομέρειες που αφορούν την συγκεκριμένη διαδικασία.

Αρχικά υπάρχει πρόβλημα σε πολλούς παραγωγούς που δεν έχουν λάβει κάποιο email αλλά και έχουμε κάποιες περιπτώσεις που έλαβαν email με λανθασμένα στοιχεία και δεν γνωρίζουν τι να κάνουν.

Πολλοί κτηνοτρόφοι δεν γνωρίζουν τη διαδικασία για να παρακολουθήσουν τα μαθήματα.

Σε περίπτωση που ο κτηνοτρόφος δεν περάσει την εξέταση ή δεν μπορέσει να κάνει την όλη διαδικασία τότε θα χάσει την συνδεδεμένη.

Αν όμως ο παραγωγός πάει σε έναν γεωργικό σύμβουλο (Υπομέτρο 2.1) θα μπορέσει να εισπράξει την συνδεδεμένη ενίσχυση; Ποιο είναι το αποδεικτικό στοιχείο που θα απαιτηθεί από τον ΟΠΕΚΕΠΕ για την απόδειξη της παροχής συμβουλής; Δηλαδή αν χρειάζεται τιμολόγιο ή σύμβαση. Το αποδεικτικό θα πρέπει να ανέβει στο ΟΣΔΕ; Αυτή την στιγμή δεν υπάρχει πεδίο στο ΟΣΔΕ για να επισυνάψουν οι ενδιαφερόμενοι κτηνοτρόφοι το τιμολόγιο ή την σύμβαση.

Τις απαντήσεις θα πρέπει να τις δώσει το ΥπΑΑΤ σε σύντομο χρονικό διάστημα και σίγουρα πριν την λήξη της ημερομηνίας της εξέτασης.

Ενημέρωση από το ΥπΑΑΤ

Μετά το σχετικό ρεπορτάζ του ΑγροΤύπου το ΥπΑΑΤ εξέδωσε ορισμένες χρήσιμες ερωτήσεις και απαντήσεις προς την κατεύθυνση διευκόλυνσης των κτηνοτρόφων αναφορικά με την Παρέμβαση Π1-32.3 «Στήριξη Συνδεδεμένου Εισοδήματος - Ζωική Παραγωγή» σχετικά με τη λειτουργία και τη χρήση της Πλατφόρμας Τηλεκπαίδευσης του ΚΈντρου ΚΑτάρτισης - εΠΙμόρφωσης Κτηνοτρόφων (ΚΕ.ΚΑ.ΠΙ.Κ.) 

Συχνές ερωτήσεις – Απαντήσεις

1. Τί είναι η Πλατφόρμα Τηλεκπαίδευσης του ΚΈντρου ΚΑτάρτισης - εΠΙμόρφωσης Κτηνοτρόφων (ΚΕ.ΚΑ.ΠΙ.Κ.);

Σύμφωνα με το εγκεκριμένο Στρατηγικό σχέδιο της ΚΑΠ, η συμμετοχή σε πρόγραμμα AKIS (όπως συμβουλευτική ή επιμόρφωση) μετά την 1/1/2025 αποτελεί υποχρεωτική προϋπόθεση επιλεξιμότητας για τη χορήγηση των συνδεδεμένων ενισχύσεων στη ζωική παραγωγή.
Για τη στήριξη των παραγωγών αναπτύχθηκε η Πλατφόρμα Τηλεκπαίδευσης του ΚΈντρου ΚΑτάρτισης - εΠΙμόρφωσης Κτηνοτρόφων (ΚΕ.ΚΑ.ΠΙ.Κ.) του ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ. Η πλατφόρμα αυτή είναι ένα εύχρηστο ψηφιακό εργαλείο που περιέχει ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικό καταμερισμένο σε Θεματικές Ενότητες κρίσιμες για τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας και της αποδοτικότητας εκμεταλλεύσεων εκτροφής προβάτων, αιγών και βοοειδών καθώς και για τη μείωση της αβεβαιότητας και τη διασφάλιση της υγιεινής και της ασφάλειας αυτών των εκμεταλλεύσεων. Το ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί από ερευνητές και ερευνήτριες  του ΕΛΓΟ - ΔΗΜΗΤΡΑ  ενώ η σχετική προσαρμογή και η υποστήριξη της πλατφόρμας Openeclass που το φιλοξενεί, γίνεται από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Η πλατφόρμα βρίσκεται στον Ιστότοπο εδώ

2. Σε ποιους απευθύνεται η Πλατφόρμα Τηλεκπαίδευσης του ΚΈντρου ΚΑτάρτισης - εΠΙμόρφωσης Κτηνοτρόφων (ΚΕ.ΚΑ.ΠΙ.Κ.);

Η Πλατφόρμα Τηλεκπαίδευσης του ΚΈντρου ΚΑτάρτισης - εΠΙμόρωσης Κτηνοτρόφων (ΚΕ.ΚΑ.ΠΙ.Κ.) του ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ απευθύνεται ΜΟΝΟ σε κτηνοτρόφους οι οποίοι έχουν υποβάλει δήλωσεις ΟΣΔΕ 2025 για κατοχή είτε βοοειδών-αγελάδων, είτε προβάτων-αιγών και είναι δυνητικοί δικαιούχοι συνδεδεμένων ενισχύσεων στο πλαίσιο της Παρέμβασης Π1-32.3 «Στήριξη Συνδεδεμένου Εισοδήματος - Ζωική Παραγωγή» του ΣΣ ΚΑΠ 2023-2027.

3. Σε ποιους ΔΕΝ απευθύνεται η Πλατφόρμα Τηλεκπαίδευσης του ΚΈντρου ΚΑτάρτισης - εΠΙμόρφωσης Κτηνοτρόφων (ΚΕ.ΚΑ.ΠΙ.Κ.);

Η Πλατφόρμα δεν απευθύνεται σε κτηνοτρόφους που δεν είναι δυνητικοί δικαιούχοι συνδεδεμένων ενισχύσεων στο πλαίσιο της Παρέμβασης Π1-32.3 «Στήριξη Συνδεδεμένου Εισοδήματος - Ζωική Παραγωγή» του ΣΣ ΚΑΠ 2023-2027 για το έτος 2025.

4. Γιατί θα πρέπει να συνδεθώ στην πλατφόρμα και να παρακολουθήσω την εκπαίδευση;

Σύμφωνα με το εγκεκριμένο Στρατηγικό σχέδιο της ΚΑΠ, η συμμετοχή σε πρόγραμμα AKIS (όπως συμβουλευτική ή επιμόρφωση) μετά την 1/1/2025 αποτελεί υποχρεωτική προϋπόθεση επιλεξιμότητας για τη χορήγηση των συνδεδεμένων ενισχύσεων στη ζωική παραγωγή.
Η παρακολούθηση του εκπαιδευτικού υλικού της πλατφόρμας και η επιτυχής εξέταση σε αυτό εξασφαλίζει την εκπλήρωση της προϋπόθεσης συμμετοχής σε πρόγραμμα AKIS (Agricultural Knowledge and Innovation System) για την επιλεξιμότητά των κτηνοτρόφων για λήψη συνδεδεμένης ενίσχυσης στο πλαίσιο της Παρέμβασης Π1-32.3 «Στήριξη Συνδεδεμένου Εισοδήματος - Ζωική Παραγωγή» του ΣΣ ΚΑΠ 2023-2027 για το έτος 2025.

5. Πώς μπορώ να έχω πρόσβαση στην πλατφόρμα;

Η πλατφόρμα βρίσκεται στον Ιστότοπο εδώ
Τα στοιχεία σύνδεσης (Όνομα χρήστη και Συνθηματικό) σας έχουν σταλεί με ηλεκτρονικό μήνυμα, απευθείας από τον διαχειριστή της πλατφόρμας (e-mail με Θέμα «Η εγγραφή σας στην Πλατφόρμα Τηλεκπαίδευσης Κέντρου Κατάρτισης - εΠΙμόρφωσης Κτηνοτρόφων (ΚΕ.ΚΑ.ΠΙ.Κ.) του ΕΛΓΟ - ΔΗΜΗΤΡΑ»). Μπορείτε να συνδεθείτε, πατώντας το Κουμπί «Σύνδεση» στο πάνω δεξί τμήμα της οθόνης, χρησιμοποιώντας τα ατομικά στοιχεία πρόσβασης που σας αποστάλθηκαν. Την πρώτη μόνο φορά που θα συνδεθείτε, θα κληθείτε να αλλάξετε το συνθηματικό σας.

6. Τι να κάνω αν δεν λάβω e-mail;

Σε περίπτωση που δεν λάβατε κάποιο e-mail ή που το e-mail που έχετε δηλώσει δεν ισχύει ή είναι λανθασμένο, παρακαλούμε να συνδεθείτε χρησιμοποιώντας ως Όνομα Χρήστη και ως Συνθηματικό τον ΑΦΜ σας

7. Έχω συνδεθεί στην πλατφόρμα, έχω αλλάξει συνθηματικό και δεν μπορώ να συνδεθώ με το νέο συνθηματικό. Τι πρέπει να κάνω;

Εάν μετά τον ορισμό νέου συνθηματικού η Πλατφόρμα δεν επιτρέπει τη σύνδεση, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι κατά τη διαδικασία ορισμού, πιθανότατα να πληκτρολογήσατε σε διαφορετική γλώσσα από αυτή που νομίζατε (Ελληνικά/Αγγλικά) ή το πλήκτρο "Caps Lock" να ήταν πατημένο χωρις να το αντιληφθείτε, με αποτέλεσμα το συνθηματικό να είναι στην πραγματικότητα διαφορετικό από αυτό που πιστεύετε ότι θέσατε.

Σε κάθε περίπτωση εφόσον πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις: 

• Έχετε ολοκληρώσει τουλάχιστον τον αρχικό ορισμό νέου συνθηματικού
• Έχετε έγκυρη ηλεκτρονική διεύθυνση στην οποία λαμβάνετε τις ειδοποιήσεις από την Πλατφόρμα
  μπορείτε να ακολουθήσετε την παρακάτω διαδικασία για να ορίσετε νέο συνθηματικό:
• Στην αρχική σελίδα πατάτε το κουμπί "Σύνδεση"
• Στη συνέχεια, πατάτε τον σύνδεσμο "Ξεχάσατε το συνθηματικό σας;"
• Πληκτρολογείτε το όνομα χρήστη (username), την έγκυρη ηλεκτρονική σας διεύθυνση (e-maιl) και πατάτε το κουμπί ¨Αποστολή"
• Τέλος, συνδέεστε στην ηλεκτρονική σας διεύθυνση και ακολουθείτε τις οδηγίες ορισμού νεόυ συνθηματικού.

