Το ΥπΑΑΤ δήλωσε στην EFSA ότι η χώρα μας έχει 16 εκ. αιγοπρόβατα, τώρα λέει ότι θα κάνει καταμέτρηση ζώων

Η αιγοπροβατοτροφία παραμένει ένας από τους βασικούς πυλώνες της ελληνικής υπαίθρου. Στηρίζει την οικονομική και κοινωνική ζωή ορεινών και μειονεκτικών περιοχών και αξιοποιεί τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας, όπως το κλίμα, το έδαφος και τη μακρά παράδοση στην παραγωγή ποιοτικών ζωικών προϊόντων.

Ωστόσο, η βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων δεν μπορεί πλέον να βασίζεται μόνο στις ενισχύσεις. Η ουσιαστική βελτίωση της παραγωγικότητας περνά μέσα από την ορθολογική διαχείριση, τη μείωση του κόστους και την παραγωγή προϊόντων υψηλής ποιότητας, με σεβασμό στο περιβάλλον.

Τα υφιστάμενα συστήματα εκτροφής και οι προκλήσεις τους

Στην πράξη συναντώνται εκτατικά, ημιεντατικά και εντατικά συστήματα εκτροφής. Στις εκτατικές μορφές, όπου τα επενδυμένα κεφάλαια είναι περιορισμένα και η διατροφή βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη βόσκηση, παρατηρείται συχνά χαμηλή παραγωγικότητα. Σε πολλές περιπτώσεις έχει εγκαταλειφθεί η παραδοσιακή οργάνωση της ποιμενικής διαχείρισης, με αποτέλεσμα υπερβόσκηση, μείωση της διαθέσιμης χονδροειδούς τροφής και αυξημένη εξάρτηση από συμπυκνωμένες ζωοτροφές.

Η χορήγηση μεγάλων ποσοτήτων δημητριακών χωρίς επαρκή χονδροειδή τροφή, ιδιαίτερα σε κρίσιμες παραγωγικές φάσεις, αυξάνει το κόστος και δεν εξασφαλίζει σταθερή απόδοση. Παράλληλα, η αύξηση του αριθμού των ζώων χωρίς αντίστοιχη βελτίωση της διαχείρισης οδηγεί σε μικρή παραγωγικότητα και περιορισμένη ανταγωνιστικότητα.

Αντίθετα, στις ημιεντατικές και εντατικές εκμεταλλεύσεις, όπου έχουν αναπτυχθεί κατάλληλες υποδομές και εφαρμόζεται οργανωμένη διαχείριση, καταγράφονται σαφώς καλύτερα αποτελέσματα. Η ορθολογική διατροφή, η καλλιέργεια κτηνοτροφικών φυτών, η εφαρμογή περιτροπικής βόσκησης και η σωστή οργάνωση της εκτροφής συνδέονται με αυξημένες αποδόσεις και καλύτερη ποιότητα προϊόντων.

Οι τέσσερις βασικοί πυλώνες της παραγωγικότητας

Η αριστοποίηση της ποιοτικής παραγωγής στηρίζεται σε τέσσερις αλληλένδετους παράγοντες.

Πρώτος παράγοντας είναι το ανθρώπινο δυναμικό. Η γνώση, η συνεχής επιμόρφωση και η ικανότητα διαχείρισης καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό το αποτέλεσμα. Ο παραγωγός που έχει τον έλεγχο της εκτροφής του και λαμβάνει αποφάσεις με βάση δεδομένα μπορεί να μειώσει απώλειες και να αυξήσει την κερδοφορία.

Δεύτερος παράγοντας είναι το ζωικό κεφάλαιο. Υγιή ζώα, με καλές αποδόσεις και προσαρμοστικότητα στο περιβάλλον και στο σύστημα εκτροφής, αποτελούν τη βάση για σταθερή παραγωγή.

Τρίτος παράγοντας είναι οι υποδομές. Στάβλοι, αρμεκτήρια, ψυκτικοί χώροι και εξοπλισμός επηρεάζουν άμεσα τις συνθήκες υγιεινής και διαβίωσης των ζώων. Ο σωστός σχεδιασμός των εγκαταστάσεων συμβάλλει στη μεγιστοποίηση των αποδόσεων, στη μείωση της εργασίας και στην τήρηση των απαιτήσεων για την ευζωία των ζώων και την προστασία του περιβάλλοντος.

Τέταρτος και εξίσου κρίσιμος παράγοντας είναι οι βοσκότοποι. Η ορθολογική αξιοποίησή τους μειώνει το κόστος παραγωγής, βελτιώνει την ποιότητα των προϊόντων και ενισχύει την ταυτότητά τους. Η εφαρμογή περιτροπικής βόσκησης και η αποφυγή υπερβόσκησης αποτελούν βασικά εργαλεία για τη διατήρηση της παραγωγικής τους ικανότητας.

Διατροφή και κόστος: το 65% της εξίσωσης

Η διατροφή αποτελεί πάνω από το 65% των ετήσιων εξόδων μιας εκτροφής. Δεν επηρεάζει μόνο το κόστος, αλλά και την ποσότητα και ποιότητα των παραγόμενων προϊόντων. Η εφαρμογή προγράμματος ορθολογικής διατροφής, προσαρμοσμένου στο είδος και τη φυλή των ζώων, στο παραγωγικό στάδιο και στις συνθήκες της εκτροφής, είναι απαραίτητη για τη βελτίωση της αποδοτικότητας. Παράλληλα, η διασφάλιση επαρκούς και ποιοτικού πόσιμου νερού αποτελεί βασική προϋπόθεση για την υγεία και την παραγωγικότητα του ζωικού κεφαλαίου.

Υγεία και πρόληψη: προϋπόθεση βιωσιμότητας

Η υγεία των ζώων συνδέεται άμεσα με την ποσότητα και την ποιότητα των προϊόντων. Κλινικές και υποκλινικές διαταραχές οδηγούν σε απώλεια εισοδήματος και υποβάθμιση του ζωικού κεφαλαίου. Η εφαρμογή προληπτικών συστημάτων υγιεινής, εμβολιασμών, απολυμάνσεων και μέτρων βιοασφάλειας είναι απαραίτητη για την προστασία της εκτροφής. Η πρόληψη μειώνει την ανάγκη φαρμακευτικών παρεμβάσεων και συμβάλλει στην παραγωγή ασφαλών προϊόντων, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας και της αγοράς.

Ποια κατεύθυνση μπορεί να ενισχύσει την παραγωγικότητα

Η σταδιακή αναβάθμιση ενός μέρους των εκτατικών εκτροφών προς ημιεντατικά σχήματα, ο εκσυγχρονισμός των υποδομών και η εφαρμογή ορθολογικών συστημάτων διατροφής και διαχείρισης βοσκοτόπων μπορούν να μειώσουν το κόστος και να αυξήσουν την αποδοτικότητα.

Η απομάκρυνση μη παραγωγικών ζώων, η βελτίωση της απόδοσης των βοσκοτόπων και η εφαρμογή περιτροπικής βόσκησης συμβάλλουν στη βιωσιμότητα της εκμετάλλευσης. Ο στόχος δεν είναι η άκριτη αύξηση του αριθμού των ζώων, αλλά η βελτίωση της παραγωγής ανά ζώο και η ενίσχυση της ποιότητας.

Ένα μοντέλο αιγοπροβατοτροφίας με προοπτική

Η αιγοπροβατοτροφία μπορεί να παραμείνει βασικός πυλώνας της ελληνικής υπαίθρου, αρκεί να στηριχθεί σε σωστή οργάνωση και ορθολογική διαχείριση. Η αξιοποίηση των βοσκοτόπων, η ισορροπημένη διατροφή, οι κατάλληλες υποδομές και η διασφάλιση της υγείας των ζώων αποτελούν πρακτικά εργαλεία στα χέρια του παραγωγού.

Η βελτίωση της παραγωγικότητας δεν έρχεται από την αύξηση των ζώων, αλλά από τη σωστή αξιοποίηση όσων υπάρχουν. Όταν άνθρωπος, ζώο, περιβάλλον και υποδομές λειτουργούν συντονισμένα, η εκτροφή μπορεί να παραμένει βιώσιμη, να παράγει προϊόντα ποιότητας και να δίνει ουσιαστικό εισόδημα στον κτηνοτρόφο.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία 01|24, «ΑΙΓΟΠΡΟΒΑΤΟΤΡΟΦΙΚΕΣ ΈΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΈΙΣ» Στεφανάκης Αλέξανδρος, σελ. 84-88

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, μέσω της Γενικής Διεύθυνσης Κτηνιατρικής, προχώρησε σε διευκρινίσεις σχετικά με τα μέτρα περιορισμού των μετακινήσεων αιγοπροβάτων σε περιοχές που έχουν πληγεί από την ευλογιά, με αφορμή σχετικά δημοσιεύματα.

Οριοθέτηση ζωνών και ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Η οριοθέτηση ζωνών προστασίας (έως 5 χιλιόμετρα από τις μολυσμένες εκτροφές), επιτήρησης (5-20 χιλιόμετρα) και περαιτέρω απαγορευμένων ζωνών (20-40 χιλιόμετρα), ορίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανάλογα με τη γεωγραφική θέση των εκτροφών αιγοπροβάτων στις οποίες έχει επιβεβαιωθεί κρούσμα ευλογιάς και εκδίδεται σχετική Εκτελεστική Απόφαση που είναι υποχρεωτικής εφαρμογής από το Κράτος Μέλος στο οποίο απευθύνεται.

Τυχόν τροποποίηση των ζωνών αυτών ή της διάρκειας εφαρμογής των μέτρων στις ζώνες αυτές καθορίζονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ανάλογα με την επιδημιολογική εικόνα της νόσου.

Διάρκεια ισχύος των μέτρων

Σύμφωνα με την Εκτελεστική Απόφαση «2026/458 σχετικά με την τροποποίηση της εκτελεστικής απόφασης (ΕΕ) 2024/2207 για ορισμένα μέτρα έκτακτης ανάγκης σχετικά με την ευλογιά των αιγοπροβάτων στην Ελλάδα» της 24ης Φεβρουαρίου 2026:

Τα μέτρα στις ζώνες προστασίας και επιτήρησης όλων των Περιφερειακών Ενοτήτων που έχουν κρούσματα και εφόσον δεν υπάρξουν νέα, ισχύουν μέχρι 30 Απριλίου.

Στις περαιτέρω απαγορευμένες ζώνες ισχύουν μέχρι 30 Ιουνίου.

Οι ζώνες προστασίας και επιτήρησης μετά τις 30 Απριλίου μεταπίπτουν σε περαιτέρω απαγορευμένες ζώνες εάν δεν έχουν άλλα κρούσματα.

Σε αυτή την περίπτωση, η αντίστοιχη Περιφερειακή Ενότητα θα καταστεί περαιτέρω απαγορευμένη μέχρι 30 Ιουνίου.

Η εγκύκλιος της Γενικής Διεύθυνσης Κτηνιατρικής «Απαγορευμένες Ζώνες λόγω επιβεβαίωσης εστιών Ευλογιάς των προβάτων και αιγών στην Ελλάδα - Τροποποίηση της παρ. Α και της παρ. Β της με αριθ. πρωτ. 1750/388758/18.12.2023 εγκυκλίου», που εκδόθηκε στις 25 Φεβρουαρίου, περιγράφει αναλυτικά τις ζώνες προστασίας, επιτήρησης και περαιτέρω απαγορευμένων ζωνών σε όλη τη χώρα.

Μέτρα περιορισμού μετακινήσεων αιγοπροβάτων

Υπενθυμίζεται ότι τα μέτρα περιορισμού μετακινήσεων αιγοπροβάτων στις παραπάνω ζώνες είναι τα εξής:

Καθολική απαγόρευση όλων των μετακινήσεων αιγοπροβάτων εντός των ζωνών προστασίας, επιτήρησης και της περαιτέρω απαγορευμένης ζώνης, (με εξαίρεση τις μετακινήσεις προς σφαγή όπου έχει χορηγηθεί σχετική έγκριση με διαδικασία δειγματοληψίας σιέλου).

Απαγορεύονται όλες οι μετακινήσεις αιγοπροβάτων από όλες τις απαγορευμένες ζώνες εκτός της περιμέτρου της περαιτέρω απαγορευμένης ζώνης για οποιοδήποτε λόγο.

Απαγορεύεται αυστηρά η βόσκηση στις ζώνες προστασίας, επιτήρησης καθώς και στην περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη.

Επιτρέπονται οι μετακινήσεις αιγοπροβάτων από τις ελεύθερες περιοχές προς προορισμό που βρίσκεται εντός των απαγορευμένων ζωνών μόνον αν έχει δοθεί άδεια από την αρμόδια αρχή και εφόσον τα ζώα μετακινούνται απευθείας σε σφαγείο με σκοπό την άμεση σφαγή, έως τις ημερομηνίες που προβλέπονται για καθεμία απαγορευμένη ζώνη.

Απαγορεύεται οποιαδήποτε ανασύσταση εκτροφών αιγοπροβάτων σε περιοχές που βρίσκονται εντός της περαιτέρω απαγορευμένης ζώνης.

Απαγορεύεται η διέλευση φορτίων ζώντων αιγοπροβάτων από τις ζώνες προστασίας, επιτήρησης και περαιτέρω απαγορευμένης ζώνης.

Απαγορεύονται όλες οι μετακινήσεις εντός της ελληνικής επικράτειας με σκοπό την συμμετοχή τους σε εκθέσεις ζώων, πανηγύρια, αγορές ζώων, εορταστικές εκδηλώσεις κλπ.

Συνεχίζονται τα μέτρα αστυνόμευσης για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων και οι συλλήψεις των κτηνοτρόφων.

Έτσι στις 2/3/2026 συνελήφθησαν τρεις κτηνοτρόφοι, στην περιοχή Αφροξυλιά Ναυπακτίας, να μεταφέρουν συνολικά τριάντα έξι (36) πρόβατα και οχτώ (8) αρνιά, τα οποία έφεραν την προβλεπόμενη σήμανση, χωρίς τα απαραίτητα έγγραφα για τη μετακίνηση τους.

Ωστόσο οι εν λόγω συλληφθέντες, μετά από κάποιες ώρες κράτησης αφέθησαν ελεύθεροι κατόπιν προφορικής εντολής της Εισαγγελέως Πρωτοδικών Αιτωλοακαρνανίας, προκειμένου να συνταχθούν σχετικές κτηνιατρικές εκθέσεις.

Τα ζώντα ζώα και οχήματα κατασχέθηκαν από το Α.Τ. Ναυπακτίας αλλά ακολούθως αποδόθηκαν υπό μεσεγγύηση, καθώς με Απόφαση της Διεύθυνσης Κτηνιατρικής Π.Ε. Αιτωλοακαρνανίας διατάχθηκε η επιστροφή αυτών στους χώρους της σταβλικής εγκατάστασης αναχώρησης, όπου εν συνεχεία θα εξετασθούν από κτηνιάτρους του Τμήματος Κτηνιατρικής Αγρινίου, προκειμένου διαπιστωθεί εάν πάσχουν από τη νόσο της ευλογιάς και θα αποφασισθεί η περαιτέρω διαχείρισή τους.

