Λιβανός: Προχωρά η αναδιάταξη στον κανονισμό του ΕΛΓΑ, όχι σε ενισχύσεις καπνών

Την έναρξη της 22ης εμβολιαστικής εκστρατείας για τη λύσσα στις κόκκινες αλεπούδες προανήγγειλε το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, στο πλαίσιο του εθνικού προγράμματος επιτήρησης και καταπολέμησης της νόσου.

Η εκστρατεία αναμένεται να υλοποιηθεί το επόμενο διάστημα. Αφορά συγκεκριμένες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας και της Ηπείρου και περιλαμβάνει ρίψεις εμβολίων-δολωμάτων από αέρος. Η παρέμβαση στοχεύει στον έλεγχο του ιού της λύσσας στην άγρια πανίδα, ενώ οι αρμόδιες αρχές εφιστούν την προσοχή των πολιτών, ιδιαίτερα σε αγροτικές και κτηνοτροφικές περιοχές.

Η εκστρατεία εμβολιασμού και το εύρος εφαρμογής της

Η εαρινή εκστρατεία του 2026 αναμένεται να ξεκινήσει στα τέλη Απριλίου και να ολοκληρωθεί έως τα μέσα Μαΐου, με πιθανή παράταση έως το τέλος του μήνα, εφόσον υπάρξουν παράγοντες που επηρεάζουν την ομαλή διεξαγωγή της, όπως δυσμενείς καιρικές συνθήκες ή περιορισμοί στις αεροπορικές μετακινήσεις.

Κατά τη διάρκειά της θα πραγματοποιηθούν από αέρος ρίψεις αντιλυσσικών εμβολίων-δολωμάτων, με στόχο την ανοσοποίηση των κόκκινων αλεπούδων, οι οποίες αποτελούν τη βασική δεξαμενή του ιού της λύσσας στη χώρα. Η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται ευρέως στην Ευρώπη. Θεωρείται αποτελεσματική για τον έλεγχο της νόσου σε πληθυσμούς άγριας πανίδας.

Η εκστρατεία θα καλύψει συνολικά 17 Περιφερειακές Ενότητες της χώρας. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνονται οι ΠΕ Έβρου (εκτός Σαμοθράκης), Ροδόπης, Ξάνθης, Δράμας, καθώς και τμήματα των ΠΕ Καβάλας, Σερρών και Θεσσαλονίκης. Επιπλέον, θα πραγματοποιηθούν ρίψεις στις ΠΕ Κιλκίς, Πέλλας, Ημαθίας (τμηματικά), Φλώρινας, Καστοριάς και σε περιοχές των ΠΕ Κοζάνης και Γρεβενών. Το πρόγραμμα επεκτείνεται επίσης στην Ήπειρο, καλύπτοντας τμήματα των Ιωαννίνων, καθώς και τις ΠΕ Θεσπρωτίας και Πρέβεζας.

Καθεστώς της χώρας και οδηγίες προς τους πολίτες

Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρώτη εμβολιαστική εκστρατεία εφαρμόστηκε το 2013, μετά την εμφάνιση επιζωοτίας λύσσας που διήρκεσε έως το 2014. Έκτοτε, η Ελλάδα έχει καταφέρει να επανέλθει σε καθεστώς απαλλαγής από τη νόσο. Από το 2021, περιλαμβάνεται στον επίσημο κατάλογο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως χώρα απαλλαγμένη από τον ιό της λύσσας, ενώ από τον Οκτώβριο του 2024 το καθεστώς αυτό έχει αναγνωριστεί και από τον Παγκόσμιο Οργανισμό για την Υγεία των Ζώων.

Η συνέχιση του προγράμματος θεωρείται απαραίτητη για τη διατήρηση αυτού του καθεστώτος, καθώς η λύσσα παραμένει σοβαρή ζωοανθρωπονόσος με επιπτώσεις τόσο στα ζώα όσο και στον άνθρωπο.

Ιδιαίτερη προσοχή εφιστούν οι αρμόδιες αρχές σχετικά με τα εμβόλια-δολώματα που θα διασπαρούν. Τα δολώματα περιέχουν ζωντανό ιό εξασθενημένης λοιμογόνου δύναμης και δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αγγίζονται. Σε περίπτωση τυχαίας επαφής, συνιστάται άμεση αναζήτηση ιατρικής βοήθειας.

Παράλληλα, υπενθυμίζεται ότι ο αντιλυσσικός εμβολιασμός των σκύλων και των γατών είναι υποχρεωτικός σε όλη την ελληνική επικράτεια, τόσο για τα δεσποζόμενα όσο και για τα αδέσποτα ζώα. Ο επαναληπτικός εμβολιασμός πραγματοποιείται σύμφωνα με τη διάρκεια ανοσίας που παρέχει κάθε εμβόλιο.

Οι πολίτες καλούνται επίσης να ενημερώνουν άμεσα τις αρμόδιες κτηνιατρικές ή δασικές υπηρεσίες, καθώς και τους θηροφύλακες, σε περίπτωση που εντοπίσουν νεκρά ζώα ευαίσθητα στον ιό της λύσσας ή ζώα που εμφανίζουν ύποπτη συμπεριφορά. Η επιτήρηση και η καταπολέμηση της λύσσας βασίζεται σε συνεργασία των αρμόδιων υπηρεσιών με πολίτες, κυνηγούς και ανθρώπους της υπαίθρου.

Παράταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027 προβλέπεται για τη λειτουργία εγκαταστάσεων που βρίσκονται σε εκτάσεις υπαγόμενες στη δασική νομοθεσία, σύμφωνα με υπό διαβούλευση νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Η προθεσμία, η οποία έληγε τον φετινό Δεκέμβριο, επεκτείνεται, δίνοντας χρόνο στους ενδιαφερόμενους να ολοκληρώσουν τη διαδικασία αδειοδότησης και να εξασφαλίσουν τις απαιτούμενες άδειες και εγκρίσεις.

Η πρόβλεψη αφορά – μεταξύ άλλων – κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις, πτηνοτροφεία, μελισσοκομεία, εκτροφεία θηραμάτων, υδατοκαλλιέργειες, εκτροφεία γουνοφόρων και λοιπές συναφείς μονάδες.

Το μέτρο περιλαμβάνεται σε σχέδιο νόμου που τέθηκε την Τρίτη 31 Μαρτίου σε δημόσια διαβούλευση έως τις 14 Απριλίου και φέρει τον τίτλο «Εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας για τη χρήση και την παραγωγή Ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές», το οποίο περιλαμβάνει, πέρα από ενεργειακές ρυθμίσεις, και διατάξεις πολεοδομικού, περιβαλλοντικού και δασικού χαρακτήρα.

Τι προβλέπει η ρύθμιση για τις εγκαταστάσεις έως το 2027

Κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις, πτηνοτροφεία, μελισσοκομεία, εκτροφεία θηραμάτων, μονάδες υδατοκαλλιεργειών, εκτροφεία γουνοφόρων, καθώς και κάθε άλλη συναφής κτηνοτροφική δραστηριότητα, αλλά και ιεροί ναοί με τους βοηθητικούς τους χώρους, μετόχια, ησυχαστήρια, ιερές μονές, παρεκκλήσια και ιερά προσκυνήματα, που έχουν εγκατασταθεί χωρίς άδεια της δασικής υπηρεσίας σε δάση, δασικές ή δημόσιες εκτάσεις, συνεχίζουν να λειτουργούν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027.

Μέχρι τότε, οι φορείς τους οφείλουν να ολοκληρώσουν όλες τις απαιτούμενες διαδικασίες, δηλαδή να εξασφαλίσουν την έγκριση επέμβασης βάσει της δασικής νομοθεσίας, την έγκριση περιβαλλοντικών όρων ή την υπαγωγή σε Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις (ΠΠΔ), καθώς και –όπου απαιτείται– τα απαραίτητα πιστοποιητικά από την πολεοδομία ή την άδεια δόμησης.

Κατά τη διάρκεια της ανωτέρω προθεσμίας αναστέλλεται η ισχύς των διοικητικών πράξεων αποβολής, επιβολής προστίμων, κατεδάφισης, κήρυξής τους ως αναδασωτέων, που τυχόν έχουν εκδοθεί, και, εφόσον εκδοθούν όλες οι απαιτούμενες διοικητικές πράξεις και εγκρίσεις, οι πράξεις αυτές ανακαλούνται από τη δασική υπηρεσία.

Τυχόν καταβληθέντα ποσά δεν επιστρέφονται ούτε συμψηφίζονται.

Η συνέχιση της λειτουργίας των ανωτέρω εγκαταστάσεων απαγορεύεται στις περιπτώσεις που εκδοθεί, πλήρως αιτιολογημένη πράξη του προϊσταμένου του αρμόδιου δασαρχείου ή της αρμόδιας Διεύθυνσης Δασών, αν δεν υπάρχει δασαρχείο σε επίπεδο νομού, στην οποία διαπιστώνονται συνεχείς επεκτάσεις των ανωτέρω εγκαταστάσεων, κοπή ή εκχέρσωση δασικής βλάστησης, καθώς και κατασκευή κτιριακών εγκαταστάσεων, που δεν σχετίζονται με τη λειτουργία τους.

Για τη δημόσια διαβούλευση πατήστε εδώ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε νέες κατευθυντήριες γραμμές για να διευκολύνει την ομοιόμορφη εφαρμογή του κανονισμού για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. 

Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται σε όλες τις συσκευασίες, ανεξάρτητα από το υλικό που χρησιμοποιείται, και σε όλα τα απορρίμματα συσκευασίας.

Στόχος είναι η απλούστευση της συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις και τις δημόσιες αρχές, αποφεύγοντας έτσι τις διαφορετικές ερμηνείες μεταξύ των κρατών μελών που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν διοικητικό φόρτο ή στρεβλώσεις στην ενιαία αγορά.

Ο Κανονισμός 2025/40 για τις Συσκευασίες και τα Απόβλητα Συσκευασιών (PPWR) τέθηκε σε ισχύ στις 11 Φεβρουαρίου 2025 και θα εφαρμόζεται από τις 12 Αυγούστου 2026.

Στοχεύει:

• Να καταστούν όλες οι συσκευασίες στην αγορά της ΕΕ ανακυκλώσιμες με οικονομικά βιώσιμο τρόπο έως το 2030.
• Να αυξήσει τη χρήση ανακυκλωμένων πλαστικών στις συσκευασίες.
• Να μειώσει την χρήση υλικών στις συσκευασίες με στόχο την κλιματική ουδετερότητα έως το 2050.

Ο συγκεκριμένος Κανονισμός:

• περιλαμβάνει όλες τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας, ανεξαρτήτως υλικού ή προέλευσης
• καθορίζει απαιτήσεις για την κατασκευή, τη σύνθεση και τον επαναχρησιμοποίηση όλων των συσκευασιών που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ
• περιλαμβάνει μέτρα διαχείρισης και πρόληψης των απορριμμάτων συσκευασίας

Σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, η πλήρης εφαρμογή του κανονισμού θα συμβάλει σε έναν πιο βιώσιμο και ανταγωνιστικό τομέα συσκευασιών, ενισχύοντας παράλληλα τους κοινούς κανόνες στην ευρωπαϊκή αγορά.

Τα κύρια μέτρα του περιλαμβάνουν την υποχρεωτική ανακυκλωσιμότητα των συσκευασιών έως το 2030, τις ελάχιστες απαιτήσεις ανακυκλωμένου περιεχομένου για τις πλαστικές συσκευασίες και μέτρα για τη μείωση της υπερβολικής συσκευασίας. 

Η Επιτροπή εκτιμά ότι τα μέτρα αυτά θα μειώσουν σημαντικά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, την κατανάλωση νερού και το περιβαλλοντικό κόστος, που συνδέονται με τον τομέα των συσκευασιών.

Οι συσκευασίες πρέπει να σχεδιάζονται έτσι ώστε να ελαχιστοποιείται η παρουσία επιβλαβών ουσιών, με σκοπό την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος.

Όλες οι συσκευασίες πρέπει να είναι ανακυκλώσιμες, πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να:

• είναι σχεδιασμένες για ανακύκλωση υλικών
• μπορούν να συλλεχθούν, να ταξινομηθούν και να ανακυκλωθούν σε μεγάλη κλίμακα όταν καταστούν απόβλητα

Ο Κανονισμός θεσπίζει ένα σύστημα βαθμολογιών απόδοσης ανακυκλωσιμότητας, το οποίο θα ισχύει από το 2030, και εισάγει αυστηρότερες υποχρεώσεις σχετικά με την ανακυκλωσιμότητα από το 2038.

Διαβάστε τον Κανονισμό

Από 1η Απριλίου οφείλουν να ξεκινήσουν τους καθαρισμούς των οικοπέδων τους οι πολίτες ενόψει της αντιπυρικής περιόδου.

Οι ιδιώτες έχουν την υποχρέωση την υποχρέωση καθαρισμού των ιδιοκτησιών τους, οι δήμοι αναλαμβάνουν τους ελέγχους των οικοπέδων και η πυροσβεστική προχωρά στους ελέγχους των καταγγελιών για ακαθάριστα οικόπεδα.

Σύμφωνα με το Ν. 5281/2026 , οι ιδιοκτήτες οικοπεδικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων, οφείλουν να προβούν σε υποχρεωτικό καθαρισμό των οικοπέδων τους από την 1η Απριλίου έως τη 15η Ιουνίου του τρέχοντος έτους και στην συντήρησή τους έως 31 Οκτωβρίου που λήγει η αντιπυρική περιόδος.

Αφορά ιδιοκτήτες ορίζονται: νομείς, επικαρπωτές, μισθωτές και υπομισθωτές των οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων, που βρίσκονται σε:
α) περιοχές εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων,
β) περιοχές εντός ορίων οικισμών χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο και
γ) εκτάσεις εντός ακτίνας εκατό (100) μέτρων από τα όρια των περ. α) και β), κατόπιν ενημέρωσης της αρμόδιας δασικής υπηρεσίας, και εκτός σχεδίου γεωτεμαχίων με κτίσμα, (για τις εκτάσεις που δεν υπάγονται στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας, σύμφωνα με τον δασικό χάρτη της περιοχής) και κατόπιν ενημέρωσης της αρμόδιας δασικής υπηρεσίας.

Τι περιλαμβάνει ο απαιτούμενος καθαρισμός;
α) Υλοτομία και απομάκρυνση των ξερών και σπασμένων δέντρων και κλαδιών, καθώς και των κλαδιών που βρίσκονται σε άμεση επαφή με κτίσμα.
β) Απομάκρυνση της καύσιμης φυτικής ύλης που βρίσκεται στην επιφάνεια του εδάφους όπως ενδεικτικά το φυλλόστρωμα, τα ξερά χόρτα και τα κατακείμενα ξερά κλαδιά.
γ) Αποκλάδωση της βάσης της κόμης των δέντρων και αύξηση του ύψους έναρξής της από την επιφάνεια του εδάφους, ανάλογα με την ηλικία και το είδος του δέντρου.
δ) Αραίωση της θαμνώδους βλάστησης ως προς την κάλυψη του εδάφους.
ε) Απομάκρυνση τυχόν άλλων εγκαταλελειμμένων καυστών, αναφλέξιμων, εκρήξιμων ή εύφλεκτων υλικών, αντικειμένων και απορριμμάτων.

Εξαιρούνται της εφαρμογής της εν λόγω υποχρέωσης: οι διαμορφωμένοι, συντηρημένοι κήποι ή φυτευμένες επιφάνειες ακάλυπτων χώρων κτιρίων, πολυκατοικιών, κ.α.

Οι υπόχρεοι οφείλουν να μεριμνούν για την ασφαλή συλλογή και μεταφορά όλων των υπολειμμάτων καθαρισμού. Απαγορεύεται η εγκατάλειψη, η απόρριψη ή η ανεξέλεγκτη διαχείρισή τους.

Υποχρεωτική υποβολή δήλωσης έως 15η Ιουνίου

Οι υπόχρεοι, έως τη 15η Ιουνίου, οφείλουν να προβούν στην υποβολή υπεύθυνης δήλωσης στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών (εδώ), στο οποίο θα δηλώσουν τις εργασίες που πραγματοποίησαν για τον καθαρισμό των οικοπέδων τους.

Σε περιπτώσεις αδυναμίας υποβολής δήλωσης, όπως λόγω αντικειμενικής αδυναμίας χρήσης των ηλεκτρονικών υπηρεσιών, ηλικίας, αναπηρίας ή λόγου ανωτέρας βίας, που καθορίζεται με την κοινή απόφαση, η δήλωση υποβάλλεται με φυσικό τρόπο στο οικείο Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών ή στην κατά τόπον αρμόδια πυροσβεστική υπηρεσία και αποστέλλονται με επιμέλειά τους στη Διεύθυνση Προληπτικής Πυροπροστασίας του Π.Σ.

Πρόστιμα

Στους υπόχρεους που δεν υποβάλλουν τη δήλωση, επιβάλλεται:
α) πρόστιμο πεντακοσίων (500) ευρώ εάν δεν έχουν προβεί στις ενέργειες καθαρισμού,
β) πρόστιμο εκατό (100) ευρώ εάν έχουν προβεί σε καθαρισμό.

Η υποβολή ψευδούς δήλωσης στο Μητρώο τιμωρείται με χρηματική ποινή πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ και φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών.

Σε κάθε περίπτωση μη συμμόρφωσης των υπόχρεων στην εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού και συντήρησης καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου επιβάλλεται ή καταλογίζεται αντίστοιχα εξ ολοκλήρου στους υπόχρεους από το Δήμο:
α) πρόστιμο ύψους 1,00 ευρώ ανά τ.μ. με ελάχιστο ποσό τα διακόσια (200) ευρώ κα και μέγιστο ποσό τα δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ και
β) η δαπάνη καθαρισμού του χώρου και απομάκρυνσης των υλικών, εφόσον ο Δήμος προβεί σε καθαρισμό του χώρου.

Την έντονη αντίδραση της Πανελλήνιας Ένωσης Ιδιοκτητών Αγροτικών Ακινήτων για το νομοσχέδιο του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη, περί κράτους φιλικού στoν πολίτη, προκάλεσε το άρθρο 12.

Η Πανελλήνια Ένωση Ιδιοκτητών Αγροτικών Ακινήτων κάνει λόγο για δήμευση της περιουσίας των πολιτών, ταλαιπωρία και τεράστια ζημιά στις εισπράξεις του κράτους.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Υπάρχουν  χιλιάδες υποθέσεις πολιτών και αγροτών, που προσέφευγαν στα δικαστήρια για χωράφια, βοσκοτόπια ή οικόπεδα, δηλώνοντας πως είναι δικά τους κι όχι του Δημοσίου.

Πολλοί εξ αυτών είχαν δίκιο. Όμως, ακόμη κι αν δικαιώνονταν από το δικαστήριο στον 1ο βαθμό, δηλαδή στο Πρωτοδικείο, τότε το Δημόσιο έκανε προσφυγή και τους ανάγκαζε να ξαναπάνε σε δεύτερο δικαστήριο, στο Εφετείο. Κι ακόμη και αν δικαιώνονταν στο Εφετείο και έβγαζε απόφαση ότι τα αγροτεμάχια ήταν δικά τους κι όχι του Δημοσίου, τότε ξαναέτρεχαν στα δικαστήρια. Διότι το Δημόσιο συνέχιζε αυτή τη διαδικασία ώσπου να φτάσουν στον Άρειο Πάγο, με αποτέλεσμα οι ιδιοκτήτες να εμπλέκονται σε μία χρονοβόρα, απογοητευτική δικαστική διένεξη με το Δημόσιο που είχε και μεγάλο κόστος.

Διότι, εάν κέρδιζε ο πολίτης δικαστικά το αγροτεμάχιο και δεν έκανε προσφυγή το Δημόσιο, κινδύνευε να πάει κατηγορούμενος ο εργαζόμενος του Δημοσίου, που χειριζόταν την υπόθεση για απιστία. Το μεγαλύτερο πρόβλημα τέτοιου είδους είχε δημιουργηθεί σε περιοχές που δεν υπήρχαν ισχυροί τίτλοι ιδιοκτησίας ακινήτων, δηλαδή υπήρχαν διενέξεις και δεν υπήρχαν τα κατάλληλα έγγραφα, για ν’ αποδείξουν την ιδιοκτησία.

Με το νομοσχέδιο Χατζηδάκη φεύγουν μία σειρά από περιπτώσεις και δικαιώνονται οι πολίτες χωρίς να τρέχουν επανειλημμένα στα δικαστήρια. Όμως, δεν αλλάζει το προηγούμενο καθεστώς για όσους εξαιρούνται από το άρθρο 12, δηλαδή για ιδιοκτησίες ακινήτων είτε που το κράτος θεωρεί δασικές είτε βρίσκονται κοντά σε υδατορέματα κ.ά. Ανάμεσα σ΄ αυτές όμως υπάρχουν και περιοχές, που δασώθηκαν, όχι γιατί ήταν έτσι πάντα, αλλά λόγω της εγκατάλειψης και της ερήμωσης της υπαίθρου.

ΤΟ ΕΝΝΟΜΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΚΑΙ ΤΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ

Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Ιδιοκτητών Αγροτικών Ακινήτων, Δημήτρης Κοτσώνης εξέφρασε αντιρρήσεις για το άρθρο 12 του νομοσχεδίου και ειδικά για τις διατάξεις, που αφορούν στους δασικούς χάρτες. Στο έγγραφό του προς τη Βουλή υποστηρίζει ότι το ισχύον πλαίσιο δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στην αγροτική ιδιοκτησία, φτάνοντας –όπως αναφέρει– σε έμμεση δήμευση περιουσιών. Υποστηρίζει μάλιστα πως εξαιτίας αυτής της κατάστασης η ζημιά για το ΑΕΠ ανέρχεται σε 500 δις ευρώ και οι απώλειες είσπραξης εσόδων για το κράτος κοντά στα 160 δις ευρώ. Κατά την άποψή του δηλαδή αν λυνόταν το θέμα της ιδιοκτησίας αγροτικών ακινήτων η Ελλάδα θα είχε υπερδιπλασιάσει το ΑΕΠ της, με καλύτερους όρους απ΄ ότι πριν την οικονομική κρίση του 2009.

