Η αιγοπροβατοτροφία διατηρεί σημαντική παρουσία στην πρωτογενή παραγωγή της Χαλκιδικής, με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση ζωικού κεφαλαίου και κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων να εντοπίζεται στη Γαλάτιστα, μία από τις σημαντικότερες κτηνοτροφικές περιοχές του νομού.
Σύμφωνα με όσα αναφέρει στον ΑγροΤύπο ο πρόεδρος του Αγροτικού Κτηνοτροφικού Συνεταιρισμού Γαλάτιστας, κ. Άγγελος Τσιαρτσιαφλής, η φετινή περίοδος εξελίχθηκε παραγωγικά, ενώ οι τιμές του αιγοπρόβειου γάλακτος διαμορφώθηκαν σε ικανοποιητικά επίπεδα. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, οι κτηνοτρόφοι εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωποι με το αυξημένο ενεργειακό κόστος, τη μεγάλη έλλειψη εργατικών χεριών και τη διαρκή ανάγκη προστασίας των κοπαδιών από τις ζωονόσους.
Στη Γαλάτιστα συγκεντρώνεται το μεγαλύτερο μέρος της αιγοπροβατοτροφίας της Χαλκιδικής
Η Γαλάτιστα αποτελεί τον βασικό πυρήνα της αιγοπροβατοτροφίας στη Χαλκιδική. Σύμφωνα με τον κ. Τσιαρτσιαφλή, στην ευρύτερη περιοχή εκτρέφονται περισσότερα από 45.000 ζώα, στην πλειονότητά τους πρόβατα, ενώ το ζωικό κεφάλαιο σε ολόκληρο τον νομό υπολογίζεται περίπου στις 60.000 κεφαλές.
Στην περιοχή λειτουργούν περίπου 65 κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις, οι περισσότερες οικογενειακού χαρακτήρα. Όπως αναφέρει ο ίδιος, πρόκειται κατά κανόνα για σύγχρονες και οργανωμένες μονάδες, ενώ οι περισσότεροι κτηνοτρόφοι ασχολούνται παράλληλα και με τη γεωργία, καλλιεργώντας ψυχανθή, σιτηρά, τριφύλλια και, όπου υπάρχει δυνατότητα άρδευσης, αραβόσιτο. Με τον τρόπο αυτό καλύπτουν σημαντικό μέρος των αναγκών των κοπαδιών τους με ιδιοπαραγόμενες ζωοτροφές.
Τα τελευταία χρόνια βελτιώθηκε και η πρόσβαση στις κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις, καθώς υλοποιήθηκαν έργα αγροτικής οδοποιίας στην περιοχή, διευκολύνοντας τη μετακίνηση παραγωγών και μηχανημάτων. Στη Γαλάτιστα δραστηριοποιείται επίσης ο μοναδικός αμιγώς κτηνοτροφικός συνεταιρισμός της Χαλκιδικής, μέσω του οποίου οργανώνεται μέρος της συλλογικής διάθεσης του γάλακτος και παρέχεται τεχνική υποστήριξη στους παραγωγούς.
Παραγωγική χρονιά και ανοδική πορεία στις τιμές του γάλακτος
Η φετινή γαλακτική περίοδος χαρακτηρίζεται από τον κ. Τσιαρτσιαφλή ως μία από τις καλές παραγωγικές χρονιές για την περιοχή. «Ήταν μια παραγωγική χρονιά. Από εκεί και πέρα, το αποτέλεσμα για κάθε κτηνοτρόφο εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο φροντίζει, ταΐζει και διαχειρίζεται το κοπάδι του», σημειώνει.