Τον εντοπισμό του πρώτου επιβεβαιωμένου κρούσματος ευλογιάς προβάτων στην Ήπειρο, σε εκτροφή στη Βαλανιδοράχη του Δήμου Πάργας, γνωστοποίησε ο περιφερειάρχης Ηπείρου, Αλέξανδρος Καχριμάνης, έπειτα από τα αποτελέσματα των εργαστηριακών αναλύσεων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε, η ζωονόσος εντοπίστηκε σε μονάδα 40 ζώων, ενώ με την επιβεβαίωση του θετικού δείγματος ενεργοποιήθηκαν τα προβλεπόμενα ευρωπαϊκά πρωτόκολλα.

Παράλληλα, οι κτηνιατρικές υπηρεσίες διεξάγουν έρευνα για την προέλευση του ιού, προκειμένου να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ύπαρξης άλλης εστίας στην περιοχή.

Κλιμάκια της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας πραγματοποιούν ελέγχους και ιχνηλατήσεις σε ακτίνα 5 χιλιομέτρων από τη μονάδα.

Μέχρι στιγμής δεν έχει εντοπιστεί άλλο ύποπτο ή θετικό περιστατικό σε γειτονικές εκμεταλλεύσεις.

Σύμφωνα με τον κ. Καχριμάνη, ήδη έχουν τεθεί σε εφαρμογή τα περιοριστικά μέτρα που προβλέπονται, μεταξύ των οποίων απαγόρευση μετακινήσεων ζώων από και προς την πληγείσα ζώνη, αυστηρά μέτρα βιοασφάλειας στις κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις και συνεχής επιτήρηση της περιοχής.

Μέτρα για το Πάσχα

Εν μέσω συνεχιζόμενων κρουσμάτων ευλογιάς αιγοπροβάτων και λίγες εβδομάδες πριν την πασχαλινή περίοδο, η ΕΘΕΑΣ παρενέβη προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ζητώντας την άμεση λήψη προληπτικών μέτρων. Με επιστολή της προτείνει τρεις συγκεκριμένες παρεμβάσεις που αφορούν τις μετακινήσεις ζώων, την ιχνηλασιμότητα και την αυστηροποίηση των κυρώσεων. Συγκεκριμένα ζητά:

1) Ανάπτυξη και τοποθέτηση συστημάτων απολύμανσης των ελαστικών των μεταφορικών αυτοκινήτων ζώων, ώστε κατά την επίσκεψή τους σε οποιαδήποτε εγκατάσταση κτηνοτρόφου ή εμπόρου να πραγματοποιείται αυτόματη απολύμανση. Πρόκειται για μέτρο χαμηλού κόστους, το οποίο μπορεί να εγκατασταθεί εύκολα και άμεσα. Ήδη, ορισμένοι κτηνοτροφικοί συνεταιρισμοί και επιχειρήσεις εφαρμόζουν αυτό το απλό και αποτελεσματικό σύστημα.

2) Υποχρεωτική εφαρμογή συστήματος καταγραφής μετακινήσεων με GPS για όλα τα επαγγελματικά οχήματα μεταφοράς ζώντων ζώων, ώστε να διασφαλίζεται η ιχνιλασιμότητα των μετακινήσεων, να αποτρέπεται η λαθραία διακίνηση και να ενισχύεται η επιτήρηση των μέτρων ενόψει του Πάσχα.

3) Άμεση τροποποίηση των διατάξεων επιβολής κυρώσεων και προστίμων, καθώς ο σημερινός ρυθμός επιβολής και η μακρά περίοδος οριστικοποίησής τους δεν επιφέρουν το αναμενόμενο αποτρεπτικό αποτέλεσμα. Προτείνεται, για όσους προβαίνουν σε μετακινήσεις ή μεταφορές ζώων κατά παράβαση των μέτρων, η αναστολή λειτουργίας της επιχείρησής τους για ένα έτος. Η πρόταση αυτή βασίζεται στην εμπειρία από την πανώλη των μικρών μηρυκαστικών, όπου τα υφιστάμενα διοικητικά ή δικαστικά μέτρα δεν έχουν ακόμη οδηγήσει στον εντοπισμό των υπευθύνων για τη διασπορά της νόσου στη χώρα.

Σε καθεστώς καραντίνας τέθηκε κτηνοτροφική μονάδα στην Πρέβεζα, μετά τον εντοπισμό ύποπτων συμπτωμάτων που παραπέμπουν σε πιθανό κρούσμα ευλογιάς προβάτων, θέτοντας σε αυξημένη επιφυλακή τις κτηνιατρικές αρχές της Περιφέρειας Ηπείρου.

Υπενθυμίζεται ότι μέχρι στιγμής δεν είχε καταγραφεί κανένα κρούσμα ευλογιάς σε αιγοπρόβατα στην Ήπειρο.

Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες της Περιφέρειας Ηπείρου προχώρησαν σε δειγματοληψίες και ελέγχους στην εκμετάλλευση και στην ευρύτερη ζώνη, εφαρμόζοντας τα προβλεπόμενα μέτρα βιοασφάλειας και περιορισμού των μετακινήσεων.

Παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη η ιχνηλάτηση των πρόσφατων κινήσεων του κοπαδιού που αποτελείται από 40 πρόβατα.

Η εργαστηριακή επιβεβαίωση αναμένεται έως την Τετάρτη, οπότε και θα διαμορφωθεί σαφής εικόνα για την πορεία της υπόθεσης και τα επόμενα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν.

Άμεσα μέτρα περιορισμού

Μέχρι την έκδοση των αποτελεσμάτων, η μονάδα βρίσκεται υπό αυστηρό περιορισμό, με βασικά μέτρα:
Απαγόρευση μετακίνησης ζώων
Έλεγχο πρόσβασης στη μονάδα
Συνδρομή της Αστυνομίας για την τήρηση των μέτρων
Στόχος είναι η αποτροπή πιθανής διασποράς της ασθένειας σε γειτονικές εκτροφές.

Έλεγχοι και απολυμάνσεις

Παράλληλα, οι κτηνιατρικές υπηρεσίες πραγματοποίησαν:
επιτόπιους ελέγχους,
εκτεταμένες απολυμάνσεις στον χώρο της εκτροφής,
καθαρισμό των διαδρομών που χρησιμοποιούνται από το κοπάδι και τον κτηνοτρόφο.

Οι αρχές παραμένουν σε επιφυλακή έως την επιβεβαίωση των εργαστηριακών αποτελεσμάτων, καθώς η έγκαιρη αντίδραση θεωρείται κρίσιμη για τον περιορισμό της νόσου.

Το ζήτημα των πρόσφατων κρουσμάτων αφθώδους πυρετού στην Κύπρο φέρνει με ερώτηση προτεραιότητας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ο ευρωβουλευτής Γιώργος Γεωργίου (The Left), απευθύνοντάς την προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η ερώτηση κατατέθηκε στις 24 Φεβρουαρίου 2026 στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και απευθύνεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ζητώντας άμεσα μέτρα στήριξης της κυπριακής κτηνοτροφίας.

Συγκεκριμένα, τίθεται ζήτημα ενεργοποίησης της ενωσιακής τράπεζας εμβολίων, χρηματοδότησης μέτρων βιοασφάλειας και διασφάλισης επαρκών αποζημιώσεων για τις πληγείσες εκμεταλλεύσεις, λόγω της υψηλής μεταδοτικότητας της νόσου και των σοβαρών οικονομικών επιπτώσεων που ενδέχεται να προκύψουν.

Ακολουθεί η πλήρης κοινοβουλευτική ερώτηση

Γιώργος Γεωργίου (The Left)

Θέμα: Κρούσματα αφθώδους πυρετού στην Κύπρο και ανάγκη για άμεση ενωσιακή στήριξη

Τις τελευταίες ημέρες, η Κύπρος βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα απειλή για την κτηνοτροφία της – έναν τομέα του οποίου η επιβίωση βρίσκεται ήδη υπό σοβαρή απειλή – καθώς αναφέρθηκαν τα πρώτα ενεργά κρούσματα αφθώδους πυρετού. Υπενθυμίζεται ότι κρούσματα είχαν εντοπιστεί και στις κατεχόμενες από την Τουρκία περιοχές της Κύπρου τον Δεκέμβριο του 2025, γεγονός που εγείρει ερωτήματα και ανησυχίες σχετικά με ενδεχόμενη ανεπαρκή αντίδραση της Κυπριακής Κυβέρνησης απέναντι στη διασπορά της νόσου.

Δεδομένης της υψηλής μεταδοτικότητας της νόσου και των εξαιρετικά σοβαρών επιπτώσεων που θα μπορούσε να επιφέρει για την κυπριακή κτηνοτροφία, η διασφάλιση της υγείας του ζωικού κεφαλαίου και της βιωσιμότητας της εγχώριας παραγωγής – τόσο κατά τη διάρκεια της κρίσης όσο και μακροπρόθεσμα – αποτελεί ζήτημα μείζονος εθνικής και πανευρωπαϊκής σημασίας. Οι εκμεταλλεύσεις αντιμετωπίζουν σημαντικές οικονομικές απώλειες και η υφιστάμενη στήριξη από εθνικά ή ενωσιακά εργαλεία δεν επαρκεί για την πλήρη αποκατάσταση των ζημιών.

Με βάση τα ανωτέρω, ερωτάται η Επιτροπή:

Ποια άμεσα μέτρα προτίθεται να λάβει για την αποστολή, μέσω της ενωσιακής τράπεζας εμβολίων, επαρκούς αριθμού δωρεάν δόσεων εμβολίου ώστε να αντιμετωπιστεί πλήρως η επιδημία, και αν έχει λάβει σχετικό αίτημα από την Κυπριακή Δημοκρατία;

Με ποιον τρόπο θα συμβάλει στη χρηματοδότηση μέτρων βιοασφάλειας και στη διασφάλιση επαρκούς αποζημίωσης των κτηνοτρόφων;

Πώς θα παράσχει τεχνική υποστήριξη για την υιοθέτηση αποτελεσματικών μεθόδων πρόληψης και ελέγχου, προσαρμοσμένων στις ιδιαίτερες γεωγραφικές και επιδημιολογικές συνθήκες της χώρας;

Η ερώτηση στη βάση κοινοβουλευτικών ερωτήσεων του Ε.Κ. βρίσκεται εδώ

Δείτε το επίσημο έγγραφο της ερώτησης εδώ

Σε ιστορικό χαμηλό έχει φτάσει η κτηνοτροφία - και κυρίως η αιγοπροβατοτροφία - εξαιτίας της κατάστασης, που έχει δημιουργηθεί στον αγροτικό χώρο.

Τα πολυάριθμα προβλήματα, που αντιμετώπισε ειδικά τα τελευταία χρόνια κι έχουν συσσωρευθεί, οι συνταξιοδοτήσεις κτηνοτρόφων, που δεν οδηγούν συχνά στη διαδοχή των εκμεταλλεύσεων, το κόστος αγροτικών εφοδίων και η μάστιγα της ευλογιάς έχουν οδηγήσει σε μία άνευ προηγουμένου κατάσταση στον χώρο της κτηνοτροφίας. Άπαντες παραδέχονται πως η Κτηνοτροφία βιώνει από τις χειρότερες μέρες της, τόσο από πλευράς εισοδήματος, όσο κι από την άποψη της απογοήτευσης, μετά το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα το κόστος ζωοτροφών έχει φτάσει να είναι μεγαλύτερο από την αξία της ίδιας της παραγωγής.

ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΕΙΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

Σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν κατά την αυλαία της Εξεταστικής Επιτροπής για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, υπήρξε ένα μεγάλο φαγοπότι στον χώρο, ειδικά της Κτηνοτροφίας. Το 2016 είχαν μεταβιβαστεί 1.200 δικαιώματα, το 2018 2.000 δικαιώματα και το 2019, 3.000. Όμως, από το 2020 κι έπειτα τα δικαιώματα στα βοσκοτόπια αυξάνονται με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Το 2020 και 2021 γίνονται 8.000, και μετά την κατάργηση της απόφασης Σπήλιου Λιβανού, όπως ειπώθηκε από βουλευτές της αντιπολίτευσης γίνεται το «μεγάλο πάρτι». Το 2022 τα βοσκοτοπικά δικαιώματα γίνονται 17.000 το 2023, φτάνουν τις 28.000 και το 2024, φτάνουμε στα 30.000 δικαιώματα, που αποκτήθηκαν με εικονικό τρόπο από το 2019 έως το 2021 μέσω του αριθμού των ζώων.

ΣΤΑ ΤΥΦΛΑ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων της Διακομματικής Αγροτικής Επιτροπής προέκυψε πως μετά το σκάνδαλο στον ΟΠΕΚΕΠΕ και τη μεταφορά του στην ΑΑΔΕ, ουδείς γνωρίζει ποια είναι η ακριβής εικόνα του ζωικού κεφαλαίου. Αυτό έχει αρνητικές επιδράσεις και σε συναφείς κλάδους της αγροτικής οικονομίας: καταστήματα ζωοτροφών, γεωτεχνικές μελέτες και εμπόριο αγροτικών εφοδίων κ.ά. Άγνωστο παραμένει και τι συμβαίνει με τον τομέα του γάλακτος, αφού παρά τις θανατώσεις, όπως παρατήρησαν κι εκπρόσωποι φορέων, όπως ο πρόεδρος του ΣΕΚ, Δημήτρης Μόσχος αλλά και βουλευτές, εισηγητές επιτροπών, η γαλακτοπαραγωγή κυμαίνεται στα ίδια πάνω – κάτω επίπεδα, γεγονός που αφήνει οσμή σκανδάλου για τις ελληνοποιήσεις. Άγνωστο, επίσης, παραμένει, πόσοι και ποιοι παραγωγοί έχουν μέχρι στιγμής κάνει το εμβόλιο στα ζώα τους, φοβούμενοι μήπως κολλήσουν τα κοπάδια τους και τα θανατώσουν.

ΧΑΜΗΛΩΣΕ ΚΙ ΑΛΛΟ Ο ΔΕΙΚΤΗΣ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Το ισοζύγιο μεταξύ φυτικής και ζωικής, όπως επισημάνθηκε από καθηγητές του Γεωπονικού Πανεπιστημίου της Αθήνας, κατέβηκε κάτω από το 30% και διαμορφώνεται κοντά στο 75% με 25% αντίστοιχα. Εξάλλου τονίστηκε πως η κτηνοτροφία βιώνει τις χειρότερες μέρες της λόγω των συνταξιοδοτήσεων, της μείωσης ζωικού κεφαλαίου στη Θεσσαλία μετά την καταστροφή του Daniel, τις αλλεπάλληλες θανατώσεις ζώων σε πολλές περιοχές της χώρας λόγω της ευλογιάς και της πανώλης των αιγοπροβάτων κ.ά. Η ευλογιά, όμως, όπως ειπώθηκε κι από συνεταιριστές, έχει καταλήξει να είναι ο εφιάλτης των κτηνοτρόφων.