Ο γενικός αυτός τρόπος ορισμού νέου συθηματικού καλύπτει κάθε περίπτωση αλλάγής, χωρίς να χρειαστεί να παρεμβληθεί προσωπικό υποστήριξης της Πλατφόρμας.

8. Που μπορώ να απευθυνθώ αν έχω πρόβλημα με την πρόσβαση και τη σύνδεσή μου;

Για οποιοδήποτε τεχνικό πρόβλημα μπορείτε να επικοινωνείτε στη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail) helpdesk_elgo@aua.gr
Δεν είναι δυνατό να σας δοθούν οδηγίες τηλεφωνικά.

9. Τι πρέπει να κάνω μόλις συνδεθώ;

Μόλις συνδεθείτε θα βρεθείτε στην κεντρική οθόνη όπου θα δείτε τα Μαθήματα που θα πρέπει να παρακολουθήσετε, σύμφωνα με τις δηλώσεις σας ως ακολούθως:

• Αν έχετε δηλώσει βοοειδή στη Δήλωση ΟΣΔΕ 2025, θα εμφανίζεται στο Χαρτοφυλάκιό σας το Μάθημα «Βοοτροφία - Αγελαδοτροφία».
• Αν έχετε δηλώσει πρόβατα ή αίγες στη Δήλωση ΟΣΔΕ 2025, θα εμφανίζεται στο Χαρτοφυλάκιό σας το Μάθημα «Προβατοτροφία - Αιγοτροφία».
• Αν έχετε δηλώσει και βοοειδή και πρόβατα ή αίγες στη Δήλωση ΟΣΔΕ 2025, θα εμφανίζονται στο Χαρτοφυλάκιό σας και τα δύο μαθήματα.

Στην Πλατφόρμα θα βρείτε αναλυτικές οδηγίες σχετικά με την παρακολούθηση των Μαθημάτων. Κάθε μάθημα αποτελείται από τέσσερεις (4) Θεματικές Ενότητες. Το εκπαιδευτικό υλικό κάθε Θεματικής Ενότητας περιλαμβάνει:

• μία βιντεοσκοπημένη παρουσίαση.
• το υλικό της παρουσίασης (εκπαιδευτικό υλικό) σε μορφή pdf αρχείου.
• επιπρόσθετο υλικό για εμβάθυνση.

10. Τι πρέπει να κάνω αν έχω δηλώσει πρόβατα ή αίγες και βοοειδή αλλά δεν βλέπω και τα δύο μαθήματα;

Σε περίπτωση που έχετε δηλώσει βοοειδή και πρόβατα ή αίγες στη Δήλωση ΟΣΔΕ 2025, θα πρέπει να παρακολουθήσετε τις Θεματικές Ενότητες και των δύο Μαθημάτων («Βοοτροφία - Αγελαδοτροφία» και «Προβατοτροφία - Αιγοτροφία»). Σε αυτήν την περίπτωση, στην αρχική οθόνη του Χαρτοφυλακίου σας, θα πρέπει να βλέπετε και τα δύο μαθήματα.
Εάν ΔΕΝ βλέπετε και τα δύο μαθήματα, παρακαλούμε όπως ενημερώσετε άμεσα τα αρμόδια στελέχη του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε., μέσω ηλεκτρονικού μηνύματος, στη διεύθυνση protokolo@opekepe.gr.

11. Πώς μπορώ να παρακολουθήσω τα Μαθήματα;

Προκειμένου να ολοκληρώσετε επιτυχώς την παρακολούθηση του Μαθήματος, θα πρέπει να ακολουθήσετε τα παρακάτω βήματα:
1) Στην Κεντρική Οθόνη (Χαρτοφυλάκιο), κάνετε κλικ στο όνομα του Μαθήματος (Βοοτροφία-Αγελαδοτροφία ή Προβατοτροφία-Αιγοτροφία)
2) Κάθε Μάθημα αποτελείται από τέσσερεις (4) Θεματικές Ενότητες. Στο κάτω μέρος της οθόνης του μαθήματος που θα εμφανιστεί βλέπετε τους τίτλους των τεσσάρων Θεματικών ενοτήτων του Μαθήματος και μια σύντομη περιγραφή
3) Στην αριστερή πλευρά της οθόνης του Μαθήματος που θα εμφανιστεί, βλέπετε τον τίτλο«Ενεργά Εργαλεία».
4) Στην επιλογή «Περιεχόμενο Η5P», θα βρείτε το κύριο υλικό διδασκαλίας σε μορφή βίντεο διάρκειας περίπου 25 λεπτών. Παρακαλούμε να τα παρακολουθήσετε (4 βίντεο συνολικά, ένα για κάθε Θεματική Ενότητα), έχοντας υπόψη πως περιέχουν χρήσιμες πληροφορίες, επεξηγήσεις και διευκρινίσεις επί του εκπαιδευτικού υλικού. Στη διάρκεια των βίντεο θα εμφανίζονται ερωτήσεις κατανόησης του υλικού που μόλις παρακολουθήσατε, τις οποίες πρέπει να απαντήσετε προκειμένου να συνεχίσετε την παρακολούθηση.
5) Αφού παρακολουθήσετε τα σχετικά βίντεο, μεταβείτε στην επιλογή«Έγγραφα», όπου θα βρείτε το εκπαιδευτικό υλικό σε μορφή pdf, το οποίο καλείστε να μελετήσετε. Μπορείτε επίσης, να το έχετε διαθέσιμο και στο επόμενο βήμα, την εξέταση του μαθήματος. Στην ίδια επιλογή «Έγγραφα» θα βρείτε επιπλέον ενημερωτικό υλικό σχετικό με το μάθημα, σε περίπτωση που ενδιαφέρεστε να εμβαθύνετε στο περιεχόμενο του εκπαιδευτικού αντικειμένου. Όλο το υλικό (εκπαιδευτικό υλικό και επιπλέον υλικό) είναι οργανωμένο ανά Θεματική Ενότητα, συνεπώς θα πρέπει να κάνετε κλικ στο όνομα της Θεματικής Ενότητας ώστε να το βρείτε.

12. Τι πρέπει να κάνω προκειμένου να εξεταστώ σε κάποιο Μάθημα;

Αφού παρακολουθήσετε τις βιντεοσκοπημένες παρουσιάσεις κάθε Θεματικής Ενότητας και μελετήσετε το εκπαιδευτικό υλικό κάθε Μαθήματος (συνολικά 4 βίντεο και 4 αρχεία pdf με εκπαιδευτικό υλικό), θα πρέπει να ολοκληρώσετε μια άσκηση η οποία περιλαμβάνει πέντε (5) ερωτήσεις με απαντήσεις πολλαπλής επιλογής. Επιτυχής θεωρείται η εξέταση κατά την οποία έχετε απαντήσει σωστά στις τρείς (3) από τις πέντε (5) ερωτήσεις της άσκησης κάθε μαθήματος. Η χρονική διάρκεια της εξέτασης, από την έναρξη της άσκησης μέχρι του τέλους αυτής, είναι συνολικά μία (1) ώρα. Κατά την εξέταση, θα έχετε στη διάθεσή σας πέντε (5) προσπάθειες το μέγιστο, στις οποίες μπορείτε να επαναλάβετε την άσκηση. Στο τέλος κάθε προσπάθειας πρέπει να πατήσετε το πλήκτρο "Οριστική Υποβολή" ώστε να θεωρηθεί ολοκληρωμένη η προσπάθειά σας. Θα πρέπει επίσης να γνωρίζετε ότι, κάθε φορά που αποσυνδέεστε από την Πλατφόρμα, μετά την έναρξη της. Άσκησης τυχαία ή σκόπιμα, χάνεται μία, τυχαία ή σκόπιμα, χάνεται μία (1) προσπάθεια.

13. Έχω εξεταστεί στο Μάθημα και η Πλατφόρμα αναφέρει ότι έχω βαθμό 3/5, 4/5 ή 5/5. Τι πρέπει να κάνω;

• Σε περίπτωση που απαντήσατε στις 5 ερωτήσεις και έχετε βαθμό 3/5, 4/5 ή 5/5, δεν χρειάζεται να κάνετε οτιδήποτε άλλο, έχετε εξεταστεί επιτυχώς.
• Αν έχετε βαθμό 0/5, 1/5 ή 2/5, μπορείτε να επανεξεταστείτε με τον ίδιο τρόπο έως και 4 φορές ακόμα.
• Σε όποια προσπάθεια επιτύχετε βαθμό 3/5 ή μεγαλύτερο, έχετε επιτύχει και δεν χρειάζεται να κάνε κάτι ακόμα

14. Έχω απορίες σχετικά με τα Μαθήματα, το εκπαιδευτικό υλικό ή με τις απαντήσεις στις Ασκήσεις. Τι πρέπει να κάνω;

Για οποιαδήποτε απορία σχετικά με το περιεχόμενο του εκπαιδευτικού υλικού μπορείτε να επικοινωνείτε στη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail) kekapi@elgo.gr.

15. Πότε θα πάρω τη Συνδεδεμένη Ενίσχυση;

Για οποιαδήποτε απορία σχετικά με τις ενισχύσεις που λαμβάνετε, παρακαλούμε να επικοινωνείτε με τα στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ (www.opekepe.gr) στα αρμόδια Τμήματά του (τηλεφωνικό κέντρο 210 880 2000).

Η Γενική Γραμματεία Ενωσιακών Πόρων & Υποδομών του ΥπΑΑΤ, ο ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ και το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ανακοινώνουν την έναρξη λειτουργίας της Πλατφόρμας Τηλεκπαίδευσης του ΚΕ.ΚΑ.ΠΙ.Κ., μέσω της οποίας οι κτηνοτρόφοι θα μπορούν πλέον να λαμβάνουν το απαραίτητο εκπαιδευτικό υλικό για τη λήψη της συνδεδεμένης ενίσχυσης στη ζωική παραγωγή.