Μέσω της Ομάδας Παραγωγών αιγοπρόβειου γάλακτος, μεγάλο μέρος της παραγωγής διατίθεται συλλογικά στις γαλακτοβιομηχανίες. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο πρόεδρος, η ποσότητα γάλακτος που διακινείται ετησίως μέσω του συνεταιρισμού προσεγγίζει τους 4.000 τόνους. Η συλλογική διάθεση του γάλακτος παρέχει, όπως εξηγεί, καλύτερους όρους συνεργασίας με τις γαλακτοβιομηχανίες, τόσο ως προς τη διαπραγμάτευση των τιμών όσο και ως προς την ενημέρωση και τη γενικότερη εμπορική σχέση.
Σε ό,τι αφορά τις τιμές, το πρόβειο γάλα ξεκίνησε τη φετινή περίοδο περίπου στα 1,60-1,62 ευρώ το κιλό, ενώ στη συνέχεια έφτασε περίπου στα 1,70 ευρώ το κιλό. Αντίστοιχα, το γίδινο γάλα κινήθηκε από περίπου 0,98-0,99 ευρώ και έφτασε κοντά στο 1,05 ευρώ το κιλό.
Ο πρόεδρος χαρακτηρίζει τις τιμές ικανοποιητικές και εκτιμά ότι, υπό τις σημερινές συνθήκες, επιτρέπουν να αμείβεται ο κόπος του παραγωγού. «Το προϊόν διατίθεται σε ικανοποιητική τιμή. Υπάρχει ζήτηση και δεν έχουμε παράπονα από τη διάθεση του γάλακτος μέσω του συνεταιρισμού», αναφέρει.
Θετική ήταν, σύμφωνα με τον ίδιο, και η αγορά των αμνοεριφίων, καθώς οι τιμές τόσο στα αρνιά όσο και στα κατσίκια κινήθηκαν σε καλά επίπεδα και η ζήτηση παρέμεινε σταθερή. Η σημερινή εικόνα, όπως σημειώνει, απέχει από παλαιότερες περιόδους, όταν οι κτηνοτρόφοι δυσκολεύονταν ακόμη και να βρουν αγοραστή για το γάλα τους ή αντιμετώπιζαν καθυστερήσεις στις πληρωμές.
Βιοασφάλεια, αυξημένο κόστος και έλλειψη εργατικών χεριών
Παρότι το προηγούμενο διάστημα καταγράφηκαν εστίες ευλογιάς σε άλλες περιοχές της Χαλκιδικής, στη Γαλάτιστα και στις άμεσα γειτονικές περιοχές δεν εμφανίστηκαν κρούσματα. Σύμφωνα με τον κ. Τσιαρτσιαφλή, αυτό οφείλεται στην αυστηρή τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας από τους κτηνοτρόφους. «Κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για να μην έρθει η ευλογιά ή η πανώλη στην περιοχή μας. Προς το παρόν δεν έχουμε κρούσματα, αλλά χρειάζεται συνεχής προσοχή», επισημαίνει.
Ωστόσο, οι περιορισμοί που εφαρμόστηκαν για την αποτροπή εξάπλωσης των ζωονόσων επιβάρυναν σημαντικά το κόστος παραγωγής. Σε αρκετές περιπτώσεις η βόσκηση περιορίστηκε, με αποτέλεσμα πολλά κοπάδια να παραμένουν σταβλισμένα και να τρέφονται αποκλειστικά με αποθηκευμένες ζωοτροφές. Όπως αναφέρει ο πρόεδρος, οι παραγωγοί απέφευγαν να μετακινούν τα ζώα ακόμη και κοντά στις εγκαταστάσεις τους, τόσο λόγω του φόβου μετάδοσης της ασθένειας όσο και εξαιτίας των περιοριστικών μέτρων.