ΠΕΡΙ ΤΑ 10,6 ΕΚΑΤ. ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΙΓΟΠΡΟΒΑΤΑ

Ο καθηγητής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Γεώργιος Παπαδομιχελάκης, κατά την ομιλία του στην Αγροτική Διακομματική Επιτροπή της Βουλής υποστήριξε πως παρά τα αντικρουόμενα στοιχεία που υπάρχουν, η Ελλάδα έχει περί τα 8 εκατομμύρια πρόβατα, 2,6 εκατομμύρια αίγες, 595.000 βοοειδή και 586.000 χοίρους. Συγκριτικά με άλλα έτη, εξήγησε, έχει παρατηρηθεί μια πτώση στο ζωικό κεφάλαιο της τάξης περίπου του 3% για τα πρόβατα, 9% για τις αίγες, του 6,8% στα βοοειδή και μόνο στους χοίρους καταγράφεται μια αύξηση ύψους 2% περίπου. Αυτή η πτώση, εξήγησε, δεν άπτεται μόνο του ζωικού κεφαλαίου αλλά αφορά και στον αριθμό και το μέγεθος των εκμεταλλεύσεων. Εξήγησε πως η ελληνική κτηνοτροφική παραγωγή είναι κατακερματισμένη με πολλές, μη βιώσιμες εκμεταλλεύσεις και μικρό αριθμό ζώων Οι κτηνοτρόφοι πληρώνουν υψηλό κόστος για ζωοτροφές, που αντιστοιχεί στο 70% των μεταβλητών της παραγωγής. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως εξήγησε το κόστος των ζωοτροφών υπερβαίνει την αξία της ελληνικής ζωικής παραγωγής.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ

Ο ίδιος έδωσε έμφαση στην αναβάθμιση του εκπαιδευτικού υπόβαθρου των κτηνοτρόφων ώστε να υιοθετηθούν έξυπνα συστήματα, αυστηρά πρότυπα υγείας και ασφάλειας. Αναφέρθηκε στο γεγονός ότι με την κλιματική αλλαγή οι κτηνοτροφικές μονάδες οφείλουν να μειώσουν το ανθρακικό αποτύπωμα. Υποστήριξε πως πρέπει να αναδιαρθρωθεί ο κλάδος για να έχει βιωσιμότητα, να δοθεί βάρος στην κυκλική οικονομία στην ζωική παραγωγή, στην εκπαίδευση - κατάρτιση, στη συμβουλευτική, στην ανάπτυξη των ΠΟΠ και κυρίως στην αύξηση των συνεργατικών και συνεταιριστικών σχημάτων.

Συνεχίζονται οι συλλήψεις κτηνοτρόφων στην Θεσσαλία για παράνομη βόσκηση από την αστυνομία με στόχο την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.

Από τις αρμόδιες υφιστάμενες Υπηρεσίες της Γενικής Περιφερειακής Αστυνομικής Διεύθυνσης Θεσσαλίας πραγματοποιήθηκαν αντίστοιχα τέσσερις συλλήψεις κτηνοτρόφων και ειδικότερα:

• την 25/02/2026 και ώρα 16:15, στην Ελασσόνα, συνελήφθη ένας κτηνοτρόφος, διότι κατελήφθη να βόσκει τριάντα πρόβατα και κριάρια, ιδιοκτησίας του, σε απόσταση ογδόντα μέτρων περίπου από την σταβλική του εγκατάσταση,
• την 25/02/2026 και ώρα 17:55, στα Φάρσαλα, συνελήφθη ένας κτηνοτρόφος, διότι κατελήφθη να βόσκει τέσσερα πρόβατα ιδιοκτησίας του, σε απόσταση δέκα μέτρων περίπου από την σταβλική του εγκατάσταση,
• την 25/02/2026 και ώρα 16:00, στον Τύρναβο, συνελήφθησαν ένας ημεδαπός και ένας αλλοδαπός, διότι κατελήφθησαν να βόσκουν περί τα εκατόν είκοσι αιγοπρόβατα, ιδιοκτησίας του ημεδαπού, σε δημοτική χορτολιβαδική έκταση, σε απόσταση περίπου τετρακοσίων πενήντα μέτρων από την σταβλική εγκατάσταση.

Όσο πάντως οι κτηνοτρόφοι δεν πληρώνονται ενισχύσεις για την αγορά ζωοτροφών αναμένεται να αυξάνονται τα κρούσματα παράνομης βόσκησης.

Θυμίζουμε ότι το τελευταίο τετράμηνο του 2025 (Σεπτέμβρης-Δεκέμβρης), οι νέες εστίες ευλογιάς ήταν 1.162. Συγκεκριμένα:
Σεπτέμβρης: 303
Οκτώβρης: 323
Νοέμβρης: 323
Δεκέμβρης: 213

Τον Ιανουάριο του 2026, μειώθηκαν στις 80 οι νέες εστίες ευλογιάς.

Θυμίζουμε, ακόμα, ότι από τις 5 Δεκεμβρίου η Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής σταμάτησε να στέλνει στοιχεία στο σύστημα WAHIS.

Εν μέσω συνεχιζόμενων κρουσμάτων ευλογιάς αιγοπροβάτων και λίγες εβδομάδες πριν την πασχαλινή περίοδο, η ΕΘΕΑΣ παρενέβη προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ζητώντας την άμεση λήψη προληπτικών μέτρων. Με επιστολή της προτείνει τρεις συγκεκριμένες παρεμβάσεις που αφορούν τις μετακινήσεις ζώων, την ιχνηλασιμότητα και την αυστηροποίηση των κυρώσεων.

Η επιστολή έχει ως εξής:

Κύριοι Υπουργοί, 

Σε συνέχεια των συνεχιζόμενων κρουσμάτων της ευλογιάς των αιγοπροβάτων και της προσπάθειας που
καταβάλλεται για τον περιορισμό της, η ΕΘΕΑΣ αναγνωρίζοντας την ιδιαιτερότητα της περιόδου που θα
διανυθεί από τώρα έως το Πάσχα, μιας περιόδου κρίσιμης, λόγω των κλιματικών συνθηκών, για τον
έλεγχο της εξάπλωσης, προτείνει για άμεση εφαρμογή τα ακόλουθα τρία πρακτικά και δοκιμασμένα
μέτρα:

1) Ανάπτυξη και τοποθέτηση συστημάτων απολύμανσης των ελαστικών των μεταφορικών αυτοκινήτων ζώων, ώστε κατά την επίσκεψή τους σε οποιαδήποτε εγκατάσταση κτηνοτρόφου ή εμπόρου να
πραγματοποιείται αυτόματη απολύμανση. Πρόκειται για μέτρο χαμηλού κόστους, το οποίο μπορεί να
εγκατασταθεί εύκολα και άμεσα. Ήδη, ορισμένοι κτηνοτροφικοί συνεταιρισμοί και επιχειρήσεις
εφαρμόζουν αυτό το απλό και αποτελεσματικό σύστημα.

2) Υποχρεωτική εφαρμογή συστήματος καταγραφής μετακινήσεων με GPS για όλα τα επαγγελματικά
οχήματα μεταφοράς ζώντων ζώων, ώστε να διασφαλίζεται η ιχνιλασιμότητα των μετακινήσεων, να
αποτρέπεται η λαθραία διακίνηση και να ενισχύεται η επιτήρηση των μέτρων ενόψει του Πάσχα.

3) Άμεση τροποποίηση των διατάξεων επιβολής κυρώσεων και προστίμων, καθώς ο σημερινός ρυθμός επιβολής και η μακρά περίοδος οριστικοποίησής τους δεν επιφέρουν το αναμενόμενο αποτρεπτικό
αποτέλεσμα. Προτείνεται, για όσους προβαίνουν σε μετακινήσεις ή μεταφορές ζώων κατά παράβαση
των μέτρων, η αναστολή λειτουργίας της επιχείρησής τους για ένα έτος. Η πρόταση αυτή βασίζεται στην
εμπειρία από την πανώλη των μικρών μηρυκαστικών, όπου τα υφιστάμενα διοικητικά ή δικαστικά μέτρα
δεν έχουν ακόμη οδηγήσει στον εντοπισμό των υπευθύνων για τη διασπορά της νόσου στη χώρα.

Σε κάθε περίπτωση, βρισκόμαστε στη διάθεσή σας για οτιδήποτε σας είναι αναγκαίο.

Με εκτίμηση,
Παύλος Σατολιάς
Πρόεδρος Διοικητικού Συμβουλίου ΕΘ.Ε.Α.Σ.

Κατόπιν δημοσίευσης της σχετικής Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ 44441/2026, ΦΕΚ 971/Β/20-2-2026), ξεκινά η διαδικασία ενεργοποίησης του νέου θεσμού των εξουσιοδοτημένων κτηνιάτρων που θεσπίστηκε στο τέλος του 2025 (ΚΥΑ 362534/2025, ΦΕΚ 7205/Β/31-12-2025), στο πλαίσιο των έκτακτων μέτρων για την αντιμετώπιση της νόσου της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.

Συγκεκριμένα, οι εξουσιοδοτημένοι κτηνίατροι θα συνδράμουν στην κλινική επιτήρηση του ζωικού κεφαλαίου, στη διενέργεια των απαραίτητων δειγματοληψιών, με σκοπό την πραγματοποίηση εργαστηριακών διαγνώσεων (screening και επιβεβαιωτικών), στην επιτόπια συλλογή στοιχείων για την επιζωοτιολογική διερεύνηση της διασποράς της νόσου, στη διενέργεια απολυμάνσεων στις μολυσμένες εκμεταλλεύσεις προβάτων και αιγών, και στην επίβλεψη της θανάτωσης και υγειονομικής ταφής των ζώων μολυσμένων εκτροφών.

Ποια είναι η διαδικασία;

Η διαδικασία ενεργοποίησης των ιδιωτών εξουσιοδοτημένων κτηνιάτρων είναι απλή:

-Οι Περιφέρειες υποβάλλουν αιτιολογημένη εισήγηση ανά Περιφερειακή Ενότητα που πλήττεται από την ευλογιά στη Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του ΥΠΑΑΤ.

-Η Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του ΥΠΑΑΤ εγκρίνει την ανάθεση καθηκόντων επίσημων δραστηριοτήτων σε συγκεκριμένο αριθμό εξουσιοδοτημένων κτηνιάτρων για διάστημα έως 3 μήνες.

-Οι Περιφέρειες δημοσιεύουν πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος σε φυσικά πρόσωπα που επιθυμούν να αναλάβουν καθήκοντα ως εξουσιοδοτημένοι κτηνίατροι.

-Οι ενδιαφερόμενοι υποβάλουν αίτηση συμμετοχής.

-Συνάπτεται σύμβαση έργου διάρκειας 3 μηνών, με δυνατότητα ισόχρονης παράτασης μεταξύ της Περιφέρειας και του εξουσιοδοτημένου κτηνιάτρου.

Για συμμετοχή, οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να πληρούν σωρευτικά τις εξής προϋποθέσεις:

α) να ασκούν νόμιμα το κτηνιατρικό επάγγελμα,

β) να μην κατέχουν άδεια λιανικής ή χονδρικής πώλησης κτηνιατρικών φαρμάκων και να μην απασχολούνται σε επιχειρήσεις παραγωγής, εισαγωγής, εμπορίας και διάθεσης κτηνιατρικών φαρμάκων,

και γ) να μην υπηρετούν ως μισθωτοί κτηνίατροι στον ευρύτερο Δημόσιο τομέα.

Αμοιβές των κτηνιάτρων 

Σύμφωνα με την απόφαση, η αμοιβή των εξουσιοδοτημένων κτηνιάτρων για κάθε επίσκεψη σε εκμετάλλευση αιγοπροβάτων καθορίζεται ως εξής:

Για εκμεταλλεύσεις με 1-50 ζώα: 28 ευρώ.
Για εκμεταλλεύσεις με 1-50 ζώα σε ορεινές περιοχές: 56 ευρώ.
Για εκμεταλλεύσεις με 51- 250 ζώα: 40 ευρώ.
Για εκμεταλλεύσεις με 51- 250 ζώα σε ορεινές περιοχές: 69 ευρώ.
Για εκμεταλλεύσεις με 251-500 ζώα: 53 ευρώ.
Για εκμεταλλεύσεις με 251-500 ζώα σε ορεινές περιοχές: 81 ευρώ.
Για εκμεταλλεύσεις με 500+ ζώα: 65 ευρώ.
Για εκμεταλλεύσεις με 500+ ζώα σε ορεινές περιοχές: 93 ευρώ.

Οι δαπάνες για τις αμοιβές των εξουσιοδοτημένων κτηνιάτρων θα καλυφθούν από το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων του ΥΠΑΑΤ.

Υπενθυμίζεται ότι πρόσφατα ενεργοποιήθηκαν 97 στρατιωτικοί κτηνίατροι για την ενίσχυση της μάχης κατά της ευλογιάς, μετά από συνεργία των Υπουργείων Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Εθνικής Άμυνας.

Δήλωση του Γ. Γ. Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων, Σπύρου Πρωτοψάλτη:

«Στη μάχη κατά της ευλογιάς δεν περισσεύει κανείς. Μετά την ενεργοποίηση των στρατιωτικών κτηνιάτρων, προχωράμε με ένα ακόμη εργαλείο για την καταπολέμηση της νόσου. Η δυνατότητα συνδρομής εξουσιοδοτημένων ιδιωτών κτηνιάτρων δίνει στις Περιφέρειες τη δυνατότητα να ενισχύσουν τις δράσεις επιτήρησης στο πεδίο. Αυτό που απαιτείται τώρα είναι να τους ενεργοποιήσουν άμεσα, ώστε να ενισχυθεί η επιχειρησιακή τους ικανότητα, καθώς το επόμενο διάστημα είναι το πλέον κρίσιμο για την αποτελεσματική αντιμετώπιση αυτής της πραγματικής απειλής για την κτηνοτροφία μας».

Συνεχίζονται οι συλλήψεις κτηνοτρόφων για παράνομη βόσκηση από την αστυνομία με στόχο την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.

Ενώπιον του Εισαγγελέα θα οδηγηθεί ο 51χρονος κτηνοτρόφος από την Μαγνησία, ο οποίος συνελήφθη για παραβίαση των μέτρων βιοασφάλειας.

Η σύλληψη σημειώθηκε, στις 24/2/2026, στις 16:20 το μεσημέρι, στον επαρχιακό δρόμο Ριζομύλου–Καναλίων Μαγνησίας, όταν αστυνομικοί εντόπισαν τον 51χρονο να έχει βγάλει τα 200 πρόβατα ιδιοκτησίας του για βοσκή, σε απόσταση περίπου δύο χιλιομέτρων από την σταβλική του εγκατάσταση. 