Σύμφωνα με το εγκεκριμένο Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ, η συμμετοχή σε πρόγραμμα AKIS (όπως συμβουλευτική ή επιμόρφωση) μετά την 1/1/2025 αποτελεί υποχρεωτική προϋπόθεση επιλεξιμότητας για τη χορήγηση των συνδεδεμένων ενισχύσεων.

Όπως αναφέρει το ΥπΑΑΤ, για τη στήριξη των παραγωγών, αναπτύχθηκε μια εύχρηστη, ψηφιακή πλατφόρμα με υλικό που δημιουργήθηκε από τους ερευνητές και τις ερευνήτριες του ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ,  ενώ η τεχνική υποστήριξη της πλατφόρμας (OpeneClass) παρέχεται από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Πρόσβαση στην πλατφόρμα

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να συνδεθούν στην Πλατφόρμα και να βρουν οδηγίες για την παρακολούθηση του ψηφιακού υλικού στον ηλεκτρονικό σύνδεσμο: (εδώ)

Η πλατφόρμα περιέχει ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικό καταμερισμένο σε θεματικές ενότητες κρίσιμες για τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας και της αποδοτικότητας εκμεταλλεύσεων εκτροφής προβάτων, αιγών και βοοειδών καθώς και για τη μείωση της αβεβαιότητας και τη διασφάλιση της υγιεινής και της ασφάλειας αυτών των εκμεταλλεύσεων.

Ενημερωτικό e-mail στους δικαιούχους

Μέσα στις επόμενες ημέρες, όλοι οι εν δυνάμει δικαιούχοι της Παρέμβασης Π1-32.3 θα λάβουν ηλεκτρονικό μήνυμα στη διεύθυνση που έχουν δηλώσει στην ΕΑΕ 2025, με αναλυτικές οδηγίες για την πρώτη σύνδεση και την ενεργοποίηση του λογαριασμού τους.

Η ολοκλήρωση της παρακολούθησης του διαθέσιμου εκπαιδευτικού υλικού καλύπτει την απαίτηση συμμετοχής σε πρόγραμμα AKIS (Agricultural Knowledge and Innovation System) και συμβάλλει στη διασφάλιση της επιλεξιμότητάς τους για τη συνδεδεμένη ενίσχυση.

Οι καταστροφές κοστίζουν στη γεωργία περισσότερα απ’ όσα συνήθως αποτυπώνονται στη δημόσια συζήτηση. Σύμφωνα με νέα έκθεση του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), οι ζημιές που προκλήθηκαν τα τελευταία 33 χρόνια αγγίζουν τα 3,26 τρισεκατομμύρια δολάρια. Πρόκειται για ένα βάρος που μεταφράζεται σε ετήσιες απώλειες 99 δισεκατομμυρίων δολαρίων, περίπου το 4% του παγκόσμιου γεωργικού ΑΕΠ. Η έκθεση «Ο αντίκτυπος των καταστροφών στη γεωργία και την επισιτιστική ασφάλεια το 2025» καταγράφει τη διάσταση του προβλήματος, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η ψηφιακή τεχνολογία αλλάζει πλέον το τοπίο διαχείρισης κινδύνων.

Το πραγματικό μέγεθος των απωλειών

Η έκθεση αναδεικνύει μια βαθιά, μακροχρόνια φθορά στην παραγωγή τροφίμων. Από το 1991 έως το 2023, χάθηκαν 4,6 δισεκατομμύρια τόνοι δημητριακών, 2,8 δισεκατομμύρια τόνοι φρούτων και λαχανικών και 900 εκατομμύρια τόνοι προϊόντων κρέατος και γάλακτος. Η μείωση αυτή αντιστοιχεί σε απώλεια περίπου 320 χιλιοθερμίδων ημερησίως ανά άτομο, σε παγκόσμιο επίπεδο.

Οι περιφερειακές επιπτώσεις είναι επίσης ενδεικτικές. Η Ασία καταγράφει το 47% των συνολικών παγκόσμιων απωλειών – 1,53 τρισεκατομμύρια δολάρια. Η Αμερική φτάνει το 22% με απώλειες 713 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ η Αφρική βιώνει το μεγαλύτερο σχετικό βάρος χάνοντας το 7,4% του γεωργικού της ΑΕΠ. Τα Μικρά Νησιωτικά Αναπτυσσόμενα Κράτη παραμένουν ανάμεσα στα πιο εκτεθειμένα, ιδιαίτερα σε κυκλώνες, πλημμύρες και άνοδο της θαλάσσιας στάθμης.

Στην αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια, οι θαλάσσιοι καύσωνες προκάλεσαν 6,6 δισεκατομμύρια δολάρια σε ζημιές μεταξύ 1985 και 2022, επηρεάζοντας το 15% της παγκόσμιας παραγωγής. Παρά αυτά τα στοιχεία, ο FAO επισημαίνει ότι οι απώλειες του κλάδου συχνά δεν καταγράφονται επαρκώς στις αξιολογήσεις καταστροφών, παρότι σχετίζονται με τα μέσα διαβίωσης περίπου 500 εκατομμυρίων ανθρώπων.

Πώς η ψηφιακή τεχνολογία αλλάζει το τοπίο

Η νέα έκθεση παρουσιάζει τον ψηφιακό μετασχηματισμό ως τον βασικό μοχλό μετάβασης από τη διαχείριση της κρίσης στην πρόληψη. Από τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και τηλεπισκόπησης μέχρι τα drones και τους αισθητήρες εδάφους, η τεχνολογία προσφέρει για πρώτη φορά τη δυνατότητα αξιοποίησης δεδομένων σε πραγματικό χρόνο.

Παραδείγματα εφαρμογών περιλαμβάνουν την Εργαλειοθήκη Κλιματικού Κινδύνου (CRTB), που αξιοποιείται σε πάνω από 200 έργα παγκοσμίως, το Εργαλείο Έγκαιρης Προειδοποίησης για τον Πυρετό της Κοιλάδας Rift, το SoilFER για τη γεωχωρική αντιστοίχιση εδαφών και λιπασμάτων, και το FAMEWS που χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση του φθινοπωρινού σκώληκα σε περισσότερες από 60 χώρες.

Ακόμη, παραμετρικές ασφαλιστικές πλατφόρμες έχουν δώσει πρόσβαση σε άνω των 9 εκατομμυρίων αγροτών σε εργαλεία διαχείρισης κινδύνου, ενώ τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης —όπως το GIEWS— αποδεικνύεται ότι αποφέρουν πολλαπλό όφελος για κάθε δολάριο επένδυσης. Στα κεντρικά γραφεία του FAO λειτουργεί πλέον και το πρώτο ολοκληρωμένο Δωμάτιο Παρακολούθησης Κινδύνων και Καταστάσεων, επιτρέποντας άμεση εποπτεία και συντονισμό.

Από την ψηφιακή ανισότητα στην ανάγκη για συλλογική δράση

Παρά την ταχεία εξάπλωση των ψηφιακών τεχνολογιών, ένα μεγάλο εμπόδιο εξακολουθεί να περιορίζει την αξιοποίησή τους: σχεδόν 2,6 δισεκατομμύρια άνθρωποι σε αγροτικές περιοχές παραμένουν εκτός σύνδεσης. Ο FAO υπογραμμίζει ότι η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί, όταν οι αγρότες δεν διαθέτουν πρόσβαση, ψηφιακές δεξιότητες ή την απαραίτητη θεσμική υποστήριξη για να την ενσωματώσουν στην καθημερινή τους παραγωγική πρακτική. Γι’ αυτό και η προσέγγιση που προτείνεται είναι ανθρωποκεντρική: επένδυση στην ανάπτυξη ικανοτήτων, συνεκτικές πολιτικές, θεσμικά πλαίσια και εθνικές στρατηγικές που θα επιτρέψουν στις ψηφιακές λύσεις να φτάσουν στους μικρούς παραγωγούς, τις γυναίκες, τους νέους και τις αυτόχθονες κοινότητες.

Η έκθεση καταλήγει σε ένα σαφές μήνυμα προς τις κυβερνήσεις, τους διεθνείς οργανισμούς και τον ιδιωτικό τομέα: απαιτούνται συστηματικές επενδύσεις στη διάδοση των ψηφιακών καινοτομιών, στην ενίσχυση των υποδομών συνδεσιμότητας και στην προώθηση του ψηφιακού γραμματισμού, ώστε η τεχνολογία να γίνει πραγματικά προσβάσιμη και αποτελεσματική. Μόνο έτσι η ψηφιακή μετάβαση μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην ανθεκτικότητα της γεωργίας και στη θωράκιση των συστημάτων τροφίμων απέναντι στις ολοένα αυξανόμενες φυσικές και κλιματικές απειλές.

Από την ψηφιακή υπόσχεση στην πράξη

Τα ευρήματα της έκθεσης δείχνουν πόσο βαριά είναι η επίπτωση των καταστροφών στη γεωργία, αλλά και πόσο σημαντικό ρόλο μπορούν να παίξουν τα ψηφιακά εργαλεία στην πρόληψη και στην έγκαιρη δράση. Το ζητούμενο, πλέον, είναι αυτές οι δυνατότητες να φτάσουν πραγματικά στον παραγωγό – εκεί όπου η ανθεκτικότητα κρίνεται στην πράξη και όχι στη θεωρία.

Πηγή: FAO

Με απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Κωνσταντίνου Τσιάρα ορίστηκε ο πρώην πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ, Σπύρος Μάμαλης, ως προσωρινός πρόεδρος του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ.

«Έχοντας πλήρη επίγνωση των προκλήσεων και ευθυνών ως Γεωτεχνικός, θα προσπαθήσω με όλες μου τις δυνάμεις να ανταποκριθώ στην εμπιστοσύνη του Υπουργού και στο ρόλο που μου ανατέθηκε, με στόχο την αύξηση της προστιθέμενης αξίας και τη στήριξη της παραγωγικής βάσης στον αγροτο-διατροφικό τομέα», δήλωσε ο κ. Σπύρος Μάμαλης.

Η θητεία του προσωρινού Προέδρου θα διαρκέσει έως την ολοκλήρωση των διαδικασιών επιλογής και διορισμού του νέου Προέδρου, και σε κάθε περίπτωση έως τις 3 Δεκεμβρίου 2026

Ο κ. Μάμαλης είναι Καθηγητής Μάρκετινγκ του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, πτυχιούχος του Τμήματος Γεωπονίας του ΑΠΘ, κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στο Διεθνές Αγροτικό Μάρκετινγκ και Μάρκετινγκ Τροφίμων του Πανεπιστημίου Newcastle upon Tyne και διδακτορικού στο Μάρκετινγκ Τροφίμων του ίδιου Πανεπιστημίου.