ΔΙΑΦΩΝΙΑ ΚΟΤΣΩNΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ 998/79

Σύμφωνα με τον κ. Κοτσώνη το νομοσχέδιο περί διευκόλυνσης των πολιτών εξαιρεί από τις διατάξεις όσες εκτάσεις περιλαμβάνονται στον νόμο 998/79. Υποστηρίζει ότι αν δεν καταργηθούν αυτές οι διατάξεις δεν θα μπορέσει καμία κυβέρνηση να επιλύσει το δασικό πρόβλημα, που έχει ζημιώσει το κράτος με δισεκατομμύρια ευρώ, διότι λειτουργεί αποτρεπτικά προς την οικονομική ανάπτυξη.

Ο κ. Κοτσώνης στρέφει τα πυρά του στους δασολόγους λέγοντας ορισμένες διατάξεις οφείλει το κράτος να τις καταργήσει διότι θα εξακολουθήσει να εμπλέκει τους πολίτες σε μαραθώνιες διαδικασίες. Υποστηρίζει πως από τις διατάξεις του νόμου 998/79 πρέπει να αφαιρεθούν μόνον όσες είναι δάση και δασικές εκτάσεις, όπως καθορίζονται από τις αποφάσεις του ΣτΕ 1364 και 1365/2021 και με βάση τον νόμο Χατζηδάκη 8065/2020.

ΤΙ ΛΕΕΙ ΠΕΡΙ ΒΟΣΚΟΤΟΠΩΝ

Σύμφωνα με όσα υποστηρίζει ο κ. Κοτσώνης στο έγγραφό του προς τη Βουλή, οι διατάξεις του νομοσχεδίου πρέπει να ισχύσουν για τους βοσκότοπους, τις μη δασικές εκτάσεις και όσες εξ αυτών δασώθηκαν και φυσικά για όλες τις δενδροφυτείες, που οι δασικοί χάρτες, τις χαρακτηρίζουν δασικές. Σημειώνει ακόμη πως οι ιδιωτικοί βοσκότοποι ανέρχονται σε περίπου 400.000 στρέμματα όπως προκύπτει από τους πίνακες επιδότησης και η αξία τους δεν υπερβαίνει τα 200 εκ. ευρώ.

Παράλληλα, μιλά σε κείμενό του προς τους βουλευτές για το ζήτημα των χιλιάδων εκκρεμών ενστάσεων και της διοικητικής επιβάρυνσης, με αίτημα την αναθεώρηση των σχετικών διατάξεων και τη μεταφορά αρμοδιοτήτων σε άλλα θεσμικά όργανα. Στην επιστολή του πάντως δεν μπαίνει στην ουσία των περιβαλλοντικών όρων.

ΕΝΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ

Όπως υποστηρίζει, εξαιτίας αυτής της κατάστασης δαπανώνται χρήματα των πολιτών για 400.000 ενστάσεις, για τις αμοιβές των επιτροπών ενστάσεων και τελικά λιμνάζει και ένας τεράστιος αριθμός δικαστικών υποθέσεων, που θα στοιχήσει στο κράτος πολλαπλάσια.

Η Ένωση επικρίνει τις αρμοδιότητες των δασικών υπηρεσιών, επισημαίνοντας ότι επηρεάζουν τον χαρακτηρισμό εκτάσεων, την αναγνώριση ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων και την υλοποίηση επενδύσεων.

Ο κ. Κοτσώνης πολιτικός μηχανικός ο ίδιος, επιμένει πως δεν ισχύουν οι ισχυρισμοί των δασολόγων, πως μειώνονται ραγδαία τα δάση και ότι καλύπτουν μόλις το 18% της επιφάνειας του ελληνικού κράτους. Διότι, όπως υποστηρίζει, με υπουργική απόφαση του 2019, σύμφωνα με τους δασικούς χάρτες, η δασοκάλυψη ανέρχεται γύρω στο 65% ενώ σύμφωνα με την καταμέτρηση της ΕΕ, στο 49%.

Στο δυτικότερο άκρο της Λέσβου, εκεί όπου ο άνεμος δεν σταματά ποτέ και το έδαφος θυμίζει περισσότερο πέτρα παρά γη, δύσκολα θα περίμενε κανείς να δει ζωή — πόσο μάλλον έναν οργανωμένο ελαιώνα δεκάδων χιλιάδων δέντρων.

Κι όμως, στο Σίγρι, σε μια περιοχή που ο ίδιος ο δημιουργός της, ο κ. Αντώνης Τιρπιντήρης, περιγράφει ως «έναν τόπο που περισσότερο δοκιμάζει παρά ευνοεί», δημιουργήθηκε τα τελευταία 22 χρόνια, στο αγρόκτημα Faros Estate, ένα ολοκληρωμένο αγροτικό οικοσύστημα. Όχι απλώς μια καλλιέργεια, αλλά μια παρέμβαση που ξεκίνησε από το μηδέν — και σήμερα λειτουργεί ως παράδειγμα για το πώς μπορεί να αναγεννηθεί ένα υποβαθμισμένο τοπίο.

Ένας τόπος που δεν συγχωρεί

Η δυτική πλευρά της Λέσβου, και ειδικά η περιοχή του Σιγρίου, δεν θυμίζει την εικόνα που έχουν οι περισσότεροι για το νησί. Αντί για ελαιώνες και πράσινο τοπίο, συναντά κανείς έναν τόπο σκληρό, άνυδρο και εκτεθειμένο. Όπως περιγράφει ο κ. Αντώνης Τιρπιντήρης , πρόκειται για μια περιοχή «εντελώς ερημοποιημένη», με φτωχά εδάφη, έντονους ανέμους και ουσιαστική έλλειψη υποδομών. Το ίδιο το νησί παρουσιάζει έντονες αντιθέσεις, με περίπου το 60% να είναι καταπράσινο και το υπόλοιπο να χαρακτηρίζεται από χαμηλή βλάστηση ή πλήρη υποβάθμιση. Στο δυτικό άκρο, όμως, η φύση είναι πιο απαιτητική: «ένας τόπος που περισσότερο δοκιμάζει παρά ευνοεί», όπως λέει χαρακτηριστικά. Η καλλιέργεια σε τέτοιες συνθήκες δεν είναι απλώς δύσκολη — για πολλούς θεωρείται σχεδόν αδύνατη. Κι όμως, σε αυτό ακριβώς το περιβάλλον ξεκίνησε να διαμορφώνεται, πριν από περίπου 22 χρόνια, ένα εγχείρημα που στόχο είχε όχι απλώς την παραγωγή, αλλά την αναγέννηση του ίδιου του τοπίου.

Η απόφαση πίσω από το εγχείρημα

Η επιλογή να επενδύσει κανείς σε έναν τόσο δύσκολο τόπο δεν ήταν αποτέλεσμα μιας ψυχρής επιχειρηματικής στρατηγικής, αλλά μια απόφαση βαθιά προσωπική. Ο ίδιος αναφέρει τρεις βασικούς λόγους που τον οδήγησαν εκεί. Πρώτος, η σχέση με τον τόπο: «είναι ο τόπος που γεννήθηκα και τον βλέπω να μαραζώνει». Η εικόνα της υπαίθρου που ερημώνεται αποτέλεσε ισχυρό κίνητρο για δράση. Δεύτερος, η περιβαλλοντική ευαισθησία που διαμορφώθηκε μέσα από προσωπικές εμπειρίες, οδηγώντας τον στη σκέψη ότι «πρέπει να κάνω κάτι στην πράξη». Και τρίτος, η ίδια η πρόκληση: «δεν θέλω να κάνω εύκολα πράγματα». Σε έναν τόπο που δεν συγχωρεί λάθη, η επιτυχία αποκτά ιδιαίτερη αξία, αλλά κυρίως δημιουργεί γνώση — γνώση που, όπως τονίζει, θα είναι απαραίτητη σε έναν πλανήτη που γίνεται όλο και πιο απαιτητικός για καλλιέργεια.

Χτίζοντας το έδαφος από την αρχή

Η μεγαλύτερη δυσκολία δεν ήταν τα δέντρα, αλλά το ίδιο το έδαφος. Στην αρχή, η έλλειψη εμπειρίας οδήγησε σε συνεχείς αποτυχίες: «φύτεψα εκατοντάδες, να μην πω χιλιάδες δέντρα, και την επόμενη άνοιξη τα έβλεπα ξερά». Οι συνθήκες — άνεμοι, αλατότητα, φτωχό υπόστρωμα — δεν άφηναν περιθώρια για λάθη.

Η καμπή ήρθε όταν η προσέγγιση άλλαξε και το εγχείρημα βασίστηκε στην παρατήρηση της φύσης. «Έπρεπε να ακούσω τη φύση», αναφέρει, περιγράφοντας τη μετάβαση σε μια πιο συνειδητή στρατηγική. Με τη συνεργασία γεωπόνου ξεκίνησε μια συστηματική προσπάθεια αποκατάστασης: εμπλουτισμός του εδάφους με οργανική ύλη (από φύκια έως κοπριά), δημιουργία φυσικών φραγμών με ανθεκτικά φυτά όπως αρμυρίκια και άρκευθοι, και φύτευση ειδών προσαρμοσμένων στις συνθήκες. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε η κατασκευή αναβαθμίδων. Οι αναβαθμοί βελτίωσαν τη στράγγιση, συγκράτησαν το νερό και ενίσχυσαν σημαντικά την ανάπτυξη των φυτών. «Η ανάπτυξη είναι διπλάσια στον αναβαθμό», σημειώνει, εξηγώντας ότι το έδαφος λειτουργεί πλέον σαν «σφουγγάρι» που απορροφά τη βροχή αντί να τη χάνει. Χρειάστηκαν περίπου πέντε έως έξι χρόνια για να φανούν τα πρώτα ουσιαστικά αποτελέσματα, αποτυπώνοντας τη διάρκεια και την απαιτητικότητα της διαδικασίας.

Ένα οικοσύστημα 2.000 στρεμμάτων

Σήμερα, το αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας εκτείνεται σε περίπου 2.000 στρέμματα και περιλαμβάνει ένα πολυδιάστατο αγροτικό σύστημα. Ο πυρήνας του είναι οι περίπου 60.000 ελιές, κατανεμημένες σε 12 διαφορετικές ποικιλίες, ενώ παράλληλα έχουν φυτευτεί πληθώρα δέντρων  που ευδοκιμούν στη λεκάνη της Μεσογείου. Η επιλογή της ποικιλιακής ποικιλότητας δεν έγινε τυχαία. Αντίθετα, αποτελεί συνειδητή στρατηγική που συνδέεται με τα χαρακτηριστικά του τελικού προϊόντος. «Κάθε ποικιλία δίνει διαφορετικά αρώματα και χαρακτηριστικά», εξηγεί, τονίζοντας ότι μόνο μέσω του συνδυασμού ποικιλιών μπορεί να επιτευχθεί ένα πολυδιάστατο προφίλ στο ελαιόλαδο. Η δυνατότητα παραγωγής διαφορετικών τύπων λαδιού — με υψηλές πολυφαινόλες, με ήπια οργανοληπτικά χαρακτηριστικά ή με ισορροπημένα blends — προϋποθέτει αυτή την πολυμορφία. Μάλιστα, εκφράζει μια ξεκάθαρη θέση απέναντι στη λογική του μονοποικιλιακού προϊόντος, υποστηρίζοντας ότι «δεν είναι πλεονέκτημα αλλά περιορισμός», καθώς δεσμεύει τον παραγωγό σε ένα στενό φάσμα χαρακτηριστικών.

Η επιστροφή της βιοποικιλότητας

Ίσως η πιο εντυπωσιακή μεταβολή δεν αφορά μόνο την παραγωγή, αλλά τη συνολική οικολογική εικόνα της περιοχής. Εκεί όπου κάποτε επικρατούσε «μια παγερή σιωπή», σήμερα υπάρχει έντονη παρουσία ζωής. «Τώρα δεν υπάρχει σιωπή», λέει, περιγράφοντας την επιστροφή πουλιών, θηλαστικών και εντόμων.

Η αύξηση της βιοποικιλότητας δεν είναι απλώς αισθητική αλλαγή, αλλά ένδειξη ότι το οικοσύστημα λειτουργεί. Παρατηρούνται φυσικοί μηχανισμοί ελέγχου: ωφέλιμα έντομα περιορίζουν επιβλαβείς οργανισμούς, ενώ ακόμη και οι γλάροι συμβάλλουν έμμεσα στη μείωση του δάκου, καταναλώνοντας προσβεβλημένες ελιές. «Πάντα υπάρχει ένα βλαβερό και ένα ωφέλιμο», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι όταν αποκαθίσταται η ισορροπία, η φύση αυτορρυθμίζεται. Το αγρόκτημα λειτουργεί πλέον ως ένα πλήρες οικοσύστημα, όπου οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ οργανισμών δημιουργούν σταθερότητα και ανθεκτικότητα.

Η επιλογή της ελιάς και η καλλιεργητική προσέγγιση

Αν και το εγχείρημα ξεκίνησε με μεγάλη ποικιλία φυτών, η ελιά σταδιακά αναδείχθηκε ως ο βασικός άξονας. Ο λόγος είναι κυρίως η ανθεκτικότητά της: «είναι το πιο δυνατό δέντρο, ειδικά στην ξηρασία». Σε αντίθεση με άλλα είδη που παρουσίασαν προβλήματα (όπως οι αμυγδαλιές με ασθένειες τύπου φυτόφθορας), η ελιά αποδείχθηκε σταθερή και προσαρμοστική. Σημαντικό στοιχείο της προσέγγισης είναι ότι η καλλιέργεια παραμένει παραδοσιακή και όχι εντατική ή υπερεντατική. Όπως επισημαίνεται, η παραδοσιακή μορφή καλλιέργειας συμβάλλει θετικά στο περιβάλλον, σε αντίθεση με τις εντατικές πρακτικές που απαιτούν αυξημένες εισροές. Αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι μπορεί να δεσμεύει περίπου 10 κιλά διοξειδίου του άνθρακα για κάθε κιλό παραγόμενου ελαιολάδου, γεγονός που ενισχύει τον ρόλο της ως περιβαλλοντικά ωφέλιμης καλλιέργειας.

Η ανάγκη για έλεγχο: από τον ελαιώνα στο ελαιοτριβείο

Καθώς το εγχείρημα ωρίμαζε και η παραγωγή σταθεροποιούνταν, προέκυψε ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς διασφαλίζεται ότι ο καρπός που παράγεται με τόσο κόπο θα μετατραπεί σε ένα αντίστοιχα ποιοτικό τελικό προϊόν; Η απάντηση οδήγησε στην καθετοποίηση της παραγωγής και στη δημιουργία ιδιόκτητου ελαιοτριβείου, περίπου πέντε χρόνια πριν — του Sigri Olive Mill. Όπως εξηγεί, η απόφαση αυτή δεν σχετιζόταν με επέκταση δραστηριότητας, αλλά με την ανάγκη για πλήρη έλεγχο: «δεν μπορώ να αφήσω την ποιότητα του προϊόντος σε τρίτους».

Από τη συγκομιδή έως την εμφιάλωση, κάθε στάδιο είναι καταγεγραμμένο και ελεγχόμενο. Το ελαιοτριβείο εξυπηρετεί αποκλειστικά τις δικές τους ελιές, καθώς ακόμη και μικρές αποκλίσεις στην πρώτη ύλη μπορούν να επηρεάσουν το τελικό αποτέλεσμα. Όπως διαπιστώθηκε στην πράξη, η επεξεργασία ελαιών διαφορετικής ποιότητας στον ίδιο εξοπλισμό μπορεί να αφήσει ίχνη που αλλοιώνουν το άρωμα και τα χαρακτηριστικά του λαδιού.

Σε τεχνικό επίπεδο, η λειτουργία βασίζεται σε συνεχή παρακολούθηση και προσαρμογή παραμέτρων. Υπάρχει έλεγχος θερμοκρασίας, εφαρμογή κενού στους μαλακτήρες και δυνατότητα ρύθμισης περίπου δώδεκα παραμέτρων, ανάλογα με την ποικιλία, τον βαθμό ωρίμανσης και την κατάσταση του καρπού. «Μπορούμε να εφαρμόσουμε τις βέλτιστες συνθήκες για κάθε περίπτωση», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι η ποιότητα δεν είναι αποτέλεσμα τύχης αλλά ακρίβειας. Παράλληλα, πιστοποιήσεις όπως BRC και IFS σε όλα τα στάδια —από το δέντρο έως την τυποποίηση— ενισχύουν τη διαφάνεια και την ιχνηλασιμότητα.

Η συνειδητή επιλογή του premium

Σε μια αγορά όπου το ελαιόλαδο συχνά αντιμετωπίζεται ως βασικό καταναλωτικό αγαθό και η τιμή αποτελεί καθοριστικό παράγοντα, η επιλογή να κινηθεί κανείς προς την premium κατηγορία δεν είναι αυτονόητη. Στην περίπτωση αυτή, όμως, ήταν ξεκάθαρη: «δεν μας ενδιαφέρει ο όγκος, μας ενδιαφέρει η αξία». Αντί για μαζική παραγωγή και ανταγωνισμό στην τιμή, ο στόχος είναι ένα προϊόν που απευθύνεται σε καταναλωτές που γνωρίζουν τι αγοράζουν και δίνουν προτεραιότητα στην ποιότητα. Πρόκειται για μια στρατηγική που απαιτεί χρόνο και υπομονή, αλλά —όπως επισημαίνει— δημιουργεί πιο σταθερές βάσεις, καθώς τα ποιοτικά προϊόντα επηρεάζονται λιγότερο από τις διακυμάνσεις της αγοράς.

Η διαφοροποίηση δεν περιορίζεται στην τοποθέτηση, αλλά στη σύσταση του προϊόντος. «Μας ενδιαφέρει να ξέρει ο άλλος τι αγοράζει», τονίζει, περιγράφοντας μια αγορά όπου η ποιότητα δεν είναι πάντα διαφανής. Έτσι, η premium προσέγγιση δεν αποτελεί απλώς εμπορική επιλογή, αλλά συνέχεια μιας φιλοσοφίας που ξεκινά από το χωράφι και αποτυπώνεται και στο τελικό προϊόν, το ελαιόλαδο OL-EVE.

Σε αυτή τη λογική εντάσσεται και η έμφαση στις πολυφαινόλες. «Δεν είναι κάτι που “πουλάει”, είναι αποτέλεσμα επίπονης διαδικασίας», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι απαιτείται σωστή επιλογή ποικιλιών, χρόνος συγκομιδής και πλήρης έλεγχος στην επεξεργασία. Παράλληλα, συνδέεται με μια ευρύτερη αντίληψη για το ελαιόλαδο ως προϊόν με ουσιαστικά οφέλη για την υγεία. Όπως αναφέρει, υπάρχουν εκατοντάδες μελέτες που τεκμηριώνουν τη συμβολή του σε τομείς όπως η καρδιαγγειακή υγεία και η νευροπροστασία. «Το ελαιόλαδο δεν είναι μόνο τρόφιμο, είναι και φάρμακο», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Από το τοπικό εγχείρημα σε διεθνές μοντέλο

Μετά από περισσότερες από δύο δεκαετίες εμπειρίας, το εγχείρημα δεν περιορίζεται πλέον στα όρια του αγροκτήματος. Η γνώση που αποκτήθηκε —η δυνατότητα μετατροπής ενός άγονου εδάφους σε παραγωγικό— αποτέλεσε τη βάση για τη δημιουργία ενός ευρύτερου μοντέλου. Μέσα από την εταιρεία Falcon Agro, επιχειρείται η μεταφορά αυτής της εμπειρίας σε άλλες περιοχές, στην Ελλάδα και το εξωτερικό, μέσω μιας ολιστικής προσέγγισης που μιμείται τη λειτουργία της φύσης.

Ήδη έχουν ξεκινήσει εφαρμογές και συνεργασίες σε χώρες με ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες, όπως περιοχές της Βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής, ενώ πραγματοποιούνται δοκιμές σε περίπου 200 διαφορετικές περιοχές. Τα συγκριτικά αποτελέσματα δείχνουν σημαντική αύξηση αποδόσεων —σε ορισμένες περιπτώσεις έως και 72%— με χαμηλότερο κόστος εισροών. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι η προσέγγιση αυτή στοχεύει στη μακροχρόνια αποκατάσταση του εδάφους και όχι σε πρόσκαιρη αύξηση της παραγωγής. «Δεν προσφέρουμε λίπασμα, προσφέρουμε ένα οικοσύστημα», υπογραμμίζει. 

Ένα παράδειγμα πέρα από την παραγωγή

Η περίπτωση του Σιγρίου δεν αποτελεί απλώς μια επιτυχημένη καλλιέργεια ή μια επιχειρηματική ιστορία. Είναι ένα παράδειγμα για το πώς η γεωργία μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο αποκατάστασης — όχι μόνο του εδάφους, αλλά και της σχέσης του ανθρώπου με τη φύση. Σε έναν τόπο που δεν συγχωρεί εύκολα, αποδείχθηκε ότι με γνώση, επιμονή και σεβασμό στους φυσικούς μηχανισμούς, ακόμη και οι πιο δύσκολες συνθήκες μπορούν να μετατραπούν σε ζωντανά, παραγωγικά οικοσυστήματα.