Σε βάρος του σχηματίστηκε δικογραφία από το Αστυνομικό Τμήμα Βελεστίνου και, με εντολή εισαγγελέα, κρατήθηκε.

Πρόκειται για την πρώτη σύλληψη στη Μαγνησία για παραβίαση των μέτρων βιοασφάλειας.

Έχουν προηγηθεί αντίστοιχες συλλήψεις κτηνοτρόφων στην Λάρισα.

Στις 12/2/2026 συνελήφθη μια κτηνοτρόφος γιατί την έπιασαν να βόσκει 30 αίγες (κατσίκια) ιδιοκτησίας της, σε απόσταση 400 μέτρων περίπου από την σταβλική της εγκατάσταση.

Την ίδια ημέρα, στα Φάρσαλα, συνελήφθη ένας κτηνοτρόφος γιατί τον έπιασαν να βόσκει 60 πρόβατα ιδιοκτησίας του, σε απόσταση 300 μέτρων περίπου από την σταβλική του εγκατάσταση.

Όσο πάντως οι κτηνοτρόφοι δεν πληρώνονται ενισχύσεις για την αγορά ζωοτροφών αναμένεται να αυξάνονται τα κρούσματα παράνομης βόσκησης.

Δημοσιεύθηκε στη Διαύγεια η δέσμευση κονδυλίου για την έγκριση προγράμματος οικονομικών αποζημιώσεων, ενισχύσεων και λειτουργικών δαπανών, που προκύπτουν από την επιβολή κτηνιατρικών μέτρων εξυγίανσης του ζωικού κεφαλαίου της χώρας (διερεύνηση, πρόληψη, επιτήρηση, έλεγχος, εκρίζωση, έκτακτες επεμβάσεις), στο πλαίσιο εφαρμογής των ισχυουσών ειδικών κτηνιατρικών διατάξεων, για το έτος 2026.

Το συνολικό κονδύλι της παρούσας απόφασης για το έτος 2026 είναι ύψους 50.000.000 ευρώ, (που αναλύεται σε 40.000.000 ευρώ για αποζημιώσεις κτηνοτρόφων, σε 2.000.000 ευρώ για ενισχύσεις και σε 8.000.000 ευρώ για κάλυψη λειτουργικών δαπανών των Περιφερειών).

Αποζημιώσεις λόγω ευλογιάς

Για τον υπολογισμό της καταβολής αποζημίωσης στον εκτροφέα λαμβάνεται υπόψη η μοναδιαία αξία ανά ζώο ή προϊόν, βάσει της ηλικίας του ζώου, των γενεαλογικών στοιχείων καθαροαιμίας που πιστοποιούνται από επίσημα έγγραφα, της παραγωγικής ικανότητας του ζώου, των τιμολογίων αγοράς/πώλησης ζώων κατά τη διάρκεια των τριών (3) μηνών που προηγούνται της επιβολής μέτρων θανάτωσης/σφαγής, τυχόν ελαττωμάτων του ζώου, τα οποία μειώνουν την πραγματική του εμπορική αξία.

Για πρόβατα και αίγες με επίσημα γενεαλογικά πιστοποιητικά καθαροαιμίας
1. Αμνοί ή ερίφια έως 3 μηνών μέχρι ογδόντα (80,00) ευρώ,
2. Αμνοί ή ερίφια από 3 μηνών και 1 ημέρα έως 6 μηνών μέχρι εκατό (100,00) ευρώ,
3. Πρόβατα ή αίγες από 6 μηνών και 1 ημέρα έως 3 ετών μέχρι διακόσια πενήντα (250,00) ευρώ,
4. Πρόβατα ή αίγες από 3 ετών και 1 ημέρα έως 5 ετών μέχρι 80% της τιμής του σημείου 3,
5. Πρόβατα ή αίγες άνω των 5 ετών και 1 ημέρα μέχρι 60% της τιμής του σημείου 3,
6. Κριοί ή τράγοι αναπαραγωγής ηλικίας 6 μηνών έως 3 ετών μέχρι πεντακόσια (500,00) ευρώ,
7. Κριοί ή τράγοι αναπαραγωγής ηλικίας από 3 ετών και 1 ημέρα έως 4 ετών μέχρι 80% της τιμής του σημείου 6,
8. Κριοί ή τράγοι αναπαραγωγής ηλικίας άνω των 4 ετών μέχρι 60% της τιμής του σημείου 6.

Για πρόβατα και αίγες κοινών ή ημίαιμων φυλών
1. Αμνοί ή ερίφια έως 3 μηνών μέχρι εβδομήντα (70,00) ευρώ,
2. Αμνοί ή ερίφια από 3 μηνών και 1 ημέρα έως 6 μηνών μέχρι ενενήντα (90,00) ευρώ,
3. Πρόβατα ή αίγες από 6 μηνών και 1 ημέρα έως 3 ετών μέχρι διακόσια είκοσι (220) ευρώ,
4. Πρόβατα ή αίγες από 3 ετών και 1 ημέρα έως 5 ετών μέχρι 80% της τιμής του σημείου 3,
5. Πρόβατα ή αίγες άνω των 5 ετών και 1 ημέρα μέχρι 60% της τιμής του σημείου 3,
6. Κριοί ή τράγοι αναπαραγωγής ηλικίας 6 μηνών έως 3 ετών μέχρι τριακόσια είκοσι (320,00) ευρώ,
7. Κριοί ή τράγοι αναπαραγωγής ηλικίας από 3 ετών και 1 ημέρα έως 4 ετών μέχρι 80% της τιμής του σημείου 6.
8. Κριοί ή τράγοι αναπαραγωγής ηλικίας άνω των 4 ετών μέχρι 60% της τιμής του σημείου 6.

Διαβάστε όλη την απόφαση

Η προϊούσα πνευμονία των προβάτων αποτελεί ένα βραδείας εξέλιξης, χρόνιο νόσημα που οδηγεί σταδιακά σε προοδευτική αδυναμία και τελικά στον θάνατο των ζώων. Οφείλεται σε λέντι-ιό της οικογένειας των ρετροϊών και θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό πρόβλημα για την υγεία των προβάτων αλλά και για τη βιωσιμότητα των προβατοτροφικών εκμεταλλεύσεων. Η κύρια πηγή μόλυνσης θεωρείται η λήψη πρωτογάλακτος από μολυσμένη μητέρα, δηλαδή η κάθετη μετάδοση. Η σημασία και η έκταση της οριζόντιας μετάδοσης στις συνθήκες της χώρας μας δεν έχει πλήρως διερευνηθεί.

Πώς εκδηλώνεται η νόσος

Η εξέλιξη της προϊούσας πνευμονίας είναι αργή και τα κλινικά συμπτώματα παρατηρούνται συχνότερα σε ζώα ηλικίας άνω των δύο ετών, παρότι η μόλυνση συνήθως συμβαίνει πολύ νωρίτερα. Η συχνότερη μορφή στη χώρα μας είναι η αναπνευστική. Τα ζώα εμφανίζουν προοδευτική δυσκολία στην αναπνοή και, σε προχωρημένα στάδια, έντονη δύσπνοια που εκδηλώνεται ως κοιλιακή αναπνοή. Σε καταστάσεις καταπόνησης, όπως συνωστισμός ή έντονη κίνηση, μπορεί να εμφανίζεται βήχας. Η κατάσταση επιδεινώνεται σταδιακά, με αποτέλεσμα την απίσχναση και τελικά τον θάνατο.

Η νόσος μπορεί επίσης να εμφανιστεί με νευρική μορφή, όπου παρατηρούνται συμπτώματα όπως αστάθεια, παραπληγία που εξελίσσεται σε παράλυση και καταλήγει σε θάνατο. Συχνές είναι και οι αρθρίτιδες, με διογκωμένες αρθρώσεις, κυρίως στον καρπό. Επιπλέον, χαρακτηριστική είναι η εικόνα της διάμεσης μαστίτιδας, κατά την οποία ο μαστός διογκώνεται και σκληραίνει έντονα.

Η διάγνωση

Η υποψία τίθεται από την κλινική εικόνα, όμως η οριστική διάγνωση απαιτεί εργαστηριακή επιβεβαίωση. Συνήθως πραγματοποιούνται ορολογικές εξετάσεις για την ανίχνευση αντισωμάτων κατά του ιού. Επειδή τα αντισώματα εμφανίζονται συνήθως σε ζώα άνω των δύο ετών, έχουν προταθεί και μοριακές μέθοδοι που ανιχνεύουν τον ίδιο τον ιό ή πρόδρομες μορφές του πριν από την εμφάνιση αντισωμάτων. Ωστόσο, τα πρωτόκολλα αυτά δεν έχουν αξιολογηθεί επαρκώς ως προς την αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητά τους όταν εφαρμόζονται στην πράξη για τον έλεγχο του νοσήματος.

Δεν υπάρχει θεραπεία – Ο έλεγχος βασίζεται στη διαχείριση

Θεραπεία ή εμβόλιο κατά της προϊούσας πνευμονίας δεν υπάρχουν. Ο έλεγχος του νοσήματος βασίζεται αποκλειστικά σε διαχειριστικά μέτρα και σε αυστηρή εφαρμογή κανόνων υγιεινής σε επίπεδο εκτροφής. Η εφαρμογή ενός προγράμματος ελέγχου είναι ιδιαίτερα απαιτητική και προϋποθέτει οργανωμένες εκτροφές που μπορούν να υιοθετήσουν σύγχρονες ζωοτεχνικές πρακτικές. Τα μέτρα οφείλουν να εφαρμόζονται συστηματικά για διάστημα τουλάχιστον πέντε ετών και περιλαμβάνουν την τακτική αιμοληψία όλων των ζώων και τη διενέργεια ορολογικών εξετάσεων ανά εξάμηνο για τον εντοπισμό των οροθετικών. Παράλληλα, κρίσιμη θεωρείται η σωστή διαχείριση του πρωτογάλακτος και η εφαρμογή τεχνητής γαλουχίας με χρήση υποκατάστατων γάλακτος, σε ξεχωριστό, καθαρό και απολυμασμένο χώρο, μακριά από τα ενήλικα ζώα.

Εξίσου σημαντική είναι η άμεση απομάκρυνση ζώων με εμφανή κλινική συμπτωματολογία ή σημαντική πτώση αποδόσεων, καθώς και η διατήρηση των ζώων αντικατάστασης σε χωριστό χώρο, χωρίς επαφή με το υπόλοιπο ποίμνιο. Σε περίπτωση αγοράς ζώων, αυτή θα πρέπει να γίνεται αποκλειστικά από εκτροφές πιστοποιημένα απαλλαγμένες από το νόσημα, ενώ απαραίτητος είναι και ο τακτικός καθαρισμός και η απολύμανση εγκαταστάσεων και εξοπλισμού με τα κατάλληλα απολυμαντικά.

Η σημασία για την ελληνική προβατοτροφία

Παρότι οι αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία των ζώων είναι σαφείς, ο συνολικός οικονομικός αντίκτυπος της νόσου στην παραγωγικότητα και στη βιωσιμότητα των εκτροφών δεν έχει υπολογιστεί με ακρίβεια. Ωστόσο, η προϊούσα πνευμονία θεωρείται ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα της προβατοτροφίας, με σημαντικές οικονομικές απώλειες. Η προϊούσα πνευμονία αναφέρεται συχνά σε εκτροφές σε όλη τη χώρα. Η έλλειψη επιδημιολογικών δεδομένων για τη διασπορά της νόσου δεν επιτρέπει τον αποτελεσματικό σχεδιασμό και την εφαρμογή προγραμμάτων ελέγχου και εκρίζωσης. Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι η διασπορά είναι ευρεία, ιδιαίτερα σε περιοχές με ανεπτυγμένη κτηνοτροφία.

Παράλληλα, συνεχίζεται η πώληση γεννητόρων από εκτροφές όπου δεν έχει διερευνηθεί η παρουσία του νοσήματος, ενώ και εισαγόμενοι γεννήτορες μπορεί να εμφανίζουν υψηλά ποσοστά οροθετικότητας. Σε έναν κλάδο με έντονο ενδιαφέρον για δημιουργία νέων μονάδων και αγορές γεννητόρων, η έλλειψη πιστοποιημένων απαλλαγμένων εκτροφών δημιουργεί σημαντικό κενό.

Η ανάγκη για εκτροφές-πυρήνες απαλλαγμένες από το νόσημα

Η δημιουργία εκτροφών-πυρήνων απαλλαγμένων από την προϊούσα πνευμονία αποτελεί ζήτημα μείζονος σημασίας για τη βιωσιμότητα της προβατοτροφίας σε εθνικό επίπεδο. Μέσα από τέτοιες εκτροφές μπορεί να επιτευχθεί καλύτερη κατανόηση της επιδημιολογίας του νοσήματος, ανάπτυξη εγχώριας αγοράς γεννητόρων απαλλαγμένων από την ασθένεια, περιορισμός των εισαγωγών, ανάδειξη και εξυγίανση των εγχώριων φυλών και τελικά βελτίωση της οικονομικότητας των εκμεταλλεύσεων.

Μια νόσος που απαιτεί οργάνωση και συνέπεια

Η προϊούσα πνευμονία δεν είναι μια οξεία ασθένεια, αλλά ένα νόσημα που εξελίσσεται αργά και μπορεί να υπονομεύσει σταδιακά μια εκτροφή. Η έγκαιρη διάγνωση, η σωστή οργάνωση της μονάδας και η συστηματική εφαρμογή μέτρων διαχείρισης αποτελούν βασικά εργαλεία για τη διασφάλιση της υγείας του κοπαδιού και της βιωσιμότητας της εκμετάλλευσης.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 4/2019 «Προϊούσα πνευμονία των προβάτων» Α. Ι. Γελασάκης και Ι. Μπόσης, σελ. 87-88.

Το θέμα της ευλογιάς απασχόλησε για 3η φορά από την έναρξη των συνεδριάσεων τη Διακομματική Αγροτική Επιτροπή.

Κι ενώ το ίδιο το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης παραδέχτηκε πως σε  479.821 ανέρχονται τα ζώα που έχουν θανατωθεί από τον Αύγουστο 2024 και έως τις 15 Φεβρουαρίου 2025 στο πλαίσιο της εφαρμογής των προβλεπόμενων υγειονομικών πρωτοκόλλων, η αντιπαράθεση της κυβερνητικής παράταξης με τους κτηνοτρόφους συνεχίστηκε χωρίς να υπάρξει αλλαγή στην γραμμή της ΝΔ, που επιμένει στην άρνηση των εμβολίων, επαναλαμβάνοντας πως ακολουθεί τις συμβουλές της επιτροπής εμπειρογνωμόνων.