Η νέα ετήσια έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) για την Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Αγροτικής Πολιτικής 2025 φέρνει στο φως εντυπωσιακές διαφορές ανάμεσα στις χώρες του κόσμου όσον αφορά τον τρόπο και το μέγεθος της στήριξης προς τους αγρότες.

Ενώ ορισμένες κυβερνήσεις διατηρούν υψηλά επίπεδα επιδοτήσεων και προστασίας του αγροτικού εισοδήματος, άλλες έχουν επιλέξει να μειώσουν τη στρεβλωτική στήριξη — δηλαδή τα μέτρα που αλλοιώνουν τεχνητά τις τιμές και την παραγωγή — μεταφέροντας τους πόρους σε πολιτικές που ενισχύουν τη βιωσιμότητα, την καινοτομία και τη γνώση.

Οι “πρωταθλητές” των επιδοτήσεων

Σύμφωνα με την έκθεση, Ελβετία, Νορβηγία, Ισλανδία και Νότια Κορέα ηγούνται της λίστας των χωρών με τη μεγαλύτερη δημόσια στήριξη προς τους παραγωγούς τους. Οι επιδοτήσεις αντιπροσωπεύουν 40% έως 49% του ακαθάριστου γεωργικού εισοδήματος, καθώς οι χώρες αυτές συνεχίζουν να εφαρμόζουν πολιτικές εγγυημένων τιμών και στήριξης που συνδέεται με την παραγωγή.

Παράλληλα, επενδύουν σε μέτρα που συνδέουν την αγροτική πολιτική με την περιβαλλοντική προστασία και την αγροτική ευημερία, μετατρέποντας την επιδότηση από απλή οικονομική ενίσχυση σε εργαλείο κοινωνικής και οικολογικής πολιτικής.

Οι χώρες με το χαμηλότερο επίπεδο στήριξης

Στο αντίθετο άκρο βρίσκονται χώρες όπως Αργεντινή, Βιετνάμ και Ινδία, όπου οι γεωργικές πολιτικές όχι μόνο δεν επιδοτούν, αλλά δημιουργούν καθαρά φορολογικά έσοδα για το κράτος. Η περίπτωση της Ινδίας ξεχωρίζει: σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, το 95% της “στήριξης” προς τους παραγωγούς βασίζεται σε μέτρα που στρεβλώνουν το εμπόριο και την παραγωγή, με στόχο τη διατήρηση χαμηλών τιμών τροφίμων για τους καταναλωτές των πόλεων.

Από την άλλη, Αυστραλία, Χιλή και ΗΠΑ καταγράφουν από τα χαμηλότερα ποσοστά δημόσιας βοήθειας (κάτω από 1% του αγροτικού εισοδήματος), επιλέγοντας να επενδύουν στην έρευνα, στις ασφάλειες και στις αγροτικές υποδομές.

Παγκόσμια στροφή προς τη βιωσιμότητα

Η γενική τάση δείχνει ότι οι περισσότερες χώρες μειώνουν τα επίπεδα άμεσης οικονομικής στήριξης, δίνοντας έμφαση σε πολιτικές βιωσιμότητας και καινοτομίας. Η μεγάλη εξαίρεση είναι η Κίνα, όπου η στήριξη αυξήθηκε από 5% στις αρχές της δεκαετίας του 2000 σε 13% την περίοδο 2022–2024, μία από τις μεγαλύτερες αυξήσεις που έχει καταγράψει ποτέ ο ΟΟΣΑ. Οι αναδυόμενες οικονομίες, με πρώτη την Κίνα, φαίνεται να ενισχύουν τον ρόλο του κράτους στην αγροτική ανάπτυξη, την ώρα που οι χώρες του ΟΟΣΑ μειώνουν τη σχετική εξάρτηση του τομέα από τις επιδοτήσεις.

Η Ευρώπη στη νέα εποχή στήριξης – και το μήνυμα για την Ελλάδα

Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η έκθεση σημειώνει πως η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) δίνει αυξανόμενη βαρύτητα στους περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς στόχους. Τα Οικολογικά Σχήματα απορροφούν πλέον πάνω από το 20% των άμεσων ενισχύσεων, ενώ τουλάχιστον το 10% του προϋπολογισμού κατευθύνεται στη στήριξη μικρών και μεσαίων εκμεταλλεύσεων μέσω της αναδιανεμητικής ενίσχυσης. Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει επίσης την ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού Συστήματος Γεωργικής Καινοτομίας (AKIS), που συντονίζει πάνω από 4.000 επιχειρησιακές ομάδες σε θέματα ψηφιοποίησης και εφαρμοσμένης έρευνας στη γεωργία.

Παρότι οι επιδοτήσεις με περιβαλλοντικά ή κοινωνικά κριτήρια εξακολουθούν να αποτελούν μειοψηφία, η κατεύθυνση είναι σαφής: η στήριξη που βασίζεται στην παραγωγή φθίνει, ενώ ενισχύονται οι πολιτικές που συνδέουν τη βιωσιμότητα με την αγροτική ανάπτυξη. Χώρες όπως η Ελβετία και το Μεξικό αναδεικνύονται ως παραδείγματα, καθώς συνδέουν πλέον μέρος των επιδοτήσεών τους με στόχους περιβαλλοντικής και κοινωνικής απόδοσης.

Για την Ελλάδα, τα συμπεράσματα είναι ξεκάθαρα: παρότι οι επιδοτήσεις εξακολουθούν να αποτελούν βασικό πυλώνα του αγροτικού εισοδήματος, η πρόκληση παραμένει η μετάβαση σε ένα πιο “έξυπνο” μοντέλο στήριξης, με έμφαση στη γνώση, την τεχνολογία και την πράσινη προσαρμογή.

Η επόμενη μέρα της αγροτικής στήριξης

Η νέα εικόνα που προκύπτει από την έκθεση του ΟΟΣΑ δείχνει ότι το παγκόσμιο “αγροτικό παιχνίδι” αλλάζει. Η οικονομική ενίσχυση χάνει σιγά σιγά τον ρόλο του “σωσιβίου”, και αντικαθίσταται από επενδύσεις στη γνώση, την καινοτομία και τη βιωσιμότητα. Για χώρες όπως η Ελλάδα, το ερώτημα δεν είναι αν θα συμμετάσχει στη νέα εποχή — αλλά πώς θα το κάνει χωρίς να αφήσει πίσω της τον μικρό παραγωγό.

Πηγή: OECD. (2025). Agricultural Policy Monitoring and Evaluation 2025 

Ξεκινάει τη Δευτέρα, 10 Νοεμβρίου, το νέο πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης, που σχεδιάστηκε σε συνεργασία με κοινωνικούς εταίρους και τοπικούς φορείς και θα υλοποιηθεί από το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης (ΚΔΒΜ) Ιωαννίνων της ΔΥΠΑ.

Το πρόγραμμα «Εμβολιασμός Δενδρωδών Καλλιεργειών (Εσπεριδοειδή, Ελιά, Ακτινίδια, Αμπέλια)», συνολικής διάρκειας 80 ωρών, έχει ως στόχο οι συμμετέχοντες να αποκτήσουν βασικές γνώσεις και δεξιότητες σχετικά με τον εμβολιασμό δενδρωδών καλλιεργειών, ειδικότερα εσπεριδοειδών, ελιάς, ακτινιδιάς και αμπέλου, σε περιφερειακές ενότητες της χώρας όπου προκύπτει αντίστοιχη ανάγκη.

Το πρόγραμμα σχεδιάστηκε κατόπιν αιτήματος του Επιμελητηρίου Άρτας και θα συμμετάσχουν 20 άνεργοι ή εργαζόμενοι στον αγροτικό τομέα, ηλικίας 18–60 ετών, κάτοικοι του Δήμου Άρτας ή των όμορων δήμων του νομού. Το πρακτικό μέρος της κατάρτισης θα πραγματοποιηθεί σε επιλεγμένα αγροκτήματα συνεταιρισμών μελών του Επιμελητηρίου Άρτας.

Οι εκπαιδευόμενοι θα λάβουν εκπαιδευτικό επίδομα 2,50 ευρώ καθαρά ανά ώρα κατάρτισης. Επιπλέον, θα καλύπτονται με ιατροφαρμακευτική περίθαλψη καθ’ όλη τη διάρκεια της εκπαίδευσης.

Με την επιτυχή ολοκλήρωση των προγραμμάτων κατάρτισης, οι ωφελούμενοι θα λάβουν Βεβαίωση Επαγγελματικής Κατάρτισης από το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης (ΚΔΒΜ) Ιωαννίνων της ΔΥΠΑ.

Ο ΕΛΓΟ - ΔΗΜΗΤΡΑ σε συνεργασία με τον το Ίδρυμα Ευγενίδου διοργανώνουν δωρεάν πιλοτικό ταχύρρυθμο πρόγραμμα κατάρτισης με τίτλο: «Τεχνικές θερμοκηπιακών καλλιεργειών» στην Περιφερειακή Ενότητα Μεσσηνίας, από τη Δευτέρα (10 Νοεμβρίου) έως και την Παρασκευή (14 Νοεμβρίου 2025).

Το πρόγραμμα κατάρτισης θα έχει διάρκεια 25 ωρών (5 ημέρες × 5 ώρες) και περιλαμβάνει 15 ώρες θεωρητικής εκπαίδευσης και 10 ώρες πρακτικής άσκησης. Τα θεωρητικά μαθήματα θα διεξαχθούν απογευματινές ώρες στο Κέντρο «ΔΗΜΗΤΡΑ» Κυπαρισσίας.

Σε αυτό μπορούν να συμμετάσχουν έως 25 απασχολούμενοι/ες στον πρωτογενή τομέα κατόπιν σχετικής αίτησής τους. Στόχος της δράσης, που εντάσσεται στο πλαίσιο της τρέχουσας εθνικής πρωτοβουλίας είναι η ενίσχυση των γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων των συμμετεχόντων που δραστηριοποιούνται σε εγκαταστάσεις θερμοκηπίων.