«Δεν λέμε θεωρίες, λέμε πράγματα που έχουμε ζήσει», σημειώνει ο ίδιος, συνοψίζοντας μια πορεία που χτίστηκε βήμα-βήμα — και που δείχνει ότι η επιμονή μπορεί να μετατρέψει ακόμη και την πιο άνυδρη γη σε κάτι πολύ περισσότερο από παραγωγή.

Η χρήση γεωργικών φαρμάκων αποτελεί βασικό εργαλείο της σύγχρονης γεωργίας, συμβάλλοντας στην προστασία των καλλιεργειών και στη διασφάλιση ικανοποιητικών αποδόσεων. Σε παγκόσμιο επίπεδο, εκατομμύρια τόνοι δραστικών ουσιών απελευθερώνονται κάθε χρόνο στο περιβάλλον, γεγονός που οδηγεί στην παρουσία τους όχι μόνο στο έδαφος, αλλά και στα υπόγεια νερά.

Η εικόνα αυτή έχει φέρει στο προσκήνιο ένα βασικό ερώτημα: ποιες είναι οι επιπτώσεις αυτών των ουσιών σε οργανισμούς που δεν αποτελούν στόχο τους, όπως οι μικροοργανισμοί του εδάφους;

Ο ρόλος των μικροοργανισμών: Η “ζωή” κάτω από το χωράφι

Οι μικροοργανισμοί του εδάφους αποτελούν θεμέλιο της γονιμότητας και της λειτουργίας του εδαφικού οικοσυστήματος. Συμμετέχουν ενεργά στους βασικούς κύκλους θρεπτικών στοιχείων, όπως του άνθρακα, του αζώτου, του φωσφόρου και του θείου, εξασφαλίζοντας τη διαθεσιμότητα των στοιχείων που χρειάζονται τα φυτά.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η δράση συγκεκριμένων ομάδων μικροοργανισμών, όπως εκείνων που μετατρέπουν την αμμωνία σε νιτρικά, μια διαδικασία κρίσιμη για τη θρέψη των φυτών. Η αναστολή αυτών των οργανισμών μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη γονιμότητα του εδάφους.

Παράλληλα, οι μικροοργανισμοί συμβάλλουν στη βελτίωση της δομής του εδάφους, μέσω ουσιών που ενισχύουν τη δημιουργία εδαφικών συσσωματωμάτων, ενώ υποστηρίζουν την πρόσληψη νερού και θρεπτικών στοιχείων από τα φυτά. Στη ζώνη της ριζόσφαιρας, οι μικροοργανισμοί λειτουργούν προστατευτικά για τις καλλιέργειες, ενεργοποιώντας μηχανισμούς άμυνας και περιορίζοντας παθογόνους οργανισμούς.

Ταυτόχρονα, αποτελούν βασικούς «καθαριστές» του εδάφους, καθώς είναι σε θέση να αποδομούν ρύπους, ακόμη και ορισμένες δραστικές ουσίες φυτοφαρμάκων.

Πώς αξιολογείται σήμερα η τοξικότητα

Η έγκριση χρήσης γεωργικών φαρμάκων στην Ευρώπη βασίζεται σε συγκεκριμένες διαδικασίες αξιολόγησης, οι οποίες εξετάζουν την τοξικότητα σε οργανισμούς μη-στόχους, όπως ζώα και υδρόβιοι οργανισμοί.

Ωστόσο, όσον αφορά τους μικροοργανισμούς του εδάφους, η αξιολόγηση παραμένει πιο περιορισμένη. Οι διαθέσιμες μέθοδοι βασίζονται κυρίως σε δοκιμές που σχετίζονται με την ανοργανοποίηση του άνθρακα και του αζώτου, οι οποίες δεν θεωρούνται ιδιαίτερα ευαίσθητες και δεν αποτυπώνουν πλήρως την πραγματική επίδραση των φυτοφαρμάκων στις μικροβιακές κοινότητες.

Νέα δεδομένα και ανάγκη για πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση

Η επιστημονική γνώση για τους μικροοργανισμούς του εδάφους έχει εξελιχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με την ανάπτυξη νέων μεθόδων που επιτρέπουν πιο λεπτομερή ανάλυση της δομής και της λειτουργίας τους.

Οι σύγχρονες προσεγγίσεις προτείνουν συνδυασμό εργαστηριακών και αγροτικών δοκιμών, ώστε να αποτυπώνεται καλύτερα η πραγματική εικόνα των επιδράσεων στο έδαφος. Παράλληλα, εξετάζεται η χρήση συγκεκριμένων μικροοργανισμών ως «δείκτες», λόγω της ευαισθησίας τους και του κρίσιμου ρόλου τους στις εδαφικές διεργασίες.

Παράγοντες που δεν μπορούν να αγνοηθούν

Ένα βασικό συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η αποδόμηση μιας δραστικής ουσίας δεν σημαίνει απαραίτητα και απουσία τοξικότητας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα προϊόντα αποδόμησης μπορεί να είναι πιο επιβλαβή από την αρχική ουσία, επηρεάζοντας βασικές λειτουργίες του εδάφους, όπως η νιτροποίηση.

Επιπλέον, ακόμη και παροδικές επιδράσεις στους μικροοργανισμούς απαιτούν προσεκτική αξιολόγηση, καθώς μπορεί να επηρεάσουν τη λειτουργία του οικοσυστήματος.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ετερογένεια του εδάφους. Παράγοντες όπως το pH και η περιεκτικότητα σε οργανική ουσία επηρεάζουν τόσο τη δραστηριότητα των μικροοργανισμών όσο και τη συμπεριφορά των γεωργικών φαρμάκων στο περιβάλλον.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την καλλιέργεια

Το έδαφος δεν αποτελεί απλώς ένα υπόστρωμα στήριξης των φυτών, αλλά ένα ζωντανό σύστημα που επηρεάζει άμεσα την παραγωγικότητα. Η διατήρηση της ισορροπίας των μικροοργανισμών είναι κρίσιμη για τη γονιμότητα, τη θρέψη και την ανθεκτικότητα των καλλιεργειών.

Η κατανόηση της επίδρασης των γεωργικών φαρμάκων σε αυτό το «αόρατο» οικοσύστημα αποτελεί βασικό βήμα για πιο ορθολογική χρήση τους και για τη διατήρηση της παραγωγικής ικανότητας των εδαφών.

Ένα ζήτημα που αφορά το μέλλον της παραγωγής

Η συζήτηση γύρω από την τοξικότητα των γεωργικών φαρμάκων δεν περιορίζεται μόνο στην προστασία του περιβάλλοντος, αλλά συνδέεται άμεσα με τη βιωσιμότητα της γεωργίας.

Καθώς η γνώση εξελίσσεται και τα διαθέσιμα εργαλεία αξιολόγησης γίνονται πιο ακριβή, η ανάγκη για μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση γίνεται όλο και πιο εμφανής. Το ζητούμενο δεν είναι η απομάκρυνση των εργαλείων φυτοπροστασίας, αλλά η καλύτερη κατανόηση και αξιολόγηση της επίδρασής τους στο ίδιο το έδαφος που στηρίζει την παραγωγή.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 4/2017, «Τοξικότητα των γεωργικών φαρμάκων στους μικροοργανισμούς του εδάφους», Δημήτρης Καρπούζας, Γιώργος Τσιάμης, Fabrice Martin-Lauren, Olivier Sibourg, Federico Ferrari, σελ. 24–26

Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, επισκέφτηκε, σήμερα Τετάρτη (25/1), την Περιφερειακή Ενότητα Έβρου.

Σύμφωνα με το πρόγραμμα, ο πρωθυπουργός επισκέφτηκε τον Συνοριακό Σταθμό των Κήπων, όπου είναι σε εξέλιξη εργασίες για την αναβάθμιση και επέκταση των εγκαταστάσεων και θα μεταβεί σε περιοχές που έχουν πληγεί από τα πρόσφατα πλημμυρικά φαινόμενα.

«Με την κατασκευή των έργων αναβάθμισης και επέκτασης του Συνοριακού Σταθμού Κήπων του Έβρου και την κατασκευή, αργότερα, της νέας μεγάλης γέφυρας θα αποκτήσουμε την είσοδο και την έξοδο της χώρας προς την Τουρκία που μας αξίζει», επισήμανε ο πρωθυπουργός. Ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε ότι «η αλήθεια είναι πως η σημερινή εικόνα του Συνοριακού Σταθμού δεν μας τιμά ως χώρα».

Ο πρωθυπουργός ενημερώθηκε από τον γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας-Θράκης Δημήτρη Γαλαμάτη και συνεργάτες του για την πορεία των εργασιών οι οποίες προχωρούν εντός του χρονοδιαγράμματος. Ο προϋπολογισμός του έργου αναβάθμισης και επέκτασης είναι 13 εκατ. ευρώ και χρηματοδοτείται από το υπουργείο Εσωτερικών.

Με το έργο θα γίνει ο διαχωρισμός της επιβατικής από την εμπορική διέλευση. Θα δημιουργηθεί μία επιπλέον λωρίδα τελωνειακού ελέγχου και θα κατασκευαστούν κτίριο κτηνιατρικού ελέγχου, κτίριο φυτουγειονομικού ελέγχου, κτίριο X-RAY, κτίριο Narc Control, οικισμός σκύλων εργασίας και ISOBOX τελωνειακών ελέγχων.

Παρόντες στην επίσκεψη ήταν ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, οι υφυπουργοί παρά τω Πρωθυπουργώ Θανάσης Κοντογεώργης, Εσωτερικών (Τομέας Μακεδονίας και Θράκης) Κώστας Γκιουλέκας, Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Χρήστος Δερμεντζόπουλος, οι βουλευτές Τάσος Δημοσχάκης, Σταύρος Κελέτσης, ο γραμματέας Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας-Θράκης, Δημήτρης Γαλαμάτης, η συντονίστρια του Γραφείου του Πρωθυπουργού στη Μακεδονία, Έλενα Σώκου, ο περιφερειάρχης Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης Χριστόδουλος Τοψίδης, καθώς και ο διευθυντής του Τελωνείου Κήπων Χρήστος Νάκος.

Στήριξη στον πρωτογενή τομέα

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκε νωρίτερα με αγρότες στις Φέρες και συνομίλησε μαζί τους για τις ανάγκες του κλάδου ως συνέπεια του συνδυασμού ανομβρίας, πυρκαγιών, πλημμυρών και ζωονόσων που έχουν αντιμετωπίσει τα τελευταία χρόνια.

Ο πρωθυπουργός ανέλυσε τη στρατηγική της κυβέρνησης για την ανάκαμψη και ενίσχυση της ελληνικής κτηνοτροφίας, σε συνδυασμό με την απορρόφηση του ΟΠΕΚΕΠΕ από την ΑΑΔΕ και σημείωσε πως χάρη στη συμφωνία με τη Βουλγαρία για την αξιοποίηση υδάτων του Άρδα εξασφαλίζεται η παροχή νερού στον πρωτογενή τομέα της περιοχής τους θερινούς μήνες.

«Κάνουμε μία μεγάλη και δύσκολη μετάπτωση, αυτό που έγινε με τον ΟΠΕΚΕΠΕ δεν ήταν εύκολο. Από την πρώτη στιγμή αναγνωρίσαμε ότι υπήρχαν καθυστερήσεις, γι' αυτό και κάναμε αυτή τη στήριξη του εισοδήματος για όσους έχασαν τα ζώα τους. Θα υπάρχει και του χρόνου στήριξη εφόσον χρειαστεί. Εμείς θέλουμε να τελειώνουμε μία ώρα αρχύτερα με τις ζωονόσους για να μπορούμε να προχωρήσουμε και σε ανασύσταση κοπαδιών, να κάνετε τη δουλειά την οποία αγαπάτε και την οποία θέλουμε να κάνετε. Δεν θέλουμε να είστε σε μία κατάσταση να τρέχετε πίσω από το κράτος για να σας καλύπτει τα προς το ζην», τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

«Τα νερά για το καλοκαίρι και για τα επόμενα χρόνια είναι εξασφαλισμένα. Αλλά τώρα είναι και στο χέρι μας, όπως είπαμε, να γίνουν όλα αυτά για τα οποία πολλές φορές έχουμε μιλήσει αλλά ακόμα δεν τα έχουμε κάνει. Αυτό είναι δέσμευση δική μου. Οι πόρτες μας είναι πάντα ανοιχτές, και του Υπουργείου και του δικού μας γραφείου και του Κωστή Χατζηδάκη. Ξέρω τα προβλήματα και να μας έχετε εμπιστοσύνη. Ξέρετε πόσο έχουμε ασχοληθεί με τα θέματα του Έβρου. Στα πλαίσια του εφικτού μπορούμε και θα σας βοηθήσουμε», ανέφερε ο πρωθυπουργός.

Δύσκολη η κατάσταση

Σε κόκκινο συναγερμό βρίσκεται ο Νομός Έβρου μετά τις ισχυρές βροχοπτώσεις των τελευταίων ημερών. Ο Έβρος ποταμός υπερχείλισε, πολλά αναχώματα έσπασαν και τα ορμητικά νερά κατέκλυσαν αγροτικές εκτάσεις, αλλά και τις αυλές των πρώτων σπιτιών.

Συνολικά 150.000 στρέμματα έχουν καλυφθεί από νερό προκαλώντας μεγάλες ζημιές σε υποδομές και καλλιέργειες.

Η Περιφερειακή Ενότητα Έβρου τέθηκε εκ νέου σε κατάσταση Red Code από 24/02/2026 έως 27/02/2026 λόγω υψηλού κινδύνου πλημμυρών.

Η Βουλγαρία, ενημέρωσε ότι τις επόμενες 36 ώρες ο ποταμός Έβρος θα κατεβάσει μεγάλες ποσότητες νερού.

Την ίδια στιγμή υπάρχει εκτεταμένη κινητοποίηση της Αστυνομίας, της Πυροσβεστικής και των υπηρεσιών του δήμου Σουφλίου. Ταυτόχρονα, μηχανήματα ενίσχυαν καίρια σημεία των αναχωμάτων.

Κλιμάκια της Πολιτιστικής Προστασίας ενημέρωσαν τους πολίτες για την κρισιμότητα της κατάστασης, ενώ ιδιαίτερη μέριμνα δόθηκε σε ηλικιωμένους και άτομα με προβλήματα υγείας, βάσει της λίστας ευάλωτων πολιτών που έχει καταρτιστεί από τις κοινωνικές υπηρεσίες.

Οι περισσότερες διαβάσεις κάτω από τον κάθετο άξονα είχαν ήδη κλείσει τις προηγούμενες ημέρες. Μία μόνο παρέμενε ανοιχτή για τη διοχέτευση υδάτων προς το ποτάμι, ωστόσο, όταν η πίεση έφτασε σε οριακό σημείο, αποφασίστηκε το κλείσιμό της με μεγάλες ποσότητες αδρανών υλικών. Οι αντλίες λειτουργούν αδιάκοπα στα Λάβαρα, απομακρύνοντας νερά από τον οικισμό, όμως οι πιέσεις παραμένουν ιδιαίτερα ισχυρές. Από την εξωτερική πλευρά του χωριού ο όγκος των υδάτων φτάνει μέχρι και τα εφτά μέτρα, ασκώντας τεράστια πίεση στα αναχώματα.

Στο Σουφλί πραγματοποιείται άντληση υδάτων εδώ και είκοσι μέρες, ενώ οι θύρες που διοχετεύουν νερά προς την πόλη ενισχύονται με πέντε μέτρα αδρανών υλικών. Η πίεση μετατοπίζεται νοτιότερα, με τα αναχώματα σε όλο το παρέμβριο τμήμα να δοκιμάζονται έντονα. Από το Αμόριο, όπου το ανάχωμα έχει καταρρεύσει, έως το Τυχερό Έβρου, η κατάσταση χαρακτηρίζεται οριακή.

Για πολλούς κτηνοτρόφους, η παρουσία άγριων ζώων κοντά στην εκτροφή αποτελεί μια γνώριμη εικόνα. Ωστόσο, τα άγρια κυνοειδή στο αγροτικό τοπίο δεν συνδέονται μόνο με τις άμεσες απώλειες από επιθέσεις σε κοπάδια. Πέρα από τη θήρευση, αλεπούδες, τσακάλια και λύκοι συμμετέχουν ενεργά στον κύκλο μετάδοσης ασθενειών που μπορούν να επηρεάσουν την υγεία των παραγωγικών ζώων, των ποιμενικών σκύλων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, του ανθρώπου.

Για τον κτηνοτρόφο, η σωστή ενημέρωση δεν αποτελεί υπερβολή αλλά εργαλείο διαχείρισης της εκμετάλλευσης, με τρόπο που προστατεύει το κοπάδι χωρίς να διαταράσσει τη φυσική ισορροπία.

Πώς εμπλέκονται οι αλεπούδες, τα τσακάλια και οι λύκοι

Τα άγρια κυνοειδή αποτελούν αναπόσπαστο κρίκο της τροφικής αλυσίδας. Μέσα από αυτή τη θέση μπορούν να λειτουργήσουν ως φορείς ή ενδιάμεσοι ξενιστές στη μετάδοση ασθενειών που οφείλονται σε ιούς, παράσιτα του πεπτικού και του κυκλοφορικού συστήματος, εξωπαράσιτα αλλά και μικροοργανισμούς. Οι λοιμώξεις αυτές μπορεί να αφορούν τα μηρυκαστικά, να μεταδοθούν στους ποιμενικούς σκύλους και σε ορισμένες περιπτώσεις να έχουν σημασία και για τη δημόσια υγεία.

Η λύσσα ως ο σοβαρότερος κίνδυνος

Μεταξύ των ασθενειών που συνδέονται με τα άγρια κυνοειδή, η λύσσα παραμένει η σημαντικότερη. Πρόκειται για θανατηφόρο νόσημα του νευρικού συστήματος, που μεταδίδεται μέσω του σάλιου μολυσμένων ζώων, κυρίως με δάγκωμα, γρατζούνισμα ή γλείψιμο.

Η μετάδοση μεταξύ φυτοφάγων ζώων είναι σπάνια, ωστόσο η εμφάνιση συμπτωμάτων όπως επιθετικότητα, φόβος, αποπροσανατολισμός ή δυσκολία στην κατάποση στα παραγωγικά ζώα απαιτεί άμεση ενημέρωση των αρμόδιων κτηνιατρικών αρχών. Στη χώρα μας εφαρμόζεται οργανωμένο πρόγραμμα επιτήρησης και εμβολιασμού της άγριας πανίδας έναντι της λύσσας.

Παρασιτικά νοσήματα στα μηρυκαστικά

Τα άγρια κυνοειδή συμμετέχουν στον κύκλο μετάδοσης παρασιτικών νοσημάτων που επηρεάζουν την υγεία και την παραγωγικότητα των κοπαδιών. Σε αυτά περιλαμβάνονται η εχινοκοκκίαση, η κοινουρίαση (βουρλαμάρα) και ορισμένες ταινιάσεις των προβάτων. Η μόλυνση των μηρυκαστικών γίνεται όταν καταπίνουν αυγά παρασίτων που αποβάλλονται με τα κόπρανα των κυνοειδών και επιμολύνουν τη βλάστηση ή το νερό.

Η εχινοκοκκίαση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μπορεί να προσβάλει και τον άνθρωπο, σχηματίζοντας κύστεις σε όργανα όπως το ήπαρ και οι πνεύμονες. Αντίθετα, η κοινουρίαση αφορά τα μικρά μηρυκαστικά και δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο. Παράλληλα, τα άγρια κυνοειδή μπορούν να μεταφέρουν ψύλλους και τσιμπούρια, αυξάνοντας την πίεση εξωπαρασιτώσεων στους βοσκότοπους.

Οι ποιμενικοί σκύλοι στο επίκεντρο

Οι ποιμενικοί σκύλοι, λόγω της άμεσης ή έμμεσης επαφής τους με άγρια σαρκοφάγα, αποτελούν κρίσιμο παράγοντα στη διαχείριση των ασθενειών. Εκτός από τη λύσσα, μπορούν να προσβληθούν από σοβαρές ιογενείς νόσους όπως η μόρβα και η παρβοϊωση, οι οποίες είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες για ανεμβολίαστα ζώα. Υπάρχουν επίσης εντερικά παράσιτα που μεταδίδονται μεταξύ άγριων κυνοειδών και ποιμενικών σκύλων, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συστηματική πρόληψη.

Πώς μπορεί να προστατευτεί η εκτροφή

Η προστασία της εκμετάλλευσης βασίζεται σε συνδυασμό γενικών και ειδικών μέτρων. Η οριοθέτηση των βοσκοτόπων, η αποφυγή διέλευσης από σημεία που χρησιμοποιούν τα άγρια ζώα και η σωστή διαχείριση απορριμμάτων μειώνουν τις πιθανότητες επαφής. Η τακτική φροντίδα των ποιμενικών σκύλων με εμβολιασμούς και προγράμματα αποπαρασίτωσης αποτελεί βασικό στοιχείο πρόληψης, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει η σωστή διαχείριση πτωμάτων και η σφαγή σε εγκεκριμένους χώρους, ώστε να διακόπτεται ο κύκλος μετάδοσης παρασιτικών ασθενειών.

Ισορροπία και υπευθυνότητα

Παρά τις προκλήσεις που δημιουργεί η δραστηριότητά τους, τα άγρια κυνοειδή αποτελούν μέρος του φυσικού οικοσυστήματος και συμβάλλουν στη διατήρηση της ισορροπίας, ελέγχοντας πληθυσμούς άλλων ειδών. Η πλήρης εξάλειψή τους δεν αποτελεί λύση και μπορεί να οδηγήσει σε νέες ανισορροπίες.