Οι κτηνοτρόφοι δια των εκπροσώπων τους θεώρησαν πως ο αριθμός κρουσμάτων, που παρουσιάζει το ΥΠΑΑΤ, είναι πολύ περιορισμένος συγκριτικά με την εικόνα, που έχουν εκείνοι. Επισημάνθηκε μάλιστα, πως η νόσος έχει αρχίσει να χαμηλώνει ρυθμούς εξάπλωσης, όχι γιατί έγινε κάποια σημαντική προσπάθεια από πλευράς υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων αλλά διότι, όπως άφησαν να εννοηθεί, πολλοί παραγωγοί αναγκάστηκαν να εμβολιάσουν κάτω από το τραπέζι, προκειμένου ν’ αποφύγουν τη νοσηρή κατάσταση, που έζησαν άλλοι συνάδελφοί τους.

Για του λόγου το αληθές, ο Δημήτρης Μόσχος επισήμανε πως οι δυο βασικοί λόγοι που έχουμε μείωση των κρουσμάτων εξάπλωσης της ευλογιάς είναι οι καιρικές συνθήκες και «ο παράνομος εμβολιασμός».

Για το θέμα της ευλογιάς τέθηκαν ερωτήματα από βουλευτές στον πρόεδρο του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας, Δημήτρη Μόσχο και το έθεσε και ο πρόεδρος της ΕΘΕΑΣ, Παύλος Σατολιάς. Τα προβλήματα της κτηνοτροφίας τέθηκαν την επόμενη μέρα και από τον καθηγητή της Κτηνιατρικής Σχολής Θεσσαλονίκης, Γιώργο Αρσένο. Ο τελευταίος παραδέχτηκε ότι η ευλογιά ξέφυγε, όμως επέμεινε στην άποψη ότι δεν πρέπει να γίνουν τα εμβόλια, διότι δεν υπάρχουν οι κατάλληλοι μηχανισμοί ιχνηλασίας. Επίσης, επανέλαβε την άποψη και του υπουργείου, πως δεν θα μπορούσαν να ελεγχθούν ποια ζώα νοσούν και ποια όχι με τα συγκεκριμένα εμβόλια. Το γεγονός ότι δεν κατάφερε η Ελλάδα να συγκρατήσει την ευλογιά, όπως κι άλλες επιζωοτίες παραδέχτηκε εμμέσως και ο βουλευτής της ΝΔ Θεοφάνης Παππάς.

Σε κάθε περίπτωση οι παραγωγοί παρακολουθούν αμήχανοι μία κατάσταση που τους έχει φέρει στα όριά τους, καθώς σε 7 Περιφερειακές Ενότητες της χώρας η νόσος παραμένει ενεργή, φοβούμενοι πως οι επόμενοι στο κάδρο θα είναι οι ίδιοι. Κοινοβουλευτική παρέμβαση με επίκαιρη ερώτηση για τους παραγωγούς μηδικής που έχουν πάθει κι αυτοί οικονομική πανωλεθρία, εξαιτίας των κρουσμάτων ευλογιάς, έκανε η πρώην υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Φωτεινή Αραμπατζή. Ζήτησε μέριμνα για τις αποζημιώσεις, καθώς το πρόβλημα των παραγωγών πλέον μεταφέρεται στην εφοδιαστική αλυσίδα.

Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας, Δημήτρης Μόσχος επέμεινε πως ενώ έχει μειωθεί τρομακτικά το ζωικό κεφάλαιο της χώρας, τα στοιχεία του ΕΛΓΟ «ΔΗΜΗΤΡΑ» για το γάλα δείχνουν, το 2025 μάλιστα και ελαφριά αύξηση των τόνων, αφήνοντας εμμέσως αιχμές για ελληνοποιήσεις. Πώς είναι δυνατόν να συμβαίνει αυτό; Διερωτήθηκε ο κ. Δημήτρης Μόσχος μιλώντας στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής την ίδια στιγμή, που, όπως εξήγησε, υπάρχουν χιλιάδες θανατωμένα ζώα από την ευλογιά και χώρια από τον καταρροϊκό πυρετό;

Σύμφωνα με την εισηγήτρια του ΚΚΕ, Διαμάντω Μανωλάκου, παρότι το εμπορικό ισοζύγιο αγροτικών προϊόντων είναι πλεονασματικό, η χώρα παραμένει ελλειμματική κοντά στα 2 δις κυρίως σε κρέας - γαλακτοκομικά.
Κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων αρχικά από τον Νίκο Καραθανασόπουλο, ειδικό αγορητή του ΚΚΕ, όσο και από την πρόεδρο της Πλεύσης Ελευθερίας Ζωή Κωνσταντοπούλου σχολιάστηκε αρνητικά το ζήτημα των συλλήψεων κτηνοτρόφων και ζήτησαν να υπάρξει μέριμνα.
 

Οι βοσκότοποι δεν αποτελούνται από «καλά» και «κακά» φυτά. Αντίθετα, συνθέτουν ένα σύνθετο οικοσύστημα, όπου σχεδόν όλα τα είδη περιέχουν, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, ουσίες με δυνητικά τοξική δράση. Κι όμως, τα ζώα που βόσκουν δεν δηλητηριάζονται συστηματικά. Ο λόγος βρίσκεται σε έναν ιδιαίτερα εξελιγμένο μηχανισμό μάθησης και αυτορρύθμισης της κατανάλωσης τροφής.

Η κατανόηση αυτού του μηχανισμού δεν έχει μόνο επιστημονικό ενδιαφέρον· αποτελεί βασικό εργαλείο για τον κτηνοτρόφο που θέλει να μειώσει τις απώλειες και να διαχειριστεί σωστά το κοπάδι του σε λιβαδικά συστήματα με παρουσία τοξικών φυτών.

Η σχετική τοξικότητα των φυτών και τα βασικά συστατικά τους

Η απλή κατάταξη των λιβαδικών φυτών σε δηλητηριώδη και μη δηλητηριώδη δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, καθώς το ίδιο φυτό μπορεί, υπό διαφορετικές συνθήκες, να είναι αβλαβές ή τοξικό. Η τοξικότητα επηρεάζεται από το φαινολογικό και φυσιολογικό στάδιο, αλλά και από την κατάστασή του πριν από την κατανάλωση. Σε ορισμένα είδη αυξάνεται στα τελευταία στάδια ανάπτυξης, ενώ σε άλλα μειώνεται με την ωρίμανση. Αντίστοιχα, ο τεμαχισμός ή η μάρανση μπορεί να οδηγήσει σε απελευθέρωση τοξικών συστατικών, ενώ σε άλλα φυτά η τοξικότητα περιορίζεται μετά την ξήρανση, όπως συμβαίνει σε είδη του γένους Ranunculus. Στο Rheum rhabarbarum, διαφορετικά όργανα του φυτού διαφέρουν ως προς την τοξικότητά τους.

Τα φυτά των βοσκοτόπων παράγουν επίσης πλήθος δευτερογενών μεταβολιτών με πιθανή τοξική δράση, όπως αλκαλοειδή, τερπένια, τανίνες και φαινολικές ενώσεις, κυανογόνους γλυκοζίτες, νιτρικά άλατα και τοξίνες που σχετίζονται με μυκητιακά ενδόφυτα. Τα συστατικά αυτά δεν εντοπίζονται μόνο σε φυτά που προκαλούν εμφανή δηλητηρίαση, αλλά σε αγρωστώδη, πόες, θάμνους και δένδρα. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν οδηγούν σε άμεσα κλινικά συμπτώματα, αλλά λειτουργούν ρυθμιστικά, αποτρέποντας την υπερβολική κατανάλωση συγκεκριμένων ειδών.

Ο μηχανισμός «ορίου τοξικού συστατικού – κορεσμού»

Τα ζώα δεν επιλέγουν τυχαία τι θα βοσκήσουν. Μέσω της γεύσης, της όσφρησης, της όρασης και της αφής αναγνωρίζουν τα φυτά, όμως η τελική «απόφαση» διαμορφώνεται μετά την κατανάλωση.

Όταν ένα φυτό καταναλώνεται, τα τοξικά του συστατικά επιδρούν σε διάφορα όργανα του σώματος. Η αντίδραση αυτή μεταφέρεται μέσω νευρικών μηχανισμών και δημιουργεί ένα αίσθημα κορεσμού ή δυσφορίας. Το ζώο διακόπτει τη βόσκηση του συγκεκριμένου φυτού και στρέφεται σε άλλο. Η διαδικασία αυτή περιγράφεται ως «όριο τοξικού συστατικού – κορεσμού» και αποτελεί βασικό μηχανισμό αυτορρύθμισης.

Όταν η αδιαθεσία ή η ναυτία εμφανιστεί σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά την κατανάλωση, το ζώο αναπτύσσει αποστροφή για το φυτό και μειώνει ή διακόπτει την κατανάλωσή του. Αντίθετα, όταν τα τοξικά συστατικά δεν προκαλούν άμεσα συμπτώματα ή αυτά εκδηλώνονται με μεγάλη καθυστέρηση, η μάθηση δυσχεραίνεται.

Διαφορές μεταξύ ειδών και ατόμων

Η ευπάθεια στα τοξικά συστατικά διαφέρει μεταξύ των ειδών, αλλά και μεταξύ ατόμων του ίδιου κοπαδιού. Έχει καταγραφεί, για παράδειγμα, ότι τα πρόβατα εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στα αλκαλοειδή του Delphinium consolida σε σύγκριση με τα βοοειδή, ενώ τα βοοειδή είναι πιο ανθεκτικά στα αλκαλοειδή του λούπινου από ό,τι τα πρόβατα. Παράλληλα, σε επίπεδο κοπαδιού, ένα ποσοστό ζώων μπορεί να καταναλώνει φυτικό υλικό που τα υπόλοιπα αποφεύγουν, πιθανόν λόγω διαφορετικής ικανότητας αποτοξίνωσης ή ανοχής.

Θρέψη, καταπόνηση και προσαρμογή των ζώων

Η καλή θρεπτική κατάσταση ενισχύει την ικανότητα των ζώων να διαχειρίζονται την κατανάλωση τοξικών φυτών και να αποτοξινώνονται αποτελεσματικότερα. Ζώα που λαμβάνουν επαρκείς ποσότητες πρωτεΐνης και ενέργειας, είτε μέσω της βόσκησης είτε με συμπληρώματα, εμφανίζουν μικρότερη πιθανότητα υπερκατανάλωσης τοξικών ειδών. Αντίθετα, πεινασμένα ή υποσιτιζόμενα ζώα είναι πιθανότερο να καταναλώσουν φυτά με υψηλή περιεκτικότητα σε τοξικά συστατικά.

Παράλληλα, η καταπόνηση αποτελεί κρίσιμο παράγοντα. Μετακινήσεις σε άγνωστα λιβάδια, παρουσία θηρευτών ή έντονη διαχείριση αυξάνουν τη δραστικότητα των τοξικών ουσιών και ενδέχεται να επιδεινώσουν τις επιπτώσεις μιας δόσης που σε οικείο περιβάλλον θα ήταν ανεκτή.

Η εξοικείωση με τον βοσκότοπο παίζει επίσης σημαντικό ρόλο. Ζώα που έχουν ανατραφεί σε περιοχές όπου υπάρχουν συγκεκριμένα τοξικά φυτά και συνεχίζουν να βόσκουν σε αυτές εμφανίζουν προσαρμογή, ενώ ζώα που εισέρχονται για πρώτη φορά σε τέτοιες περιοχές ενδέχεται να μην αναγνωρίσουν τον κίνδυνο. Η μάθηση μεταδίδεται και κοινωνικά, καθώς τα νεαρά ζώα μιμούνται τις μητέρες τους και τα υπόλοιπα μέλη του κοπαδιού, αν και η συμπεριφορά μπορεί να μεταβληθεί όταν διαφορετικές αγέλες συνδυάζονται.

Η σημασία της ποικιλότητας και της διαχείρισης

Δεδομένου ότι σχεδόν όλα τα φυτά περιέχουν σε κάποιο βαθμό δευτερογενή συστατικά, η βιοποικιλότητα στους βοσκότοπους λειτουργεί προστατευτικά. Η ύπαρξη ποικιλίας ειδών επιτρέπει στα ζώα να κατανέμουν την κατανάλωση και να αποφεύγουν τη συσσώρευση τοξικών ουσιών από ένα μόνο φυτό. Η προοδευτική εισαγωγή ζώων σε περιοχές με παρουσία τοξικών φυτών, η εξασφάλιση εναλλακτικών βοσκών και επαρκούς νερού, καθώς και η καλή διατροφική κατάσταση του κοπαδιού αποτελούν βασικά προληπτικά μέτρα.

Τι σημαίνει αυτό για τον παραγωγό

Η παρουσία τοξικών φυτών σε έναν βοσκότοπο δεν συνεπάγεται αυτόματα κίνδυνο. Το κρίσιμο στοιχείο είναι η διαχείριση. Όταν ο κτηνοτρόφος γνωρίζει ότι τα ζώα μαθαίνουν μέσω εμπειρίας, ότι η θρέψη και η καταπόνηση επηρεάζουν την ανθεκτικότητά τους και ότι η ποικιλότητα λειτουργεί ως μηχανισμός εξισορρόπησης, μπορεί να περιορίσει ουσιαστικά τις αρνητικές συνέπειες.

Η κατανόηση των μηχανισμών προτίμησης και αποστροφής δεν είναι θεωρητική πολυτέλεια. Μεταφράζεται σε πρακτικές επιλογές στο πεδίο, που συμβάλλουν σε υγιές κοπάδι και βιώσιμη αξιοποίηση των βοσκήσιμων γαιών.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2019, «Τοξικά φυτά για τα ζώα», Θ. Γ. Παπαχρήστου, σελ. 75–80.

Τις τελευταίες ημέρες 3.000 ζώα προστέθηκαν σε αυτά που θανατώθηκαν από την ευλογιά, ανεβάζοντας το συνολικό νούμερο από την αρχή της νόσου στα 479.821 αιγοπρόβατα. 

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς των αιγοπροβάτων ενημερώνουν ότι η συνολική εικόνα της νόσου για το διάστημα, από τον Αύγουστο 2024 έως και 15 Φεβρουαρίου 2026, διαμορφώνεται ως εξής:

• 2.105 επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων
• 2.610 εκτροφές σε όλη τη χώρα
• 479.821 θανατώσεις αιγοπροβάτων

Παράλληλα, για την περίοδο 09–15 Φεβρουαρίου 2026, καταγράφηκαν 11 νέα κρούσματα, σε 7 Περιφερειακές Ενότητες:
Αιτωλοακαρνανίας: 2
Αχαΐας: 1
Ηλείας: 3
Καβάλας: 1
Ξάνθης: 2
Ροδόπης: 1
Σερρών: 1

Κατά τα άλλα το ΥπΑΑΤ μιλά για «αποκλιμάκωση της ευλογιάς».

Για πολλούς κτηνοτρόφους, η παρουσία άγριων ζώων κοντά στην εκτροφή αποτελεί μια γνώριμη εικόνα. Ωστόσο, τα άγρια κυνοειδή στο αγροτικό τοπίο δεν συνδέονται μόνο με τις άμεσες απώλειες από επιθέσεις σε κοπάδια. Πέρα από τη θήρευση, αλεπούδες, τσακάλια και λύκοι συμμετέχουν ενεργά στον κύκλο μετάδοσης ασθενειών που μπορούν να επηρεάσουν την υγεία των παραγωγικών ζώων, των ποιμενικών σκύλων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, του ανθρώπου.