Η συνεργασία μεταξύ του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ και του Ιδρύματος Ευγενίδου αποτελεί μια στρατηγική συμμαχία, όσον αφορά την υλοποίηση κοινών δράσεων εκπαιδευτικού χαρακτήρα. Η συνεργασία αυτή αποτελεί στρατηγική επιλογή, καθώς ενώνει την επιστημονική τεχνογνωσία του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ στον αγροδιατροφικό τομέα με την υψηλή τεχνολογική και παιδαγωγική κατάρτιση, που προσφέρει το Ίδρυμα Ευγενίδου.

Η επιτυχής υλοποίηση της δράσης θα βοηθήσει στην επέκταση της μεταφοράς τεχνογνωσίας σε κρίσιμους τομείς της αγροτικής οικονομίας, υψηλής προστιθέμενης αξίας, γεγονός που αποτελεί κεντρική στρατηγική προτεραιότητα. Οι δράσεις μεταφοράς γνώσεων δίνουν τη δυνατότητα στους εκπαιδευόμενους να συνδυάσουν τη θεωρητική γνώση με την πρακτική εμπειρία, να ενημερωθούν για σύγχρονες μεθόδους παραγωγής και να εξοικειωθούν με καινοτόμες τεχνολογίες που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα της ελληνικής γεωργίας.

Παρακαλούμε οι ενδιαφερόμενοι όπως προβούν στην υποβολή αίτησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος παρακολούθησης του εν λόγω σεμιναρίου, με την αποστολή των στοιχείων τους, έως την Πέμπτη 6 Νοεμβρίου 2025 στο email:  kdkyparissias@elgo.gr.

Τα κουνούπια δεν είναι μόνο ενοχλητικά, αποτελούν έναν από τους πιο επικίνδυνους μεταφορείς παθογόνων παγκοσμίως.
Η κλιματική αλλαγή, σε συνδυασμό με την αυξημένη μετακίνηση ανθρώπων και αγαθών, έχει συμβάλει στη διασπορά νέων ειδών και στη διεύρυνση των περιοχών δραστηριότητάς τους, ακόμη και στη βόρεια Ευρώπη όπου παλαιότερα δεν υπήρχε πρόβλημα.

Ο κ. Γεώργιος Κολιόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής του Εργαστηρίου Γεωργικής Ζωολογίας και Εντομολογίας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, μίλησε για τις νέες επιστημονικές μεθόδους και καινοτόμες πρακτικές που εφαρμόζονται στην Ελλάδα για την αντιμετώπιση των κουνουπιών — ενός προβλήματος που, όπως τονίζει, έχει πια περιβαλλοντική, υγειονομική αλλά και κοινωνική διάσταση.

Όπως επισημαίνει ο κ. Κολιόπουλος, τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα έχει βρεθεί αντιμέτωπη με επανεμφάνιση του ιού του Δυτικού Νείλου, ενώ η παρουσία ειδών όπως το Aedes albopictus –το γνωστό «κουνούπι τίγρης»– έχει ανοίξει τον δρόμο για πιθανά περιστατικά ασθενειών όπως ο ιός Ζίκα και ο Chikungunya.

Από τη Θεσσαλία στα «έξυπνα» συστήματα επιτήρησης

Η εμπειρία της Θεσσαλίας μετά τις πλημμύρες έδειξε ότι η συλλογή και η επεξεργασία δεδομένων με σύγχρονες μεθόδους μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην παρακολούθηση και τον έλεγχο των πληθυσμών κουνουπιών.
Η συντονισμένη χρήση εντομολογικών και επιδημιολογικών πληροφοριών, σε συνδυασμό με την τεχνολογία και τη συνεργασία των φορέων, απέδειξε πως η πρόληψη είναι εφικτή, όταν βασίζεται σε ολοκληρωμένη και συστηματική επιτήρηση.

Σήμερα, ψηφιακές πλατφόρμες και συστήματα ανάλυσης δεδομένων επιτρέπουν τη χαρτογράφηση των εστιών, την παρακολούθηση των ψεκασμών σε πραγματικό χρόνο και την πρόβλεψη εξάρσεων, με βάση μετεωρολογικά και τοπικά στοιχεία.

Νέα εργαλεία στο πεδίο

Η αντιμετώπιση των κουνουπιών δεν περιορίζεται πλέον στα συνεργεία ψεκασμών. Τα τελευταία χρόνια, αναπτύσσονται φορητά εργαστήρια πεδίου, που επιτρέπουν τη γρήγορη ανάλυση δειγμάτων επιτόπου, χωρίς να απαιτείται μεταφορά στο εργαστήριο — μια λύση ιδιαίτερα χρήσιμη για νησιωτικές ή απομονωμένες περιοχές.

Παράλληλα, εφαρμόζονται συστήματα μηχανικής μάθησης (machine learning) για την πρόβλεψη της παρουσίας συγκεκριμένων ειδών και του επιπέδου κινδύνου, επιτρέποντας πιο στοχευμένες και οικονομικές παρεμβάσεις.

Ακόμα και οι αιρόψεκασμοί, παρότι περιορίζονται από το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, εφαρμόζονται πιλοτικά σε ειδικές περιπτώσεις, πάντα υπό αυστηρό επιστημονικό έλεγχο και με σύγχρονα μέσα υψηλής ακρίβειας.

Η μέθοδος των στείρων κουνουπιών

Μία από τις πιο εντυπωσιακές καινοτομίες που εφαρμόζονται πλέον και στην Ελλάδα είναι η μέθοδος απελευθέρωσης στείρων αρσενικών. Όπως επισημαίνει ο κ. Γεώργιος Κολιόπουλος, στο πιλοτικό πρόγραμμα του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου απελευθερώθηκαν αρσενικά κουνούπια που είχαν αποστειρωθεί με ακτινοβολία. Όταν τα στείρα αρσενικά συζευχθούν με θηλυκά του ίδιου είδους, τα αυγά δεν εκκολάπτονται, οδηγώντας σε δραστική μείωση του πληθυσμού.

Η έρευνα προχωρά ήδη προς τον συνδυασμό της μεθόδου με ήπιους προνυμφοκτόνους παράγοντες, ώστε να ελέγχονται αποτελεσματικά και οι δυσπρόσιτες εστίες νερού, εκεί όπου συχνά ξεκινούν οι μαζικές εξάρσεις.

Η δύναμη της ενημέρωσης

Όσο εξελιγμένα κι αν είναι τα μέσα, η ενημέρωση του κοινού παραμένει βασικός πυλώνας κάθε επιτυχημένου προγράμματος καταπολέμησης. Έχει αποδειχθεί ότι οι δράσεις άμεσης επικοινωνίας με τους πολίτες –όπως οι στοχευμένες ενημερώσεις πόρτα-πόρτα σε περιοχές υψηλού κινδύνου– αποδίδουν πολλαπλάσια αποτελέσματα σε σχέση με τις γενικές καμπάνιες ή τη διανομή φυλλαδίων.

Η συμμετοχή των πολιτών ενισχύεται και μέσα από ειδικές εφαρμογές για κινητά τηλέφωνα, όπου οι χρήστες μπορούν να φωτογραφίζουν και να αναφέρουν πιθανά σημεία αναπαραγωγής κουνουπιών.
Οι αναφορές αυτές συμβάλλουν στη γρήγορη χαρτογράφηση των εστιών και στην έγκαιρη κινητοποίηση των υπηρεσιών, καθιστώντας τη συνεργασία πολιτών και αρχών έναν από τους πιο κρίσιμους παράγοντες επιτυχίας.

Το μέλλον: συντονισμός και συνέπεια

Ο αγώνας κατά των κουνουπιών συνεχίζεται. Η Ελλάδα διαθέτει σημαντική εμπειρία και επιστημονική γνώση, όμως η επιτυχία θα εξαρτηθεί από τη συνέπεια, τη συνεργασία και τον συντονισμό μεταξύ επιστημόνων, τοπικών αρχών και πολιτών. Η καινοτομία είναι πλέον εδώ, αυτό που απομένει είναι να τη μετατρέψουμε σε σταθερή πρακτική.

Και στο κέντρο όλων αυτών βρίσκεται πάντα ο άνθρωπος: ο επιστήμονας που ερευνά, ο τεχνικός που ψεκάζει, ο πολίτης που ενημερώνεται και συμμετέχει. Γιατί η προστασία από τα κουνούπια δεν είναι μόνο ζήτημα τεχνολογίας, αλλά και ζήτημα συμπεριφοράς, γνώσης και κοινής ευθύνης.

Ίσως, μάλιστα, με μια δόση χιούμορ, θα μπορούσε να πει κανείς πως ο άνθρωπος έχει γίνει “σύμμαχος επιβίωσης” των κουνουπιών, τους προσφέρει νερό, καταφύγιο, ακόμη και τροφή. Ωστόσο, με σωστή γνώση και καθοδήγηση από τους ειδικούς, όλοι μπορούμε –από το επίπεδο του σπιτιού μέχρι τη γειτονιά– να συμβάλουμε στον περιορισμό των εστιών και να μετατρέψουμε τη συνύπαρξη σε έλεγχο, όχι υποταγή.

Ο λόγος που ήρθαμε εδώ ήταν διότι θέλουμε να βοηθήσουμε να εξαλειφθεί το νόσημα, να μη γίνει ενδημικό στη χώρα, τόνισε ο κ. Χαράλαμπος Μπιλλίνης, ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, καθηγητής Ιολογίας και Ιογενών Νοσημάτων και Πρύτανης στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, που θα συμμετέχει στην Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς.

Μιλώντας στην συνέντευξη Τύπου, που δόθηκε στο ΥπΑΑΤ, τόνισε ότι «δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο στην Ελλάδα και δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τα εμβόλια είναι σε χώρες οι οποίες εφαρμόζονται και όταν τα έχουν εφαρμόσει  έχουν περάσει πάρα πάρα πολλά χρόνια για να εξαλειφθεί το νόσημα. Ο αγώνας που θα κάνουμε εδώ το είπε και ο Υπουργός στην Επιτροπή, είναι να μη γίνει η χώρα ενδημική και γι’ αυτό το λόγο όποιοι χρησιμοποιούν εμβόλια, εάν έχουν κάνει εμβόλια, είναι μια παράνομη πράξη που έχει γίνει στη χώρα.