Για τον παραγωγό, το ζητούμενο δεν είναι η σύγκρουση με τη φύση, αλλά η σωστή διαχείριση. Η ενημέρωση και η εφαρμογή των απαραίτητων μέτρων μπορούν να διασφαλίσουν την προστασία της εκτροφής, χωρίς να διαταράσσεται η ισορροπία του αγροτικού περιβάλλοντος.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία,τεύχος 5/2016, «Ασθένειες που μεταδίδονται στα παραγωγικά ζώα από αλεπούδες, τσακάλια, λύκους», Ε.Γ. Φραγκιαδάκη, σελ. 79–80 

Σοβαρά προβλήματα έχουμε από τις συνεχόμενες βροχοπτώσεις στη Δυτική Ελλάδα και ήδη τα φράγματα στην περιοχή φτάνουν στα όριά τους, με κίνδυνο να χαθούν περιουσίες.

Μήνυμα μέσω του 112 εστάλη σε κατοίκους των παραποτάμιων περιοχών του Αχελώου καλώντας τους να αποφύγουν τις μετακινήσεις τους λόγω ελεγχόμενης υπερχείλισης του φράγματος του Στράτου στο Καστράκι Αιτωλοακαρνανίας. Συγκεκριμένα το μήνυμα αναφέρει: «Λόγω ελεγχόμενης υπερχείλισης του φράγματος του Στράτου στο Καστράκι Αιτωλοακαρνανίας, αποφύγετε τις μετακινήσεις σε όλες τις παραποτάμιες περιοχές του Αχελώου. Ακολουθείτε τις οδηγίες των Αρχών».

Στο μεταξύ, με ανακοίνωση που εξέδωσαν οι αστυνομικές Αρχές καλούν τους κατοίκους περιοχών της Αιτωλοακαρνανίας να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί για τις επόμενες ημέρες, διότι «λόγω των έντονων καιρικών φαινομένων, που πλήττουν περιοχές της δυτικής και βορειοδυτικής Ελλάδας, καθώς και της συνεχιζόμενης αύξησης των εισροών στις λίμνες των υδροηλεκτρικών σταθμών Κρεμαστών, Καστρακίου και Στράτου, κρίνεται απολύτως αναγκαία, για λόγους ασφάλειας φραγμάτων, η αύξηση της υδροηλεκτρικής παραγωγής».

«Ο τρόπος λειτουργίας των υδροηλεκτρικών σταθμών του συγκροτήματος Αχελώου, για τις επόμενες μέρες, θα έχει ως αποτέλεσμα αυξημένες ποσότητες νερού στην κοίτη του ποταμού Αχελώου, ανάλογα με τις εκάστοτε ανάγκες του εθνικού δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας» αναφέρεται. Σύμφωνα με την Αστυνομία, «οι κάτοικοι των περιοχών Αιτωλοακαρνανίας παρακαλούνται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όσον αφορά:

• Την κίνηση τους σε παρόχθιες και παραλίμνιες περιοχές.
• Την καταστροφή των πινακίδων που βρίσκονται τοποθετημένες σε επίμαχες θέσεις κοντά στις όχθες του ποταμού Αχελώου και προειδοποιούν για την επικινδυνότητα στα σημεία αυτά.
• Την ρύπανση με σκουπίδια, μπάζα κάθε είδους κ.λ.π., των τεχνητών λιμνών, της κοίτης του ποταμού Αχελώου και της τεχνητής διώρυγας φυγής του υδροηλεκτρικού σταθμού Στράτου, μήκους επτά χιλιομέτρων, με αποτέλεσμα να εμποδίζεται η ομαλή ροή του νερού σ' αυτές και να υπάρχει αυξημένος κίνδυνος πλημμυρικών φαινομένων.
• Την καταπάτηση περιοχών που έχουν απαλλοτριωθεί από την ΔΕΗ για τις ανάγκες της.
• Την καταπάτηση όλων των παρόχθιων εκτάσεων.
• Την χρήση και κίνηση πλωτών μέσων στις τεχνητές λίμνες και τον ποταμό Αχελώο κατάντη του ΥΗΣ Στράτου».

Έκτακτα μέτρα στην Ηλεία

Έκτακτα μέτρα και παρεμβάσεις ανακοινώθηκαν από την Περιφερειακή Ενότητα Ηλεία για τη διαχείριση της στάθμης του Πηνειού και τη λειτουργία του Φράγματος «Καραμανλή».

Σε κατάσταση αυξημένης ετοιμότητας βρίσκεται ο μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας και της Π.Ε. Ηλείας, κατόπιν της έκτακτης συνεδρίασης του Συντονιστικού Οργάνου (ΠΕΣΟΠΠ). Κύριο αντικείμενο της σύσκεψης ήταν η διαχείριση των έντονων πλημμυρικών φαινομένων και η ασφαλής λειτουργία του Φράγματος Πηνειού «Καραμανλή».

Για την αποσυμφόρηση των υδάτων και την προστασία των παρόχθιων περιοχών, εξελίσσεται μεγάλη επιχείρηση με μηχανήματα έργου:

• Εκβολές Πηνειού (Μπούκα): Από τις πρώτες πρωινές ώρες, βαρέα μηχανήματα ενεργούν στην εκβολή του ποταμού για τη διασφάλιση της απρόσκοπτης ροής προς τη θάλασσα.
• Άξονας Μπούκα – Γέφυρα Βαρθολομιού: Έχει αναπτυχθεί στόλος «μακρύλαιμων» μηχανημάτων ανά δύο χιλιόμετρα και στις δύο πλευρές του ποταμού. Στόχος είναι ο καθαρισμός και η απομάκρυνση φερτών υλικών που δυσχεραίνουν τη ροή, ιδιαίτερα στην παλιά γέφυρα Βαρθολομιού.

Διαχείριση Φράγματος

Λόγω της μεγάλης εισροής υδάτων, η διοίκηση προχώρησε σε προσωρινή μείωση της λειτουργίας των θυροφραγμάτων στο μισό της εκροής για περίπου 8 ώρες, ώστε να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος στα μηχανήματα να χαμηλώσουν τη στάθμη στο πεδίο.

Στόχος: Μόλις επιτευχθεί η επιθυμητή πτώση της στάθμης στα κατάντη, το φράγμα θα ανοίξει ξανά ελεγχόμενα, προκειμένου να διατηρηθεί το όριο ασφαλείας των 72 μέτρων.

Οδηγίες προς τους Πολίτες

Η Πολιτική Προστασία καλεί τους κατοίκους, ειδικά στις Δημοτικές Ενότητες Βαρθολομιού και Πηνειού, να:
1. Αποφεύγουν κάθε άσκοπη μετακίνηση κοντά στις όχθες του ποταμού και σε πλημμυρισμένες εκτάσεις.
2. Συμμορφώνονται με τις υποδείξεις της Αστυνομίας και της Πυροσβεστικής, ιδιαίτερα σε σημεία όπου παρατηρούνται κατολισθήσεις (π.χ. άξονας Αλφειούσας – Φράγματος Αλφειού).

Το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε, στις 17 Φεβρουαρίου 2026, αυστηρότερους κανόνες προστασίας για τα επιφανειακά και τα υπόγεια ύδατα.

Οι αναθεωρημένοι κανόνες καθιστούν επίσης αυστηρότερα τα περιβαλλοντικά πρότυπα για διάφορες ουσίες και ενισχύουν την παρακολούθηση σε ολόκληρη την ΕΕ.

Η οδηγία τροποποιεί την οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα, την οδηγία για τα υπόγεια ύδατα και την οδηγία για τα πρότυπα ποιότητας περιβάλλοντος, ευθυγραμμίζοντας την πολιτική της ΕΕ για τα ύδατα με τα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα.

Αρκετοί ρύποι που βρίσκονται ήδη στον κατάλογο θα υπόκεινται πλέον σε αυστηρότερα πρότυπα περιβαλλοντικής ποιότητας.

Η οδηγία 2000/60/ΕΚ επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να προσδιορίσουν τα υδατικά συστήματα που χρησιμοποιούνται για την άντληση νερού για ανθρώπινη κατανάλωση, να τα παρακολουθούν και να λαμβάνουν τα απαιτούμενα μέτρα ώστε να αποφεύγεται η υποβάθμιση της ποιότητάς τους και να μειωθεί το επίπεδο επεξεργασίας καθαρισμού που απαιτείται για την παραγωγή νερού κατάλληλου για ανθρώπινη κατανάλωση.

«Το νερό αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα της κυπριακής προεδρίας και η προστασία της ποιότητάς του είναι εξίσου ζωτικής σημασίας με τη διασφάλιση της ποσότητάς του. Θέτοντας αυστηρότερα πρότυπα ποιότητας για τα ποτάμια, τις λίμνες και τα υπόγεια ύδατά μας, όχι μόνο προστατεύουμε την ανθεκτικότητα των οικοσυστημάτων μας, αλλά διασφαλίζουμε επίσης την πρόσβαση σε καθαρό πόσιμο νερό και διαφυλάσσουμε την υγεία των πολιτών της ΕΕ σήμερα και για τις επόμενες γενιές», δήλωσε η κα Μαρία Παναγιώτου, Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η επικαιροποιημένη οδηγία ενισχύει τις υποχρεώσεις παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων για τις χώρες της ΕΕ, με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας και της διαφάνειας των υδάτων σε ολόκληρη την ΕΕ.

Επόμενα βήματα

Αυτό το βήμα ολοκληρώνει τη διαδικασία έγκρισης στο Συμβούλιο. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναμένεται να διεξαγάγει την τελική ψηφοφορία επί της οδηγίας έως τα τέλη Μαρτίου. Οι χώρες της ΕΕ θα έχουν προθεσμία έως το 2039 για να συμμορφωθούν με τα νέα πρότυπα τόσο για τα επιφανειακά όσο και για τα υπόγεια ύδατα. Για ουσίες με αναθεωρημένα και αυστηρότερα πρότυπα περιβαλλοντικής ποιότητας στα επιφανειακά ύδατα, η προθεσμία συμμόρφωσης είναι το 2033.

Διαβάστε την Οδηγία για τις προτεραιότητας στον τομέα της πολιτικής υδάτων (εδώ)

Μια διαφορετική «γεωτεχνική μάχη» δόθηκε στη Βουλή μετά τις αντιπαραθέσεις για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, καθώς υπήρξε έντονη αντιπαράθεση για τις διατάξεις 36 έως 40 του νομοσχεδίου για την Πολιτική Προστασία, που προβλέπουν, υπό προϋποθέσεις την ελεγχόμενη καύση ύλης στα δάση.  

Στο επίκεντρο της διαμάχης ήταν και η μελέτη που έγινε στη Χίο σε ό, τι αφορά στην ελεγχόμενη καύση (διαβάστε εδώ την μελέτη). Οι γεωτεχνικοί τόνισαν πως δεν μπορεί να συγκριθεί η Χίος, με περιοχές που έχουν δασώδη βλάστηση και οι φωτιές κινδυνεύουν να πάρουν διαστάσεις.

Η έντονη αντιπαράθεση κατά τη συνεδρίαση για το νομοσχέδιο της Πολιτικής Προστασίας αφορούσε στον εντεταλμένο ερευνητή του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων Μιλτιάδη Αθανασίου και στον πρόεδρο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Γεωτεχνικών Δημοσίου, Νίκο Κακαβά, ο οποίος τα έβαλε και με τον εκπρόσωπο του WWF, Ηλία Τζηρίτη.

Ο εκπρόσωπος των δασολόγων του Δημοσίου Νίκος Μπόκαρης πήρε ξεκάθαρη θέση υπέρ της απόσυρσης της διάταξης. Σημείωσε πως έχει αλλάξει το δασικό περιβάλλον στην Ελλάδα καθώς σε πολλά σημεία είναι πολύ κοντά σε οικιστικές ζώνες τα δάση και μία φωτιά θα μπορούσε εύκολα να ξεφύγει.  

Χαρακτηριστική ήταν η φράση του Νίκου Κακαβά από την ΠΟΓΕΔΥ. «Από εμάς και να ψηφιστεί (η διάταξη) δεν πρόκειται να εφαρμοστεί», αφήνοντας να εννοηθεί πως υπάρχουν συμφέροντα, πίσω από τα συγκεκριμένα άρθρα.

Ο κ. Κακαβάς άφησε αιχμές και προς τον εκπρόσωπο του ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ από τα δασικά υποσυστήματα, τονίζοντας ότι ενώ το ζωικό κεφάλαιο έχει μειωθεί, κατά παράξενο τρόπο υπάρχει αφθονία γάλακτος.

Κατά του νομοσχεδίου τάχθηκε το μέλος του ΔΣ της ΠΟΓΕΔΥ, Μαργαρίτα Γεωργιάδη, που τόνισε πως η δασοκομική καύση δεν αντιμετωπίζεται στο πλαίσιο της ολοκληρωμένης διαχείρισης με το συγκεκριμένο νομοσχέδιο αλλά μονοδιάστατα.

Σημείωσε πως υπάρχουν αντιφατικά συμπεράσματα κι επιχειρείται να εφαρμοστεί μία πρακτική, που δεν είναι κατάλληλη για τα ελληνικά δασικά οικοσυστήματα.

«Η ασφάλεια ελεγχόμενης καύσης δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη», είπε χαρακτηριστικά η κ. Γεωργιάδη. Οι γεωτεχνικοί του Δημοσίου μάλιστα διερωτήθηκαν γιατί δεν τους ρώτησε το υπουργείο Πολιτικής Προστασίας.

Ο αρμόδιος υπουργός, Γιάννης Κεφαλογιάννης, τόνισε πως είχε κληθεί το ΓΕΩΤΕΕ να καταθέσει προτάσεις αλλά άργησε πάνω από τρεις μήνες.

Αντιρρήσεις εξέφρασε και ο Βλάσης Σιώμος, πρόεδρος της Επιτροπής Πολιτικής Προστασίας της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), στο νομοσχέδιο τονίζοντας πως δεν υπάρχουν ούτε οι οικονομικοί πόροι ούτε το έμψυχο υλικό ούτε καν ο κατάλληλος εξοπλισμός για να υποστηρίξουν οι δήμοι ένα τέτοιο νομοσχέδιο, αφού το σύνηθες προσωπικό για την Πολιτική Προστασία είναι 1 έως 2 άτομα και σε σπάνιες περιπτώσεις 3. 

Αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο για την πρόληψη των πυρκαγιών προβλέπει το νέο νομοσχέδιο για την Πολιτική Προστασία, που εισήχθη σήμερα στην κοινή συνεδρίαση των αρμόδιων επιτροπών Παραγωγής και Εμπορίου και Περιβάλλοντος.

Η βόσκηση εξακολουθεί να προβλέπεται υπό όρους σε δασικές εκτάσεις αλλά αυτή τη φορά ως μέτρο πρόληψης για τις πυρκαγιές.  

Ειδικότερα, το πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, που συζητήθηκε σήμερα πρώτη φορά στη Βουλή αναφέρεται στη δασοπροστασία και υπάρχουν και θέματα, που αφορούν και στους αγρότες και τους κτηνοτρόφους, κυρίως στα άρθρα 36 έως 40.

Παρά τις όποιες θετικές διατάξεις του νομοσχεδίου υπάρχουν ζητήματα, που θα δυσκολέψουν και τα δασαρχεία και τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους, καθώς, σύμφωνα με την κριτική της αντιπολίτευσης αδυνατεί ο κρατικός μηχανισμός ν΄ ανταποκριθεί λόγω της υποστελέχωσης αλλά και των αδυναμιών στα διαχειριστικά σχέδια βόσκησης.  

Στο νομοσχέδιο εισάγονται ζητήματα και για την αποψίλωση των οικοπέδων αλλά και το ζήτημα της προδιαγεγραμμένης καύσης για την αφαίρεση ή την αντιμετώπιση ξενικών και χωροκατακτητικών ειδών και εισβολέων, αλλά και σε ό, τι αφορά στην πρόληψη των πυρκαγιών στα δάση. Για την πρώτη πιλοτική εφαρμογή προδιαγεγραμμένης καύσης προβλέπεται ότι θα καταρτιστούν οι σχετικές μελέτες και θα είναι έτοιμες έως την 30ή Νοεμβρίου 2027.

Το άρθρο 36 προβλέπει την προδιαγεγραμμένη καύση, η οποία συνδέεται με μελέτες και για τη διαχείριση χορτολιβαδικών εκτάσεων και βοσκήσιμων γαιών. Αυτή όμως μπορεί να συμβεί υπό συγκεκριμένους όρους και κανόνες για την πρόληψη δασικών πυρκαγιών σε συνεργασία με τις αρμόδιες δασικές και περιφερειακές πυροσβεστικές διοικήσεις. Για την προδιαγεγραμμένη καύση σε περιοχές προστατευόμενες ή με προστατευόμενα είδη ζητείται επιπλέον η γνώμη και του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ).

Εφόσον οι μελέτες προδιαγεγραμμένης καύσης αποσκοπούν στη βελτίωση των βοσκήσιμων γαιών, εντάσσονται με ευθύνη του αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, μετά την πάροδο της επταετίας, στα διαχειριστικά σχέδια βόσκησης. Η προδιαγεγραμμένη καύση προβλέπεται και σε ιδιωτικά δάση και ιδιωτικές δασικές και χορτολιβαδικές εκτάσεις, σύμφωνα με το άρθρο 37. Προβλέπεται εκτός αντιπυρικής περιόδου και σε συγκεκριμένες ώρες.

Η ελεγχόμενη βόσκηση για ζώα ελευθέρας βοσκής ή ημισταβλισμένα εντάσσεται ως ειδικό μέτρο πρόληψης δασικών πυρκαγιών και συνίσταται στη διαχείριση του ζωικού κεφαλαίου για τη μείωση της καύσιμης ύλης, τη δημιουργία ζωνών πυρασφάλειας, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των οικοσυστημάτων και τη διατήρηση ή αποκατάσταση της βιοποικιλότητας.

Η ελεγχόμενη βόσκηση γίνεται υπό προϋποθέσεις και εντάσσεται στα διαχειριστικά σχέδια βόσκησης ενώ προβλέπονται και οικεία δασικά διαχειριστικά σχέδια. Τα δικαιώματα χρήσης βοσκής και οι συμβάσεις μίσθωσης που προβλέπονται στα άρθρα 6 και 7 του ν. 4351/2015 καταλαμβάνουν και την εφαρμογή ελεγχόμενης βόσκησης, εφόσον αυτή προβλέπεται στα οικεία διαχειριστικά σχέδια βόσκησης κ.ά.

Αύριο 13/2/2026 στις 9 το πρωί αναμένεται η ακρόαση των εξωκοινοβουλευτικών προσώπων.

Με το νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη» του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, που συζητείται την ερχόμενη εβδομάδα στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής, έρχονται αλλαγές στις διατάξεις περί καθαρισμού οικοπέδων και λοιπών ακαλύπτων χώρων.

Όπως επισημαίνει η ΠΟΜΙΔΑ (Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων) με τα άρθρα 37-39 του σχεδίου νόμου, επέρχονται οι εξής, θετικές και εξορθολογιστικές κυρίως, αλλαγές στο ισχύον νομικό πλαίσιο του ετήσιου καθαρισμού οικοπέδων, εν όψει της αντιπυρικής περιόδου, οι οποίες αφορούν και ενδιαφέρουν τους ιδιοκτήτες οικοπέδων και ακαλύπτων χώρων εντός σχεδίου και εντός οικισμών κλπ. Υπάρχουν όμως και διατάξεις οι οποίες χρειάζονται διόρθωση ή συμπλήρωση για να αυξηθεί η λειτουργικότητά τους. 

Οι νέες ρυθμίσεις είναι τα εξής:

1. ΧΡΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΟΙΚΟΠΕΔΩΝ

Από μηνιαία (Απρίλιος) επεκτείνεται σε δίμηνη, από 1 Απριλίου έως 31 Μαΐου κάθε έτους, με δυνατότητα παράτασης με Υπουργική Απόφαση.
Με την προτεινόμενη ρύθμιση οι δήμοι θα δικαιούνται να ξεκινήσουν ελέγχους από την 1η Ιουνίου, που σημαίνει ότι για το χρονικό διάστημα 1 - 15 Ιουνίου μπορούν να επιβάλουν πρόστιμο για τη μη εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού αλλά όχι για τη μη δήλωση αυτού στην πλατφόρμα «Ακαθάριστα Οικόπεδα».
Με τη ρύθμιση αυτή ικανοποιείται κατά μέγα μέρος το αίτημα της ΠΟΜΙΔΑ για επαύξηση του χρόνου καθαρισμού σε δίμηνο, με την ΠΟΜΙΔΑ να επιμένει να οριστεί τουλάχιστον έως και την 15η Ιουνίου, που είναι και το πλέον ρεαλιστικό.

2. ΠΡΟΣΤΙΜΟ ΜΗ ΕΚΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ

Διπλασιάζεται σε 1 ευρώ/τ.μ. από 0,5 ευρώ/τ.μ. Το ελάχιστο ποσό παραμένει στα 200 ευρώ.
Ο  διπλασιασμός του προστίμου ανά τ.μ. ακαθάριστου οικοπέδου θα αποβεί εξοντωτικός σε μεγάλου εμβαδού επιφάνειες, δεδομένου ότι σε περίπτωση αυτεπάγγελτου καθαρισμού από τον δήμο ο ιδιοκτήτης θα χρεωθεί και τα ουσιαστικά ανεξέλεγκτα ανά δήμο, έξοδα του καθαρισμού.
Για αυτό, όπως υπάρχει κατώτατο, έτσι πρέπει να καθοριστεί και ως ανώτατο όριο προστίμου το δεκαπλάσιο του κατώτατου, ήτοι το ποσό των 2.000 ευρώ.

3. ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ ΔΗΛΩΣΗΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΟΙΚΟΠΕΔΩΝ

Είναι η 15η Ιουνίου κάθε έτους, με δυνατότητα παράτασης με υπουργική απόφαση.
Η πρότασή της ΠΟΜΙΔΑ είναι να καθοριστεί και αυτή στις 30 Ιουνίου, χωρίς καμιά παράταση.

