Η ελληνική πτηνοτροφία διανύει μια περίοδο κατά την οποία, παρά τις προκλήσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν, το κοτόπουλο παραμένει το πλέον προσιτό κρέας για τον καταναλωτή και συνεχίζει να διατηρεί ισχυρή θέση στην αγορά. Την ίδια στιγμή, όμως, οι πτηνοτρόφοι καλούνται να διαχειριστούν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό καλοκαίρι, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες, το κόστος παραγωγής, οι ζωοτροφές και οι αυξημένες τεχνικές απαιτήσεις των μονάδων δημιουργούν συνθήκες συνεχούς επιφυλακής.
Για την εικόνα του κλάδου αυτή την περίοδο, αλλά και για όσα πρέπει να έχουν υπόψη τους οι πτηνοτρόφοι κατά τους θερινούς μήνες, μιλήσαμε με τον κ. Γεώργιο Δεληκωνσταντή, πρόεδρο της Ένωσης Πτηνοτρόφων Κεντρικής και Νότιας Ελλάδας (Ε.Π.ΚΕ.Ν.Ε.) και μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Οργανώσεων Πτηνοτρόφων Παραγωγών (Π.Ε.Ο.Π.Π.).
Η αγορά παραμένει σταθερή, με το κοτόπουλο να διατηρεί τη δυναμική του
Σύμφωνα με τον κ. Δεληκωνσταντή, το τελευταίο διάστημα δεν έχει καταγραφεί κάποια ουσιαστική μεταβολή στην αγορά της πτηνοτροφίας. Οι ισορροπίες παραμένουν σε γενικές γραμμές ίδιες, ενώ οι επιχειρήσεις και οι παραγωγοί «μετρούν τις δυνάμεις τους» αναμένοντας να διαπιστώσουν πώς θα διαμορφωθεί το τοπίο τους επόμενους μήνες.
Εκείνο που ξεχωρίζει είναι ότι το κοτόπουλο εξακολουθεί να παρουσιάζει αυξημένη ζήτηση. Όπως επισημαίνει, πρόκειται για το πιο οικονομικό κρέας που μπορεί να επιλέξει σήμερα ο καταναλωτής, γεγονός που ενισχύει σημαντικά την κατανάλωσή του. Παράλληλα, οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν άλλοι κτηνοτροφικοί κλάδοι, αλλά και τα ζητήματα που έχουν προκύψει κατά καιρούς με ζωονόσους σε άλλα είδη παραγωγής, λειτουργούν έμμεσα υπέρ της πτηνοτροφίας, διατηρώντας το ενδιαφέρον της αγοράς στραμμένο στο κοτόπουλο.
Ο τουρισμός αναμένεται επίσης να συμβάλει θετικά στη ζήτηση κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, σε μια περίοδο όπου οι τιμές σε άλλα είδη κρέατος παραμένουν υψηλές, το κοτόπουλο συνεχίζει να αποτελεί μια πιο προσιτή επιλογή για μεγάλο μέρος των καταναλωτών.
Το πραγματικό οικονομικό αποτέλεσμα δεν είναι τόσο απλό όσο φαίνεται
Παρά τη θετική πορεία της αγοράς, η οικονομική πραγματικότητα των πτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων παραμένει σύνθετη. Ο κ. Δεληκωνσταντής εξηγεί ότι οι μήνες από τον Απρίλιο έως και τον Οκτώβριο θεωρούνται παραδοσιακά πιο ευνοϊκοί για τους παραγωγούς, καθώς οι ανάγκες θέρμανσης είναι περιορισμένες και το κόστος παραγωγής μειώνεται. Την ίδια στιγμή, όμως, υπενθυμίζει ότι βασικά κόστη, όπως οι ζωοτροφές, παραμένουν σε υψηλά επίπεδα και συνεχίζουν να πιέζουν τις μονάδες.
Ωστόσο, οι αυξήσεις στο ενεργειακό κόστος έχουν αφήσει έντονο αποτύπωμα στις μονάδες. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, παλαιότερα τέσσερις δεξαμενές υγραερίου κόστιζαν περίπου 4.000 ευρώ, ενώ σήμερα δύο δεξαμενές μπορούν να κοστίσουν το ίδιο ποσό, γεγονός που μεταβάλλει σημαντικά τα οικονομικά δεδομένα των εκτροφών. Το κόστος της θέρμανσης, όπως σημειώνει, μπορεί να αντιστοιχεί περίπου σε 20 λεπτά ανά πουλί, στοιχείο που εξηγεί γιατί η θερινή περίοδος αποκτά τόσο μεγάλη σημασία για το τελικό αποτέλεσμα.