Τα εμβόλια εδώ να πω αυτά που κυκλοφορούν είναι ζωντανά, μειωμένης λοιμογόνου δύναμης. Αυτό σημαίνει ότι δεν έχουμε ένα αδρανοποιημένο εμβόλιο και το κάναμε, το ζωντανό, μειωμένης λοιμογόνου δύναμης σημαίνει ότι απεκκρίνεται. Μπορεί να μολύνει άλλο ζώο. Η ορολογία αυτή. Είναι μειωμένης λοιμογόνου δύναμης. Του έχουμε μειώσει στο εργαστήριο τη λοιμογόνο δύναμη να μην νοσήσει το ζώο, αλλά δεν μπορούμε να παρέμβουμε ώστε να μην απεκκρίνεται.

Μελέτες για κάποιο εμβόλιο το οποίο υπάρχουν και εφαρμόζεται σε γειτονική χώρα, δηλώνει ότι ο ιός ανιχνεύεται στο ρινικό έκκριμα και στοματικά στο σάλιο για πάνω από 20 μέρες. Μπορεί να μην έχει μεγάλη λοιμογόνο δύναμη να μολύνει πολλά, αλλά μπορεί να μολύνει ζώα.

Ένα δεύτερο πρόβλημα που υπάρχει με τα εμβόλια είναι το εξής: Η μέθοδος που χρησιμοποιείται για ELISA για να διαχωρίσει και να βρούμε ένα ζώο αν είναι θετικό, δεν μπορεί να ξεχωρίσει τα εμβολιασμένα το εμβολιασμένο ζώο από το φυσικά μολυσμένο.

Αυτό σημαίνει ότι αν εφαρμοστεί καθολικός εμβολιασμός, η χώρα θα μπει σε καθεστώς απευθείας ενδημικής χώρας και θα κάνουμε πάνω από 10-12 χρόνια να απαλλαγούμε. Με ότι αυτό συνεπάγεται σε αυτά που είπα προηγουμένως για τη διακίνηση προϊόντων.

Εάν έχει εφαρμοστεί εμβολιασμός, μπορεί κάποια από τα ζώα που αυτή τη στιγμή εμείς τα βγάζουμε θετικά και οδηγούνται στη σφαγή. Να μην είναι θετικά αλλά να είναι εμβολιασμένα, αν έχουν γίνει παράνομα εμβόλια όπως φημολογείται».

Στην συνέχεια ανέφερε ότι θα υπάρχει πρόβλημα στις εξαγωγές, αν χαρακτηριστούμε ως ενδημική χώρα. «Και επειδή σας λέω ξανά δεν μπορούμε να ξεχωρίσουμε τα εμβολιακά από τα φυσικά μολυσμένα ζώα, εκεί θα μπούμε σε ένα καθεστώς που θα παιδευόμαστε χρόνια να απαλλαγούμε», πρόσθεσε.

Όσον αφορά την Βουλγαρία, που ζήτησε και πήρε από την ΕΕ 500.000 δόσεις, ο κ. Μπιλλίνης ανέφερε ότι κάθε χώρα αποφασίζει μόνη της το στάτους που πρέπει να έχει σαν χώρα και τί διακυβεύεται κάθε φορά όταν εφαρμόζουμε κάτι.Εμείς κρίνουμε επιστημονικά ότι δεν πρέπει να γίνει και αυτό εισηγούμαστε στην πολιτική ηγεσία του Υπουργείου.

Tο Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων (CIHEAM-ΜΑΙΧ) φιλοξένησε το 2ο International Workshop για τους Φυτογενετικούς Πόρους, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος HORIZON EUROPE – PRO-GRACE - Promoting a Plant Genetic Resources Community for Europe.

Το πρόγραμμα PRO-GRACE, το οποίο ολοκληρώνεται σε λίγες ημέρες, συνέβαλε καθοριστικά στη δημιουργία και ενίσχυση μιας πανευρωπαϊκής κοινότητας για τους φυτογενετικούς πόρους. Μέσα από τη συνεργασία πανεπιστημίων, ερευνητικών ινστιτούτων, Τραπεζών Διατήρησης Γενετικού Υλικού και Διεθνών Οργανισμών χάραξης πολιτικής στους Φυτογενετικούς Πόρους δημιουργήθηκαν διαδικασίες για συστήματα ελέγχου ποιότητας διατήρησης τους, προωθήθηκε η ανταλλαγή γνώσης και εναρμόνισης καθώς και υιοθέτησης βέλτιστων πρακτικών για τη αξιοποίηση της γενετικής ποικιλότητας των καλλιεργούμενων φυτών — ενός από τους σημαντικότερους πυλώνες για τη βιώσιμη γεωργία και την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρώπης.

Μετά το τέλος της συνάντησης πραγματοποιήθηκαν οι προγραματισμένες εκλογές για την ανάδειξη του νέου προεδρείου, το οποίο θα συνεχίσει το έργο του προγράμματος μέσα από την υποβολή πρότασης για νέα Ερευνητική Υποδομή GRACE-RI (Genetic Resources for Agriculture and Environment – Research Infrastructure).

Πρόεδρος αυτής της προσπάθειας εκλέχθηκε από την Γενική Συνέλευση του GRACE-RI ο Δρ. Παναγιώτης Καλαϊτζής, Συντονιστής Σπουδών και Έρευνας στο Τμήμα Γενετικής & Βιοτεχνολογίας Οπωροκηπευτικών του CIHEAM-ΜΑΙΧ. Η GRACE-RI αποτελεί τη φυσική συνέχεια του PRO-GRACE και φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως πανευρωπαϊκή ερευνητική υποδομή με στόχο τη διατήρηση, τεκμηρίωση και αξιοποίηση των φυτογενετικών πόρων — του γενετικού υλικού, των ποικιλιών των καλλιεργούμενων φυτών πάνω στα οποία βασίζεται η γεωργική παραγωγή, η ανθεκτικότητα των καλλιεργειών και η βιοποικιλότητα.

H δημιουργία της υποδομής αυτής συνιστά κομβικό βήμα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς απαντά στις σύγχρονες προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής, της απώλειας βιοποικιλότητας, της γενετικής διάβρωσης και της επισιτιστικής ασφάλειας.

Μέσα από την ανάπτυξη σύγχρονων μεθόδων ex situ και in situ διατήρησης των φυτογενετικών πόρων καθώς και βιοτεχνολογικών, γονιδιωματικών, φαινομικών και άλλων ομικών προσεγγίσεων, το GRACE-RI θα προσφέρει στην επιστημονική κοινότητα πρόσβαση σε καινοτόμα δεδομένα για τους πόρους, υποδομές και δίκτυα συνεργασίας, ενισχύοντας τη θέση της Ευρώπης στο παγκόσμιο ερευνητικό γίγνεσθαι στην αξιοποίηση του φυτογενετικού υλικού.

Για την Ελλάδα και ειδικότερα για την Κρήτη, η ανάληψη της προεδρίας και ο συντονιστικός ρόλος του CIHEAM-ΜΑΙΧ αποτελούν εθνική επιτυχία, καθώς αναδεικνύουν το νησί και τη χώρα γενικότερα σε κομβικό ρόλο στον τομέα των φυτογενετικών πόρων. Η Κρήτη, με τη μοναδική της αγροβιοποικιλότητα, την παράδοση στη γεωργία και τα ανεπτυγμένα ερευνητικά ιδρύματα, βρίσκεται πλέον σε θέση χάραξης στρατηγικής για τη βιώσιμη ανάπτυξη του αγροδιατροφικού τομέα.

Η εκλογή του Δρ. Καλαϊτζή αποτελεί σημαντική διάκριση όχι μόνο για το CIHEAM-ΜΑΙΧ, αλλά και για τον Διεθνή Οργανισμό για τις Ανώτατες Μεσογειακές Αγρονομικές Σπουδές (CIHEAM), στον οποίο ανήκει, ο οποίος αποκτά τη δυνατότητα να ηγηθεί ως οργανισμός με αναγνωρισμένο κύρος και υψηλή επιστημονική ορατότητα.

Στο GRACE-RI έχουν ήδη εκδηλώσει ενδιαφέρον συμμετοχής 31 πανεπιστήμια, ερευνητικά ινστιτούτα και Τράπεζες Διατήρησης Γενετικού Υλικού από όλη την Ευρώπη, μεταξύ των οποίων το INRA (Γαλλία) και το CNR–CREA (Ιταλία), γεγονός που επιβεβαιώνει τη διεθνή απήχηση και το επιστημονικό κύρος της πρωτοβουλίας. 

Από τα πιο ύπουλα προβλήματα της μετασυλλεκτικής περιόδου, τα έντομα αποθηκών προκαλούν κάθε χρόνο σοβαρές απώλειες σε δημητριακά, όσπρια και ξηρούς καρπούς. Εγκαθίστανται σιωπηλά στους αποθηκευτικούς χώρους, τρέφονται από τα προϊόντα και μπορούν μέσα σε λίγες εβδομάδες να μειώσουν δραστικά τόσο την ποσότητα όσο και την ποιότητα της παραγωγής.

Μια πρόσφατη έρευνα του Εργαστηρίου Εντομολογίας και Γεωργικής Ζωολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ρίχνει φως σε έναν διαφορετικό, φυσικό τρόπο αντιμετώπισης: τις ακραίες θερμοκρασίες.
Οι ερευνητές Μ. Σάκκα, Μ. Γκούργκουτα και Χρ. Γ. Αθανασίου αξιολόγησαν πώς επηρεάζονται όλα τα στάδια ανάπτυξης τριών από τα σημαντικότερα έντομα αποθηκών — Oryzaephilus surinamensis, Plodia interpunctella και Ephestia kuehniella — όταν εκτεθούν είτε σε πολύ χαμηλές είτε σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες. 

Ψύχος ή καύσωνας; Εξαρτάται από το είδος

Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν ότι δεν αντιδρούν όλα τα έντομα με τον ίδιο τρόπο στην ακραία μεταβολή της θερμοκρασίας. Τα δύο λεπιδόπτερα, Plodia interpunctella και Ephestia kuehniella, φάνηκαν να είναι πολύ πιο ευαίσθητα σε σχέση με το κολεόπτερο Oryzaephilus surinamensis, γνωστό για την ανθεκτικότητά του.