4. ΠΡΟΣΤΙΜΟ ΜΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ

Το πρόστιμο αυτό, που επιβάλλεται είτε από τους Δήμους, είτε από την Πυροσβεστική Υπηρεσία,  μειώνεται:
α) Όταν δεν έχει γίνει καθαρισμός σε 500 ευρώ (από 1.000 ευρώ)
β) Όταν έχει γίνει καθαρισμός σε 100 ευρώ (από 1.000 ευρώ)
Εξαιρετική ρύθμιση με την οποία ικανοποιείται το αίτημα της ΠΟΜΙΔΑ για δραστική μείωση των απόλυτα παράλογων προβλεπομένων προστίμων, ιδιαιτέρως όταν έχει πραγματοποιηθεί ο καθαρισμός του οικοπέδου.

5. ΠΟΙΝΙΚΕΣ ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΨΕΥΔΟΥΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ

Η υποβολή ψευδούς υπεύθυνης δήλωσης διώκεται ποινικά και τιμωρείται με χρηματική ποινή 5.000 ευρώ και φυλάκιση τουλάχιστον (6) μηνών.
Με τη ρύθμιση αυτή ικανοποιείται κατά μέγα μέρος το αίτημα της ΠΟΜΙΔΑ η οποία είχε ζητήσει η υποβολή ψευδούς υπεύθυνης δήλωσης να αντιμετωπίζεται με τις ίδιες ποινικές συνέπειες που ισχύουν για τις συνέπειες της κοινής υπεύθυνης δήλωσης (φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) μηνών), αντί της δρακόντειας ειδικής διάταξης που προέβλεπε φυλάκιση τουλάχιστον (2) ετών και χρηματική ποινή έως 54.000 ευρώ!

6. ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

Εισάγεται η δυνατότητα αυτή σε περιπτώσεις αντικειμενικής αδυναμίας υποβολής της ηλεκτρονικής δήλωσης (αδυναμία, ηλικία, αναπηρία κλπ.) κατόπιν έκδοσης Υπουργικής Απόφασης που θα ρυθμίζει τις λεπτομέρειες.
Με τη ρύθμιση αυτή ικανοποιείται σχετικό αίτημα της ΠΟΜΙΔΑ που να επιλύει το πρόβλημα των ανήμπορων πολιτών, αν και το καθαυτό αίτημά μας ήταν να αναλαμβάνουν οι δήμοι τη δήλωση στην πλατφόρμα «Ακαθάριστα Οικόπεδα» για λογαριασμό των ανήμπορων πολιτών, αντί της Πυροσβεστικής υπηρεσίας.

7. ΒΑΣΙΚΑ ΑΝΕΠΙΛΥΤΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΝ ΤΑ ΕΞΗΣ

ΑΠΟΚΟΜΙΔΗ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ: Παρότι είναι γνωστό ότι οι πολίτες δεν έχουν πρακτικά τη δυνατότητα να προβούν μόνοι τους στην αποκομιδή αυτή, η οποία στην πράξη διεξάγεται από τους Δήμους,  εν τούτοις εξακολουθεί να μην συμπεριλαμβάνεται ρητά στις υποχρεώσεις των Δήμων, όπως αυτές αναφέρονται στη διάταξη, περιοριζόμενες σε καθήκοντα ενημέρωσης των πολιτών, διενέργειας ελέγχων, επιβολής διοικητικών κυρώσεων και αυτεπάγγελτου καθαρισμού.

ΕΞΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ, όπως αυτός εξειδικεύεται στην Πυροσβεστική Διάταξη 20/2024, στον οποίο περιλαμβάνεται και η αποκομιδή των υπολειμμάτων του καθαρισμού.

Δηλώσεις Υπουργού

Ο Υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας κ. Γιάννης Κεφαλογιάννης, σε δηλώσεις του για το θέμα των ακαθάριστων οικοπέδων, υπενθύμισε ότι, κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου διανέμεται στους δήμους ένα ετήσιο κονδύλι από το Υπουργείο Εσωτερικών, ενώ ως προς τους ελέγχους, «τους κάνουν οι Δήμοι για τους ιδιώτες, αλλά πλέον με το νομοσχέδιο είναι και πιο κεντρικός ο ρόλος της Πυροσβεστικής, καθώς πλέον θα ελέγχουμε ακόμα και τα δημοτικά οικόπεδα».

Ολοκληρώνεται, στις 19 Φεβρουαρίου 2026, η δημόσια διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πιστοποίηση των απορροφήσεων άνθρακα και των μειώσεων των εκπομπών εδάφους από την ανθρακοδεσμευτική γεωργία (carbon farming), μιας δέσμης πρακτικών που στοχεύουν στην αύξηση της αποθήκευσης άνθρακα στα εδάφη και στα δάση.

Ο κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμός καθορίζει μεθοδολογίες για την πιστοποίηση των απορροφήσεων άνθρακα και των μειώσεων των εκπομπών εδάφους από την ανθρακοδεσμευτική γεωργία, οι οποίες προκύπτουν συγκεκριμένα από:

• την αποκατάσταση τυρφώνων μέσω επανύγρανσης
• τη φύτευση δένδρων
• την αγροδασοπονία και τη διαχείριση του εδάφους των γεωργικών ανόργανων εδαφών, συμπεριλαμβανομένης της βελτιωμένης χρήσης λιπασμάτων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί πολίτες, αγρότες, δασοκόμους και φορείς της αγοράς να καταθέσουν παρατηρήσεις για το πώς θα διαμορφωθεί η μελλοντική εθελοντική πιστοποίηση της ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας (carbon farming).

Όπως αναφέρει οι δραστηριότητες ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας θεωρούνται κρίσιμες για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, καθώς ενισχύουν την αποθήκευση άνθρακα στη γη και μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να δημιουργήσουν πρόσθετες πηγές εισοδήματος για τους διαχειριστές γης. Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι οι αγρότες και οι δασοκόμοι μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην επίτευξη κλιματικών στόχων, υιοθετώντας πρακτικές που ταυτόχρονα ενισχύουν την ανθεκτικότητα των τοπίων και στηρίζουν αλυσίδες εφοδιασμού βιολογικής βάσης.

Πιστοποίηση και «πληρωμές βάσει αποτελέσματος» για αγρότες

Για να βοηθήσει τους διαχειριστές γης να κλιμακώσουν τέτοιες πρακτικές, η Επιτροπή αναπτύσσει μεθοδολογίες πιστοποίησης που σχεδιάζονται έτσι ώστε να στηρίζουν ενισχύσεις βάσει αποτελεσμάτων για την κλιματική δράση.

Η λογική είναι οι πληρωμές να λειτουργούν συμπληρωματικά στο εισόδημα των παραγωγών και να δίνουν ώθηση στη μετάβαση προς πιο ανθεκτικά και βιώσιμα συστήματα παραγωγής, με κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο αναγνώρισης και επαλήθευσης.

Η πρωτοβουλία «κουμπώνει» στον κανονισμό της ΕΕ για τις απορροφήσεις άνθρακα και την ανθρακοδεσμευτική γεωργία (CRCF), ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στις 6 Δεκεμβρίου 2024.

Η Επιτροπή καλεί όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να συμμετάσχουν ενεργά, ώστε το τελικό πλαίσιο να είναι εφαρμόσιμο και αξιόπιστο.

Διαβάστε τον σχετικό Κανονισμό (αγγλικά)

Για να διατυπώσετε την άποψή σας πατήστε εδώ

Σε παράταση οδηγείται η περίοδος ενεργητικής επιτήρησης για τη λύσσα στη χώρα, στο πλαίσιο του εθνικού προγράμματος ελέγχου και πρόληψης της νόσου στην άγρια πανίδα. Η σχετική ενημέρωση προέρχεται από τις κτηνιατρικές υπηρεσίες της Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, κατόπιν οδηγιών του Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Σύμφωνα με το έγγραφο του Τμήματος Ζωοανθρωπονόσων της Διεύθυνσης Υγείας του ΥΠΑΑΤ, η ενεργητική επιτήρηση που ακολουθεί τη φθινοπωρινή εκστρατεία αντιλυσσικού εμβολιασμού της άγριας πανίδας παρατείνεται έως και τις 31 Μαρτίου 2026. Η παράταση αφορά το σύνολο των περιοχών όπου εφαρμόστηκε ο εμβολιασμός, με στόχο τη συνέχιση της επιδημιολογικής παρακολούθησης και τη συλλογή απαραίτητων στοιχείων για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του προγράμματος.

Το πλαίσιο εφαρμογής του αντιλυσσικού προγράμματος και της επιτήρησης έχει ήδη καθοριστεί με την απόφαση 90/14812/17.01.2024, η οποία ορίζει τις διαδικασίες, τους εμπλεκόμενους φορείς και τα μέτρα που εφαρμόζονται σε εθνικό επίπεδο.

Υπενθυμίζεται ότι στο πλαίσιο της ενεργητικής επιτήρησης προβλέπεται οικονομική ενίσχυση για κυνηγούς και φύλακες θήρας, ύψους 50 ευρώ για κάθε θανατωμένη αλεπού που προσκομίζεται άμεσα, μετά τη θανάτωσή της, στην αρμόδια τοπική κτηνιατρική αρχή και μόνο εντός των περιοχών όπου εφαρμόζεται το πρόγραμμα. Η ενίσχυση αυτή αφορά αποκλειστικά τη συλλογή δειγμάτων και εντάσσεται στις δράσεις επιτήρησης της λύσσας στα ζώα.

Η διαδικασία καταβολής των σχετικών αποζημιώσεων και ενισχύσεων καθορίζεται κάθε χρόνο μέσω Κοινής Υπουργικής Απόφασης των Υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, στο πλαίσιο του προγράμματος οικονομικών αποζημιώσεων και λειτουργικών δαπανών που συνδέονται με την εφαρμογή κτηνιατρικών μέτρων για την πρόληψη, επιτήρηση και εκρίζωση ζωονόσων.

Πηγή: Ανακοίνωση της Διεύθυνσης Κτηνιατρικής της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας

Κάθε χειμώνα, την περίοδο που οι αγροτικές εργασίες επιβραδύνονται και ο προγραμματισμός της επόμενης καλλιεργητικής χρονιάς μπαίνει στο τραπέζι, επανέρχεται ένα θεσμικό πλαίσιο που πολλοί θεωρούν «γνωστό», αλλά στην πράξη συνεχίζει να δημιουργεί προβλήματα, παρανοήσεις και –κυρίως– κυρώσεις. Ο Κώδικας Ορθής Γεωργικής Πρακτικής για την Προστασία των Νερών από τη Νιτρορύπανση Γεωργικής Προέλευσης δεν αποτελεί σύσταση ή κατευθυντήρια οδηγία. Είναι εγκεκριμένος με ΦΕΚ, εφαρμόζεται σε όλη την ελληνική επικράτεια και συνδέεται άμεσα με ελέγχους, Πολλαπλή Συμμόρφωση, Οικολογικά Σχήματα και περιβαλλοντικές δεσμεύσεις. Την περίοδο αυτή, η ανάγκη επαναφοράς και κατανόησης του Κώδικα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αφορά τους χρονικούς περιορισμούς που προβλέπονται για τη λίπανση.

Ένα πλαίσιο πανελλαδικής εφαρμογής, όχι μόνο για τις «ευπρόσβλητες ζώνες»

Ο Κώδικας εφαρμόζεται σε όλες τις γεωργικές και κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις της χώρας, ανεξαρτήτως περιοχής. Για τις εκμεταλλεύσεις που βρίσκονται εντός των Ζωνών Ευπρόσβλητων στη Νιτρορύπανση προβλέπονται πρόσθετες υποχρεώσεις, όπως αυτές εξειδικεύονται στα αντίστοιχα Προγράμματα Δράσης. Ωστόσο, η βασική υποχρέωση τήρησης των Ορθών Γεωργικών Πρακτικών αφορά το σύνολο των παραγωγών. Ο Κώδικας ορίζει σαφώς ότι η προστασία των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων από τα νιτρικά ιόντα αποτελεί ευθύνη κάθε γεωργικής δραστηριότητας, ανεξαρτήτως ένταξης ή μη σε ειδικό καθεστώς 

Η νιτρορύπανση ως αποτέλεσμα γεωργικών πρακτικών

Στο θεσμικό πλαίσιο περιγράφεται αναλυτικά ο μηχανισμός μέσω του οποίου τα νιτρικά ιόντα, προερχόμενα από αζωτούχα λιπάσματα ή κτηνοτροφικά απόβλητα, μετακινούνται στο έδαφος. Λόγω της υψηλής διαλυτότητάς τους και της αδυναμίας συγκράτησής τους από τα εδαφικά σωματίδια, τα νιτρικά εκπλύνονται εύκολα προς τα βαθύτερα στρώματα και καταλήγουν στον υδροφόρο ορίζοντα ή μεταφέρονται μέσω επιφανειακής απορροής σε υδάτινους αποδέκτες. Η συσσώρευσή τους οδηγεί σε υποβάθμιση της ποιότητας του νερού, ευτροφισμό και, τελικά, σε κίνδυνο για τη δημόσια υγεία και τα υδατικά οικοσυστήματα.

Τι προβλέπεται για τη χρήση αζωτούχων λιπασμάτων

Η εφαρμογή αζωτούχων λιπασμάτων πρέπει να γίνεται με τρόπο ελεγχόμενο, ώστε οι συνολικά προστιθέμενες μονάδες αζώτου να μην υπερβαίνουν τις πραγματικές ανάγκες των καλλιεργειών. Το ΦΕΚ επισημαίνει ότι το πλεονάζον άζωτο όχι μόνο δεν αυξάνει την παραγωγή, αλλά προκαλεί οικονομική ζημιά και περιβαλλοντική επιβάρυνση. Για τον υπολογισμό των αναγκών πρέπει να λαμβάνονται υπόψη το είδος της καλλιέργειας, τα βλαστικά στάδια, οι ιδιότητες του εδάφους, τα αποτελέσματα εδαφολογικών αναλύσεων, το ιστορικό λίπανσης, η άρδευση και οι κλιματικές συνθήκες 

Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στις εκμεταλλεύσεις εντός ευπρόσβλητων ζωνών, όπου το άθροισμα του αζώτου από λιπάσματα και διαθέσιμου αζώτου από κτηνοτροφικά απόβλητα δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει τα ανώτατα όρια που καθορίζονται στο Πρόγραμμα Δράσης.

Χρονικοί και χωρικοί περιορισμοί που δεν επιδέχονται παρερμηνεία

Ο Κώδικας προβλέπει ρητά ότι η εφαρμογή αζωτούχων λιπασμάτων πρέπει να αποφεύγεται κατά το χρονικό διάστημα από 1η Δεκεμβρίου έως 31η Ιανουαρίου, καθώς την περίοδο αυτή τα φυτά παρουσιάζουν χαμηλούς ή μηδενικούς ρυθμούς ανάπτυξης και το άζωτο δεν μπορεί να αξιοποιηθεί. Η εξαίρεση αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες καλλιεργειών, όπως τα χειμερινά κηπευτικά και οι καλλιέργειες υπό κάλυψη, όπως ακριβώς αναφέρεται στο ΦΕΚ.

Παράλληλα, απαγορεύεται η εφαρμογή λιπασμάτων σε παγωμένα, πλημμυρισμένα ή κορεσμένα εδάφη, όταν αναμένεται βροχόπτωση στο αμέσως επόμενο διάστημα ή όταν επικρατούν ισχυροί άνεμοι. Προβλέπονται επίσης συγκεκριμένες αποστάσεις ασφαλείας από υδάτινους όγκους και υδροληψίες, οι οποίες οριοθετούν ζώνες ανάσχεσης και δεν αφήνουν περιθώριο αυθαίρετης ερμηνείας 

Καταγραφή, αποθήκευση και έλεγχος: η σύνδεση με την Πολλαπλή Συμμόρφωση

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην υποχρέωση τήρησης ιστορικού λίπανσης ανά αγροτεμάχιο. Ο παραγωγός οφείλει να καταγράφει το είδος, την ποσότητα και τον χρόνο εφαρμογής λιπασμάτων και κοπριάς, διατηρώντας τα σχετικά στοιχεία διαθέσιμα για έλεγχο από τις αρμόδιες αρχές. Η πρόβλεψη αυτή συνδέεται άμεσα με τους ελέγχους Πολλαπλής Συμμόρφωσης και αποτελεί κρίσιμο στοιχείο σε περιπτώσεις περικοπών ενισχύσεων ή επιβολής κυρώσεων. Παράλληλα, ο Κώδικας ρυθμίζει αναλυτικά τις προϋποθέσεις αποθήκευσης και μεταφοράς αζωτούχων λιπασμάτων, θέτοντας αποστάσεις ασφαλείας, τεχνικές προδιαγραφές και απαγορεύσεις που αφορούν άμεσα την προστασία των νερών. 

Ένα θεσμικό πλαίσιο που αφορά άμεσα τον παραγωγό

Ο Κώδικας Ορθής Γεωργικής Πρακτικής για τη Νιτρορύπανση δεν είναι ένα κείμενο που αφορά το παρελθόν. Αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία εδράζονται περιβαλλοντικοί έλεγχοι, ερμηνείες υπηρεσιών, προγράμματα δράσης και δεσμεύσεις που συνοδεύουν τις άμεσες ενισχύσεις. Για τον παραγωγό, η γνώση και η τήρησή του δεν συνιστούν απλώς περιβαλλοντική ευαισθησία, αλλά ουσιαστικό μέρος της σύγχρονης αγροτικής δραστηριότητας και της σχέσης του με το σύστημα ενισχύσεων και ελέγχων.

Διαβάστε εδώ το σχετικό ΦΕΚ

Η αξιοποίηση του Κτήματος Τατοΐου περνά σε νέα φάση, με το κράτος να αναπροσαρμόζει τον σχεδιασμό του και να ανοίγει τον δρόμο για την είσοδο ιδιώτη στον ιστορικό πυρήνα. Το υπουργείο Πολιτισμού, μέσω του Υπερταμείου, προκήρυξε διεθνή διαγωνισμό για τη μακροχρόνια μίσθωση 24 κτιρίων του κτήματος, εξαιρουμένων των μουσείων, μεταφέροντας το κέντρο βάρους της διαχείρισης από το Δημόσιο σε σχήμα παραχώρησης.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια χρονική στιγμή όπου βασικές υποδομές και έργα αποκατάστασης βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, αλλά και σε σαφή αντίθεση με τον αρχικό σχεδιασμό που είχε παρουσιαστεί τα προηγούμενα χρόνια για το μέλλον του Τατοΐου.

Από τον κρατικό φορέα στη μακροχρόνια παραχώρηση

Μέχρι πρόσφατα, ο σχεδιασμός προέβλεπε τη δημιουργία ειδικού κρατικού φορέα διαχείρισης, ο οποίος θα αναλάμβανε τη λειτουργία και τη μίσθωση των κτιρίων, με το Δημόσιο να διατηρεί τον κεντρικό έλεγχο. Το μοντέλο αυτό φαίνεται πλέον να απομακρύνεται, με την κυβέρνηση να επιλέγει τη λύση της συγκεντρωτικής παραχώρησης σε ιδιώτη μέσω σύμβασης μακράς διάρκειας.

Η επιλογή συνδέεται άμεσα με την πρόοδο έργων που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης, όπως η αποκατάσταση του ανακτόρου και η δημιουργία μουσείων, αλλά και με την ολοκλήρωση κρίσιμων υποδομών, όπως η ύδρευση και η αποχέτευση στο κτήμα. Με αυτά τα δεδομένα, το Δημόσιο φαίνεται να κλείνει έναν κύκλο σχεδιασμού και να ανοίγει έναν νέο, όπου η ευθύνη αξιοποίησης σημαντικού τμήματος του κτιριακού αποθέματος περνά σε ιδιώτη επενδυτή.

Η προώθηση του διαγωνισμού συνοδεύεται και από θεσμικές παρεμβάσεις που αναδιατάσσουν αρμοδιότητες στο εσωτερικό του κράτους. Στο πλαίσιο αυτό, περίπου 17.700 στρέμματα του κτήματος, τα οποία μέχρι πρότινος βρίσκονταν υπό τη διαχείριση άλλων υπουργείων, μεταβιβάζονται στο Υπουργείο Πολιτισμού, ώστε να καταστεί δυνατή η ενιαία διαχείριση και αξιοποίηση του Τατοΐου. Πρόκειται για μια εξέλιξη που υπερβαίνει την τύχη των 24 κτιρίων και αφορά συνολικά τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται και ελέγχεται το μέλλον του κτήματος.

Τι περιλαμβάνει ο διαγωνισμός

Η σύμβαση παραχώρησης αφορά 24 από τα συνολικά 56 κτίρια του κτήματος, τα περισσότερα εκ των οποίων βρίσκονται στον ιστορικό πυρήνα, σε άμεση γειτνίαση με το ανάκτορο και τα κτίρια που προορίζονται για μουσειακή χρήση. Πρόκειται για ακίνητα διαφορετικής κλίμακας και χαρακτήρα, τα οποία θα αξιοποιηθούν αποκλειστικά βάσει των ήδη εγκεκριμένων χρήσεων.

Οι προβλεπόμενες χρήσεις περιλαμβάνουν τη λειτουργία ξενώνων, εστιατορίων, χώρων εκδηλώσεων και αναψυκτηρίων, αλλά και επισκέψιμων αγροδιατροφικών μονάδων, όπως οινοποιείο, ελαιουργείο και γαλακτοκομείο. Ο σχεδιασμός, όπως περιγράφεται στα τεύχη του διαγωνισμού, δίνει έμφαση στην επανάχρηση των κτιρίων χωρίς αλλοίωση του χαρακτήρα τους, με ήπιες παρεμβάσεις και υπό την εποπτεία των αρμόδιων υπηρεσιών του υπουργείου Πολιτισμού.