Παράλληλα, σημαντικό μέρος των ζωοτροφών παράγεται μέσα στις ίδιες τις εκμεταλλεύσεις, γεγονός που περιορίζει την επιβάρυνση από το κόστος των ζωοτροφών. Αντίθετα, οι μεγαλύτερες πιέσεις προέρχονται σήμερα από το υψηλό ενεργειακό κόστος και κυρίως από την έλλειψη εργατικών χεριών. Το μηνιαίο κόστος για έναν εργαζόμενο έχει αυξηθεί από περίπου 1.100-1.200 ευρώ στα περίπου 1.500 ευρώ, ενώ ακόμη και με αυτές τις αποδοχές η εξεύρεση προσωπικού παραμένει ιδιαίτερα δύσκολη. «Τα εργατικά χέρια είναι αυτό που μας καίει. Χωρίς προσωπικό μένει πίσω η παραγωγή και δεν μπορείς να διατηρήσεις πολλά ζώα», τονίζει.
Για την κάλυψη των αναγκών έχουν γίνει προσπάθειες προσέλκυσης εργαζομένων από την Ινδία και το Πακιστάν, όμως οι σχετικές διαδικασίες χαρακτηρίζονται χρονοβόρες. Το τελευταίο διάστημα ο προσανατολισμός στρέφεται περισσότερο προς την Αίγυπτο, αξιοποιώντας τη νέα διακρατική συμφωνία, καθώς η διαδικασία μετακίνησης των εργατών είναι ταχύτερη.
Ο κ. Τσιαρτσιαφλής υπογραμμίζει ότι απαιτείται απλούστευση των διαδικασιών πρόσληψης και ασφάλισης, ώστε οι κτηνοτρόφοι να μπορούν να καλύπτουν έγκαιρα τις ανάγκες τους σε εργατικό δυναμικό.
Λιγότερες, μεγαλύτερες και περισσότερο οργανωμένες μονάδες
Αναφερόμενος στην εξέλιξη της αιγοπροβατοτροφίας στη Χαλκιδική, ο κ. Τσιαρτσιαφλής δεν εκτιμά ότι ο αριθμός των εκμεταλλεύσεων θα αυξηθεί τα επόμενα χρόνια. Όπως εξηγεί, η είσοδος ενός νέου ανθρώπου στο επάγγελμα απαιτεί υψηλό αρχικό κεφάλαιο. Μόνο η δημιουργία μιας σύγχρονης κτηνοτροφικής εγκατάστασης μπορεί να απαιτήσει περίπου 300.000 ευρώ, χωρίς να συνυπολογίζονται η αγορά ή η κατοχή γης, τα τρακτέρ, τα μηχανήματα και ο υπόλοιπος εξοπλισμός.
Παράλληλα, αρκετοί παραγωγοί που συνταξιοδοτούνται δεν έχουν διάδοχη κατάσταση, καθώς τα παιδιά τους έχουν επιλέξει άλλους επαγγελματικούς δρόμους. Η έλλειψη οικογενειακής συνέχειας, σε συνδυασμό με τη δυσκολία εξεύρεσης εργατών, οδηγεί σταδιακά ορισμένες μικρότερες εκμεταλλεύσεις στην έξοδο από τον κλάδο.
Η εκτίμησή του είναι ότι στο μέλλον θα υπάρχουν λιγότερες κτηνοτροφικές μονάδες, αλλά με μεγαλύτερο αριθμό ζώων και υψηλότερο επίπεδο οργάνωσης. Οι πολύ μικρές εκμεταλλεύσεις, χωρίς ηλεκτροδότηση, νερό, ιδιόκτητες καλλιέργειες, σύγχρονο εξοπλισμό και επαρκές εργατικό δυναμικό, θα δυσκολεύονται ολοένα περισσότερο να παραμείνουν βιώσιμες.
«Υπάρχει μέλλον για την κτηνοτροφία στην περιοχή, αλλά θα παραμείνουν κυρίως οι οργανωμένες μονάδες. Θα είναι λιγότερες, με περισσότερα ζώα, και θα χρειάζονται στήριξη από την Πολιτεία, ιδιαίτερα στο θέμα των εργατών γης και στην απλούστευση των διαδικασιών», καταλήγει ο κ. Τσιαρτσιαφλής.