Για τον κτηνοτρόφο, η σωστή ενημέρωση δεν αποτελεί υπερβολή αλλά εργαλείο διαχείρισης της εκμετάλλευσης, με τρόπο που προστατεύει το κοπάδι χωρίς να διαταράσσει τη φυσική ισορροπία.

Πώς εμπλέκονται οι αλεπούδες, τα τσακάλια και οι λύκοι

Τα άγρια κυνοειδή αποτελούν αναπόσπαστο κρίκο της τροφικής αλυσίδας. Μέσα από αυτή τη θέση μπορούν να λειτουργήσουν ως φορείς ή ενδιάμεσοι ξενιστές στη μετάδοση ασθενειών που οφείλονται σε ιούς, παράσιτα του πεπτικού και του κυκλοφορικού συστήματος, εξωπαράσιτα αλλά και μικροοργανισμούς. Οι λοιμώξεις αυτές μπορεί να αφορούν τα μηρυκαστικά, να μεταδοθούν στους ποιμενικούς σκύλους και σε ορισμένες περιπτώσεις να έχουν σημασία και για τη δημόσια υγεία.

Η λύσσα ως ο σοβαρότερος κίνδυνος

Μεταξύ των ασθενειών που συνδέονται με τα άγρια κυνοειδή, η λύσσα παραμένει η σημαντικότερη. Πρόκειται για θανατηφόρο νόσημα του νευρικού συστήματος, που μεταδίδεται μέσω του σάλιου μολυσμένων ζώων, κυρίως με δάγκωμα, γρατζούνισμα ή γλείψιμο.

Η μετάδοση μεταξύ φυτοφάγων ζώων είναι σπάνια, ωστόσο η εμφάνιση συμπτωμάτων όπως επιθετικότητα, φόβος, αποπροσανατολισμός ή δυσκολία στην κατάποση στα παραγωγικά ζώα απαιτεί άμεση ενημέρωση των αρμόδιων κτηνιατρικών αρχών. Στη χώρα μας εφαρμόζεται οργανωμένο πρόγραμμα επιτήρησης και εμβολιασμού της άγριας πανίδας έναντι της λύσσας.

Παρασιτικά νοσήματα στα μηρυκαστικά

Τα άγρια κυνοειδή συμμετέχουν στον κύκλο μετάδοσης παρασιτικών νοσημάτων που επηρεάζουν την υγεία και την παραγωγικότητα των κοπαδιών. Σε αυτά περιλαμβάνονται η εχινοκοκκίαση, η κοινουρίαση (βουρλαμάρα) και ορισμένες ταινιάσεις των προβάτων. Η μόλυνση των μηρυκαστικών γίνεται όταν καταπίνουν αυγά παρασίτων που αποβάλλονται με τα κόπρανα των κυνοειδών και επιμολύνουν τη βλάστηση ή το νερό.

Η εχινοκοκκίαση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μπορεί να προσβάλει και τον άνθρωπο, σχηματίζοντας κύστεις σε όργανα όπως το ήπαρ και οι πνεύμονες. Αντίθετα, η κοινουρίαση αφορά τα μικρά μηρυκαστικά και δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο. Παράλληλα, τα άγρια κυνοειδή μπορούν να μεταφέρουν ψύλλους και τσιμπούρια, αυξάνοντας την πίεση εξωπαρασιτώσεων στους βοσκότοπους.

Οι ποιμενικοί σκύλοι στο επίκεντρο

Οι ποιμενικοί σκύλοι, λόγω της άμεσης ή έμμεσης επαφής τους με άγρια σαρκοφάγα, αποτελούν κρίσιμο παράγοντα στη διαχείριση των ασθενειών. Εκτός από τη λύσσα, μπορούν να προσβληθούν από σοβαρές ιογενείς νόσους όπως η μόρβα και η παρβοϊωση, οι οποίες είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες για ανεμβολίαστα ζώα. Υπάρχουν επίσης εντερικά παράσιτα που μεταδίδονται μεταξύ άγριων κυνοειδών και ποιμενικών σκύλων, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συστηματική πρόληψη.

Πώς μπορεί να προστατευτεί η εκτροφή

Η προστασία της εκμετάλλευσης βασίζεται σε συνδυασμό γενικών και ειδικών μέτρων. Η οριοθέτηση των βοσκοτόπων, η αποφυγή διέλευσης από σημεία που χρησιμοποιούν τα άγρια ζώα και η σωστή διαχείριση απορριμμάτων μειώνουν τις πιθανότητες επαφής. Η τακτική φροντίδα των ποιμενικών σκύλων με εμβολιασμούς και προγράμματα αποπαρασίτωσης αποτελεί βασικό στοιχείο πρόληψης, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει η σωστή διαχείριση πτωμάτων και η σφαγή σε εγκεκριμένους χώρους, ώστε να διακόπτεται ο κύκλος μετάδοσης παρασιτικών ασθενειών.

Ισορροπία και υπευθυνότητα

Παρά τις προκλήσεις που δημιουργεί η δραστηριότητά τους, τα άγρια κυνοειδή αποτελούν μέρος του φυσικού οικοσυστήματος και συμβάλλουν στη διατήρηση της ισορροπίας, ελέγχοντας πληθυσμούς άλλων ειδών. Η πλήρης εξάλειψή τους δεν αποτελεί λύση και μπορεί να οδηγήσει σε νέες ανισορροπίες.

Για τον παραγωγό, το ζητούμενο δεν είναι η σύγκρουση με τη φύση, αλλά η σωστή διαχείριση. Η ενημέρωση και η εφαρμογή των απαραίτητων μέτρων μπορούν να διασφαλίσουν την προστασία της εκτροφής, χωρίς να διαταράσσεται η ισορροπία του αγροτικού περιβάλλοντος.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία,τεύχος 5/2016, «Ασθένειες που μεταδίδονται στα παραγωγικά ζώα από αλεπούδες, τσακάλια, λύκους», Ε.Γ. Φραγκιαδάκη, σελ. 79–80 

Αντιδράσεις έφεραν οι απαντήσεις της ΑΑΔΕ για τις πληρωμές των κτηνοτρόφων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, όσον αφορά τα κριτήρια που θέσπισε η κυβέρνηση με την έκδοση σχετικής ΚΥΑ για την κατανομή βοσκοτόπων.

Όπως έχουμε αναφέρει στον ΑγροΤύπο στις πληρωμές μεταξύ άλλων εμφανίζονται ΑΦΜ να έχουν λάβει επιδοτήσεις με κριτήριο τιμολόγια ζωοτροφών, ενώ κατανεμήθηκαν βοσκοτοπικά δικαιώματα εκτός Κρήτης, παράγοντας που είχε συντελέσει στο σκάνδαλο των παράνομων επιδοτήσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Τα βασικά σημεία της ανακοίνωσης της ΑΑΔΕ, με την οποία έδινε διευκρινήσεις για τις πληρωμές, ήταν τα εξής:

• Ότι «εκ παραδρομής» χρησιμοποιήθηκε ο όρος «τεχνική λύση», ενώ πρόκειται για καινούργια διαδικασία και μάλιστα «για πρώτη φορά εισήχθη το στοιχείο της ομορότητας» και έγιναν πληρωμές με βάση τα στοιχεία παραγωγής γάλακτος, κρέατος και με εισοδηματικά κριτήρια αγροτικής δραστηριότητας».
• Ότι οι επιδοτήσεις σε «παραγωγούς (με ή χωρίς ζωικό κεφάλαιο)» αφορούσαν κτηνοτρόφους και γεωργικές δραστηριότητες σε βοσκοτόπους.
• Ότι τα βοσκοτοπικά δικαιώματα εκτός περιφερειακής ενότητας δεν ήταν με «κριτήριο ζωοτροφών», αλλά με «φορολογικά δεδομένα».
• Ότι τα αιγοπρόβατα στην Κρήτη είναι κατά 23,21% λιγότερα από τις δηλώσεις στον ΟΣΔΕ το 2025 και κατά 24,49% από το 2024.

Ως προς την υπόνοια αδικαιολόγητης καταβολής ενισχύσεων σε 29.000 κτηνοτρόφους χωρίς παραγωγή γάλακτος ή κρέατος, επισημαίνεται από την ΑΑΔΕ ότι υπάρχουν και άλλες κτηνοτροφικές δραστηριότητες που λαμβάνονται υπόψη, όπως λχ η παραγωγή τυροκομικών προϊόντων, γιαουρτιού κλπ από τους κτηνοτρόφους.

Απαντώντας στις αιτιάσεις της ΑΑΔΕ ο κ. Νίκος Δημόπουλος, πρόεδρος του Συνδέσμου Κτηνοτρόφων Καβάλας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι μιλάνε με επικοινωνιακούς όρους. Είπε ο Τσιάρας ότι δεν θα εφαρμοστεί η «τεχνική λύση» αλλά τελικά εφαρμόστηκε. Τεχνική λύση είναι να αποκτάς βοσκότοπο εκτός της Περιφερειακής Ενότητας αλλά είχαμε βοσκοτόπια και εκτός Κρήτης σε άλλες περιοχές της χώρας.

Είναι γνωστό επίσης ότι πολλοί μεταβίβασαν ΑΦΜ γιατί έτσι μειώθηκαν τα δικαιώματα και αποφεύγουν τον έλεγχο.

Στην ΚΥΑ αναφέρει για αγροτικό εισόδημα από ελιές και αμπέλια που δεν έχουν καμιά σχέση με την κτηνοτροφία και την απόκτηση βοσκοτόπου.

Αυτό που τελικά είναι το συμπέρασμα από την πληρωμή με την νέα ΚΥΑ είναι ότι συνεχίζουν να κάνουν πληρωμές από την ΚΑΠ χωρίς να κάνουν καταμέτρηση του ζωικού κεφαλαίου. Μετράνε τα ζώα μόνο σε όσους μπαίνουν σε έλεγχο αλλά είναι μικρό αυτό το ποσοστό.

Αν έφευγαν τα «μαϊμού ζώα» εκτιμώ ότι θα είχαμε μια αύξηση των δικαιωμάτων κατά 50%. Επίσης θα μπορούσαμε να κάνουμε μια πιο δίκαιη κατανομή των στρεμμάτων ανά ζωική μονάδα και όχι όπως είναι σήμερα, που έχουμε διαφορετική κατανομή στην Θράκη σε σχέση με την Ήπειρο και την Κρήτη.

Από την πλευρά του ο κ. Αθανάσιος Σαρόπουλος, πρόεδρος ΓΕΩΤΕΕ Κεντρικής Μακεδονίας, σε επιστολή του αναφερόμενος στην εφαρμογή της νέας ΚΥΑ, σχετικά με την κατανομή των βοσκοτόπων στους κτηνοτρόφους, επισημαίνει ότι στην Κρήτη όπου υπάρχει μεγάλος αριθμός ψευδών αιγοπροβάτων και ψευδών κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων, η ΑΑΔΕ πιστοποιεί ότι κατανεμήθηκαν μέχρι στιγμής δημόσιοι βοσκότοποι έκτασης 3.323.361 στρεμμάτων σε 18.392 ΑΦΜ αιγοπροβατοτρόφων για το έτος 2025, ενώ για όλο το 2024 η παλιά ΚΥΑ της τεχνικής λύσης κατένειμε συνολικά 3.700.678 στρέμματα σε 19.674 ΑΦΜ της Κρήτης.

Δηλαδή, η μείωση των κατανεμηθέντων εκτάσεων δημόσιων βοσκοτόπων από το 2024 στο 2025 ήταν μόλις 10% και η μείωση των δικαιούχων ΑΦΜ στην Κρήτη μόνο 6,5%, ενώ η σύγκριση των στοιχείων της συνολικής παραγωγής γάλακτος στο νησί με την υπόλοιπη Ελλάδα έδειχνε ότι απαιτούνταν μείωση των κατανεμηθέντων βοσκοτόπων κατά 91% για να υπάρχει ίση μεταχείριση. Μία πιθανή πρόσθετη κατανομή βοσκοτόπων για το έτος 2025 θα μειώσει κι άλλο την ελάχιστη αυτή απόκλιση από το 2024.

Ακόμη χειρότερα, από τα 18.392 ΑΦΜ της Κρήτης τα 8.275 ΑΦΜ κατέλαβαν δημόσιο βοσκότοπο χωρίς να παράγουν γάλα ή κρέας, αλλά με βάση την εξίσωση του Ε1 και των βοσκοτοπικών δικαιωμάτων. Επίσης, 16.364 ΑΦΜ με έδρα στην Κρήτη έλαβαν βοσκοτόπια εκτός Κρήτης σε 28 Περιφερειακές Ενότητες στην Πελοπόννησο, στην Στερεά Ελλάδα, στη Μακεδονία και σε όλα τα νησιά (άρθρο 6, παρ. 20 της ΚΥΑ).

Συνεπώς, το 89% των Κρητικών αιγοπροβατοτρόφων πήρε βοσκοτόπια (εξ ολοκλήρου ή συμπληρωματικά) εκτός Κρήτης. Από τα 16.364 ΑΦΜ που βγήκαν εκτός Κρήτης τα 6.996 ΑΦΜ δεν παρήγαγαν γάλα και κρέας και εμφάνισαν μόνο τιμολόγιο αγοράς ζωοτροφών.

Υπάρχουν, όμως και ζητήματα που προέκυψαν από τα στοιχεία της ΑΑΔΕ για το 2025 και χρήζουν περεταίρω έρευνας.

Συγκεκριμένα, πληρώθηκαν βοσκοτοπικά δικαιώματα σε 29.074 ΑΦΜ στην Κρήτη ενώ οι αιγοπροβατοτρόφοι της Κρήτης καθορίστηκαν για το 2025 συνολικά σε 25.609. Ακόμη χειρότερα για το 2024 πληρώθηκαν βοσκοτοπικά δικαιώματα σε 37.643 ΑΦΜ της Κρήτης. Επίσης, από τα στοιχεία της ΑΑΔΕ συμπεραίνουμε ότι στην Κρήτη αντιστοιχούν περίπου 2.000.000 στρέμματα με βοσκοτοπικά δικαιώματα που δεν ενεργοποιούνται με δημόσιο βοσκότοπο το 2024 ή το 2025, σχεδόν όση έκταση έχουν οι ιδιωτικοί βοσκότοποι όλης της Ελλάδας.

Οι νησίδες ελαιώνων και αρόσιμων καλλιεργειών εντός των βοσκοτόπων, προφανώς καταλαμβάνουν τμήμα αυτής της έκτασης, αλλά πιθανώς όχι τόσο μεγάλο ποσοστό (37%) στο σύνολο των βοσκοτόπων εντός και εκτός Κρήτης. Συνεπώς, υπάρχει ένδειξη ότι πιθανόν να δηλώνονται εκτάσεις ιδιωτικών βοσκοτόπων εκτός Κρήτης, οι οποίες προφανώς δεν βόσκονται ούτε στην ελάχιστη αναλογία των 0,2 ΜΜΖ/εκτάριο από τους δηλούντες κτηνοτρόφους της Κρήτης. Από την έλλειψη παράθεσης στοιχείων στο έγγραφο της ΑΑΔΕ, συμπεραίνουμε ότι δεν έγινε σχετικό ερώτημα από την Εξεταστική Επιτροπή για τους ιδιωτικούς βοσκότοπους που δηλώθηκαν στην Κρήτη το 2025.

Τέλος, από τα στοιχεία των ΕΑΕ 2025 προκύπτει ότι δηλώθηκαν στην Κρήτη λιγότερα 571.664 αιγοπρόβατα από το 2024 χωρίς, όμως, να υπάρχει γνωστός λόγος μείωσης, ενώ από το Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής του ΥπΑΑΤ η αντίστοιχη μείωση, μέχρι τις 31/12/2025, φτάνει συνολικά στα 989.475 αιγοπρόβατα στην Κρήτη, γεγονός που επίσης πρέπει να διερευνηθεί από ποιες περιοχές και μονάδες προέρχεται.

Οι αποβολές στα αγροτικά ζώα αποτελούν έναν από τους πιο σοβαρούς παράγοντες απώλειας παραγωγής στις εκτροφές, με άμεσο οικονομικό αντίκτυπο. Μπορεί να οφείλονται τόσο σε λοιμώδη αίτια – όπως βρουκέλλωση, σαλμονέλλωση και χλαμυδίωση – όσο και σε παρασιτικούς παράγοντες. Τα παράσιτα προκαλούν οικονομικές απώλειες μέσω ανταγωνισμού για θρεπτικές ουσίες, διαταραχής της απορρόφησης και πρόκλησης παθολογικών καταστάσεων. Η ένταση της νόσου εξαρτάται από το φορτίο μόλυνσης, την ανοσολογική κατάσταση και την αντοχή του ζώου. Σημαντικότερα πρωτόζωα που συνδέονται με αποβολές είναι τα Toxoplasma gondii, Neospora caninum, Tritrichomonas foetus και Sarcocystis sp.

Τοξοπλάσμωση

Το Toxoplasma gondii είναι ενδοκυτταρικό κοκκίδιο με παγκόσμια διασπορά και ιδιαίτερη σημασία και για τη δημόσια υγεία, καθώς σε ελληνική έρευνα καταγράφηκε οροθετικότητα σε σημαντικό ποσοστό γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Η γάτα αποτελεί τον τελικό ξενιστή του παρασίτου, ενώ όλα τα υπόλοιπα ζώα και ο άνθρωπος λειτουργούν ως ενδιάμεσοι. Οι κύστες εγκαθίστανται σε μυϊκούς και νευρικούς ιστούς.

Η μόλυνση στα ζώα γίνεται μέσω ωοκύστεων από μολυσμένα κόπρανα γάτας, κατανάλωσης μολυσμένου κρέατος, κάθετης μετάδοσης μέσω πλακούντα, γαλακτογενώς ή και αφροδίσια στα πρόβατα. Αποτελεί την κυριότερη αιτία αποβολών στα πρόβατα. Ανάλογα με το στάδιο της κύησης, μπορεί να προκληθεί εμβρυϊκή απορρόφηση στα αρχικά στάδια, μουμιοποίηση ή αποβολή στη μέση της εγκυμοσύνης, ενώ σε προχωρημένη κύηση τα νεογνά γεννιούνται μολυσμένα και συχνά δεν επιβιώνουν. Μελέτες σε ελληνικές εκτροφές έχουν δείξει υψηλά ποσοστά οροθετικότητας σε πρόβατα και αίγες, τόσο σε συμβατικές όσο και σε βιολογικές μονάδες, καθώς και παρουσία θετικών ζώων μεταξύ εκείνων που απέβαλαν. Αντίστοιχα ευρήματα έχουν καταγραφεί και σε βοοειδή. Η πρόληψη βασίζεται στον περιορισμό παρουσίας γατών στον χώρο της εκτροφής και στη σωστή φύλαξη των ζωοτροφών.

Νεοσπόρωση

Το Neospora caninum, παρουσιάζει ομοιότητες με το Toxoplasma και συχνά συνυπάρχει με αυτό. Αποτελεί από τις σημαντικότερες αιτίες αποβολών στα βοοειδή παγκοσμίως. Τελικοί ξενιστές είναι οι σκύλοι και άλλα σαρκοφάγα, ενώ τα βοοειδή λειτουργούν ως ενδιάμεσοι.

Η μετάδοση γίνεται εξωγενώς μέσω μολυσμένων πλακούντων και κοπράνων σκύλων, ενδογενώς μέσω πλακούντα – που αποτελεί και την κυριότερη οδό – και γαλακτογενώς. Οι αποβολές εμφανίζονται συνήθως μεταξύ πέμπτου και έβδομου μήνα. Το παράσιτο εγκαθίσταται σε νευρικά, μυϊκά και ηπατικά κύτταρα και στα έμβρυα εντοπίζεται στον εγκέφαλο και στους σκελετικούς μύες. Η διάγνωση βασίζεται σε ορολογικές εξετάσεις και ιστοπαθολογία. Συνιστάται υγειονομική ταφή ή καύση αποβληθέντων εμβρύων και αποκλεισμός σκύλων από την εκτροφή.

Τριτριχομόνωση

Το Tritrichomonas foetus είναι μαστιγοφόρο παράσιτο του αναπαραγωγικού συστήματος των βοοειδών. Εντοπίζεται σε στοματική κοιλότητα (απαθογόνα είδη) και σε κόλπο, ουρήθρα και προστάτη (παθογόνα). Προσβάλλει άνθρωπο, ζώα και πτηνά και πολλαπλασιάζεται με διχοτόμηση χωρίς κύστεις. Μεταδίδεται κυρίως με τη φυσική οχεία, αλλά και με μολυσμένο σπέρμα ή μη απολυμασμένα εργαλεία.

Οι ταύροι είναι ασυμπτωματικοί φορείς. Στις αγελάδες εμφανίζεται αρχικά κολπίτιδα, με μέγιστο αριθμό παρασίτων στις 14–18 ημέρες. Ακολουθεί ενδομητρίτιδα, αποκόλληση πλακούντα και αποβολή συνήθως μεταξύ 8ης και 16ης εβδομάδας. Πρώιμες απώλειες μπορεί να μην γίνουν αντιληπτές. Παραμονή εμβρυϊκών υμένων μπορεί να οδηγήσει σε πυώδη ενδομητρίτιδα ή πυομήτρα, που δίνει εικόνα εγκυμοσύνης. Σε σοβαρές περιπτώσεις συνιστάται σφαγή. Η νόσος είναι συχνά αυτοπεριοριζόμενη. Η πρόληψη βασίζεται σε τεχνητή γονιμοποίηση με αμόλυντο σπέρμα, αποφυγή χρήσης ταύρων άλλων εκτροφών και τήρηση ιστορικού.

Σαρκοκυστίωση

Το Sarcocystis sp. είναι ενδοκυτταρικό παράσιτο που προσβάλλει ζώα και άνθρωπο. Μηρυκαστικά και χοίροι λειτουργούν ως ενδιάμεσοι ξενιστές, ενώ γάτες και σκύλοι ως τελικοί. Η μόλυνση στα παραγωγικά ζώα γίνεται μέσω κατάποσης παρασίτων από μολυσμένα κόπρανα και οι κύστες εγκαθίστανται στους γραμμωτούς και καρδιακούς μύες. Στους τελικούς ξενιστές μεταδίδεται με κατανάλωση μολυσμένου κρέατος.

Στα πρόβατα μπορεί να προκαλέσει αποβολές και μυοσίτιδα, ενώ στους αμνούς έχει συσχετιστεί με εγκεφαλομυελίτιδα. Αν και συχνά δεν εμφανίζει εμφανή συμπτώματα, η παρουσία κύστεων στο κρέας έχει άμεσες οικονομικές συνέπειες, καθώς αποτελεί λόγο κατάσχεσης σφαγίων. Έλεγχοι σε ελληνικά σφαγεία και ορολογικές εξετάσεις έχουν δείξει ιδιαίτερα υψηλή παρουσία του παρασίτου σε πρόβατα και αίγες. Η πρόληψη βασίζεται σε μέτρα υγιεινής, στον περιορισμό πρόσβασης σκύλων και γατών στον χώρο εκτροφής και στην αποφυγή χορήγησης ωμού κρέατος.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την εκτροφή

Οι παρασιτικές αποβολές αποτελούν ουσιαστικό παράγοντα απώλειας παραγωγής και δεν πρέπει να υποτιμώνται. Η σωστή υγειονομική διαχείριση, ο περιορισμός παρουσίας ζώων-φορέων και η έγκαιρη εργαστηριακή διερεύνηση κάθε αποβολής μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο. Για τον κτηνοτρόφο, η πρόληψη και η έγκαιρη αναγνώριση δεν αφορούν μόνο την υγεία των ζώων, αλλά τη σταθερότητα και τη βιωσιμότητα της εκτροφής.

Πηγή: Γεωργία - Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2008. «Παρασιτικά νοσήματα που προκαλούν αποβολές στα αγροτικά ζώα». Βάια Καντζούρα & Γεώργιος Θεοδωρόπουλος, σελ. 58–61.

Συνεχίζονται οι συλλήψεις κτηνοτρόφων για παράνομη βόσκηση από την αστυνομία με στόχο την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.

Αυτή την φορά είχαμε διαπίστωση παραβάσεων και δύο συλλήψεις κτηνοτρόφων από την Γενική Περιφερειακή Αστυνομικής Διεύθυνσης Θεσσαλίας γιατί έβοσκαν τα κοπάδια τους. Συγκεκριμένα:

Στις 12/2/2026 και ώρα 12:00, στην Λάρισα, συνελήφθη μια κτηνοτρόφος γιατί την έπιασαν να βόσκει 30 αίγες (κατσίκια) ιδιοκτησίας της, σε απόσταση 400 μέτρων περίπου από την σταβλική της εγκατάσταση, παραβιάζοντας με αυτό τον τρόπο τα μέτρα για την εξάπλωση της ευλογιάς.

Την ίδια ημέρα (12/2/2026) και ώρα 15:15, στα Φάρσαλα, συνελήφθη ένας κτηνοτρόφος γιατί τον έπιασαν να βόσκει 60 πρόβατα ιδιοκτησίας του, σε απόσταση 300 μέτρων περίπου από την σταβλική του εγκατάσταση.

Είχαν προηγηθεί, την Τρίτη (10/2/2026), συλλήψεις:

• στην Αξιούπολη του Κιλκίς, ένας 58χρονος κτηνοτρόφος γιατί είχε μετακινήσει προς βόσκηση, στην κοίτη του Αξιού ποταμού, 30 πρόβατα
• στο Δ.Δ. Βλαχογιαννίου, του Δήμου Ελασσόνας, κτηνοτρόφος γιατί έβοσκε 150 πρόβατα σε απόσταση 500 μέτρων από την σταβλική του εγκατάσταση.
• στον Τύρναβο, στην θέση Μέσες Γκαβάνες, Αλβανίας - βοσκός και Έλληνας κτηνοτρόφος γιατί έβοσκαν κοπάδι με αίγες στα 3,5 χιλιόμετρα μακριά από την στάνη.
• στο Δ.Δ. του Μεγάλου Ελευθεροχωρίου, του Δήμου Ελασσόνας, κτηνοτρόφος ιδιοκτήτης κοπαδιού με 600 αίγες, επειδή έβοσκε σε απόσταση περίπου ενός ενός χιλιομέτρου από την στάνη του.

Πάντως όσο βελτιώνονται οι καιρικές συνθήκες και δεν πληρώνονται ενισχύσεις για αγορά ζωοτροφών αναμένεται να αυξάνονται τα κρούσματα παράνομης βόσκησης.

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων εξέδωσε οδηγίες προς τους αστυνομικούς που συνδράμουν στον περιορισμό της διασποράς της ευλογιάς των αιγοπροβάτων. Οι οδηγίες αυτές αποτυπώνουν με σαφήνεια το πλαίσιο που ισχύει για ζώνες, μετακινήσεις, φορτώσεις, ελέγχους και μέτρα βιοασφάλειας. Σε περιπτώσεις που ο ελεγκτικός μηχανισμός (αστυνομία κ.λπ.) σταματά ύποπτο διερχόμενο όχημα που μεταφέρει αιγοπρόβατα, προβλέπεται επικοινωνία με την αρμόδια κτηνιατρική αρχή της περιοχής για συνδρομή.

Η εικόνα της επιζωοτίας και οι κίνδυνοι εισόδου στις εκτροφές

Η επιζωοτία της ευλογιάς έχει εξαπλωθεί στη χώρα, με ορισμένες Περιφέρειες να εμφανίζουν επανειλημμένως εστίες ευλογιάς, δηλαδή θετικές εκτροφές αιγοπροβάτων. Παρά τις προσπάθειες ελέγχου, η νόσος εξαπλώνεται και σε απομακρυσμένες περιοχές, γεγονός που καταδεικνύει τη δυναμική της διασποράς.

Σημαντικοί παράγοντες αδυναμίας αντιμετώπισης παραμένουν η μη τήρηση των μέτρων που έχουν επιβληθεί, αλλά και η αυξημένη ανθεκτικότητα του ιού στο περιβάλλον, η οποία υπερβαίνει τους έξι μήνες. Η νόσος μπορεί να εισέλθει σε μια εκτροφή μέσω της εισαγωγής ασθενών ζώων πριν ακόμη εμφανιστούν συμπτώματα, μέσω γεωργικών μηχανημάτων και οχημάτων που δεν έχουν πλυθεί και απολυμανθεί, καθώς και μέσω της κοινής χρήσης μολυσμένου εξοπλισμού μεταξύ κτηνοτρόφων.

Αντιμετώπιση – Τα βασικά μέτρα

Στις θετικές εκτροφές προβλέπεται η θανάτωση των ζώων της θετικής εκτροφής, καθώς και ο ορισμός ζωνών 5, 20 και 40 χιλιομέτρων γύρω από τις εστίες, ενώ ολόκληρες οι Περιφερειακές Ενότητες αποτελούν ζώνες περιορισμού. Παράλληλα, επιβάλλονται απαγορεύσεις στις μετακινήσεις ζώντων αιγοπροβάτων. Την ίδια στιγμή, ισχύουν ειδικές απαιτήσεις ως προς την τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας από τους επαγγελματίες του κλάδου, δηλαδή από κτηνοτρόφους, μεταφορείς ζώντων ζώων, μεταφορείς προϊόντων και υποπροϊόντων αιγοπροβάτων και μεταφορείς ζωοτροφών.