Αγροτικός χαρακτήρας και υποδομές σε δεύτερο χρόνο

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το γεγονός ότι στη δεύτερη φάση του διαγωνισμού προβλέπεται η δυνατότητα διεύρυνσης του αντικειμένου της παραχώρησης. Σε αυτήν μπορεί να συμπεριληφθεί η αξιοποίηση περίπου 1.200 στρεμμάτων εντός του ιστορικού πυρήνα, με στόχο –όπως αναφέρεται– την αναβίωση του αγροτικού χαρακτήρα του κτήματος.

Παράλληλα, εξετάζεται η δημιουργία μεγάλου χώρου στάθμευσης 600 θέσεων στο δυτικό όριο του κτήματος, με σύνδεση προς τον ιστορικό πυρήνα μέσω εσωτερικής συγκοινωνίας. Παρεμβάσεις που, εφόσον υλοποιηθούν, δεν αφορούν απλώς τη λειτουργικότητα του χώρου, αλλά επηρεάζουν συνολικά τον τρόπο με τον οποίο το Τατόι θα υποδέχεται επισκέπτες και δραστηριότητες.

Μια αλλαγή πορείας 

Η επιλογή της μακροχρόνιας παραχώρησης δεν αποτελεί απλώς τεχνική ρύθμιση. Συνιστά σαφή μετατόπιση πολιτικής κατεύθυνσης, σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό που περιλάμβανε ακόμη και τη δημιουργία μεγάλου συνεδριακού κέντρου στον ιστορικό πυρήνα, σχέδιο που τελικά δεν προχώρησε μετά από αντιδράσεις.

Παρότι το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο για το Τατόι έχει εγκριθεί σε επίπεδο υπουργικών αποφάσεων, η εφαρμογή του φαίνεται να προσαρμόζεται πλέον σε ένα μοντέλο όπου ο ιδιώτης αποκτά καθοριστικό ρόλο στη λειτουργία και την καθημερινή εικόνα του κτήματος. Το ερώτημα που τίθεται είναι πώς, στην πράξη, θα διασφαλιστεί η ισορροπία ανάμεσα στην εμπορική αξιοποίηση, την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και την ελεύθερη πρόσβαση του κοινού.

Το στοίχημα της επόμενης μέρας

Το Τατόι βρίσκεται και πάλι σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Από τη μία πλευρά, το Δημόσιο επιδιώκει να επαναφέρει στη ζωή έναν ιστορικό χώρο που για δεκαετίες παρέμενε ανενεργός. Από την άλλη, η εκχώρηση του ιστορικού πυρήνα σε ιδιώτη επαναφέρει παλιά και νέα ερωτήματα για τον δημόσιο χαρακτήρα και την ταυτότητα του κτήματος.

Η εξέλιξη του διαγωνισμού και, κυρίως, οι όροι της τελικής σύμβασης θα δείξουν αν το νέο μοντέλο θα αποτελέσει παράδειγμα ισορροπημένης αξιοποίησης ή αν θα ανοίξει έναν νέο κύκλο συζήτησης γύρω από τα όρια της ιδιωτικής εμπλοκής σε εμβληματικούς δημόσιους χώρους.

Η είδηση πέρασε χθες σχεδόν αθόρυβα, αλλά η σημασία της είναι πολύ μεγαλύτερη απ’ όσο φαίνεται. Με Κοινή Υπουργική Απόφαση εγκρίθηκε ο Εθνικός Χάρτης Εκτίμησης Κινδύνου Δασικών Πυρκαγιών, ένα εργαλείο που η χώρα δεν είχε ενημερώσει εδώ και σχεδόν μισό αιώνα. Και αυτό, σε μια εποχή όπου η κλιματική κρίση έχει αλλάξει οριστικά το τοπίο, τις συνθήκες καύσιμης ύλης και την πραγματικότητα στην οποία ζουν οι τοπικές κοινωνίες.

Ο νέος Χάρτης κατατάσσει πλέον όλους τους Δήμους της χώρας σε τρεις κατηγορίες επικινδυνότητας, με βάση το είδος της βλάστησης, τα κλιματολογικά δεδομένα των τελευταίων δεκαετιών και –ίσως το πιο κρίσιμο– τη συχνότητα εμφάνισης υψηλών τιμών κινδύνου (3, 4, 5) στις καθημερινές προγνώσεις της Πολιτικής Προστασίας. Πρόκειται για μια προσέγγιση που, για πρώτη φορά μετά από τέσσερις δεκαετίες, επιχειρεί να αποτυπώσει την πραγματικότητα όπως είναι σήμερα και όχι όπως ήταν το 1980.

Τι σημαίνει ο νέος Χάρτης για τον σχεδιασμό και τις τοπικές ανάγκες

Το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης μιλά για μια νέα φιλοσοφία, όπου η Πολιτική Προστασία δεν περιορίζεται στο «τρέξιμο της τελευταίας στιγμής», αλλά στη γνώση, στην ακρίβεια και στη σωστή προετοιμασία. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι Δήμοι, τεχνικές υπηρεσίες, δασικές υπηρεσίες και τοπικές κοινωνίες αποκτούν ένα κοινό σημείο αναφοράς, μια ενιαία βάση για να αποφασίσουν ποια έργα πυροπροστασίας έχουν πραγματική προτεραιότητα και πού πρέπει να κατευθυνθούν οι διαθέσιμοι πόροι.

Αν όλα αυτά ακούγονται σαν τεχνικές λεπτομέρειες, στις τοπικές κοινωνίες η αλλαγή γίνεται ήδη αισθητή. Στην Ήπειρο, όπου ο συνδυασμός πυκνής βλάστησης, απότομων κλίσεων και ξηρών καλοκαιριών δημιουργεί κάθε χρόνο έντονη ανησυχία, η είδηση προκάλεσε συζητήσεις. «Δεν είναι μόνο ο φόβος της φωτιάς», αναφέρει κάτοικος της περιοχής. «Είναι ότι μέχρι σήμερα, όταν ζητούσαμε καθαρισμούς ή ζώνες πυρασφάλειας, έπρεπε να αποδείξουμε εμείς τον κίνδυνο. Τώρα υπάρχει επίσημη κατάταξη· αν χρησιμοποιηθεί σωστά, μπορεί να δώσει προτεραιότητα σε όσα χρειάζονται πράγματι άμεση παρέμβαση».

Οι αγρότες παρακολουθούν επίσης με ενδιαφέρον. Τα τελευταία χρόνια οι πυρκαγιές δεν περιορίζονται στο δάσος· απλώνονται σε καλλιέργειες, αποθήκες, αντλιοστάσια και ζώνες με καλαμιές που λειτουργούν σαν προσάναμμα. Η αλλαγή του Χάρτη μπορεί να επηρεάσει, έμμεσα αλλά ουσιαστικά, τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται έργα πρόσβασης, αγροτικοί δρόμοι, καθαρισμοί ρεμάτων και οι παρεμβάσεις γύρω από καλλιεργημένες εκτάσεις. Σε περιοχές υψηλής επικινδυνότητας, ο σχεδιασμός θα γίνεται με άλλους ρυθμούς και ίσως με περισσότερες απαιτήσεις ως προς τις διαδικασίες πρόληψης.

Ενιαία χαρτογράφηση και τα επόμενα βήματα

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος μιλά για ένα «ιστορικό βήμα», καθώς για πρώτη φορά οι δύο υπηρεσίες –Πολιτικής Προστασίας και Δασικής Υπηρεσίας– καταλήγουν στην ίδια, ενιαία χαρτογράφηση του κινδύνου. Αυτό από μόνο του μπορεί να βάλει τέλος σε παλαιότερες αντιφάσεις, όπου άλλες υπηρεσίες θεωρούσαν μια περιοχή ασφαλή και άλλες την κατέτασσαν σε αυξημένο κίνδυνο.

Η ουσία, βέβαια, θα φανεί στην πράξη. Η Ελλάδα έχει πλέον ένα εργαλείο που αντανακλά την πραγματική εικόνα, όμως το ερώτημα είναι αν θα χρησιμοποιηθεί με συνέπεια, διαφάνεια και μετρήσιμο αποτέλεσμα. Η εμπειρία των τελευταίων καλοκαιριών δείχνει ότι η φωτιά δεν περιμένει. Οι τοπικές κοινωνίες ζητούν ξεκάθαρα μηνύματα, γρήγορες αποφάσεις και έργα που να γίνονται την ώρα που πρέπει και όχι όταν η καταστροφή έχει ήδη φτάσει στην πόρτα.

Ο νέος Εθνικός Χάρτης Κινδύνου μπορεί να αποτελέσει μια σημαντική βάση. Οι Δήμοι, οι παραγωγοί και οι δασικές υπηρεσίες αποκτούν έναν κοινό χάρτη και, αν αυτό μεταφραστεί σε καλύτερη οργάνωση, τότε ίσως μιλάμε για ένα βήμα που δεν περιορίζεται σε υπογραφές και ανακοινώσεις. Το φετινό καλοκαίρι και τα επόμενα θα δείξουν αν αυτή η αλλαγή θα μείνει στο χαρτί ή αν θα γίνει πιλότος για μια πιο ώριμη αντίληψη πυροπροστασίας στη χώρα.

Πηγή: Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας

Σοβαρές καταγγελλίες έχουμε στον ΑγροΤύπο σχετικά με την κατανομή των βοσκοτόπων αλλά και την πληρωμή της προκαταβολής της βασικής ενίσχυσης στους κτηνοτρόφους.

Από την άλλη ο ΟΠΕΚΕΠΕ περιορίζεται να αναφέρει τα συνολικά ποσά και τον αριθμό δικαιούχων αλλά δεν έχει ακόμη ανακοινώσει κάποια επίσημη ανακοίνωση για όσους δεν κρίθηκαν επιλέξιμοι και δεν εισέπραξαν τα χρήματα.

Υπάρχουν κτηνοτρόφοι που από την πρόσφατη κατανομή πήραν βοσκότοπο αλλά στην συνέχεια φαίνεται ότι δεν είναι επιλέξιμος.

Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε η κατανομή γίνεται για την ενεργοποίηση των δικαιωμάτων της βασικής και για τα προγράμματα του ΠΑΑ. Μόνο οι νέοι κτηνοτρόφοι θα πάρουν βοσκοτόπια με βάση τον αριθμό των ζώων.

Για τους 13.421 κτηνοτρόφους οι οποίοι, από τη φετινή διαδικασία κατανομής βοσκοτόπων δεν κατέστη δυνατόν να πάρουν επιδοτήσεις, λόγω του ότι δεν εφαρμόστηκε «η γνωστή τεχνική λύση», ο υπουργός ΑΑΤ τόνισε ότι πρόκειται για κτηνοτρόφους πέντε Περιφερειακών Ενοτήτων της χώρας, και συγκεκριμένα των Ρεθύμνου, Ηρακλείου, Μαγνησίας, Χαλκιδικής και Αιτωλοακαρνανίας, οι οποίοι λόγω του μαθηματικού τύπου για τους βοσκοτόπους έμειναν εκτός ενισχύσεων.

Πάντως το μεγαλύτερο πρόβλημα το έχουν κάποιοι κτηνοτρόφοι που αν και έχουν θανατωθεί τα πρόβατά τους λόγω πανώλης και ευλογιάς δεν τους πλήρωσε ο ΟΠΕΚΕΠΕ λόγω ανωτέρας βίας.

Ο κ. Χρήστος Ζιώγας, κτηνοτρόφος από την Λάρισα, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «όσοι κτηνοτρόφοι έχουν χάσει τα ζώα τους λόγω των ζωονόσων έχουν μεγάλο οικονομικό πρόβλημα. Αυτοί θα έπρεπε να πληρωθούν πρώτα από τους υπόλοιπους. Αντίθετα βλέπουμε να μην έχουν πληρωθεί ακόμη την συνδεδεμένη ενίσχυση του 2024».

Στις 30/5/2025, με ανακοίνωσή το ΥπΑΑΤ γνωστοποίησε ότι κατέβαλε τη συνδεδεμένη ενίσχυση του 2024 στους κτηνοτρόφους που εκτρέφουν αιγοπρόβατα, χωρίς όμως να διευκρινίζει αν εξαιρούσε τους κτηνοτρόφους που θανάτωσαν τα κοπάδια τους.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, τα προβλήματα στις πληρωμές έγιναν επειδή ο ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είχε τα στοιχεία από τις θανατώσεις των ζώων λόγω ζωονόσων.

Στην συνέχεια έγινε η κατανομή των βοσκοτόπων με το νέο σύστημα αλλά αυτοί έχασαν τα βοσκοτόπια που είχαν και δεν πήραν καινούργια. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να μην έχουν πληρωθεί την προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης και ούτε πρόκεται να πληρωθούν την εξόφληση.

Επίσης οι συγκεκριμένοι κτηνοτρόφοι δεν έχουν τιμολόγια να καταθέσουν, οπότε δεν θα πληρωθούν ούτε στην συμπληρωματική πληρωμή που ανακοίνωσε το ΥπΑΑΤ.

Ανωτέρα βία

Είναι παράνομο που δεν εφαρμόζεται η ανωτέρα βία για την πληρωμή των κτηνοτρόφων που έχασαν τα ζώα λόγω ζωονόσων.

Η ΚΥΑ για την ανωτέρα βία υπογράφτηκε, στις 22 Μαρτίου του 2019, από τους Αραχωβίτη, Κόκκαλη και Τελιγιορίδου, δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ στις 3 Απρίλη του 2019 και έχει τον τίτλο: «Λεπτομέρειες εφαρμογής των άρθρων 4 και 32 του κανονισμού (ΕΕ) 640/2014 και του άρθρου 2 του κανονισμού (ΕΕ) 1306/2013, όσον αφορά τις προϋποθέσεις και τις διαδικασίες αναγνώρισης των γεγονότων ανωτέρας βίας και εξαιρετικής περίστασης και των φυσικών περιστατικών σε βοοειδή και σε αιγοπρόβατα».

Στο άρθρο 2 αναφέρει τα εξής:
Περιπτώσεις γεγονότων ανωτέρας βίας εξαιρετικής περίστασης

1. «Ανωτέρα βία–Εξαιρετική περίσταση» συνιστά κάθε απρόβλεπτο γεγονός, το οποίο δε θα μπορούσε να αποτραπεί, μολονότι επιδείχθηκε κάθε δυνατή επιμέλεια εκ μέρους του κτηνοτρόφου, καθώς και κάθε περίπτωση ασυνήθιστου γεγονότος που εκφεύγει του ελέγχου του κτηνοτρόφου. Η «ανωτέρα βία – εξαιρετική περίσταση» καθιστά αιτιολογημένη τη μη συμμόρφωση των κτηνοτρόφων στα κριτήρια επιλεξιμότητας και στις λοιπές υποχρεώσεις τους για τη χορήγηση άμεσων ενισχύσεων που σχετίζονται με το ζωικό κεφάλαιο ή επηρεάζονται από αυτό. Ο κτηνοτρόφος διατηρεί το δικαίωμά του να λάβει άμεσες ενισχύσεις για την έκταση ή τα ζώα που ήταν επιλέξιμα κατά τον χρόνο που προέκυψαν τα γεγονότα ανωτέρας βίας ή εξαιρετικής περίστασης.

2. Ως γεγονότα ανωτέρας βίας δύναται να χαρακτηριστούν οι παρακάτω περιπτώσεις:

α) Η μείωση του πλήθους των ζώων της εκμετάλλευσης λόγω νοσημάτων και ειδικότερα:
(αα) ο θάνατος ή η υποχρεωτική θανάτωση μέρους ή του συνόλου των ζώων της εκμετάλλευσης λόγω των παρακάτω νοσημάτων:
Βοοειδή και αιγοπρόβατα: Αφθώδης πυρετός, Πανώλη των βοοειδών, Πυρετός της κοιλάδας του Rift, Λύσσα.
Βοοειδή: Οζώδης δερματίτιδα, Φυσαλιδώδης στοματίτιδα, Σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια βοοειδών (ΣΕΒ).
Αιγοπρόβατα: Ευλογιά, Καταρροϊκός πυρετός (Bluetongue), Πανώλη των μικρών μηρυκαστικών, Κλασική τρομώδης νόσος.
(αβ) η υποχρεωτική σφαγή μέρους ή του συνόλου των ζώων της εκμετάλλευσης στο πλαίσιο εφαρμογής προγραμμάτων για τα παρακάτω νοσήματα:
Βοοειδή και αιγοπρόβατα: Βρουκέλλωση.
Βοοειδή: Φυματίωση, Ενζωοτική Λεύκωση, Καταρροϊκός πυρετός (Bluetongue).
Αιγοπρόβατα: Λιστερίωση, Πυρετός Q, Λεπτοσπείρωση.

β) Η μείωση του πλήθους των ζώων της εκμετάλλευσης χωρίς δυνατότητα αντικατάστασής τους. Η περίπτωση αυτή συντρέχει όταν κανένα από τα ζώα της εκμετάλλευσης δεν έχει προσβληθεί από νοσήματα της υποπερίπτωσης αα της παρούσας παραγράφου, ούτε από Καταρροϊκό Πυρετό (Bluetongue) στα βοοειδή, αλλά η εκμετάλλευση αυτή βρίσκεται σε οριοθετημένη ζώνη επιβολής περιοριστικών μέτρων για την αντιμετώπιση των εν λόγω νοσημάτων.

γ) Η διακοπή λειτουργίας της εκμετάλλευσης λόγω:
(γα) θανάτου του δικαιούχου,
(γβ) μακροχρόνιας ανικανότητας του δικαιούχου προς εργασία».

Διυλίζοντας τον κώνωπα (πραγματικοί / ειλικρινείς αιγοπροβατρόφοι) και καταπίνοντας την κάμηλο (ανύπαρκτοι / αναληθείς αιγοπροβατοτρόφοι). Με την συγκεκριμένη ΚΥΑ βάζουμε αυστηρά κριτήρια για την κατανομή βοσκοτόπων στους πραγματικούς κτηνοτρόφους αλλά δεν μπαίνουν για τους ανύπαρκτους.

Η νέα τροποποιητική ΚΥΑ υπ΄ αρ. 3378/2025 (ΦΕΚ Β΄ 6327/26-11-2025) για την «εικονική» κατανομή των βοσκοτόπων στους κτηνοτρόφους της χώρας (τεχνική λύση) για το έτος 2025 άργησε πολύ, αλλά «ώδινεν όρος και έτεκεν μυν», καθώς παρά τις υποσχέσεις ότι θα διορθώσει τα κακώς κείμενα, στην πραγματικότητα θα κατανείμει δημόσιους βοσκοτόπους στα περισσότερα από τα ανύπαρκτα αιγοπρόβατα που έχουν δηλωθεί στην Κρήτη από πραγματικούς ή ανύπαρκτους κτηνοτρόφους και μάλιστα μπορεί να τους κατανείμει και βοσκοτόπια εκτός Κρήτης!!! Η υπογραφή και δημοσιοποίηση αυτής της ΚΥΑ αποδεικνύει ότι κάποιοι στην Κυβέρνηση είναι κυριολεκτικά αμετανόητοι…

Το πρόβλημα με τη διασπάθιση των ευρωπαϊκών οικονομικών ενισχύσεων των βοσκοτόπων και με τις αναληθείς δηλώσεις αιγοπροβάτων στην Κρήτη, το γνώριζαν στην Κυβέρνηση πολύ πριν το δελτίο τύπου της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας της 20ης Μαΐου 2025, αλλά έστω και τότε, εάν είχαν την θέληση, θα μπορούσαν να προσλάβουν άμεσα 200 γεωτεχνικούς με εξάμηνη σύμβαση ορισμένου χρόνου και θα είχαν μέχρι σήμερα καταμετρήσει το σύνολο των αιγοπροβάτων της Κρήτης, καθώς εκεί εντοπίζεται το πρόβλημα, όπως έχει ήδη αποδειχθεί στην από 15-10-2025 ανοιχτή μου επιστολή προς τον Πρωθυπουργό. Επίσης, το πρόβλημα αυτό δεν θα είχε καν δημιουργηθεί εάν το 2019, όταν όλα ήταν έτοιμα, και νομοθετικά και χρηματοδοτικά, δημοπρατούνταν κεντρικά από την Κυβέρνηση η εκπόνηση των Διαχειριστικών Σχεδίων Βόσκησης ώστε να λυθεί οριστικά το ζήτημα των βοσκοτόπων με την πραγματική επταετή μίσθωση των βοσκοτόπων στους κτηνοτρόφους και να σταματήσει η Ελληνική πρωτοτυπία της εικονικής κατανομής τους. Τίποτε, όμως από αυτά δεν έπραξε η Κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη γιατί «όποιος δεν θέλει να ζυμώσει δέκα μέρες κοσκινίζει»… Τέλος, η χρησιμοποίηση της σύγκρισης της παραγωγικότητας σε γάλα των αιγοπροβατοτροφικών εκμεταλλεύσεων της Κρήτης και της υπόλοιπης Ελλάδας στην ανοιχτή μου επιστολή προς τον Πρωθυπουργό ήταν αποτελεσματική για να αποδείξει τις αναληθείς δηλώσεις αιγοπροβάτων στην Κρήτη συνολικά και σε τοπικό γεωγραφικό επίπεδο, ενώ δεν είναι κατάλληλη για τον ακριβή καθορισμό αιγοπροβάτων σε μία μόνο κτηνοτροφική εκμετάλλευση.