Σε επίπεδο ακαθάριστου αποτελέσματος, ένας παραγωγός μπορεί να έχει έσοδο από 0,60 έως 0,90 ευρώ ανά πουλί. Όμως, όπως τονίζει, το τελικό καθαρό αποτέλεσμα είναι πολύ μικρότερο. Ο ίδιος δίνει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: σε μια εκτροφή όπου ο παραγωγός λαμβάνει 80 λεπτά ανά πουλί, περίπου 20 λεπτά αφορούν τον ΦΠΑ. Στη συνέχεια αφαιρούνται τα εργατικά, οι ασφαλιστικές εισφορές, το γκάζι, η ΔΕΗ, οι τραπεζικές υποχρεώσεις και οι υπόλοιπες λειτουργικές δαπάνες. Έτσι, το καθαρό κέρδος μπορεί να διαμορφώνεται περίπου στα 10 λεπτά ανά πουλί τον χειμώνα και στα 25-30 λεπτά το καλοκαίρι.
«Το καλοκαίρι περιμένουμε να βγάλουμε τα σπασμένα», σημειώνει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας τη σημασία που έχει η θερινή περίοδος για τη συνολική οικονομική βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων. Τον χειμώνα, όπως εξηγεί, ο παραγωγός κινείται συχνά πολύ συντηρητικά, καλύπτοντας ουσιαστικά τα έξοδά του, ενώ το καλοκαίρι αναμένει μια καλή εκτροφή, χωρίς ζημιές και χωρίς προβλήματα από τον καιρό ή τους καύσωνες.
Η ζέστη αποτελεί τον μεγαλύτερο αντίπαλο των πτηνοτρόφων
Αν υπάρχει ένας παράγοντας που καθορίζει την καθημερινότητα των πτηνοτρόφων το καλοκαίρι, αυτός είναι οι υψηλές θερμοκρασίες. Σύμφωνα με τον κ. Δεληκωνσταντή, οι μονάδες βρίσκονται σε διαρκή επαγρύπνηση, καθώς ακόμη και μικρές αστοχίες μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές απώλειες.
Οι πολύ υψηλές εξωτερικές θερμοκρασίες δυσκολεύουν ιδιαίτερα τις παλαιότερες εγκαταστάσεις να διατηρήσουν τις κατάλληλες συνθήκες στο εσωτερικό τους. Όταν έξω επικρατούν θερμοκρασίες 40-44 βαθμών Κελσίου, δεν είναι αυτονόητο ότι όλες οι μονάδες μπορούν να διαμορφώσουν ιδανικό μικροκλίμα. Όταν τα πουλιά εκτίθενται σε θερμικό στρες, μειώνουν την κατανάλωση τροφής, δεν αναπτύσσουν το επιθυμητό βάρος και τελικά μειώνεται το οικονομικό αποτέλεσμα της εκτροφής.
Όπως εξηγεί ο ίδιος, «αν σκεφτείς τα πουλιά όπως είναι οι άνθρωποι, τότε θα τα κατανοήσεις». Με τον ίδιο τρόπο που ένας άνθρωπος δυσκολεύεται να φάει όταν επικρατούν θερμοκρασίες 44 βαθμών Κελσίου, έτσι και τα πουλιά περιορίζουν σημαντικά τη λήψη τροφής όταν οι συνθήκες γίνονται ακραίες.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο απαιτητική στα μεγάλα πουλιά, τα οποία βρίσκονται κοντά στη σφαγή. Σε αυτή τη φάση απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς η θερμική καταπόνηση μπορεί να οδηγήσει όχι μόνο σε απώλεια απόδοσης, αλλά ακόμη και σε θνησιμότητα. «Τα μεγάλα θέλουν βασιλιά», αναφέρει χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι οι συνθήκες διαβίωσης πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο κοντά στις ιδανικές. Όπως εξηγεί, στα μεγάλα πουλιά στόχος είναι, με εξαερισμό και τεχνικά μέσα, να διαμορφώνονται συνθήκες ώστε να «νιώθουν» περίπου 18 βαθμούς, ακόμη κι αν αυτό δεν είναι εύκολο μέσα στο ελληνικό καλοκαίρι.
Εξοπλισμός, εφεδρείες και συνεχής επιφυλακή: τα «εργαλεία» του καλοκαιριού
Κατά τη θερινή περίοδο, η σωστή λειτουργία του εξοπλισμού αποκτά καθοριστική σημασία. Οι εξαεριστήρες, τα συστήματα ψύξης, οι αντλίες νερού, οι γεννήτριες και κάθε κρίσιμο μηχάνημα πρέπει να βρίσκονται σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα. Όπως επισημαίνει ο κ. Δεληκωνσταντής, το καλοκαίρι «όλα πρέπει να είναι διπλά»: διπλά μοτέρ, διπλές αντλίες, εφεδρικές γεννήτριες και συνεχής έλεγχος των εγκαταστάσεων.
Η ανάγκη αυτή γίνεται κατανοητή από ένα απλό παράδειγμα. Σε μια μονάδα 20.000 πτηνών, μια διακοπή ρεύματος κατά τη διάρκεια καύσωνα με θερμοκρασία 38 βαθμών Κελσίου μπορεί να ανεβάσει τη θερμοκρασία στο εσωτερικό του θαλάμου ακόμη και στους 50 βαθμούς μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, εάν σταματήσουν οι εξαεριστήρες και τα συστήματα ψύξης. Αντίστοιχα, σε ένα ακραίο καλοκαιρινό σενάριο, όπως μια πυρκαγιά σε κοντινή δασική έκταση, μια μονάδα μπορεί να μείνει για ημέρες χωρίς ρεύμα, γεγονός που καθιστά την εφεδρική υποδομή ζωτικής σημασίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν και τα συστήματα δροσισμού μέσω υδροπάνελ. Εάν μια αντλία τεθεί εκτός λειτουργίας και δεν υπάρχει άμεση δυνατότητα αντικατάστασης, η θερμοκρασία μπορεί να αυξηθεί γρήγορα, επηρεάζοντας άμεσα την ευζωία και την παραγωγικότητα των πτηνών. Για τον λόγο αυτό, η ύπαρξη εφεδρικού εξοπλισμού θεωρείται πλέον απαραίτητη προϋπόθεση για την ασφαλή λειτουργία μιας μονάδας.
Παράλληλα, οι πτηνοτροφικές εγκαταστάσεις παραμένουν εκτεθειμένες σε ακραία καιρικά φαινόμενα. Ο κ. Δεληκωνσταντής αναφέρει ως παράδειγμα περιστατικό ανεμοστρόβιλου που προκάλεσε σοβαρές ζημιές σε στέγη πτηνοτροφείου μέσα στον Ιούλιο, ενώ σημειώνει ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρούνται συχνότερα φαινόμενα όπως χαλαζοπτώσεις, ισχυροί άνεμοι και ακραίες μεταβολές του καιρού.
Μια πτηνοτροφία που γίνεται ολοένα και πιο απαιτητική
Το γενικό συμπέρασμα που προκύπτει από την εικόνα του κλάδου είναι ότι η πτηνοτροφία παραμένει ένας δυναμικός τομέας με ισχυρή ζήτηση, αλλά ταυτόχρονα εξελίσσεται σε μια δραστηριότητα που απαιτεί ολοένα μεγαλύτερες επενδύσεις, τεχνική υποστήριξη και επιχειρησιακή ετοιμότητα.
Η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των μονάδων συνδέεται άμεσα με την ικανότητα των παραγωγών να επενδύουν σε σύγχρονο εξοπλισμό, εφεδρικά συστήματα και υποδομές που μπορούν να ανταποκριθούν στις αυξανόμενες απαιτήσεις των θερινών μηνών. Όπως συνοψίζει ο κ. Δεληκωνσταντής, η πτηνοτροφία σήμερα «γίνεται πτηνοτροφία για λίγους», καθώς οι απαιτήσεις και το κόστος λειτουργίας αυξάνονται συνεχώς.
Παρά τις δυσκολίες, οι προοπτικές της αγοράς παραμένουν θετικές. Η ισχυρή θέση του κοτόπουλου στις προτιμήσεις των καταναλωτών και οι προσδοκίες για μια ακόμη δυναμική τουριστική περίοδο δημιουργούν αισιοδοξία για τους επόμενους μήνες, αρκεί οι μονάδες να καταφέρουν να διαχειριστούν με επιτυχία τις προκλήσεις του ελληνικού καλοκαιριού.