Σε πειραματικές συνθήκες, θερμοκρασίες κάτω των -10°C και άνω των 45°C αποδείχθηκαν φονικές για τα περισσότερα στάδια ανάπτυξης των ειδών, ανάλογα πάντα με τη διάρκεια έκθεσης. Η έρευνα κάλυψε ένα ευρύ φάσμα συνθηκών, από μόλις μία ώρα έως και μία εβδομάδα συνεχούς έκθεσης, αναδεικνύοντας ότι ο χρόνος και το στάδιο του εντόμου αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την επιτυχία της μεθόδου.

Ο ρόλος του σταδίου ανάπτυξης

Δεν είναι όλα τα στάδια των εντόμων εξίσου ευάλωτα. Η μελέτη επιβεβαίωσε ότι τα αυγά και οι προνύμφες ορισμένων ειδών μπορούν να αντέξουν περισσότερο, ενώ οι νύμφες και τα ενήλικα συχνά παρουσιάζουν μεγαλύτερη ευαισθησία σε συνθήκες ακραίας θερμοκρασίας. Αυτή η διαφοροποίηση έχει πρακτική σημασία: όταν σχεδιάζονται προγράμματα φυσικής απεντόμωσης, είναι απαραίτητο να λαμβάνεται υπόψη ποιο στάδιο βρίσκεται σε αφθονία, ώστε να ρυθμίζεται ανάλογα η διάρκεια ή η ένταση της θερμοκρασιακής επέμβασης.

Ένα βήμα προς πιο “καθαρές” μεθόδους

Η συμβολή της έρευνας δεν περιορίζεται μόνο στην καταγραφή κρίσιμων θερμοκρασιών. Πρακτικά, ανοίγει δρόμο για ολοκληρωμένες στρατηγικές αντιμετώπισης χωρίς τη χρήση εντομοκτόνων, ειδικά σε περιβάλλοντα όπως αποθήκες τροφίμων και βιομηχανίες δημητριακών, όπου η ασφάλεια και η καθαρότητα του προϊόντος είναι ζωτικής σημασίας.

Η θερμική απεντόμωση — είτε με ψύξη είτε με θέρμανση — δεν αποτελεί νέα ιδέα, αλλά η συγκεκριμένη μελέτη προσφέρει ακριβή, ποσοτικά δεδομένα για τα όρια επιβίωσης διαφορετικών ειδών και σταδίων. Με αυτόν τον τρόπο, δίνει στους επαγγελματίες της αποθήκευσης ένα επιστημονικό εργαλείο για να σχεδιάσουν αποδοτικότερες και περιβαλλοντικά φιλικές πρακτικές διαχείρισης.

Η επιστήμη ως σύμμαχος της πράξης

Η έρευνα δείχνει ότι, ακόμη και χωρίς τη χρήση χημικών ουσιών, η σωστή γνώση της βιολογίας των εντόμων και των αντοχών τους στις φυσικές μεταβολές μπορεί να αποτελέσει ισχυρό όπλο για την προστασία των αποθηκευμένων προϊόντων. Η θερμοκρασία, όταν αξιοποιηθεί μεθοδικά, λειτουργεί ως φυσικό εντομοκτόνο — αποτελεσματικά, μετρήσιμα και χωρίς υπολείμματα.

Για τον παραγωγό και τον αποθηκευτή, αυτό σημαίνει λιγότερα χημικά, ασφαλέστερα προϊόντα και χαμηλότερο κόστος διαχείρισης. Η επιστήμη, σε αυτή την περίπτωση, δεν μένει στο εργαστήριο· μεταφράζεται σε πρακτική λύση που μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη, προσφέροντας ένα ακόμη βήμα προς μια πιο «καθαρή» και βιώσιμη γεωργία.

Ο δάκος της ελιάς (Bactrocera oleae) αποτελεί τον σημαντικότερο εχθρό της ελαιοκαλλιέργειας στη Μεσόγειο, προκαλώντας κάθε χρόνο σημαντικές ζημιές στην παραγωγή και στην ποιότητα του ελαιολάδου. Η διαχείρισή του εισέρχεται πλέον σε μια νέα εποχή, όπου η τεχνολογία παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο. Οι καινοτόμες τεχνολογικές προσεγγίσεις που εφαρμόζονται τα τελευταία χρόνια μεταμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η παρακολούθηση και η αντιμετώπισή του, εισάγοντας εργαλεία ψηφιοποίησης, μηχανικής μάθησης και αυτοματισμού.

Ο κ. Διονύσιος Περδίκης, καθηγητής του Εργαστηρίου Γεωργικής Ζωολογίας και Εντομολογίας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, παρουσίασε πρόσφατα πώς αυτές οι τεχνολογίες φέρνουν την ψηφιοποίηση και τη μηχανική μάθηση στο πεδίο της πράσινης διαχείρισης, τόσο στους ελαιώνες όσο και στο αστικό πράσινο.

Από τον χάρτη ως το δέντρο

Η ομάδα του κ. Περδίκη ξεκίνησε ήδη από το 2005 την ανάπτυξη συστημάτων ψηφιοποίησης και γεωγραφικής παρακολούθησης ελαιώνων. Στόχος ήταν να μπορεί ο κάθε χειριστής ή επιβλέπων να γνωρίζει με ακρίβεια τη θέση του μέσα στο χωράφι, ποια δέντρα έχουν ψεκαστεί, πού υπάρχουν παγίδες και αν βρίσκεται εντός ή εκτός περιοχής ψεκασμού. Όπως εξήγησε, «όλα βασίζονται στο να ξέρεις πού ακριβώς βρίσκεσαι».

Τα συστήματα αυτά εξελίχθηκαν ώστε να προσφέρουν στον χρήστη πλήρη εικόνα του αγρού και των ενεργειών που εκτελούνται, επιτρέποντας την οργάνωση των ψεκασμών και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των επεμβάσεων. Στο πλαίσιο αυτό, η ερευνητική ομάδα του Γεωπονικού Πανεπιστημίου αξιοποιεί τεχνολογίες γεωεντοπισμού και αλγορίθμους λήψης απόφασης, που επιτρέπουν την παρακολούθηση των εργασιών και την υποστήριξη των προγραμμάτων δακοκτονίας.

Με αυτόν τον τρόπο, ο ψεκαστής γνωρίζει πότε και πού μπορεί να ψεκάσει με ασφάλεια και ακρίβεια, μειώνοντας κόστος και περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις.

Μηχανική μάθηση και στοχευμένες επεμβάσεις

Παράλληλα, αξιοποιείται πλέον και η μηχανική μάθηση για τον εντοπισμό των θέσεων των δέντρων και την εκτίμηση των σημείων όπου πρέπει να τοποθετούνται οι παγίδες.
«Το σύστημα μαθαίνει να αναγνωρίζει τα δέντρα μέσα από δορυφορικές ή εναέριες εικόνες, με βάση το χρώμα και το περίγραμμα», εξήγησε ο κ. Περδίκης.

Στα πρώτα στάδια ανάπτυξης των συστημάτων αυτών, ήταν εφικτό να επιλέγονται μόνο ευρύτερες περιοχές που χρειάζονταν ψεκασμό. Ωστόσο, ο παραγωγός έπρεπε και πάλι να εφαρμόζει τον δολωματικό ψεκασμό επιλέγοντας κάθε τρίτο ή τέταρτο δέντρο.
Με τη σημερινή πρόοδο της τεχνολογίας, είναι πλέον δυνατό να προσδιορίζεται η ακριβής θέση κάθε δέντρου και, επομένως, να καθορίζονται με ακρίβεια ποια συγκεκριμένα δέντρα θα ψεκαστούν.

Έτσι, δημιουργούνται αυτόματα χάρτες που δείχνουν ποια σημεία χρειάζονται ψεκασμό και ποια μπορούν να εξαιρεθούν, επιτρέποντας στοχευμένες επεμβάσεις “κάθε δέντρο – κάθε δεύτερο – κάθε τέταρτο”, όπως προβλέπεται στις οδηγίες.

Από τη θεωρία στην πράξη

Η ίδια τεχνολογική λογική αρχίζει να εφαρμόζεται και σε προβλήματα του αστικού πρασίνου. Όπως ανέφερε ο κ. Περδίκης, τα συστήματα αυτά αναπτύσσονται σε συνεργασία με δήμους και ΔΑΟΚ, με στόχο να δημιουργηθούν ολοκληρωμένα δίκτυα παρακολούθησης τόσο για τα δέντρα των πόλεων όσο και για τους ελαιώνες.

Μέσω τέτοιων συνεργασιών, όπως αυτή με τον Δήμο Αθηναίων, καταγράφονται ηλεκτρονικά τα δέντρα και τα προβλήματά τους – ξηρά, επικίνδυνα ή προσβεβλημένα από έντομα όπως το σκαθάρι της μουριάς. Οι υπηρεσίες πρασίνου μπορούν έτσι να οργανώνουν συνεργεία κοπής ή νέες φυτεύσεις, γνωρίζοντας ποια δέντρα χρειάζονται παρέμβαση και πού ακριβώς βρίσκονται.

Αντίστοιχα, στα προγράμματα δακοκτονίας, οι ΔΑΟΚ θα μπορούν να γνωρίζουν με ακρίβεια πού να εφαρμόζουν ψεκασμούς και ποια σημεία χρειάζονται παρακολούθηση, διευκολύνοντας τον προγραμματισμό και την αποτελεσματικότητα των επεμβάσεων. Με αυτόν τον τρόπο, η τεχνολογία συνδέει πλέον το χωράφι με το περιαστικό και το αστικό πράσινο, δημιουργώντας μια ενιαία ψηφιακή εικόνα της παραγωγής και της φροντίδας των δέντρων.

Το επόμενο βήμα: Εκπαίδευση και συνεργασία

Το ζήτημα του κόστους, της εκπαίδευσης και της πρακτικής εφαρμογής των νέων τεχνολογιών παραμένει καθοριστικό για το μέλλον της δακοκτονίας και της διαχείρισης του αστικού πρασίνου. Ο κ. Περδίκης εξήγησε ότι πολλές λύσεις βασίζονται ήδη σε διαθέσιμες υποδομές, όπως τα συστήματα GPS και τα ανοιχτά λογισμικά GIS, χωρίς να απαιτούνται μεγάλα κονδύλια. «Τα εργαλεία υπάρχουν, το θέμα είναι να τα αξιοποιήσουμε σωστά», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι οι τεχνολογίες αυτές δεν αντικαθιστούν τον άνθρωπο, αλλά τον βοηθούν να παίρνει καλύτερες αποφάσεις.

Ο ίδιος επισήμανε πως η μετάβαση μπορεί να γίνει σταδιακά, με πιλοτικές εφαρμογές και εκπαίδευση των χρηστών, ώστε να εξοικειωθούν παραγωγοί και υπηρεσίες. «Η τεχνολογία είναι πιο κοντά απ’ ό,τι νομίζουμε», σημείωσε, καλώντας σε συνεργασία ερευνητών, δήμων και παραγωγών για τη διάδοση των καινοτόμων πρακτικών.

Ο αλευρώδης Bemisia tabaci είναι γνωστός στους παραγωγούς για τη χαρακτηριστική “άσπρη σκόνη” στα φύλλα. Τρέφεται απομυζώντας τους χυμούς των φυτών, προκαλεί κιτρίνισμα και καπνιά, ενώ λειτουργεί και ως φορέας ιώσεων που επηρεάζουν την παραγωγή και την ποιότητα των καρπών.

Τα φυτά μπορεί να μην μπορούν να «τρέξουν» μακριά από τους εχθρούς τους, όμως διαθέτουν ένα ολόκληρο «οπλοστάσιο» άμυνας. Σε αυτό το πλαίσιο, ερευνητές του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, σε συνεργασία με τον ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, αξιολόγησαν διαφορετικούς γενοτύπους πεπονιού από τη συλλογή της Τράπεζας Διατήρησης Γενετικού Υλικού του Οργανισμού, καθώς και ορισμένες εμπορικές ποικιλίες, για να διαπιστώσουν πόσο ευάλωτοι ή ανθεκτικοί είναι απέναντι στον αλευρώδη (Bemisia tabaci), έναν από τους σημαντικότερους εχθρούς των κολοκυνθοειδών.

Πειράματα μικρής και μεγάλης διάρκειας

Στα πειράματα μικρής διάρκειας, κάθε φυτό εκτέθηκε σε δέκα ενήλικα θηλυκά του αλευρώδη μέσα σε ειδικούς μικροκλωβούς. Μετά από πέντε ημέρες, οι ερευνητές κατέγραψαν την επιβίωση και την ωοτοκία των εντόμων. Η ανάλυση έδειξε ότι ο γενότυπος M83-06 παρουσίασε σημαντικά μικρότερη ωοτοκία σε σχέση με τις εμπορικές ποικιλίες Anana και Rugoso, καθώς και άλλους γενότυπους.
Όπως σημειώθηκε στην παρουσίαση, η διαφορά αυτή καταγράφηκε σταθερά σε όλες τις επαναλήψεις, υποδεικνύοντας ότι ο συγκεκριμένος γενότυπος επηρεάζει αρνητικά τη γονιμότητα των θηλυκών του αλευρώδη.

Αντίστοιχα, σε πειράματα μεγάλης διάρκειας (ενός μήνα), οι πληθυσμοί του αλευρώδη εξελίχθηκαν διαφορετικά ανάλογα με την ποικιλία. Η Anana φάνηκε να φιλοξενεί μεγαλύτερους πληθυσμούς εντόμων, ενώ ο M83-06 και άλλοι παραδοσιακοί γενότυποι εμφάνισαν σαφώς μικρότερη αύξηση.
Τα αποτελέσματα αυτά επιβεβαιώνουν ότι η ποικιλία του φυτού επηρεάζει τον ρυθμό ανάπτυξης του εντόμου.

Επιλογές και προτιμήσεις

Σε δοκιμές διπλής επιλογής, όπου τα έντομα μπορούσαν να επιλέξουν μεταξύ δύο φυτών, παρατηρήθηκε ότι ο αλευρώδης προτιμούσε τις πιο ευαίσθητες ποικιλίες, όπως φάνηκε και από τα προηγούμενα πειράματα. Στα ίδια πειράματα, η προτίμηση εκφράστηκε με μεγαλύτερο αριθμό ενηλίκων που εγκαταστάθηκαν στα φύλλα της Anana ήδη μέσα στις πρώτες ώρες από την έκθεση.

Ο ρόλος των μορφολογικών χαρακτηριστικών

Παράλληλα, μελετήθηκαν μορφολογικά χαρακτηριστικά των φυτών, όπως το πάχος φύλλου και βλαστού και ο αριθμός αδενωδών τριχών. Οι ερευνητές εντόπισαν σαφείς διαφορές ανάμεσα στις ποικιλίες και τους γενότυπους — με τις εμπορικές ποικιλίες να έχουν γενικά μεγαλύτερη πυκνότητα τριχών και τα παραδοσιακά υλικά να διαφέρουν ως προς το πάχος του φύλλου. Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, τέτοιες διαφοροποιήσεις μπορούν να επηρεάσουν την προσκόλληση και τη διατροφή των εντόμων.

Πρακτική σημασία

Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης δεν μένουν στο εργαστήριο. Ανοίγουν τον δρόμο για την αξιοποίηση ανθεκτικών γενοτύπων πεπονιού σε προγράμματα ολοκληρωμένης διαχείρισης εχθρών, όπου η γνώση της συμπεριφοράς του αλευρώδη σε κάθε ποικιλία μπορεί να καθοδηγήσει πιο στοχευμένες επιλογές.

Για τον παραγωγό, αυτό σημαίνει πρακτικά λιγότερες ανάγκες για χημικές επεμβάσεις και μικρότερο ρίσκο δευτερογενών προσβολών, χωρίς να θυσιάζεται η παραγωγή. Η ανθεκτικότητα που “κουβαλά” το ίδιο το φυτό μπορεί να αποτελέσει ένα ακόμη εργαλείο για πιο βιώσιμη, περιβαλλοντικά φιλική και οικονομικά αποδοτική καλλιέργεια.

Με τη συμμετοχή πλήθους επιστημόνων από την Ελλάδα και το εξωτερικό, έπεσε την Τετάρτη 23 Οκτωβρίου η αυλαία του 20ού Πανελλήνιου Εντομολογικού Συνεδρίου, που φιλοξενήθηκε φέτος στη Μυτιλήνη. Η διοργάνωση άφησε πίσω της μια πλούσια παρακαταθήκη γνώσης, γόνιμων συζητήσεων και συνεργασιών που αναμένεται να διαμορφώσουν τη νέα εποχή της ελληνικής εντομολογικής έρευνας.

Επιστήμη σε διάλογο

Για τέσσερις ημέρες, περισσότεροι από 200 ερευνητές, γεωτεχνικοί και φοιτητές αντάλλαξαν απόψεις και παρουσίασαν πρωτότυπες προφορικές και εικονογραφημένες εργασίες, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα θεματικών: Βιολογία και Οικολογία εντόμων, Βιολογική και άλλες μέθοδοι αντιμετώπισης, Αλληλεπιδράσεις Εντόμων–Φυτών–Βιοποικιλότητα, Έντομα Υγειονομικής Σημασίας και Αποθηκευμένων Προϊόντων, καθώς και Εκτροφή Εντόμων.

Οι τρεις ειδικές εισηγήσεις από διακεκριμένους επιστήμονες του εξωτερικού προσέφεραν διεθνή διάσταση στη συζήτηση, εστιάζοντας σε ζητήματα όπως:

η διαμόρφωση αγροτικών τοπίων φιλικών προς τη βιοποικιλότητα χωρίς απώλεια παραγωγικότητας,

η συμπεριφορά παρασιτοειδών και οι μηχανισμοί αλληλεπίδρασης με τους ξενιστές,

και η συμβολή της βιοτεχνολογίας στη μάχη κατά των επιβλαβών εντόμων.

Καινοτομία και συνεργασία

Οι Στρογγυλές Τράπεζες αποτέλεσαν έναν από τους πιο ζωντανούς πυρήνες του συνεδρίου, συγκεντρώνοντας επιστήμονες, επαγγελματίες του χώρου και φοιτητές γύρω από κρίσιμα ζητήματα, όπως οι νέες τεχνολογίες αντιμετώπισης επιβλαβών οργανισμών και η σημασία της φυτουγείας στην καθημερινότητα. Η συζήτηση ανέδειξε τη σύνδεση μεταξύ της βασικής έρευνας και της αγροτικής πράξης, αλλά και την ανάγκη για εκπαίδευση και μεταφορά γνώσης σε παραγωγούς και γεωτεχνικούς.

Οι νέες γενιές στο προσκήνιο

Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η έντονη παρουσία νέων ερευνητών, που παρουσίασαν αποτελέσματα πρωτοποριακών πειραμάτων και ερευνητικών προσεγγίσεων. Η αλληλεπίδραση μεταξύ καταξιωμένων και νέων επιστημόνων δημιούργησε μια δυναμική ώσμωση εμπειρίας και φρέσκιας σκέψης, στοιχείο που χαρακτηρίζει πλέον τα εντομολογικά συνέδρια της χώρας.

Ευχαριστίες και χορηγοί

Η Οργανωτική Επιτροπή και η Εντομολογική Εταιρεία Ελλάδος εξέφρασαν θερμές ευχαριστίες προς όλους τους φορείς, οργανισμούς και επιχειρήσεις που στήριξαν τη διοργάνωση.
Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε με την επιστημονική υποστήριξη του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ χορηγοί και υποστηρικτές συνέβαλαν καθοριστικά στην επιτυχή διεξαγωγή του.
Χορηγός επικοινωνίας του συνεδρίου για άλλη μια χρονιά, είναι ο ΑγροΤύπος και το περιοδικό Γεωργία - Κτηνοτροφία.

Επίλογος με προοπτική

Στην τελετή λήξης, ο Πρόεδρος της Εντομολογικής Εταιρείας Ελλάδος, καθηγητής Διονύσιος Περδίκης, ευχαρίστησε όλους τους συμμετέχοντες, τονίζοντας πως «η εντομολογία στην Ελλάδα εξελίσσεται, ενώνει και δημιουργεί». Η επίσημη λήξη του συνεδρίου σηματοδότησε το τέλος ενός κύκλου επιστημονικών ανακοινώσεων, αλλά και την αρχή νέων συνεργασιών και προκλήσεων για την επόμενη ημέρα.

Το ραντεβού ανανεώνεται για το 21ο Πανελλήνιο Εντομολογικό Συνέδριο, με περισσότερη γνώση, εξωστρέφεια και κοινό στόχο: τη γεφύρωση της έρευνας με την πράξη, για μια βιώσιμη και καινοτόμο φυτοπροστασία.