Ας δούμε, όμως, τα σημαντικότερα από τα προβληματικά σημεία της νέας ΚΥΑ:

1. Στο άρθρο 4, παρ. 2 της ΚΥΑ υπ΄ αρ. 3378/2025 (ΦΕΚ Β΄ 6327/26-11-2025) αναφέρεται η προμήθεια ή ιδιο-καλλιέργεια ζωοτροφών ως παραγωγική δραστηριότητα μιας αιγοπροβατοτροφικής εκμετάλλευσης, ενώ στην πραγματικότητα οι ζωοτροφές αποτελούν εισροές της κτηνοτροφικής εκμετάλλευσης και όχι παραγωγικές εκροές, συνεπώς η αγορά ή η καλλιέργεια ζωοτροφών δεν αποδεικνύει ότι υπάρχει μία ενεργή αιγοπροβατοτροφική εκμετάλλευση που παράγει προϊόντα. Αυτή η σκόπιμη παρερμηνεία χρησιμοποιείται αργότερα σε ένα από τα πιο επικίνδυνα σημεία της ΚΥΑ στο άρθρο 6, παρ. 20.

2. Στο άρθρο 4, παρ. 2 και 3 της ανωτέρω ΚΥΑ με τη φράση «ή και μεμονωμένα» δίνεται η δυνατότητα να τεκμηριώνεται η πραγματική παραγωγική δραστηριότητα της εκμετάλλευσης μόνο με τον αριθμό των δηλουμένων αιγοπροβάτων στο Μητρώο της Εκμετάλλευσης, όπως γίνονταν μέχρι τώρα…

3. Στο άρθρο 4, παρ. 4 της ΚΥΑ υπ΄ αρ. 3378/2025 (ΦΕΚ Β΄ 6327/26-11-2025) «διυλίζεται ο κώνωπας», δηλαδή οι πραγματικοί / ειλικρινείς αιγοπροβατοτρόφοι. Σύμφωνα με την ΚΥΑ 838/51008/2019 (ΦΕΚ Β' 964) «Μέτρα ελέγχου της αγοράς του γάλακτος» όλοι οι παραγωγοί πρόβειου και γίδινου γάλακτος υποχρεούνται να λάβουν ηλεκτρονικό κωδικό έγκρισης από τον ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ και να υποβάλλουν στην εφαρμογή ΑΡΤΕΜΙΣ τριμηνιαίες δηλώσεις παραδόσεων γάλακτος, ακόμη και εάν μεταποιούν οι ίδιοι το σύνολο ή/και μέρος του γάλακτος της κτηνοτροφικής τους εκμετάλλευσης και από αυτές τις δηλώσεις παράδοσης γάλακτος τους υπολογίζεται και η συνδεδεμένη ενίσχυση στον τομέα πρόβειου και αίγειου κρέατος (δηλαδή πέραν του ότι οι δηλώσεις τους ελέγχονται, τους συμφέρει και να δηλώσουν την παραγωγή του γάλακτος για να επιδοτηθούν). Επίσης, σύμφωνα με την ΚΥΑ 1384/41923/2018 (ΦΕΚ Β΄ 1127) στην εφαρμογή ΑΡΤΕΜΙΣ καταγράφονται μετά από 5 ημερολογιακές ημέρες τα στοιχεία του βιβλίου σφαγών των Σφαγείων της χώρας. Από την εφαρμογή ΑΡΤΕΜΙΣ του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, σύμφωνα με τη νέα ΚΥΑ αντλούνται τα στοιχεία των κτηνοτρόφων και με αυστηρά και ακριβή κριτήρια τεκμαίρεται ο αριθμός των αιγοπροβάτων στα οποία θα κατανεμηθούν οι βοσκότοποι. Μάλιστα, δεν υπάρχει πρόνοια για τη διατήρηση ενός ποσοστού αμνοεριφίων για την ηλικιακή ανανέωση των υπέργηρων ζώων ή για μία πιθανή αύξηση του κοπαδιού. Επίσης, εάν κάποιες εκμεταλλεύσεις είχαν για διάφορους λόγους (ασθένειες, έλλειψη εργατικών χεριών, κόστος ζωοτροφών κ.α.) μια κακή παραγωγική χρονιά, είτε σε γάλα, είτε σε σφάγια, θα υποστούν αδικαιολόγητα μία τεκμαρτή μείωση του επιλέξιμου ζωικού κεφαλαίου και των κατανεμηθέντων βοσκοτόπων. Από την άλλη μεριά, μία δυναμική γαλακτοπαραγωγική μονάδα με μέση απόδοση γάλακτος άνω των 100 κιλών ανά θηλυκό το έτος μπορεί να τεκμαίρει περισσότερα ζώα από όσα διαθέτει πραγματικά και αυτά να υπολογισθούν στην κατανομή βοσκοτόπων εάν έχει κάνει και αντίστοιχα αναληθή δήλωση στο Μητρώο της Εκμετάλλευσης στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής του Υπ.Α.Α.Τ. (Κτηνιατρική Βάση Δεδομένων).

4. Στο άρθρο 4, παρ. 5 της ΚΥΑ υπ΄ αρ. 3378/2025 (ΦΕΚ Β΄ 6327/26-11-2025) «καταπίνεται η κάμηλος», δηλαδή οι ανύπαρκτοι / αναληθείς αιγοπροβατοτρόφοι, καθώς δίνεται ο υπολογισμός των αιγοπροβάτων «για τους κτηνοτρόφους που δεν δραστηριοποιούνται στους τομείς γάλακτος ή σφαγής»!!! Για να γίνει αντιληπτό ότι με τις πρωτόγνωρες και πονηρές ρυθμίσεις αυτής της παραγράφου θα κατανεμηθούν δημόσιοι βοσκότοποι στα ανύπαρκτα / αναληθή αιγοπρόβατα της Κρήτης ή και όπου αλλού, επισημαίνεται ότι:
i.  Στην Ελλάδα οι κύριες παραγωγικές κατευθύνσεις της αιγοπροβατοτροφίας είναι το γάλα και το κρέας, πάρα πολύ σπάνια (σε επίπεδο μίας ή ελάχιστων μονάδων ανά Περιφερειακή Ενότητα) υπάρχει η αναπαραγωγή βελτιωμένων ζώων για πώληση, ενώ το μαλλί είναι συμπληρωματική παραγωγή πολύ μικρής αξίας που κάποιες φορές πετιέται.
ii. Στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής του Υπ.Α.Α.Τ. (Κτηνιατρική Βάση Δεδομένων) δίνεται η δυνατότητα της δήλωσης μιας αιγοπροβατοτροφικής εκμετάλλευσης ως κατεύθυνσης γαλακτοπαραγωγικής ή κρεοπαραγωγικής ή μικτής ή αναπαραγωγικής ή ειδικού σκοπού. Σύμφωνα με τα στατιστικά που δίνει το Ο.Π.Σ.Κ. στη συντριπτική πλειοψηφία των Περιφερειακών Ενοτήτων (και σε όλη την Κρήτη) το 97 % περίπου των εκμεταλλεύσεων έχει δηλωθεί ως μικτής κατεύθυνσης (και συνεπώς θα έπρεπε να υπάγεται στις ρυθμίσεις της προηγούμενης παραγράφου 4 του άρθρου 4 της εν λόγω ΚΥΑ), στους νομούς Λάρισας, Λέσβου και Θεσσαλονίκης υπάρχει και σημαντικό ποσοστό αποκλειστικής γαλακτοπαραγωγικής κατεύθυνσης, σε ελάχιστες Π.Ε. υπάρχουν μία ή λίγες μονάδες αναπαραγωγικής κατεύθυνσης και εκλείπουν οι μονάδες ειδικού σκοπού.
iii. Εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι οι αιγοπροβατοτροφικές εκμεταλλεύσεις που υπάγονται στην κατηγορία του άρθρου 4, παρ. 5 της ΚΥΑ είναι τόσο λίγες που θα έπρεπε να διενεργηθεί επιτόπιος έλεγχος για την καταμέτρηση του ζωικού τους κεφαλαίου. Παρά ταύτα υπάρχει ένα αριθμός, συνήθως μικρών εκμεταλλεύσεων (πιθανώς κάτω και των 3 Μονάδων Μεγάλων Ζώων που είναι το όριο για την κατανομή των βοσκοτόπων) που είναι δηλωμένες ως μικτής κατεύθυνσης, αλλά δεν έχουν δηλώσεις στην εφαρμογή ΑΡΤΕΜΙΣ του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ. Σε αυτό το σημείο, όμως υπάρχει μια μεγάλη διαφοροποίηση μεταξύ της Κρήτης και της υπόλοιπης Ελλάδας. Στον συνημμένο σχετικό πίνακα καταγράφεται ότι στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας ήταν ενεργές στο Ο.Π.Σ.Κ. του Υπ.Α.Α.Τ. την 1/1/2025 5.519 εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων εκ των οποίων καταγράφηκαν στην εφαρμογή ΑΡΤΕΜΙΣ του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ για παραγωγή γάλακτος κατά το ημερολογιακό έτος 2024 οι 4.337, δηλαδή ποσοστό 79 %. Αντίστοιχα, στην Περιφέρεια Κρήτης, ήταν ενεργές στο Ο.Π.Σ.Κ. του Υπ.Α.Α.Τ. την 1/1/2025 28.032 εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων εκ των οποίων καταγράφηκαν στην εφαρμογή ΑΡΤΕΜΙΣ του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ για παραγωγή γάλακτος κατά το ημερολογιακό έτος 2024 οι 10.930, δηλαδή ποσοστό μόλις 39 %, το οποίο μάλιστα πέφτει στο πρωτοφανές 21 % για την Π.Ε. Χανίων.
iv. Συνεπώς, αυτή η 5η παράγραφος του άρθρου 4 της ΚΥΑ δημιουργήθηκε για την πλειοψηφία των κτηνοτροφικών μονάδων της Κρήτης, οι περισσότερες, όμως, μονάδες αυτής της κατηγορίας (χωρίς δήλωση παραγωγικών στοιχείων) είναι πιθανώς ανύπαρκτες ή με αναληθή αριθμό ζωικού κεφαλαίου (υπενθυμίζω ότι οι 14.592 αιγοπροβατοτροφικές εκμεταλλεύσεις στην Κρήτη την 1/1/2018 έγιναν 28.032 την 1/1/2025).
v. Η μέθοδος τεκμαρτού υπολογισμού του ζωικού κεφαλαίου αυτής της κατηγορίας των εκμεταλλεύσεων είναι πρωτοφανής, αγνώστου και αμφιβόλου προέλευσης, ανακριβής, αναξιόπιστη, αντιγεωτεχνική και απαράδεκτη για τους παρακάτω λόγους:
1) Συγκρίνει το δηλωθέν εισόδημα του εντύπου Ε1 προς την αξία των δικαιωμάτων βασικής εισοδηματικής στήριξης περιφέρειας βοσκοτόπων μεταξύ του κάθε κτηνοτρόφου και του συνόλου της Περιφερειακής Ενότητας. Στο εισόδημα, όμως του εντύπου Ε1 υπολογίζονται και άλλες πιθανές αγροτικές και μη δραστηριότητες, όπως ακριβώς καταγράφονται ως ΚΑΔ στο παράρτημα της ΚΥΑ (πχ. καλλιέργεια σιτηρών, ελιάς, φρούτων, λαχανικών, μελιού, αυγών, χονδρικό και λιανικό εμπόριο μεταποιημένων προϊόντων κλπ) και μπορεί να υπολογίζεται πέραν της βασικής ενίσχυσης και μέρος των συνδεδεμένων ενισχύσεων ή των οικολογικών σχημάτων, οικονομικές ενισχύσεις προηγουμένων ετών κλπ. Αυτή η απαράδεκτη και σκόπιμη γενικοποίηση της πηγής του εισοδήματος είναι αναμενόμενη καθώς οι συγκεκριμένοι αιγοπροβατοτρόφοι εάν δεν παράγουν αιγοπρόβειο γάλα ή κρέας δεν θα έχουν δηλωμένο κάποιο άλλο τιμολόγιο παραγωγής εκτός από τους ελάχιστους της αναπαραγωγικής κατεύθυνσης.
2) Χρησιμοποιείται χωρίς εμφανή λόγο ένα σύνθετο κλάσμα που αντιστρέφει τις έννοιες της σύγκρισης μεταξύ του εισοδήματος του Ε1 και της αξίας των βοσκοτοπικών δικαιωμάτων.
3) Σύμφωνα με το μαθηματικό τύπο, εάν έχει ένας κτηνοτρόφος μεγαλύτερη αναλογία εισοδήματος Ε1 από την αξία των βοσκοτοπικών δικαιωμάτων του σε σχέση με την αντίστοιχη αναλογία του συνόλου της Περιφερειακής Ενότητας, π.χ. λόγω του ότι έχει επιπλέον έναν ελαιώνα ή άλλες δραστηριότητες, η νέα ΚΥΑ δέχεται ως αληθές το δηλωμένο ζωικό του κεφάλαιο και ας μην παράγει τίποτα στον τομέα της αιγοπροβατοτροφίας!!!
4) Αλλά και στην αντίθετη περίπτωση δεν αποκλείεται από το σύστημα ο κτηνοτρόφος, απλώς μειώνονται τα δηλωμένα (πιθανώς ανύπαρκτα ζώα του) κατά το λόγο της αναλογίας μεταξύ του κτηνοτρόφου και της Περιφερειακής Ενότητας!!!
5)  Και όλες οι συγκρίσεις γίνονται σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας για να μη διαταραχθούν οι ισορροπίες μέσα στο Ρέθυμνο ή στο Ηράκλειο ή στα Χανιά…
6) Ο μόνος τρόπος για να μην υπολογιστούν αιγοπρόβατα για κατανομή βοσκοτόπων στην νέα ΚΥΑ είναι να μην δηλώσει κάποιος ούτε καν την εισπραχθείσα βασική ενίσχυση ή άλλο αγροτικό εισόδημα, αλλά πάλι ο μαθηματικός τύπος δεν είναι κατάλληλος γιατί δεν υπάρχει κλάσμα με παρονομαστή το μηδέν…
vi. Συμπερασματικά, με την 5η παράγραφο του 4ου άρθρου της ΚΥΑ διαιωνίζεται εν πολλοίς η κατανομή των δημόσιων βοσκοτόπων σε πιθανώς ανύπαρκτα ζώα ή κοπάδια (όπως κατέγραφε το δελτίο τύπου της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας της 20ης Μαΐου 2025), ιδίως στην Κρήτη και διαψεύδονται οι καλές προθέσεις των δελτίων τύπου του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων…

5.  Στο άρθρο 5 της ΚΥΑ υπ΄ αρ. 3378/2025 (ΦΕΚ Β΄ 6327/26-11-2025) καταργούνται πλέον οι εννιά Χωρικές Ενότητες. Στην 3η παράγραφο του άρθρου 5, όμως, η μέση αναλογία κατανομής βοσκοτόπων της χώρας υπολογίζεται με βάση τα δηλωμένα ζώα στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου του προηγούμενου έτους (2024) και συνεπώς, υπεισέρχεται στον υπολογισμό και το τεράστιο αναληθές ζωικό κεφάλαιο αιγοπροβάτων της Κρήτης αυξάνοντας τεχνητά την πυκνότητα βόσκησης και μειώνοντας την αναλογούσα έκταση κατανεμηθέντος βοσκότοπου ανά προσδιορισθείσα Μονάδα Μεγάλου Ζώου, ακόμη και σε όσους κτηνοτρόφους θα λάβουν για πρώτη φορά το 2025 βοσκοτοπικά δικαιώματα από το Εθνικό Απόθεμα.

6. Στο άρθρο 6 της ΚΥΑ υπ΄ αρ. 3378/2025 (ΦΕΚ Β΄ 6327/26-11-2025) καθορίζεται το κριτήριο της ομορότητας για τις Περιφερειακές Ενότητες, ενώ για την Κρήτη το όριο καθορίζεται στο σύνολο του νησιού. Τίθενται με ασάφεια και κριτήρια παραγωγικότητας για την κατανομή βοσκοτόπων εκτός της Περιφερειακής Ενότητας στην οποία βρίσκεται η σταβλική εγκατάσταση. Υπάρχει, όμως, η παράγραφος 20 του άρθρου 6 της νέας ΚΥΑ, η οποία ανοίγει την κερκόπορτα, για να δοθούν βοσκότοποι σε όλη την Ελλάδα ανεξαρτήτως κριτηρίων ομορότητας, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με την παράγραφο 8 και τον ειδικό πίνακα υπολοίπου στις Π.Ε. που έχουν διαθέσιμους επιλέξιμους βοσκότοπους. Επί λέξει το κείμενο της 20ης παραγράφου: «Σε περίπτωση που, μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας κατανομής των βοσκοτόπων που διενεργείται σύμφωνα με την παρούσα, δεν προκύπτει επάρκεια βοσκοτόπων προς διάθεση για το σύνολο των επιλέξιμων κτηνοτρόφων σε μια περιφερειακή ενότητα, πραγματοποιείται συμπληρωματική καταβολή στη συγκεκριμένη Περιφεριακή Ενότητα, λαμβάνοντας υπόψη το ευμενέστερο από τα τρία (3) παρακάτω στοιχεία: παραδόσεις γάλακτος, παραδόσεις κρέατος ή αγορά ζωοτροφών, όπως αυτά προκύπτουν από τα στοιχεία της πληροφοριακής βάσης του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ «ΑΡΤΕΜΙΣ» ή από στοιχεία οικονομικών συναλλαγών από το myDATA, με σκοπό την ισότιμη μεταχείριση των κτηνοτρόφων στο σύνολο της χώρας και τη διασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού με βάση τα παραπάνω τεκμήρια παραγωγής γάλακτος ή κρέατος ή αγοράς ζωοτροφών». Με λίγα λόγια, ένας ανύπαρκτος κτηνοτρόφος με ψευδή δήλωση ζωικού κεφαλαίου από την Κρήτη, εφόσον δηλώνει στο Ε1 τη βασική του ενίσχυση ή και κάποια άλλη αγροτική δραστηριότητα και αγοράσει και καλαμπόκι ως ζωοτροφή, θα μπορεί να δεσμεύσει βοσκοτόπια σε οποιαδήποτε Περιφερειακή Ενότητα της Ηπειρωτικής Ελλάδας, στο πνεύμα της δήθεν ισότιμης μεταχείρισης, και να συνεχίσει να επιδοτείται, ενώ κανονικά έπρεπε να ελεγχθεί το δήθεν ζωικό του κεφάλαιο, να επιστρέψει τα χρήματα που πήρε και να δικαστεί για τις ψευδείς δηλώσεις και για την παράνομη είσπραξη δημόσιου χρήματος…

7. Η χρήση της οικονομικής ενίσχυσης του βοσκότοπου σε καλή γεωργική κατάσταση (μη παραγωγικού) σε μία χώρα όπως η Ελλάδα, όπου οι ιδιωτικοί βοσκότοποι είναι περίπου μόλις το 10 % της συνολικής έκτασης των βοσκοτόπων έπρεπε ήδη να έχει καταργηθεί, καθώς αποδείχθηκε, τόσο από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, όσο και από τις Ελληνικές Αρχές, ότι υπήρξε εκτεταμένη κατάχρηση της δυνατότητας αυτής με επίκληση πλαστογραφημένων παραστατικών κατοχής σε δημόσια αδήλωτη γη. Μέχρι στιγμής στη δημοσιότητα έχουν έρθει περίπου 1.100 υποθέσεις απάτης που έχουν εντοπιστεί από ένα σύνολο 12.259 δικαιούχων οι οποίοι δήλωσαν βοσκοτόπια σε καλή γεωργική κατάσταση (σε όλη την Ελλάδα) το 2024, η έρευνα, όμως, συνεχίζεται. Η πρόβλεψη της τροποποίησης της προγενέστερης ΚΥΑ το 2021 (ΚΥΑ 1217/264725 – ΦΕΚ Β΄ 4584/5-10-2021) ότι οι ιδιωτικές εκτάσεις που δηλώθηκαν κατά το χρόνο απόκτησης των δικαιωμάτων βοσκότοπου εξαιρούνται από την κατ’ έτος απαίτηση κατανομής δημόσιου βοσκοτόπου, παρότι νοθεύτηκε με την επόμενη τροποποίηση του 2022 (ΚΥΑ 1485/391112 – ΦΕΚ Β΄ 6647/22-12-2022), έπρεπε να παραμείνει χωρίς εξαιρέσεις, αλλά δυστυχώς στο άρθρο 6, παρ. 16 της νέας ΚΥΑ εξαλείφθηκε αναιτιολόγητα και αυτή η ασφαλιστική δικλείδα…

8. Στο άρθρο 7 της ΚΥΑ υπ΄ αρ. 3378/2025 (ΦΕΚ Β΄ 6327/26-11-2025) για τη διαδικασία κατανομής των επιλέξιμων βοσκοτόπων δεν υπάρχει καμία αναφορά στις διατάξεις της παρ. 5 του άρθρου 19 του ν. 4351/2015 (ΦΕΚ Α΄ 164) και της υπ΄ αρ. 915/69142/18 (ΦΕΚ 1812 Β/21-05-2018) ΥΑ, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει. Οι διατάξεις, όμως αυτού του άρθρου αυτού  του νόμου είναι αυτές που εξουσιοδοτούν την έκδοση της νέας ΚΥΑ και είναι υπέρτερες της διαδικασίας του άρθρου 7. Συνεπώς, όσο ισχύει αυτή η νομική διάταξη παραμένει και η υποχρέωση να πραγματοποιηθεί (α) η αποστολή (μέσω ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής) από τον ΟΠΕΚΕΠΕ των καταστάσεων με την κατανομή των βοσκοτόπων ανά κτηνοτρόφο στην κάθε Περιφερειακή Ενότητα, (β) η ανάρτηση - δημοσίευση της κατανομής βοσκοτόπων στην Περιφερειακή Ενότητα, (γ) η υποβολή και η εξέταση ενστάσεων των ενδιαφερόμενων κτηνοτρόφων για την τροποποίησή της από την αρμόδια Τριμελή Επιτροπή. Προφανώς, αυτή η διαδικασία διαφάνειας και ελέγχου στην κατανομή των βοσκοτόπων δεν αρέσει στην Κυβέρνηση, καθώς την έχει καταργήσει ήδη στην πράξη, κατά παράβαση των κείμενων διατάξεων, από το 2022…