Απαγορευμένες ζώνες: Πού ισχύουν και τι προβλέπεται

Στις Περιφερειακές Ενότητες που έχουν χαρακτηριστεί ως ζώνες (ροζ – κίτρινο – κόκκινο), ολόκληρες οι Π.Ε. αποτελούν ζώνες περιορισμού λόγω ευλογιάς. Σε αυτές τις περιοχές τα αιγοπρόβατα παραμένουν εντός της εκμετάλλευσης και δεν εξέρχονται προς τις ελεύθερες περιοχές, καθώς έχουν απαγορευτεί οι μετακινήσεις ζωντανών ζώων. Η μόνη επιτρεπόμενη μετακίνηση είναι προς σφαγή.

Οι Περιφερειακές Ενότητες που αναφέρονται ως σε κίνδυνο είναι η Ηλεία, η Αιτωλοακαρνανία, η Ξάνθη, η Ροδόπη, ο Βόρειος Έβρος, ο Νότιος Έβρος, οι Σέρρες, η Πιερία, η Μαγνησία και η Λάρισα.

Για τις εκμεταλλεύσεις με αιγοπρόβατα εντός των απαγορευμένων ζωνών, απαγορεύεται οποιαδήποτε μετακίνηση ζώων πλην αυτής προς σφαγή. Τα ζώα είναι περιορισμένα εντός της εγκατάστασης και οποιαδήποτε άλλη μετακίνηση αποτελεί παράνομη ενέργεια.

Στις περιπτώσεις εκμεταλλεύσεων όπου έχει γίνει θανάτωση ζώων, δεν επιτρέπεται καμία μετακίνηση φορτίου ζωοτροφών και εξοπλισμού. Οι ζωοτροφές της εκμετάλλευσης έχουν ελεγχθεί από τη ΔΑΟΚ, έχουν εκτιμηθεί ως προς την ποσότητα και το είδος και είναι δεσμευμένες, ενώ απαγορεύεται να μετακινηθούν προς άλλες εκμεταλλεύσεις. Οποιαδήποτε κινητικότητα αυτού του τύπου αποτελεί επίσης παράνομη ενέργεια.

Φορτηγά που μεταφέρουν ζώντα αιγοπρόβατα προς σφαγή – Προϋποθέσεις νομιμότητας και μέτρα βιοασφάλειας

Οι μετακινήσεις ζώντων αιγοπροβάτων προς σφαγή πραγματοποιούνται μόνο εφόσον έχει δοθεί άδεια από την αρμόδια κτηνιατρική αρχή. Η μετακίνηση θεωρείται νόμιμη μόνο όταν τα ζώα συνοδεύονται από Έγγραφο Κυκλοφορίας Αιγοπροβάτων – Υγειονομικό Πιστοποιητικό, το οποίο είναι υπογεγραμμένο από τον Επίσημο Κτηνίατρο της ΔΑΟΚ και αναφέρει τον αριθμό των ζώων καθώς και το σφαγείο προορισμού. Παράλληλα, προϋπόθεση αποτελεί όλα τα ζώα να φέρουν ενώτια.

Η νομιμότητα της μεταφοράς συνδέεται άμεσα και με την τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας από τους οδηγούς. Οι οδηγοί θεωρούνται σύννομοι μόνο εφόσον τηρούν αυστηρά τα μέτρα κατά τη μεταφορά ζώντων ζώων, ζωοτροφών, γάλακτος και σφαγίων. Απαιτείται Βεβαίωση – Υπεύθυνη Δήλωση ότι το όχημα έχει πλυθεί και απολυμανθεί στο σφαγείο, καθώς και έγγραφη βεβαίωση διέλευσης από σταθμό απολύμανσης, εφόσον υπάρχει στο δρομολόγιο.

Η είσοδος του οδηγού στην εκμετάλλευση επιτρέπεται μόνο με προσκόμιση βεβαίωσης καθαριότητας ή απολύμανσης ή διέλευσης από σταθμό απολύμανσης, ενώ είναι υποχρεωτική η χρήση ιματισμού και ποδονάρια μιας χρήσης.

Φόρτωση και διαδρομές στις ζώνες – Τι προβλέπεται

Στις ζώνες (ροζ, κίτρινο, κόκκινο), όπου ολόκληρες οι Περιφερειακές Ενότητες αποτελούν ζώνες περιορισμού, απαγορεύεται η φόρτωση από διαφορετικές εκτροφές και επιτρέπεται φόρτωση από μία εκτροφή μόνο με προορισμό το σφαγείο. Τα οχήματα οφείλουν να καθαρίζονται σχολαστικά και να απολυμαίνονται με εγκεκριμένα απολυμαντικά, με τεκμηρίωση μέσω παραστατικών και βεβαιώσεων, ενώ υπάρχει επίσημη οδηγία για μετακίνηση προς το πλησιέστερο σφαγείο, με τυχόν εξαιρέσεις να πρέπει να είναι αιτιολογημένες. Η πρόσβαση στην εκμετάλλευση πραγματοποιείται μόνο με προσκόμιση βεβαίωσης καθαριότητας ή απολύμανσης και με χρήση ιματισμού και ποδονάρια μιας χρήσης.

Σύμφωνα με την Εγκύκλιο υπ’ αριθμ. 340367/04-12-25, τα φορτηγά δεν πρέπει να διέρχονται από ελεύθερη ζώνη για να φτάσουν στον προορισμό τους (σφαγείο), ενώ απαγορεύεται η έξοδος προς ελεύθερη περιοχή και η επακόλουθη είσοδος σε απαγορευμένη ζώνη. Εφόσον δεν υπάρχει κοντινό σφαγείο στις ζώνες, τα οχήματα εξέρχονται προς το πλησιέστερο ελεύθερης ζώνης και τελικός προορισμός είναι το σφαγείο, όπου θα πραγματοποιηθεί πλύση, απολύμανση και χορήγηση της σχετικής βεβαίωσης. Σε κάθε περίπτωση, ο οδηγός πρέπει να διαθέτει έγγραφη βεβαίωση διέλευσης από σταθμό απολύμανσης.

Η εισαγωγή εμβολίων για την ευλογιά των αιγοπροβάτων στην Ελλάδα συνιστά παράνομη πράξη, καθώς δεν έχει εγκριθεί οποιοδήποτε σχετικό σκεύασμα. Σύμφωνα με τον Νόμο 5184/2025 (ΦΕΚ Α’ 34/06.03.2025), σκεύασμα που διατίθεται χωρίς την απαιτούμενη άδεια κυκλοφορίας θεωρείται παράνομο και η διακίνησή του επιφέρει κυρώσεις. Στη χώρα δεν έχουν εγκριθεί ή αδειοδοτηθεί κτηνιατρικά ανοσολογικά σκευάσματα (εμβόλια) για την ευλογιά προβάτων και αιγών.

Τι ισχύει στις ελεύθερες περιοχές

Στις ελεύθερες περιοχές δεν υπάρχει περιορισμός στις μετακινήσεις αιγοπροβάτων εντός αυτών. Από ελεύθερες περιοχές προς απαγορευμένες ζώνες (ροζ) επιτρέπεται μετακίνηση μόνο για άμεση σφαγή και εφόσον δεν υπάρχει κοντινό σφαγείο στην ελεύθερη περιοχή, κατόπιν αξιολόγησης κινδύνου της Τοπικής Αρμόδιας Κτηνιατρικής Αρχής, με τα φορτία να συνοδεύονται από έγγραφο κυκλοφορίας – υγειονομικό πιστοποιητικό. Είναι δυνατή η φόρτωση από διαφορετικές εκτροφές κατόπιν αξιολόγησης κινδύνου της επίσημης κτηνιατρικής αρχής. Παράλληλα, απαγορεύεται η εισαγωγή ζώντων αιγοπροβάτων από τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, ενώ η εισαγωγή από άλλα κράτη μέλη συνοδεύεται από διαφορετικά έγγραφα.

Έλεγχοι από τον ελεγκτικό μηχανισμό

Σε περιπτώσεις που ο ελεγκτικός μηχανισμός (αστυνομία κ.λπ.) σταματά ύποπτο διερχόμενο όχημα που μεταφέρει αιγοπρόβατα, επικοινωνεί με την αρμόδια κτηνιατρική αρχή της περιοχής για συνδρομή.

Οδηγίες του ΥΠΑΑΤ προς τους αστυνομικούς για τον περιορισμό της διασποράς της ευλογιάς των αιγοπροβάτων

Τα τελευταία αμνοερίφια σφάζουν οι κτηνοτρόφοι για την αγορά της Τσικνοπέμπτης, μιας ημέρας που έχει αυξημένη κατανάλωση κρέατος.

Είναι η λεγόμενη «Κρεατινή» εβδομάδα, η τελευταία εβδομάδα κατά την οποία επιτρέπεται η κατανάλωση κρέατος πριν από τη νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής.

Ο Δημήτρης Μπαλούκας, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Κτηνοτρόφων και Κτηνοτροφικών Συλλόγων Θεσσαλίας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι οι τιμές, μετά από μια πτώση που είχαμε από τα τέλη Δεκεμβρίου οι τιμές επανήλθαν και σήμερα κυμαίνονται σε καλά επίπεδα. Οι κτηνοτρόφοι σφάζουν από 7,5 έως 8 ευρώ το κιλό για τα αρνάκια και 4,5 έως 5 ευρώ για τα πρόβατα.

Πάντως αυτή την περίοδο οι τιμές σε γάλα και κρέας δεν είναι το πρόβλημα για τους κτηνοτρόφους αλλά η ευλογιά. Από την περσινή εμπειρία που έχουμε γνωρίζουμε ότι από την άνοιξη αναμένεται να έχουμε αύξηση των κρουσμάτων. Χρειάζονται πολλά χρήματα για να κρατήσουμε τα ζώα μέσα στους στάβλους. Για αυτό θα πρέπει να πληρωθούμε μέχρι τον Μάρτιο τις ενισχύσεις για ζωοτροφές και χαμένο εισόδημα.

Το κλίμα τους κτηνοτρόφους είναι πολύ άσχημο και κανείς δεν θέλει να προχωρήσει σε επενδύσεις. Πως να καταθέσεις επενδυτικό σχέδιο στα Σχέδια Βελτίωσης όταν κινδυνεύεις να χάσεις το κοπάδι σου από την ευλογιά. Από την άλλη η κυβέρνηση αρνήθηκε να προχωρήσει σε plan B για ελεγχόμενο εμβολιασμό αν συνεχιστούν τα κρούσματα. 

Σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, η ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου θα πρέπει να ξεκινήσει μετά έξι μήνες από το τελευταίο κρούσμα ευλογιάς στην χώρα μας. Οι κτηνοτρόφοι ζητούν από το ΥπΑΑΤ να ζητήσει τροποποίηση του κανονισμού και να γίνεται νωρίτερα στις περιοχές που για μεγάλο διάστημα δεν έχει εμφανιστεί κρούσμα. Μιλάμε για μια ελεγχόμενη και σταδιακή ανασύσταση ζωικού κεφαλαίου.

Επίσης ζητήσαμε από το ΥπΑΑΤ να προχωρήσουν όσοι κτηνοτρόφοι θέλουν άμεσα σε ανασύσταση κοπαδιών με αίγες (κατσίκες) που είναι ανθεκτικές στην ευλογιά. Εδώ και ενάμιση χρόνο είχαμε μόνο ένα κρούσμα σε αίγες. Όμως ούτε αυτή την λύση δέχτηκε η κυβέρνηση. Όσο περνάει ο καιρός τόσο είναι πιο δύσκολο να μείνει ο κτηνοτρόφος χωρίς κοπάδι. Είναι εύκολο να φύγει κάποιος κτηνοτρόφος από το χωριό και να πάει στην πόλη. Το αντίθετο όμως είναι πολύ δύσκολο να γίνει.    

Από την Καβάλα, ο κτηνοτρόφος κ. Ηλίας Λαδάκης, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι οι τιμές ανέβηκαν και σήμερα σφάζουμε τα αρνιά στα 7,5 ευρώ, τα πρόβατα στα 4,5 ευρώ και τα κατσίκια στα 6,8 ευρώ το κιλό. Τώρα θα περιμένουμε το Πάσχα για να σφάξουμε τα ζώα μας.

Ο κτηνοτρόφος από τη Δράμα και αντιπρόεδρος στον Κτηνοτροφικό Σύλλογο Προσοτσάνης, Πέτρος Τσέρνιος, αυτή την εποχή το κρέας στα αρνιά έχει μέση τιμή παραγωγού στα 7,5 και σε κάποιες περιοχές μπορεί να φτάσει έως και 8 ευρώ το κιλό. Για τα μεγάλα πρόβατα η τιμή τους κυμαίνεται στα 4,70 ευρώ το κιλό (ζώντων ζώων). 

Μετά από την Τσικνοπέμπτη οι κτηνοτρόφοι περιμένουν να σφάξουν για τις ημέρες του Πάσχα. Αλλά η κυβέρνηση όταν βάλει στο «καλάθι» τα αμνοερίφια αμέσως φρενάρει τις τιμές παραγωγού. Πέρσι κυμάνθηκε η μέση τιμή από 9 έως 10 ευρώ το κιλό. Όλα αυτά βοηθάνε τα σούπερ μάρκετ να πουλήσουν σε φτηνή τιμή τα εισαγόμενα αρνιά. Όταν τελειώσουν τα αποθέματα τότε η αγορά στρέφεται στα ντόπια. Όπως φαίνεται στα τελευταία χρόνια το «καλάθι» είναι καταστροφικό για τους κτηνοτρόφους που περιμένουν το Πάσχα να σφάξουν τα ζώα τους για να έχουν κάποιο εισόδημα.

Επικαιροποιημένα συγκεντρωτικά στοιχεία για την πορεία της ευλογιάς στη χώρα ανακοίνωσε η κυβέρνηση.

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς των αιγοπροβάτων ενημερώνουν ότι η συνολική εικόνα της νόσου για το διάστημα από τον Αύγουστο 2024 έως και 08 Φεβρουαρίου 2026 διαμορφώνεται ως εξής:

• 2.094 επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων
• 2.595 εκτροφές σε όλη τη χώρα
• 476.839 θανατώσεις αιγοπροβάτων

Παράλληλα, για την περίοδο 01–08 Φεβρουαρίου 2026, καταγράφηκαν 10 νέα κρούσματα σε 7 Περιφερειακές Ενότητες:
Αιτωλοακαρνανίας: 1
Εύβοιας: 1
Ηλείας: 4
Καβάλας: 1
Καρδίτσας: 1
Μαγνησίας & Σποράδων: 1
Πιερίας: 1

Τα στοιχεία για την πορεία της ευλογιάς επικαιροποιούνται διαρκώς, με βάση την αποστολή των τελικών δεδομένων από τις Περιφερειακές Ενότητες, και θα δημοσιοποιούνται τακτικά για την πλήρη και έγκυρη ενημέρωση των παραγωγών και της κοινής γνώμης.