9. Στο άρθρο 9, παρ. 7 της ΚΥΑ υπ΄ αρ. 3378/2025 (ΦΕΚ Β΄ 6327/26-11-2025) διατηρούνται οι εξοντωτικές ρυθμίσεις της τροποποίησης της αρχικής ΚΥΑ το 2021 (ΚΥΑ 1217/264725 – ΦΕΚ Β΄ 4584/5-10-2021), με τις οποίες θεσπίστηκαν αυστηρές ποινές στην κατανομή των βοσκοτόπων του επόμενου έτους στην περίπτωση καταμέτρησης μειωμένου ζωικού κεφαλαίου σε επιτόπιο έλεγχο του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. Αυτή η διάταξη είναι εσφαλμένη γιατί σε ένα ποίμνιο δεν διατηρείται σταθερός ο αριθμός των αιγοπροβάτων καθ΄ όλη τη διάρκεια του έτους, ενώ για την ενεργοποίηση των βοσκοτοπικών δικαιωμάτων απαιτείται μόνο η ελάχιστη πυκνότητα βόσκησης των 0,7 ΜΜΖ / εκτάριο βοσκότοπου. Είναι και άδικη γιατί δημιουργείται άνιση μεταχείριση μεταξύ όσων ελέγχονται επιτοπίως και όσων δεν ελέγχονται (ιδίως στην Κρήτη).
Αυτή η καταγραφή των προβληματικών σημείων της νέας ΚΥΑ 3378/2025 (ΦΕΚ Β΄ 6327/26-11-2025) γίνεται για την ανάδειξη της αλήθειας με μόνο σκοπό την έγκαιρη τροποποίηση – διόρθωση της νέας ΚΥΑ πριν την εφαρμογή της, ώστε να αποδοθεί η δικαιοσύνη στην οικονομική ενίσχυση των Ελλήνων κτηνοτρόφων που τόσο έχει πληγεί κατά την τελευταία εξαετία, όπως αποδείχθηκε ήδη στην από 15-10-2025 ανοιχτή μου επιστολή προς τον Πρωθυπουργό. Για να αποκατασταθεί το κράτος δικαίου στους κτηνοτρόφους της Ελλάδας δεν αρκεί να αγορασθούν και να τοποθετηθούν στα εκτρεφόμενα ζώα οι στομαχικοί βόλοι με το ηλεκτρονικό κύκλωμα, όπως προαναγγέλθηκε για το 2026, αλλά θα πρέπει να διενεργηθεί μετά την τοποθέτηση των βόλων ένας καθολικός επιτόπιος έλεγχος των αιγοπροβάτων σε όλη την Ελλάδα (ιδίως στην Κρήτη) και στη συνέχεια να κατανεμηθούν τα βοσκοτόπια με τα πραγματικά στοιχεία του ζωικού κεφαλαίου, αλλά και να επαναϋπολογισθούν εξ αρχής ο αριθμός και η αξία των βοσκοτοπικών δικαιωμάτων, ώστε να μη μεταφέρονται στο χρόνο οι αμαρτίες του παρελθόντος. Απώτερος στόχος, για να λήξει αυτή η θλιβερή περίοδος για τη χώρα μας, είναι η υλοποίηση των Διαχειριστικών Σχεδίων Βόσκησης που θα τερματίσουν την εικονική κατανομή των βοσκοτόπων στην Ελλάδα.

Διαβάστε την ΚΥΑ

Αθανάσιος Σ. Σαρόπουλος
Πρόεδρος της Δ.Ε. του Παραρτήματος Κεντρικής Μακεδονίας του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΓΕΩΤ.Ε.Ε.)
Αν. Προϊστάμενος της Δ/νσης Αγροτικής Οικονομίας και Αλιείας Μ.Ε. Θεσσαλονίκης

Ανεξέλεγκτη είναι η κατάσταση με το ζήτημα των ελαφιών Dama – dama.

Παρότι το χαριτωμένο πλατώνι αποτελεί το σήμα κατατεθέν της Ρόδου, εξαιτίας της αύξησης του πληθυσμού του έχει δημιουργήσει πλείστα όσα προβλήματα στο νησί. Οι γεωργοί  διαμαρτύρονται γιατί χάνουν τη σοδειά τους ενώ έχει μετατραπεί σε φόβο και τρόμο των πολιτών, λόγω των επανειλημμένων τροχαίων ατυχημάτων με συχνότατο θύμα το ίδιο το χαριτωμένο ελάφι.

Πριν λίγες μέρες στο παρά πέντε αποφεύχθηκε τροχαίο ατύχημα στο Πλημμύρι Ρόδου με 19χρονο στρατιώτη. Τα επίσημα στοιχεία καταγράφουν 215 νεκρά ελάφια από τροχαία ατυχήματα, σύμφωνα με την εφημερίδα «Δημοκρατική», την τριετία 2021-2023 και κρούουν τον κώδωνα για άμεση δράση. Το πλατώνι, σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, που έχουν γίνει από Έλληνες και ξένους επιστήμονες, είναι ένα είδος ευρωπαϊκού ελαφιού, που έχει ενσωματωθεί στον ανθρώπινο πολιτισμό ήδη από τη Νεολιθική Εποχή κι αποτελεί «μαγικοθρησκευτικό» σύμβολο.

Η συνύπαρξη όμως ανθρώπων κι ελαφιού γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη. Οι παραγωγοί της Ρόδου αισθάνονται δυσαρεστημένοι διότι τα ελάφια μπαίνουν στα χωράφια, κυρίως στη νότια Ρόδο και πλήττουν σιτηρά, δενδρώδεις καλλιέργειες κηπευτικά, ενώ έχουν αδυναμία ακόμη και στις πατάτες και τα καρπούζια. Όσο για τους αγρότες της Βορειοδυτικής Ρόδου εκεί έχουν βρει το μπελά τους με τα χαριτωμένα ελάφια και οι αμπελουργοί, αφού αρέσκονται και στα σταφύλια.

Το ελάφι της Ρόδου, που είναι προστατευόμενο είδος, ονομάζεται επιστημονικά Dama dama κι είναι το σύμβολο του νησιού ήδη από την αρχαιότητα. Αποτελεί ένα από τα τρία είδη ελαφιού της Ελλάδας μαζί με το κόκκινο ελάφι και το ζαρκάδι. Το πλατώνι μαζί με το ελάφι sika (Cervus nippon) είναι από τα σημαντικότερα ευρωπαϊκά είδη των ελαφοειδών. Σε όλο τον κόσμο εκτιμάται πως υπάρχουν 43 είδη ελαφιών που αποτελούν την οικογένεια Cervidae. Τα περισσότερα είδη ελαφιών ζουν στην Ασία. Τα ελάφια χωρίζονται σε δυο ομάδες, στα ελάφια του Παλαιού Κόσμου (υποοικογένεια Cervinae) και στα ελάφια του Νέου Κόσμου (υποοικογένεια Capreolinae). Ο συνολικός πληθυσμός των ελαφιών στον κόσμο είναι περίπου 60 εκατομμύρια ζώα ενώ πιο σπάνιο απ΄ όλα είναι το ελάφι των Φιλιππίνων με τις κηλίδες.

Αύξηση του πληθυσμού των πλατωνιών, εκτιμούν οι ντόπιοι

Αν κι επίσημοι φορείς μιλούν για περίπου 6.500 χαριτωμένα ελάφια στη Ρόδο οι παραγωγοί θεωρούν πως ο πληθυσμός τους έχει αυξηθεί πολύ περισσότερο και κάποιοι θεωρούν ότι πλέον δεν πάει άλλο και χρειάζεται άλλο είδος διαχείρισης. Καθώς δεν υπάρχουν άλλα άγρια θηλαστικά στη Ρόδο, δεν υπάρχει και θηρευτής του ελαφιού, όπως συμβαίνει σε άλλες περιοχές της χώρας. Όπως μας ανέφεραν κάτοικοι «τα ελάφια πλέον έχουν εξοικειωθεί με τον άνθρωπο. Κυκλοφορούν όλες τις ώρες σε όλη την έκταση του νησιού χωρίς να φοβούνται με αποτέλεσμα να πετιούνται μπροστά στον δρόμο και να πλησιάζουν τους κατοίκους». Σύμφωνα με κάποιους μελετητές, το Dama dama δεν αποτελεί πλέον άγριο είδος αλλά τείνει να γίνει κατοικίδιο.

Το γεγονός έχει δημιουργήσεις έντονες αντιπαραθέσεις με τον τοπικό πληθυσμό της Ρόδου, δημοτικά συμβούλια, οχλήσεις στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου. Έτσι, η πολυπόθητη ισορροπία μεταξύ ανθρώπου και πλατωνιών δεν έχει βρεθεί ακόμη ενώ προτάσεις περί μερικής στείρωσης ώστε να μη χαθεί το είδος δεν προχώρησαν. Τώρα έγιναν νέες κυβερνητικές εξαγγελίες για την ανάθεση νέας μελέτης καταμέτρησης του πληθυσμού και προτάσεων διαχείρισης.

Τα προβλήματα συσσωρεύονται λόγω καταστροφής των καλλιεργειών ενώ θύματα της κατάστασης αυτής πέφτουν και τα πλατώνια. Ο κίνδυνος πια σύγκρουσης με τα πανέμορφα αυτά ζώα, που ξαφνιάζουν τους οδηγούς είτε αυτοκινήτων είτε τρακτέρ, γιατί τρέχουν πολύ γρήγορα ή πετάγονται στον δρόμο τους, δεν είναι αμελητέος.

Δυστυχώς, μέχρι στιγμής ο ΕΛΓΑ δεν αποζημιώνει καταστροφές από το πλατώνι, γεγονός που φέρνει σε απόγνωση τους παραγωγούς της Ρόδου, οι οποίοι διαμαρτύρονται για τις ζημιές στα χωράφια τους δίχως ν΄ αποζημιώνονται κιόλας.

Το πλατώνι τα προηγούμενα χρόνια πιέστηκε μετά τις φωτιές του νησιού. Η Διεύθυνση Δασών το 2020 έλαβε γνώση για 59 τροχαία ατυχήματα που είχαν ως αποτέλεσμα 56 θανατώσεις πλατωνιών και 3 τραυματισμούς. Το έτος 2019 σημειώθηκαν 45 τροχαία ατυχήματα με αποτέλεσμα 40 θανατώσεις και το 2018 σημειώθηκαν 63 τροχαία ατυχήματα με 42 θανατώσεις ελαφιών.

Το θέμα αποτελεί αρμοδιότητα του υπουργείου Περιβάλλοντος αλλά και της αποκεντρωμένης του υπηρεσίας που είναι η Διεύθυνση Δασών Δωδεκανήσου ενώ έχει έρθει επανειλημμένα έχει έρθει κατά το παρελθόν και στη Βουλή είτε για την προστασία είτε για τη διαχείρισή του. «Τα ελάφια Dama dama είναι το σύμβολο της Ρόδου και αποτελούν μέρος  της πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, εξαιτίας και των καταστροφικών πυρκαγιών που έπληξαν τη Ρόδο και της αύξησης του πληθυσμού τους αποτελούν μάστιγα για τις καλλιέργειες και τον πρωτογενή τομέα με αποτέλεσμα να έχουν απενεργοποιηθεί σημαντικές εύφορες περιοχές του νησιού, ιδιαίτερα στη νότια Ρόδο», μας ανέφερε ο αντιπεριφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου, Φιλήμονας Ζαννετίδης.

«Είναι, δε, η αιτία πολλών τροχαίων ατυχημάτων που προκαλούν και δεν υπάρχει αποζημίωση ούτε στους κάτοχους των αυτοκινήτων ούτε φυσικά και στους αγρότες από τον ΕΛΓΑ. Μέχρι σήμερα τίποτα δεν έχει φέρει αποτέλεσμα ούτε κι έχει ληφθεί κανένα μέτρο για την προστασία του ελαφιού ούτε των καλλιεργειών. Οι όποιες μελέτες και προτάσεις έχουν υπάρξει ή έχουν κατατεθεί από την Περιφέρεια δεν έχουν τύχει εφαρμογής, με αποτέλεσμα να είναι ο βασικός λόγος εγκατάλειψης του πρωτογενή τομέα», πρόσθεσε ο κ. Ζαννετίδης.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Διεύθυνσης Δασών Δωδεκανήσου, από το 2021 έως και το 2023 καταγράφηκαν σε τροχαία ατυχήματα 215 νεκρά ελάφια και δεκάδες τραυματισμένα. Το 2021 σκοτώθηκαν 74 και τραυματίστηκαν 11. Το 2022 σκοτώθηκαν 70 και τραυματίστηκαν 20. Το 2023 σκοτώθηκαν 71 και τραυματίστηκαν 11. Την τριετία 2021 – 23 η Α’ Διεύθυνση Αστυνομίας Δωδεκανήσου κατέγραψε συνολικά 2.858 τροχαία υλικών ζημιών, εκ των οποίων 27 αφορούσαν σύγκρουση με ελάφι. Το 2021 συνέβησαν 802 οδικά ατυχήματα συνολικά και 5 από αυτά οφείλονταν σε σύγκρουση με ελάφι. Το 2022 τα συνολικά ατυχήματα ήταν 818 και 11 ήταν συνδεδεμένα με τα ελάφια. Το 2023 τα ατυχήματα ανήλθαν σε 1.384 και 11 αφορούσαν σύγκρουση με ελάφι.

Οι παραγωγοί ζητούν επειγόντως να παρθούν μέτρα, ώστε ούτε το πλατώνι να κινδυνεύει αλλά κι εκείνοι να ζουν τον εφιάλτη, αν θα μπούν ή όχι τα ελάφια στα χωράφια τους με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν να χάσουν τη σοδειά της χρονιάς.

Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2023/1115 αποτελεί το βασικό εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να διασφαλίσει ότι συγκεκριμένα αγροτικά και δασικά προϊόντα που κυκλοφορούν στην ευρωπαϊκή αγορά δεν συνδέονται με αποψίλωση ή υποβάθμιση δασών. Με τον κανονισμό αυτό διαμορφώνεται ένα ενιαίο πλαίσιο κανόνων και υποχρεώσεων, που επηρεάζει όλους τους φορείς της εφοδιαστικής αλυσίδας και εντάσσεται στους περιβαλλοντικούς στόχους της ΕΕ. Αυτήν την ίδια περίοδο, βρίσκεται σε εξέλιξη συζήτηση για πιθανές απλουστεύσεις στην εφαρμογή του πλαισίου, χωρίς όμως να έχουν διαμορφωθεί ακόμη δεσμευτικές αλλαγές.

Το σκεπτικό του Κανονισμού

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ΕΕ εισήγαγε επί δεκαετίες σημαντικές ποσότητες αγροτικών προϊόντων που σχετίζονται με την αποψίλωση, επηρεάζοντας κρίσιμα οικοσυστήματα σε παγκόσμια κλίμακα. Ο Κανονισμός στοχεύει στη μείωση αυτού του αποτυπώματος, προωθώντας την κυκλοφορία προϊόντων που δεν προέρχονται από εκτάσεις που έχουν αποψιλωθεί ή υποβαθμιστεί. Το νομικό κείμενο εντάσσει την προσέγγιση αυτή στη συνολικότερη στρατηγική της ΕΕ για την κλιματική δράση, την προστασία των δασών και τη διατήρηση υγιών οικοσυστημάτων.

Τι ορίζει ο Κανονισμός για τα προϊόντα και τις πρώτες ύλες

Ο Κανονισμός καλύπτει συγκεκριμένες κατηγορίες «σχετικών εμπορευμάτων» και «σχετικών προϊόντων». Πρόκειται για προϊόντα που περιέχουν, παράγονται από ή έχουν τραφεί με βασικές πρώτες ύλες όπως βοοειδή, κακάο, καφέ, φοινικέλαιο, καουτσούκ, σόγια και ξύλο. Το επίσημο κείμενο καθορίζει ρητά ότι τα προϊόντα αυτά μπορούν να κυκλοφορήσουν στην αγορά της ΕΕ μόνο αν είναι «αποψιλωμένα-μηδενικά» και έχουν παραχθεί σύμφωνα με τη νομοθεσία της χώρας παραγωγής. Η έννοια «deforestation-free» ορίζεται με σαφή χρονικό όριο: η γεωργική δραστηριότητα δεν πρέπει να έχει επεκταθεί σε δασικές εκτάσεις μετά την 31η Δεκεμβρίου 2020.
Υποχρεώσεις για τους φορείς της αγοράς

Το ρυθμιστικό πλαίσιο εισάγει ένα ολοκληρωμένο σύστημα δέουσας επιμέλειας για όλους τους οικονομικούς φορείς που διαθέτουν προϊόντα στην ευρωπαϊκή αγορά ή τα εξάγουν από αυτήν. Οι επιχειρήσεις οφείλουν να συγκεντρώνουν συγκεκριμένα στοιχεία για την προέλευση των προϊόντων, συμπεριλαμβανομένης της γεωγραφικής τοποθεσίας των εκτάσεων παραγωγής. Με βάση αυτά τα δεδομένα διενεργείται εκτίμηση κινδύνου και, όπου απαιτείται, λαμβάνονται μέτρα μετριασμού ώστε να διασφαλίζεται ότι το προϊόν δεν συνδέεται με αποψίλωση ή παραβίαση της τοπικής νομοθεσίας. Όπως προβλέπεται στο κεφάλαιο για τη δέουσα επιμέλεια, κανένα προϊόν δεν μπορεί να διατεθεί στην αγορά αν δεν τεκμηριώνεται ότι υπάρχει μόνο «αμελητέος κίνδυνος» μη συμμόρφωσης.

Ο ρόλος των κρατών-μελών και των ελέγχων

Η εφαρμογή του Κανονισμού στηρίζεται σε ένα σύστημα ελέγχων που διενεργείται από τα κράτη-μέλη. Οι αρμόδιες αρχές είναι υπεύθυνες για την εποπτεία της αγοράς και πραγματοποιούν τακτικούς ελέγχους σε προϊόντα και επιχειρήσεις, αξιοποιώντας εργαλεία ανάλυσης κινδύνου και το ευρωπαϊκό πληροφοριακό σύστημα που δημιουργείται για τον σκοπό αυτό. Το επίσημο κείμενο περιγράφει πλήρεις διαδικασίες εποπτείας, από την προσωρινή αναστολή διάθεσης προϊόντων έως την επιβολή κυρώσεων, για να διασφαλιστεί ότι προϊόντα που δεν συμμορφώνονται δεν θα παραμένουν στην αγορά.

Στόχος: προστασία δασών και βιοποικιλότητας

Η νομική πράξη υπογραμμίζει ότι η προστασία των δασών αποτελεί θεμελιώδη παράγοντα για την κλιματική ισορροπία και για τη διασφάλιση της βιοποικιλότητας. Το πλαίσιο ευθυγραμμίζεται με διεθνείς δεσμεύσεις της ΕΕ, όπως η Συμφωνία του Παρισιού και η Στρατηγική για τη Βιοποικιλότητα, αναγνωρίζοντας ότι η αποψίλωση συνδέεται τόσο με τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου όσο και με την απώλεια ειδών. Μέσω του Κανονισμού, η ΕΕ επιδιώκει να μειώσει την επίδραση της κατανάλωσής της στη διεθνή αποψίλωση και να δώσει κίνητρα για πιο βιώσιμες γεωργικές πρακτικές σε παγκόσμιο επίπεδο.

Εξελίξεις για πιθανές τροποποιήσεις και απλουστεύσεις

Παράλληλα με την εφαρμογή του Κανονισμού, σε ευρωπαϊκό επίπεδο βρίσκεται σε εξέλιξη μια συζήτηση γύρω από το ενδεχόμενο απλουστεύσεων, με στόχο την ομαλότερη μετάβαση των επιχειρήσεων στο νέο πλαίσιο. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ήδη εγκρίνει τη διαπραγματευτική του θέση, προτείνοντας παράταση των προθεσμιών συμμόρφωσης και μείωση του διοικητικού φόρτου για μικρούς φορείς, τονίζοντας ότι η προσαρμογή απαιτεί λειτουργικά εργαλεία και επαρκή χρόνο. Οι προτάσεις αυτές θα εξεταστούν στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων με το Συμβούλιο, χωρίς να αποτελούν ακόμη θεσμοθετημένες αλλαγές. Η συζήτηση ωστόσο υπογραμμίζει ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί αναζητούν τρόπους να διευκολύνουν την εφαρμογή του κανονισμού, διατηρώντας αμετάβλητο τον βασικό του στόχο: την προστασία των δασών και τον περιορισμό της αποψίλωσης.

Τι σηματοδοτεί η επόμενη μέρα

Ο Κανονισμός που εφαρμόζεται από το 2023 έχει ήδη διαμορφώσει τη βάση για το πώς τα αγροτικά προϊόντα φτάνουν στην ευρωπαϊκή αγορά, φέρνοντας τη βιωσιμότητα στο επίκεντρο της παραγωγής και του εμπορίου. Καθώς η συζήτηση για πιθανές απλουστεύσεις συνεχίζεται, παραμένει ανοιχτό το πώς θα διαμορφωθεί τελικά η εφαρμογή του πλαισίου τα επόμενα χρόνια. Το βέβαιο είναι ότι ο στόχος της ΕΕ για ουσιαστική προστασία των δασών και περιορισμό της αποψίλωσης παραμένει σταθερός και καθορίζει την κατεύθυνση των εξελίξεων.

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή