Σε χαμηλά επίπεδα οι τιμές στο χαρούπι, επενδύσεις και μεταποίηση μπορεί να φέρουν αξία στο προϊόν

Οι πρόωρες κοπές επανέρχονται και φέτος στο προσκήνιο στην καλλιέργεια του ακτινιδίου, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα διαθέτει ένα προϊόν με έντονο εξαγωγικό προσανατολισμό και ισχυρή παρουσία στις διεθνείς αγορές. Πίσω από τον χρόνο συγκομιδής, ωστόσο, βρίσκεται ένα ουσιαστικό ζήτημα ποιότητας, καθώς ένας καρπός μπορεί εξωτερικά να δείχνει αναπτυγμένος χωρίς να έχει ολοκληρώσει τις μεταβολές που απαιτούνται για να αποκτήσει τα επιθυμητά χαρακτηριστικά.

Για το ζήτημα των πρόωρων κοπών και κυρίως για το πώς αυτές συνδέονται με τα σάκχαρα, την ξηρά ουσία, το βάρος και τη συντηρησιμότητα του καρπού μίλησε στον ΑγροΤύπο ο γεωπόνος της Ομάδας Παραγωγών «Άραχθος», επισημαίνοντας παράλληλα τη σημασία που έχει η ποιότητα για τη διατήρηση της θέσης του ελληνικού ακτινιδίου στις αγορές.

Πρόωρες κοπές ακόμη και από τον Αύγουστο

Όπως αναφέρει ο γεωπόνος, περιπτώσεις πρόωρων κοπών έχουν παρατηρηθεί και τη φετινή περίοδο, ακόμη και από τις αρχές Αυγούστου, σε πρώιμες ποικιλίες, ενώ αντίστοιχες περιπτώσεις έχουν καταγραφεί και στη Hayward.

Για τη Hayward, το ισχύον ελληνικό πλαίσιο ορίζει ως ημερομηνία έναρξης της περιόδου συγκομιδής τη 15η Οκτωβρίου. Παράλληλα, οι ενωσιακές προδιαγραφές εμπορίας θέτουν ως ελάχιστη απαίτηση ωριμότητας στο στάδιο της συσκευασίας τους 6,2° Brix ή μέση περιεκτικότητα σε ξηρά ουσία 15%.

Η απόσταση από αυτά τα χαρακτηριστικά μπορεί να είναι σημαντική όταν η κοπή πραγματοποιείται πολύ νωρίς. Σύμφωνα με τον γεωπόνο της Ομάδας Παραγωγών «Άραχθος», σε περιπτώσεις Hayward που κόβονται πρόωρα αυτή την περίοδο μπορεί να καταγράφονται τιμές γύρω στους 4° Brix.

Χαρακτηριστικό είναι και το παράδειγμα που δίνει ο ίδιος για το βάρος: μια κλούβα που στον κανονικό χρόνο συγκομιδής μπορεί να φτάνει περίπου τα 21 κιλά, στην περίπτωση πολύ πρώιμης κοπής μπορεί, σύμφωνα με τον ίδιο, να βρίσκεται περίπου στα 16 κιλά, καθώς ο καρπός δεν έχει ακόμη αποκτήσει το βάρος που θα πάρει στη συνέχεια.

Πέρα από την επιδίωξη πρωιμότερης διάθεσης, ο γεωπόνος συνδέει το ενδιαφέρον για πρώιμο ελληνικό προϊόν και με την εικόνα της αγοράς αυτή την εποχή. Όπως αναφέρει, τα εισαγόμενα επώνυμα ακτινίδια βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα τιμών, περίπου στα 3,5–4 ευρώ το κιλό στην ελληνική αγορά και σε ορισμένες περιπτώσεις στα 4,5 ευρώ, ενώ στο εξωτερικό μπορεί να φτάσουν, σύμφωνα με την εικόνα που μεταφέρει από την αγορά, ακόμη και τα 7,5–8 ευρώ το κιλό. Κατά την εκτίμησή του, οι υψηλές αυτές τιμές, σε συνδυασμό με ενδεχόμενο κενό στην αγορά αυτή την περίοδο, μπορεί να ενισχύουν το ενδιαφέρον για πρωιμότερη διάθεση ελληνικών ακτινιδίων.

Η εξωτερική εικόνα δεν αποκαλύπτει την ποιότητα του καρπού

Ένα από τα βασικά προβλήματα είναι ότι η εξωτερική εμφάνιση του ακτινιδίου δεν αποτυπώνει απαραίτητα την κατάσταση στο εσωτερικό του. Ένας καρπός μπορεί οπτικά να φαίνεται κανονικός, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει αποκτήσει τα χαρακτηριστικά που απαιτούνται για την κατανάλωσή του.

«Οπτικά δεν διαφέρει τίποτα. Δεν μπορείς να το καταλάβεις οπτικά», επισημαίνει ο γεωπόνος. Η πραγματική διαφορά γίνεται αντιληπτή όταν ο καρπός κοπεί και καταναλωθεί. Ένας πρόωρα συγκομισμένος καρπός μπορεί να παραμένει σκληρός και να μην έχει αποκτήσει ακόμη τα επιθυμητά επίπεδα σακχάρων και τα χαρακτηριστικά αρώματα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει επομένως η περιεκτικότητα σε διαλυτά στερεά, η οποία παρακολουθείται μέσω των °Brix. Η μέτρηση πραγματοποιείται με διαθλασίμετρο και, όπως εξηγεί ο γεωπόνος, πρόκειται για έναν ευρέως χρησιμοποιούμενο έλεγχο στην πράξη.

Η αριθμητική διαφορά μπορεί να φαίνεται μικρή, στην πράξη όμως έχει σημασία για την ποιότητα του καρπού. Όπως επισημαίνει, ακόμη και μια διαφορά περίπου δύο μονάδων στα σάκχαρα μπορεί να συνδέεται με διαφορετική συμπεριφορά ως προς το μαλάκωμα και τη δυνατότητα συντήρησης.

Σημασία έχει και ο χρόνος κατά τον οποίο γίνεται η μέτρηση. Ένα ακτινίδιο που κόβεται πρόωρα δεν παραμένει αναλλοίωτο κατά την αποθήκευσή του: καθώς προχωρά η μετασυλλεκτική ωρίμανση, μαλακώνει και μεταβάλλεται η περιεκτικότητά του σε διαλυτά στερεά. Επομένως, μια μεταγενέστερη μέτρηση δεν αποτυπώνει κατ' ανάγκη την κατάσταση στην οποία βρισκόταν ο καρπός κατά τη στιγμή της κοπής.

Ξηρά ουσία και συντηρησιμότητα

Πέρα από τα σάκχαρα, σημαντική παράμετρος για την ποιότητα του ακτινιδίου είναι η ξηρά ουσία. Πρόκειται για διαφορετικό χαρακτηριστικό από τα °Brix και η σημασία της συνδέεται τόσο με την ποιότητα όσο και με τη συμπεριφορά του προϊόντος μετά τη συγκομιδή.

Όπως εξηγεί ο γεωπόνος της Ομάδας Παραγωγών «Άραχθος», η ξηρά ουσία σχετίζεται με τη συντηρησιμότητα του καρπού και με τη δυνατότητα του προϊόντος να φτάσει στον προορισμό του. Η πρόωρη συγκομιδή, σύμφωνα με τον ίδιο, επηρεάζει και αυτή την παράμετρο.

Η ξηρά ουσία δεν διαμορφώνεται ανεξάρτητα από την καλλιεργητική διαχείριση. Ο γεωπόνος αναφέρει μεταξύ των παραγόντων που την επηρεάζουν την άρδευση και τις εδαφικές συνθήκες, αλλά και τον αερισμό και τον φωτισμό της κόμης, στοιχεία που συνδέονται και με τις θερινές επεμβάσεις κλαδέματος.

Η μέτρησή της, ωστόσο, δεν είναι τόσο άμεση όσο εκείνη των σακχάρων. Όπως σημειώνει, τα °Brix μπορούν να ελεγχθούν με διαθλασίμετρο, ενώ για την ξηρά ουσία απαιτείται περισσότερο εξειδικευμένη διαδικασία μέτρησης. Για την αξιολόγηση του καρπού, πάντως, δεν αρκεί η απομόνωση ενός μόνο χαρακτηριστικού, καθώς οι διαφορετικές παράμετροι της ποιότητας πρέπει να εξετάζονται συνδυαστικά.

Το διακύβευμα για το ελληνικό ακτινίδιο

Το ζήτημα της πρόωρης συγκομιδής αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα λόγω της εξαγωγικής πορείας του ελληνικού ακτινιδίου. Όπως τονίζει ο γεωπόνος, πρόκειται πλέον για μία από τις δυναμικές καλλιέργειες της χώρας, γύρω από την οποία έχει σταδιακά δημιουργηθεί ένα όνομα στις αγορές.

«Είναι κρίμα να δίνουμε μη ποιοτικά πράγματα στο εξωτερικό», σημειώνει, εξηγώντας ότι ένας καταναλωτής που θα δοκιμάσει ένα ελληνικό ακτινίδιο χαμηλής ποιότητας μπορεί να μην επιλέξει ξανά το ελληνικό προϊόν.

Παράλληλα, η πρόωρη διάθεση δεν είναι αυτονόητο ότι λειτουργεί τελικά προς όφελος του ίδιου του παραγωγού. Μπορεί να σημαίνει ότι εισπράττει νωρίτερα, ωστόσο, όπως επισημαίνει ο γεωπόνος, δεν γνωρίζει εκ των προτέρων πού θα βρίσκονται οι τιμές όταν θα φτάσει ο κανονικός χρόνος συγκομιδής.

Την ίδια στιγμή, το εμπόριο του ακτινιδίου έχει αλλάξει σημαντικά. Η καλλιέργεια έχει αποκτήσει έντονο εξαγωγικό χαρακτήρα και στην αγορά έχουν εισέλθει μεγαλύτερες επιχειρήσεις, γεγονός που, σύμφωνα με τον ίδιο, απαιτεί διαφορετική οργάνωση και προετοιμασία του προϊόντος, ώστε να μπορεί να σταθεί στις αγορές του εξωτερικού.

Καθώς η καλλιέργεια του ακτινιδίου προχωρά προς τη συγκομιδή, η εξέλιξη του καρπού συνεχίζεται. Το επόμενο διάστημα ο καρπός εξακολουθεί να αναπτύσσεται και να αποκτά βάρος, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχουν η παρακολούθηση της πορείας του, η προσαρμογή της άρδευσης στις ανάγκες του οπωρώνα και, όσο πλησιάζει η συγκομιδή, η ολοκλήρωση της ωρίμανσης πριν από την κοπή.

Για την πορεία της καλλιέργειας αυτή την περίοδο, τα σημεία που χρειάζονται προσοχή μέχρι τη συγκομιδή, αλλά και τη φετινή εικόνα στην Άρτα και ευρύτερα στην Ήπειρο, μίλησε στον ΑγροΤύπο ο γεωπόνος της Ομάδας Παραγωγών «Άραχθος».

Ο καρπός συνεχίζει να αναπτύσσεται και να αποκτά βάρος

Η είσοδος στο τελευταίο διάστημα πριν από τη συγκομιδή δεν σημαίνει ότι η εξέλιξη του καρπού έχει ολοκληρωθεί. Το ακτινίδιο συνεχίζει την αναπτυξιακή του πορεία, ενώ παράλληλα εξακολουθούν να σημειώνονται μεταβολές που σχετίζονται με το βάρος και τη σύστασή του.

Όπως επισημαίνει ο γεωπόνος της Ομάδας Παραγωγών «Άραχθος», ο καρπός «συνεχίζει να αναπτύσσεται, αλλά αυτή τη στιγμή αρχίζει και παίρνει και βάρος». Πρόκειται επομένως για μια περίοδο κατά την οποία η εξέλιξή του συνεχίζεται, με το άμυλο, τα σάκχαρα και την ξηρά ουσία να αποτελούν στοιχεία που συνδέονται με την πορεία του προς την ωρίμανση.

Καθώς η καλλιέργεια πλησιάζει προς τη συγκομιδή, η παρακολούθηση του οπωρώνα εξακολουθεί να έχει σημασία. Η εξέλιξη του καρπού και οι συνθήκες που επικρατούν μέχρι την κοπή χρειάζεται να λαμβάνονται υπόψη, ώστε οι χειρισμοί σε αυτή την τελευταία φάση να προσαρμόζονται στις πραγματικές ανάγκες του οπωρώνα και ο καρπός να οδηγηθεί ομαλά προς την ωρίμανση.

Σταδιακά μειώνονται οι ποσότητες του νερού

Ιδιαίτερη σημασία το επόμενο διάστημα έχει η διαχείριση της άρδευσης. Η προσέγγιση της συγκομιδής δεν συνεπάγεται απότομη διακοπή του νερού, αλλά προσαρμογή της άρδευσης στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της καλλιέργειας.

«Σταδιακά τώρα αρχίζουν να μειώνονται οι ποσότητες των νερών», αναφέρει ο γεωπόνος, σημειώνοντας ότι αυτή την περίοδο το φυτό δεν χρειάζεται πλέον τις ίδιες ποσότητες νερού, ενώ παράλληλα έχει αρχίσει να μικραίνει και η διάρκεια της ημέρας.

Η διαχείριση της άρδευσης, ωστόσο, δεν είναι ίδια σε όλους τους οπωρώνες. Όπως εξηγεί, εξαρτάται από την περιοχή, τις συνθήκες που επικρατούν, το κάθε χωράφι αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ποτίζει ο κάθε παραγωγός.

Το ζητούμενο είναι η μείωση να γίνεται σταδιακά και να αποφεύγονται τα δύο άκρα, τόσο η υπερβολική υγρασία όσο και η καταπόνηση του φυτού. Επομένως, η ποσότητα του νερού δεν περιορίζεται με έναν ενιαίο τρόπο σε όλους τους οπωρώνες, αλλά προσαρμόζεται στις συνθήκες και στις ανάγκες της καλλιέργειας.

Πρώτα η ωρίμανση και στη συνέχεια η συγκομιδή

Όσο πλησιάζει η περίοδος της συγκομιδής, κρίσιμο είναι να προσδιοριστεί η κατάλληλη στιγμή για την κοπή του καρπού. Το γεγονός ότι ένα ακτινίδιο έχει αποκτήσει ικανοποιητικό μέγεθος δεν σημαίνει από μόνο του ότι έχει φτάσει και στο κατάλληλο στάδιο ωρίμανσης για να συγκομιστεί.

Καθώς ο καρπός προχωρά προς την ωρίμανση, συνεχίζονται μεταβολές στη σύστασή του, μεταξύ άλλων και στους υδατάνθρακες, ενώ η περιεκτικότητα σε διαλυτά στερεά, που εκφράζεται σε °Brix, αποτελεί έναν από τους βασικούς δείκτες που χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση της ωριμότητας. Ο χρόνος κατά τον οποίο κάθε ποικιλία φτάνει στο κατάλληλο στάδιο διαφοροποιείται, επομένως η συγκομιδή χρειάζεται να ακολουθεί την πραγματική εξέλιξη του καρπού και όχι μόνο το μέγεθος ή μια ημερολογιακή ένδειξη.

Η παρακολούθηση της ωρίμανσης αποκτά έτσι ιδιαίτερη σημασία όσο πλησιάζει η κοπή. Για τη διάθεση των ακτινιδίων ισχύουν συγκεκριμένες ελάχιστες απαιτήσεις ωριμότητας, ενώ το ζητούμενο είναι ο καρπός να έχει φτάσει στο κατάλληλο στάδιο ώστε να μπορεί να ακολουθήσει ομαλά η μετασυλλεκτική του πορεία και η διάθεσή του στην αγορά.

Βασική προϋπόθεση, σύμφωνα με τον γεωπόνο της Ομάδας, είναι να έχει ολοκληρωθεί κανονικά η ωρίμανση. «Το σωστό είναι κανονικά να γίνει η ωρίμανση του καρπού», τονίζει, προσθέτοντας ότι στη συνέχεια, σε συνεργασία με τον έμπορο ή τον συνεργάτη μέσω του οποίου πρόκειται να διατεθεί η παραγωγή, θα πρέπει να αποφασιστεί η κατάλληλη στιγμή ώστε το προϊόν να κοπεί και να οδηγηθεί στην αγορά.

Θετική η εικόνα σε Άρτα και Ήπειρο 

Σε ό,τι αφορά τη φετινή εικόνα στην Άρτα και ευρύτερα στην Ήπειρο, οι προσδοκίες εξακολουθούν να είναι θετικές ως προς τις ποσότητες και την ποιότητα.

Σύμφωνα με τον γεωπόνο της Ομάδας, δεν έχει υπάρξει κάποια σημαντική μεταβολή στην εικόνα που υπήρχε το προηγούμενο διάστημα, πέρα από τις κατά τόπους ζημιές. Καθώς έχει προχωρήσει η καλλιεργητική περίοδος, οι επιπτώσεις τους γίνονται πλέον περισσότερο αισθητές στα σημεία που έχουν πληγεί.

Η εικόνα της αγοράς αναμένεται να γίνει σαφέστερη όταν ξεκινήσει η συγκομιδή. Όπως επισημαίνει ο γεωπόνος, τότε θα αρχίσει να διαμορφώνεται και η εικόνα των τιμών, με τη ζήτηση του προϊόντος να αποτελεί βασικό παράγοντα για την πορεία τους.

Για ακόμη μια χρονιά έχουμε πρόωρη κοπή ακόμη και για τις πιο πρώιμες ποικιλίες ελληνικού ακτινιδίου αλλά και παράνομη διακίνηση του προϊόντος σε ευρωπαϊκές αγορές. 

Να θυμίσουμε ότι σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία η επίσημη ημερομηνία έναρξης συγκομιδής για την κυρίαρχη ποικιλία ακτινιδίων Hayward στην Ελλάδα είναι η 15η Οκτωβρίου. Η διάθεση στην εγχώρια αγορά για τα Hayward ξεκινά την 1η Νοεμβρίου

Τα πρώιμα ακτινίδια (πλην της Hayward) επιτρέπεται να κόβονται εφόσον έχουν φτάσει τουλάχιστον 6,2° Brix και απαιτείται μέση περιεκτικότητα σε ξηρά ουσία τουλάχιστον 15%, βάσει της ισχύουσας ΚΥΑ με θέμα «Ρυθμίσεις θεμάτων εμπορίας και διακίνησης των ακτινιδίων».

Όπως αναφέρει στον ΑγροΤύπο ο παραγωγός ακτινιδίων και πρόεδρος της ΕΑΣ Καβάλας κ. Σάββας Αργυράκης, ο οποίος έχει και την θέση του Β΄ Αντιπροέδρου της Εθνικής Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘΕΑΣ), αυτή την εποχή ούτε οι πρώιμες ποικιλίες ακτινιδίων έχουν τα απαραίτητα ποιοτικά χαρακτηριστικά για να πωληθούν στην αγορά.

Ωστόσο για ακόμη μια χρονιά έχουμε το φαινόμενο με τις πρώιμες κοπές και πρόσφατα βρέθηκαν φορτία που προέρχονταν από την Ημαθία και την Πέλλα. Όπως και τις προηγούμενες χρονιές, επιτήδειοι προχώρησαν σε παράνομη κοπή και διακίνηση ακτινιδίων, που δεν πληρούν τις απαραίτητες προδιαγραφές ωριμότητας και εμπορίας. 

Η πρακτική της πρόωρης διακίνησης είναι αντίθετη με την ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία και πλήττει την εικόνα του προϊόντος στο εξωτερικό, υποβαθμίζοντας την ποιότητα και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του.

Το πρόβλημα είναι ότι σύμφωνα με τη διαδικασία που ακολουθεί η πολιτεία τα φορτία που πιάστηκαν με τα ακτινίδια, τα οποία κόπηκαν πρώιμα, δεν καταστρέφονται αλλά αποθηκεύονται μέχρι να ωριμάσουν. Εμείς θέλουμε να αλλάξει αυτή η διαδικασία και να γίνει πιο αυστηρή.

Ζητάμε από τις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, να διαφυλάξουν τη φήμη και την ποιότητα του προϊόντος.

Θα πρέπει να γίνονται περισσότεροι και πιο αυστηροί έλεγχοι στα φορτία και να επιβληθούν μεγάλα πρόστιμα ώστε να γίνει αποτρεπτική για τους παραγωγούς και τους εμπόρους η πρόωρη κοπή των ακτινιδίων στην χώρα μας.

Ξεκίνησε η συγκομιδή των πρώιμων σύκων με την παραγωγή φέτος να κυμαίνεται σε ικανοποιητικά επίπεδα όσον αφορά την ποσότητα και την ποιότητα.

Οι καιρικές συνθήκες που επικράτησαν το προηγούμενο χρονικό διάστημα βοήθησαν την καλλιέργεια και η γονιμοποίηση εξελίχθηκε ομαλά και χωρίς ζημιές.

Ξερά σύκα

Ο πρόεδρος της «ΣΥΚΙΚΗΣ», Παναγιώτης Παπαγεωργίου, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, αναμένουμε την καλύτερη παραγωγή σύκων των τελευταίων ετών στην Πελοπόννησο. Είχαμε καλό χειμώνα, ενώ οι βροχοπτώσεις και υγρασίες έφεραν μια καλή βλάστηση. Περιμένουμε αυξημένες ποσότητες και πολύ καλές ποιότητες.

Τέλος αυτής της εβδομάδας με αρχές της επόμενης θα ξεκινήσει η συγκομιδή σύκων στις πρώιμες περιοχές. Μετά τις 15 Αυγούστου όμως θα ξεκινήσει μαζικά η συγκομιδή και αναμένεται ο συνεταιρισμός να ανακοινώσει τις προκαταβολές που θα πληρώσει στους παραγωγούς που θα παραδίνουν το προϊόν τους στις εγκαταστάσεις μας για να προχωρήσει η διαδικασία της αποξήρανσης.

Την περσινή περίοδο - όπως συμβαίνει και τα περισσότερα χρόνια - είχαμε μειωμένη παραγωγή και ζημιές στα σύκα. Οι τιμές το 2025 κυμάνθηκαν για τα συμβατικά από 2,10 έως 4,50 ευρώ το κιλό για την καλή ποιότητα και για τα βιολογικά από 2,40 έως 4,70 ευρώ το κιλό.

Με δεδομένο ότι εξάγουμε σε πολλές χώρες, είναι πολύ εύκολο να απορροφήσουν την φετινή αύξηση στις ποσότητες ενός προϊόντος με καλές προδιαγραφές, όπως είναι το ελληνιοκό σύκο.

Πάντως αν και υπάρχει ζήτηση για εξαγωγές αποξηραμένων σύκων οι αγορές στην Ευρώπη φαίνεται να αντιμετωπίζουν προβλήματα με την οικονομική κρίση και το τελευταίο διάστημα βλέπουμε ότι οι ποσότητες που αγοράζουν οι καταναλωτές είναι μειωμένες.

Ζήτηση για νέες φυτεύσεις

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για νέες φυτεύσεις συκιάς και ειδικά τώρα που βλέπουμε μειωμένες τιμές στο ελαιόλαδο. Κάναμε πρόταση σαν συνεταιρισμός για αναδιάρθωση καλλιέργειας με νέες ποικιλίες αλλά δεν έγινε δεκτή από το ΥπΑΑΤ και εφάρμοσε τελικά ένα αποτυχημένο πρόγραμμα. Τώρα κάνει μόνος του προσπάθεια ο συνεταιρισμός και δίνει δενδρύλλια συκιάς σε όσους παραγωγούς ενδιαφέρονται.

Θα πρέπει όμως να υπάρξει στήριξη στον παραγωγό γιατί κατά την πρώτη 5ετία δεν θα έχει καθόλου παραγωγή. Η συκιά για να έχει μια καλή απόδοση θα πρέπει να περάσουν 10 έως 15 χρόνια.

Πρόβλημα με εξαγωγές

Ο κ. Δημήτρης Στολίδης, πρόεδρος του Συνεταιρισμού Συκοπαραγωγών Ταξιάρχη Ευβοίας, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι ήδη έχει ξεκινήσει η συγκομιδή των πρώιμων σύκων στην περιοχή με μικρές ποσότητες. Από τις 10 Αυγούστου αναμένεται να ξεκινήσουν να συλλέγονται οι μεγάλες ποσότητες.

Φέτος έχουμε καλή παραγωγή στα σύκα. Ωστόσο οι συνεχόμενες βροχοπτώσεις (π.χ. Ιστιαία) και η αυξημένη υγρασία αναμένεται να δημιουργήσουν ζημιές στην παραγωγή για αυτό ζητάμε να γίνει μια καταγραφή από τους εκτιμητές του ΕΛΓΑ.

Υπάρχουν ακόμη περσινά αποθέματα αποξηραμένων σύκων στις αποθήκες του συνεταιρισμού. Επίσης υπάρχει μεγάλο πρόβλημα από την έλλειψη εργατών στο χωράφι για την συγκομιδή και στην συσκευασία.

Πάντως έχουμε ζήτηση για εξαγωγές ξερών σύκων, όμως η αύξηση στα ναύλα (κόστος μεταφοράς) προς τις αγορές των χωρών της Μέσης Ανατολής μας έχει δημιουργήσει μεγάλα προβλήματα. Για αυτό ζητάμε από το ΥπΑΑΤ μια έκτακτη οικονομική στήριξη λόγω του πολέμου. Κάτι αντίστοιχο είχαμε με το «Ουκρανόμετρο», που έδωσαν μια στρεμματική ενίσχυση 70 - 80 ευρώ το στρέμμα.

Στην περιοχή μας έχουμε την ποικιλία σμυρνέικη. Για να κάνουμε την γονιμοποίηση παίρνουμε τους καρπούς της αγριοσυκιάς, που ονομάζονται ορνοί, οι οποίοι περιέχουν τη γύρη και το έντομο. Στη συνέχεια δένουμε ή κρεμάμε τους ορνούς πάνω στα κλαδιά της σμυρνέικης συκιάς σε μικρά δεματάκια. Το έντομο βγαίνει από τον ορνό, μπαίνει στο σύκο της σμυρνέικης συκιάς και προκαλεί την επικονίαση των ανθέων. Η διαδικασία γίνεται από τα τέλη Μαΐου μέχρι τις αρχές Ιουλίου.

Πάντως στην Ισπανία που πρόσφατα είχαμε επισκεφτεί με τον συνεταιρισμό γίνεται πολύ καλή έρευνα με νέες αυτογόνιμες ποικιλίες συκιάς. Εκεί στηρίζουν τους παραγωγούς και βοηθούν την καλλιέργεια με την βοήθεια της έρευνας.

Νωπά σύκα

Η κα Ελένη Ρέπα, παραγωγός νωπών σύκων από την Κορινθία, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος οι καιρικές συνθήκες βοήθησαν την καλλιέργεια και η παραγωγή αναμένεται να κυμανθεί σε ικανοποιητικά επίπεδα. Καλλιεργούμε την ισπανική ποικιλία συκιάς Mission. Ήδη κάναμε κάποιες δοκιμαστικές κοπές αλλά η συγκομιδή θα ξεκινήσει κανονικά από τις 10 Αυγούστου. Τα νωπά σύκα έχουν καλή ζήτηση για εξαγωγές προς την αγορά του Καναδά.

Από την πλευρά του ο εξαγωγέας και παραγωγός νωπών σύκων στην περιοχή του Μαρκόπουλου της Αττικής κ. Δημήτρης Μπάρτζης, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος έχουμε μια καθυστέρηση στην ωρίμανση των σύκων σε σχέση με τις άλλες χρονιές. Η παραγωγή πάντως πάνω στα δέντρα φαίνεται να είναι σε καλά επίπεδα και δεν έχουμε ζημιές λόγω των καιρικών συνθηκών. Έχει ξεκινήσει η συγκομιδή στα πρώιμα βασιλικά και πολύ λίγες ποσότητες στα μαύρα σύκα. Για τα νωπά σύκα υπάρχει ζήτηση από την εγχώρια αγορά αλλά και για εξαγωγές, όμως οι ποσότητες ακόμη είναι μειωμένες και για αυτό δεν γνωρίζουμε φέτος πως θα κινηθεί η αγορά.

Ο κ. Αλέξανδρος Κολιαβασίλης, συκοπαραγωγός και αντιπρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Μαρκόπουλου, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι έχει ξεκινήσει η συγκομιδή πρώιμων σύκων στην περιοχή από τα τέλη Ιουλίου. Φέτος όπως φαίνεται θα έχουμε μια κανονική παραγωγή στα βασιλικά σύκα και μια παραγωγή ίδια με τα περσινά επίπεδα στα μαύρα σύκα. Αυτό που μσς προβληματίζει είναι ότι έχει καθυστερήσει η ωρίμανση των σύκων, με αποτέλεσμα η συγκομιδή να γίνεται με λίγες ποσότητες. Παρόλα αυτά οι τιμές κυμαίνονται σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με πέρσι (από 7 ευρώ έχουν πέσει στα 5,5 ευρώ το κιλό). Οι εξαγωγές των νωπών σύκων ακόμη δεν έχουν ξεκινήσει, ενώ η ζήτηση από την εγχώρια αγορά φαίνεται να είναι καλύτερη σε σχέση με την περσινή περίοδο.

Η έντονη κακοκαιρία που έπληξε την περασμένη Παρασκευή περιοχές του κάμπου της Άρτας άφησε πίσω της ζημιές στις καλλιέργειες, με τα ακτινίδια να βρίσκονται στο επίκεντρο των επιπτώσεων. Οι ισχυροί άνεμοι, η έντονη βροχόπτωση και το χαλάζι προκάλεσαν τραυματισμούς στους καρπούς και στο φύλλωμα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις καταγράφηκαν σπασίματα βλαστών και καρποί που έπεσαν στο έδαφος. Ζημιές καταγράφηκαν και σε καλλιέργειες εσπεριδοειδών, κυρίως με τραυματισμούς στους νεαρούς καρπούς.

Η ακριβής έκταση της ζημιάς δεν μπορεί ακόμη να προσδιοριστεί, καθώς η εικόνα διαφοροποιείται από αγροτεμάχιο σε αγροτεμάχιο και ορισμένες από τις επιπτώσεις θα γίνουν εμφανέστερες τις επόμενες ημέρες. Για την ένταση του φαινομένου, τις πρώτες διαπιστώσεις από τις πληγείσες φυτείες και τις πιθανές συνέπειες στην εμπορική πορεία της παραγωγής, ο ΑγροΤύπος μίλησε με τον γεωπόνο της Ομάδας Παραγωγών «Άραχθος».

Σύντομο αλλά ιδιαίτερα έντονο το φαινόμενο

Η κακοκαιρία εκδηλώθηκε περίπου στις 18:00 το απόγευμα της Παρασκευής και διήρκεσε συνολικά γύρω στη μιάμιση ώρα. Το χαλάζι κράτησε περίπου δέκα λεπτά, είχε όμως προηγηθεί πολύ ισχυρός άνεμος και έντονη βροχόπτωση, η οποία συνεχίστηκε και μετά τη χαλαζόπτωση.

Σύμφωνα με τον γεωπόνο της Ομάδας, επρόκειτο για μία σύντομη μπόρα με ιδιαίτερα έντονα χαρακτηριστικά. Προηγήθηκαν δυνατός άνεμος και ισχυρή βροχή, ακολούθησε το χαλάζι για περίπου δέκα λεπτά και στη συνέχεια η βροχόπτωση συνεχίστηκε.

Σύμφωνα με την πρώτη εικόνα, το φαινόμενο κινήθηκε σε εκτεταμένη ζώνη του κάμπου της Άρτας, η οποία υπολογίζεται περίπου στα δέκα χιλιόμετρα σε ευθεία γραμμή, επηρεάζοντας διαφορετικά τοπικά διαμερίσματα με σημαντική παρουσία καλλιεργειών ακτινιδίου. Η έντασή του δεν ήταν ίδια σε όλη τη διαδρομή του, με αποτέλεσμα άλλα αγροτεμάχια να έχουν υποστεί εντονότερες και άλλα ηπιότερες ζημιές.

Η Ομάδα διαθέτει φυτείες σε διάσπαρτες περιοχές του κάμπου, γεγονός που συνέβαλε στη διαμόρφωση μιας ευρύτερης πρώτης εικόνας. Ο γεωπόνος επισκέφθηκε καλλιέργειες σε διαφορετικά σημεία μετά το φαινόμενο, ενώ επικοινώνησε και με παραγωγούς που ανέφεραν ζημιές στα χωράφια τους.

Τραυματισμοί στους καρπούς και εκτεταμένες φθορές στο φύλλωμα

Οι πρώτες διαπιστώσεις από τις πληγείσες φυτείες έδειξαν σημαντικές διαφοροποιήσεις ως προς το είδος και την ένταση των ζημιών. Σε αρκετές περιπτώσεις το χαλάζι προκάλεσε εκδορές και χτυπήματα στην επιφάνεια των καρπών, ενώ σε πιο εκτεθειμένα σημεία οι φθορές ήταν εντονότερες.

Όπως επισημαίνει ο γεωπόνος, υπάρχουν χωράφια με μικρότερη και άλλα με μεγαλύτερη ζημιά. Σε ορισμένες περιπτώσεις το χαλάζι έγδαρε τους καρπούς, ενώ αλλού προκάλεσε πολύ σοβαρές φθορές και στο φύλλωμα.

Σε τμήματα των πληγεισών φυτειών τα φύλλα έχουν τρυπηθεί ή καταστραφεί σε μεγάλο βαθμό, ιδιαίτερα στα περισσότερο εκτεθειμένα σημεία της βλάστησης. Παράλληλα, οι ισχυροί άνεμοι προκάλεσαν κατά τόπους σπασίματα στις βέργες.

Η διαφοροποίηση της εικόνας σχετίζεται και με τον βαθμό έκθεσης των καρπών. Όσα ακτινίδια καλύπτονταν από πυκνότερη βλάστηση, από φύλλα ή από άλλους καρπούς δέχθηκαν μικρότερη άμεση καταπόνηση, ενώ τα περισσότερο εκτεθειμένα χτυπήθηκαν εντονότερα.

Ήδη έχουν εντοπιστεί πεσμένοι καρποί, είτε εξαιτίας άμεσου χτυπήματος είτε επειδή αποκόπηκαν κατά τη χαλαζόπτωση. Ωστόσο, η πιθανή εξέλιξη της καρπόπτωσης δεν μπορεί ακόμη να αποτιμηθεί.

Σύμφωνα με τον γεωπόνο, τις επόμενες δύο με τρεις ημέρες θα φανεί εάν έχουν προκληθεί χτυπήματα και στο κοτσάνι των καρπών. Εάν αυτό έχει τραυματιστεί ή μαλακώσει, είναι πιθανό να αρχίσουν να πέφτουν και άλλοι καρποί.

Αντίστοιχοι τραυματισμοί καταγράφηκαν, σύμφωνα με τις πληροφορίες της Ομάδας Παραγωγών, και σε εσπεριδοειδή της περιοχής. Όπως ανέφερε ο γεωπόνος, οι χαλαζόκοκκοι είχαν μέγεθος αντίστοιχο με εκείνο των νεαρών καρπών των εσπεριδοειδών, γεγονός που προκάλεσε εμφανείς τραυματισμούς στην επιφάνειά τους. Η εικόνα φαίνεται να διαφοροποιείται και στα εσπεριδοειδή, καθώς ορισμένα αγροτεμάχια εμφανίζουν εντονότερες και άλλα ηπιότερες ζημιές. Η ακριβής έκταση των επιπτώσεων αναμένεται να αποσαφηνιστεί κατά την αποτίμηση, ωστόσο είναι σαφές ότι το φαινόμενο προκάλεσε ζημιές και στα εσπεριδοειδή.

Αβεβαιότητα για την ποιότητα, τη συντήρηση και τη συγκομιδή

Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά την εμπορική διαχείριση των τραυματισμένων ακτινιδίων. Ακόμη και όταν ένας καρπός παραμένει στο δέντρο, τα χτυπήματα από το χαλάζι μπορούν να περιορίσουν τη συντηρησιμότητά του και να δυσκολέψουν την αποθήκευσή του στα ψυγεία. Όπως αναφέρει ο γεωπόνος, το προϊόν έχει ήδη υποβαθμιστεί, καθώς τα χτυπημένα ακτινίδια δεν έχουν την ίδια συντηρησιμότητα και δύσκολα μπορούν να ακολουθήσουν την κανονική διαδικασία αποθήκευσης.

Ανάλογα με την ένταση της ζημιάς, μέρος της παραγωγής ενδέχεται να διατεθεί ως προϊόν δεύτερης κατηγορίας ή να οδηγηθεί άμεσα στην αγορά ως νωπό προϊόν, χωρίς να παραμείνει για μεγάλο διάστημα σε ψυκτικούς θαλάμους. Η δυνατότητα αυτή εξαρτάται, ωστόσο, από τον κάθε έμπορο, τις αγορές που εξυπηρετεί και τη δυνατότητά του να διαθέσει γρήγορα το προϊόν. Ορισμένοι έμποροι προσανατολίζονται κυρίως στην αποθήκευση και στη μεταγενέστερη διάθεση των ακτινιδίων, ενώ άλλοι έχουν τη δυνατότητα να διοχετεύσουν ποσότητες στην αγορά αμέσως μετά τη συγκομιδή. Επομένως, η αντιμετώπιση των χαλαζόπληκτων καρπών δεν αναμένεται να είναι ίδια σε όλες τις περιπτώσεις.

Σύμφωνα με τον γεωπόνο, όταν ένας έμπορος επισκεφθεί ένα χαλαζόπληκτο χωράφι, μπορεί να κρίνει ότι δεν είναι σε θέση να διαχειριστεί την παραγωγή. Η τελική απόφαση εξαρτάται από τις αγορές που εξυπηρετεί ο καθένας και από τον βαθμό υποβάθμισης του προϊόντος.

Εάν η προσφορά στην αγορά είναι ήδη αυξημένη, η άμεση διάθεση των τραυματισμένων καρπών μπορεί να γίνει ακόμη δυσκολότερη. Σε περιπτώσεις μεγάλης ζημιάς, υψηλού κόστους συγκομιδής και μεγάλης διαφοράς ανάμεσα στην κανονική τιμή και στην τιμή ενός υποβαθμισμένου προϊόντος, δεν αποκλείεται ορισμένοι καρποί να μην κριθεί οικονομικά συμφέρον να συγκομιστούν.

Η ζημιά δεν περιορίζεται πάντοτε στην εξωτερική εμφάνιση. Ένα επιφανειακό σημάδι μπορεί να αποτελεί κυρίως αισθητικό πρόβλημα, όμως ένα βαθύτερο χτύπημα μπορεί να οδηγήσει σε εσωτερική αλλοίωση ή σήψη στο τραυματισμένο σημείο, μειώνοντας περαιτέρω την εμπορική αξία και τη δυνατότητα συντήρησης του καρπού.

Η εικόνα αυτή δημιουργεί αβεβαιότητα τόσο για τις τελικές ποσότητες που θα συγκομιστούν όσο και για την κατηγορία και την τιμή διάθεσης της παραγωγής. Για τον λόγο αυτόν, η πραγματική επίδραση της κακοκαιρίας στην ποσότητα και στην ποιότητα της παραγωγής αναμένεται να αποσαφηνιστεί σταδιακά

Άμεσα μέτρα προστασίας, εκτιμήσεις του ΕΛΓΑ και τα επόμενα βήματα

Μετά το πέρασμα της κακοκαιρίας, παραγωγοί της Ομάδας προχώρησαν άμεσα στην προμήθεια των απαραίτητων φυτοπροστατευτικών προϊόντων και σε προληπτικές ενέργειες, με στόχο να περιορίσουν τον κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών από τις πληγές και τα ανοίγματα που δημιούργησε το χαλάζι στους καρπούς και στη βλάστηση.

Παράλληλα, αναμένεται η αυτοψία κλιμακίου του ΕΛΓΑ, προκειμένου να διαπιστωθούν το εύρος και η ένταση της ζημιάς και να ακολουθήσει, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις, η επίσημη αναγγελία. Μετά την αναγγελία, οι παραγωγοί θα μπορέσουν να υποβάλουν τις σχετικές δηλώσεις ζημιάς.

Σύμφωνα με τη συνήθη διαδικασία, μετά την πρώτη καταγραφή αναμένεται να πραγματοποιηθεί επανεκτίμηση κοντά στην περίοδο της συγκομιδής, πιθανότατα κατά τους μήνες Σεπτέμβριο ή Οκτώβριο, όταν θα έχει διαμορφωθεί σαφέστερη εικόνα για την καρπόπτωση, την εξέλιξη των τραυμάτων και την τελική εμπορεύσιμη παραγωγή.

Η επίσημη ημερομηνία έναρξης της συγκομιδής για την ποικιλία Hayward είναι η 15η Οκτωβρίου. Μέχρι τότε μεσολαβεί διάστημα περίπου δυόμισι μηνών, κατά το οποίο αναμένεται να αποσαφηνιστεί πληρέστερα η εξέλιξη των ζημιών στους καρπούς.

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με τον γεωπόνο της Ομάδας, τα φαινόμενα χαλαζόπτωσης εμφανίζονται συχνότερα στην περιοχή τα τελευταία πέντε με έξι χρόνια, με χαλάζι να καταγράφεται σχεδόν κάθε χρόνο σε διαφορετικά σημεία του κάμπου. Η εξέλιξη αυτή έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τη χρήση αντιχαλαζικών διχτυών, παρά το υψηλό κόστος εγκατάστασής τους.

Την έντονη αντίθεσή της σε πρόταση για την κατάργηση της θεσμοθετημένης ημερομηνίας έναρξης συγκομιδής των ακτινιδίων Χέιγουορθ (Hayward) εκφράζει η FresHellas (Σύνδεσμος Ελληνικών Επιχειρήσεων Συσκευασίας και Τυποποίησης Φρέσκων Φρούτων και Λαχανικών), με επιστολή της προς την πολιτική και υπηρεσιακή ηγεσία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Η επίσημη ημερομηνία έναρξης συγκομιδής για τα ακτινίδια ποικιλίας Χέιγουορθ (Hayward) στην Ελλάδα ορίζεται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων η 15η Οκτωβρίου κάθε έτους, ενώ η εμπορία στην εγχώρια αγορά ξεκινά την 1η Νοεμβρίου.

Η FresHellas επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση εφαρμόζεται επί σειρά ετών και έχει συμβάλει ουσιαστικά στη διασφάλιση της ποιότητας του ελληνικού ακτινιδίου, στην προστασία της διεθνούς φήμης του και στην εύρυθμη λειτουργία της εμπορίας του.

Ο κ. Σάββας Αργυράκης, πρόεδρος της FresHellas (ΕΑΣ Καβάλας), δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι «υπήρξε πρόταση στο ΥπΑΑΤ για κατάργηση της ημερομηνίας έναρξης συγκομιδής των ακτινιδίων Χέιγουορθ (Hayward). Το ΥπΑΑΤ ζήτησε από τους φορείς την γνώμη τους. Η θέση μας είναι αρνητική. 
Τα ελληνικά ακτινίδια θα πρέπει να συγκομίζονται με βάση την συγκεκριμένη ημερομηνία για να έχουν τα κατάλληλα χαρακτηριστικά ωρίμανσης (6,2° Brix ή μέση περιεκτικότητα σε ξηρά ουσία ποσοστού 15%). Αν καταργήσουμε την ημερομηνία συγκομιδής θα υπάρξει απαξίωση των ελληνικών ακτινιδίων στις αγορές. Επίσης δεν μπορούμε να κάνουμε αυστηρούς ελέγχους για να κάνουμε την συγκομιδή με βάση τα ποιοτικά χαρακτηριστικά με αποτέλεσμα να συγκομίζονται τα ακτινίδια της συγκεκριμένης ποικιλίας από Αύγουστο και Σεπτέμβριο».

Όπως επίσης τονίζεται στην επιστολή της FresHellas, ενδεχόμενη κατάργηση της ημερομηνίας έναρξης συγκομιδής ενδέχεται να οδηγήσει σε πρόωρη συγκομιδή καρπών που δεν έχουν αποκτήσει την απαιτούμενη φυσιολογική ωρίμανση, στη διακίνηση προϊόντων με υποβαθμισμένα ποιοτικά χαρακτηριστικά και στη δημιουργία συνθηκών αθέμιτου ανταγωνισμού. Παράλληλα, εκφράζεται η ανησυχία ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά την εμπιστοσύνη των ξένων αγοραστών, να πλήξει την αξιοπιστία του ελληνικού ακτινιδίου στις διεθνείς αγορές και να δυσχεράνει την άσκηση αποτελεσματικών ελέγχων από τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Η FresHellas ζητά από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων:

• να απορρίψει την πρόταση κατάργησης της θεσμοθετημένης ημερομηνίας έναρξης συγκομιδής,
• να διατηρήσει σε ισχύ το υφιστάμενο κανονιστικό πλαίσιο,
• να ενισχύσει τους ελέγχους για την αποτροπή της πρόωρης συγκομιδής και διακίνησης ανώριμων καρπών,
  και να προηγείται ουσιαστική διαβούλευση με τους θεσμικούς φορείς του κλάδου πριν από οποιαδήποτε μεταβολή του ισχύοντος πλαισίου.

Η προστασία της ποιότητας και της διεθνούς εικόνας του ελληνικού ακτινιδίου αποτελεί, για τη FresHellas, βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας και της εξαγωγικής δυναμικής του προϊόντος.

Οι υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να επηρεάσουν την ακτινιδιά, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται με ανεπαρκή εδαφική υγρασία, σε μια περίοδο κατά την οποία οι καρποί εξακολουθούν να αυξάνονται σε μέγεθος. Με αφορμή τις συνθήκες καύσωνα, ο ΑγροΤύπος συνομίλησε με τον γεωπόνο της Ομάδας Παραγωγών «Άραχθος», στην Άρτα, καταγράφοντας τις βασικές επισημάνσεις για τα συμπτώματα της θερμικής καταπόνησης και την προστασία της καλλιέργειας.

Περίοδος-«κλειδί» για το τελικό μέγεθος του καρπού

Η περίοδος που διανύουμε είναι ιδιαίτερα σημαντική για την εξέλιξη των καρπών. Κατά τη διάρκεια των πολύ υψηλών θερμοκρασιών, η φυσιολογική δραστηριότητα των φυτών και η αύξηση των καρπών μπορεί προσωρινά να περιοριστούν. «Ουσιαστικά, όταν έχουμε καύσωνα, τα δέντρα σταματούν να δουλεύουν στο βέλτιστο βαθμό», σημειώνει χαρακτηριστικά ο γεωπόνος, εξηγώντας ότι μετά την υποχώρηση των υψηλών θερμοκρασιών αναμένεται νέα ανάπτυξη των καρπών, κυρίως κατά το πρώτο δεκαήμερο του Αυγούστου.

Σύμφωνα με την εμπειρία από την περιοχή, μετά το συγκεκριμένο διάστημα η περαιτέρω εξέλιξη των καρπών αφορά περισσότερο την αύξηση του βάρους και τη συσσώρευση σακχάρων και λιγότερο τη μεταβολή των διαστάσεών τους. «Ό,τι συμβεί τώρα ουσιαστικά θα επηρεάσει το τελικό μέγεθος του καρπού», τονίζει.

Τα συμπτώματα και οι πιθανές επιπτώσεις στους καρπούς

Η θερμική καταπόνηση μπορεί αρχικά να εκδηλωθεί με ήπια και παροδικά συμπτώματα, περισσότερο εμφανή κατά τις μεσημεριανές ώρες, όπως μάρανση και κατσάρωμα των φύλλων ή ξήρανση και σκούρυνση των άκρων τους.

Τα συμπτώματα αυτά δεν αποτελούν πάντοτε από μόνα τους ένδειξη σοβαρής ζημιάς. Μεγαλύτερη προσοχή απαιτείται όταν παρατηρείται περιορισμός της ανάπτυξης των καρπών, μαλάκωμα ή συρρίκνωση. Σύμφωνα με την εμπειρία του γεωπόνου, όταν οι καρποί αρχίζουν να μαλακώνουν απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς σε συνθήκες έντονου υδατικού στρες μπορεί να χάσουν νερό και να περιοριστεί η περαιτέρω ανάπτυξή τους, με αποτέλεσμα να επηρεαστεί η ποιότητα και η εμπορική τους αξία. «Το χειρότερο είναι ο συνδυασμός πολύ υψηλών θερμοκρασιών, δηλαδή καύσωνα, και ξηρασίας», επισημαίνει ο γεωπόνος. Όταν το έδαφος δεν διαθέτει την αναγκαία υγρασία, η καταπόνηση του φυτού εντείνεται και αυξάνεται ο κίνδυνος να επηρεαστούν το μέγεθος και η ποιότητα των καρπών.

Σε εντονότερες συνθήκες μπορεί να υποβαθμιστεί και η εξωτερική εμφάνιση των ακτινιδίων, καθώς οι καρποί ενδέχεται να χάσουν την καθαρή και ομοιόμορφη όψη τους, ενώ σε ακραίες περιπτώσεις είναι πιθανή και η καρπόπτωση. Η πτώση λίγων καρπών, ωστόσο, δεν σημαίνει απαραίτητα σοβαρό πρόβλημα θερμικής καταπόνησης. Πρέπει να αξιολογείται η έκταση του φαινομένου και να εξετάζονται και άλλες πιθανές αιτίες, όπως η ανεπαρκής γονιμοποίηση. «Αν πέσουν ένα, δύο ή τρία ακτινίδια από ένα δέντρο, δεν υπάρχει πρόβλημα. Το ζήτημα είναι να πέφτουν πολλά», διευκρινίζει.

Σύμφωνα με την εμπειρία του γεωπόνου, τα ηλιοεγκαύματα δεν εμφανίζονται συχνά στους οπωρώνες της περιοχής. Μπορεί, ωστόσο, να παρατηρηθούν σε νεαρά φυτά ή όταν, μετά από έντονο ή ακατάλληλο κλάδεμα, οι καρποί εκτεθούν απότομα στην άμεση ηλιακή ακτινοβολία.

Οι νεαρές φυτείες είναι γενικά περισσότερο ευάλωτες, καθώς διαθέτουν μικρότερο και λιγότερο ανεπτυγμένο ριζικό σύστημα και, επομένως, μικρότερη δυνατότητα να αξιοποιήσουν την υγρασία του εδάφους.

Όπως διευκρινίζει ο γεωπόνος, στην Άρτα δεν έχει παρατηρηθεί έως σήμερα εκτεταμένη υποβάθμιση της παραγωγής που να μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στον καύσωνα. Τα σοβαρότερα προβλήματα των προηγούμενων ετών συνδέονταν κυρίως με τις βροχοπτώσεις του χειμώνα.

Διαχείριση του νερού και προστασία της καλλιέργειας στον καύσωνα

Η βασικότερη σύσταση προς τους παραγωγούς είναι να μην αφήνουν το έδαφος να στεγνώνει. Το ζητούμενο δεν είναι μία μεγάλη και περιστασιακή εφαρμογή νερού, αλλά η διατήρηση επαρκούς και σχετικά σταθερής εδαφικής υγρασίας κατά τη διάρκεια του καύσωνα.

«Όσο ποτίζεις σωστά και σταθερά, δεν θα υπάρξει θέμας», αναφέρει χαρακτηριστικά ο γεωπόνος, υπογραμμίζοντας ότι το φυτό δεν πρέπει να αφήνεται να φτάσει σε έντονη καταπόνηση και στη συνέχεια να δέχεται απότομα μεγάλη ποσότητα νερού. «Όλα θέλουν την ισορροπία τους», επισημαίνει, εξηγώντας ότι ένα ήδη καταπονημένο φυτό δεν επανέρχεται αυτόματα μόνο και μόνο επειδή αρδεύτηκε ξαφνικά με πολύ νερό.

Η συχνότητα και η διάρκεια της άρδευσης δεν μπορούν να είναι ίδιες σε όλα τα αγροτεμάχια. Εξαρτώνται από τη σύσταση του εδάφους, τη θέση και την κλίση του χωραφιού, την απορροή, την ικανότητα συγκράτησης νερού και τα χαρακτηριστικά του αρδευτικού συστήματος.

Σύμφωνα με την εμπειρία από την περιοχή, σε ορισμένα επικλινή ή περισσότερο αποστραγγιζόμενα αγροτεμάχια μπορεί να απαιτείται συχνότερη αναπλήρωση της εδαφικής υγρασίας κατά τις πολύ θερμές ημέρες. Αντίθετα, σε εδάφη με μεγαλύτερη ικανότητα συγκράτησης νερού τα μεσοδιαστήματα μεταξύ των αρδεύσεων μπορεί να είναι μεγαλύτερα. Σε κάθε περίπτωση, η συχνότητα και η ποσότητα του νερού πρέπει να προσαρμόζονται στις συνθήκες του αγροτεμαχίου και στην παροχή του αρδευτικού συστήματος.

Η καθημερινή παρατήρηση του οπωρώνα παραμένει κρίσιμη. Ο παραγωγός χρειάζεται να παρακολουθεί την κατάσταση των φύλλων, των καρπών και του εδάφους και να προσαρμόζει το πρόγραμμα άρδευσης στις ιδιαίτερες συνθήκες του αγροτεμαχίου του, σε συνεργασία με τον γεωπόνο.

Η υπερβολική άρδευση, ωστόσο, δεν αποτελεί λύση. Όπως αναφέρει ο γεωπόνος, σε αρκετές περιπτώσεις οι παραγωγοί δεν γνωρίζουν με ακρίβεια πόσο νερό εφαρμόζουν και τελικά δίνουν στην καλλιέργεια μεγαλύτερες ποσότητες από όσες πραγματικά χρειάζεται. Η πρακτική αυτή μπορεί να περιορίζει την εμφάνιση συμπτωμάτων από τη ζέστη, συνοδεύεται όμως από σοβαρούς κινδύνους, καθώς η υπερβολική υγρασία μπορεί να προκαλέσει κορεσμό του εδάφους, ανεπαρκή αερισμό και συνθήκες ασφυξίας στο ριζικό σύστημα, ενώ ευνοεί και την εμφάνιση ασθενειών, όπως η φυτόφθορα. «Γι’ αυτό δεν βλέπουμε καταπονήσεις στο δέντρο, αλλά μετά βλέπουμε να χάνονται δέντρα και να υπάρχουν φυτόφθορες», επισημαίνει.

Πέρα από την άρδευση, προσοχή απαιτείται και στους υπόλοιπους καλλιεργητικούς χειρισμούς κατά τις πολύ θερμές ημέρες. Πρέπει να αποφεύγονται οι ψεκασμοί στις μεσημεριανές ώρες, ενώ δεν συνιστάται ούτε η αφαίρεση φύλλων που βρίσκονται κοντά στους καρπούς και τους σκιάζουν. Το φύλλωμα προσφέρει φυσική προστασία από την άμεση ηλιακή ακτινοβολία και συμβάλλει στον περιορισμό των ηλιοεγκαυμάτων.

Σε ό,τι αφορά πρόσθετα μέτρα προστασίας, όπως η εφαρμογή καολίνης ή άλλων σκευασμάτων που περιορίζουν την έκθεση των καρπών στην ηλιακή ακτινοβολία, ο γεωπόνος διευκρινίζει ότι δεν αποτελούν διαδεδομένη πρακτική στους ακτινιδεώνες της περιοχής και δεν εφαρμόζονται συστηματικά.

Υψηλό το κόστος άρδευσης για μία απαιτητική καλλιέργεια

Η συχνή άρδευση συνεπάγεται σημαντικό κόστος για τους παραγωγούς ακτινιδίου της περιοχής. Οι οπωρώνες αρδεύονται κυρίως από γεωτρήσεις, με τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας ή πετρελαίου, καθώς δεν υπάρχει οργανωμένο αρδευτικό δίκτυο που να καλύπτει τις ανάγκες τους μέσω κλειστού συστήματος.

Όπως επισημαίνει ο γεωπόνος, το κόστος της άρδευσης έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια λόγω της ανόδου των τιμών της ενέργειας και των καυσίμων, ενώ η σχετική δαπάνη επιβαρύνει άμεσα τους ίδιους τους παραγωγούς.

Η ακτινιδιά είναι μια ιδιαίτερα απαιτητική καλλιέργεια, τόσο ως προς το νερό όσο και ως προς τη θρέψη και τη φυτοπροστασία. Σε περιόδους παρατεταμένων υψηλών θερμοκρασιών, η διατήρηση της καλλιέργειας σε καλή κατάσταση και η παραγωγή ποιοτικού και εμπορεύσιμου καρπού προϋποθέτουν σημαντικές εισροές, συστηματική παρακολούθηση και προσαρμογή των καλλιεργητικών χειρισμών στις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε οπωρώνα.

Η καλλιέργεια του ακτινιδίου βρίσκεται σε μία από τις πιο απαιτητικές φάσεις της χρονιάς, καθώς η ανάπτυξη των καρπών εξελίσσεται με γρήγορους ρυθμούς και οι παραγωγοί καλούνται να διαχειριστούν καθημερινά μια σειρά από καλλιεργητικές εργασίες που επηρεάζουν τόσο την πορεία της παραγωγής όσο και την ποιότητα του τελικού προϊόντος.

Στο πλαίσιο αυτό, ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με γεωπόνο της Ομάδας Παραγωγών «Άραχθος», ο οποίος περιέγραψε την εικόνα που επικρατεί σήμερα στους ακτινιδεώνες της περιοχής, τις εργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη, αλλά και τις προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι παραγωγοί.

Οι καρποί αναπτύσσονται, ενώ συνεχίζονται οι καλλιεργητικές φροντίδες

Όπως εξήγησε ο γεωπόνος, τα ακτινίδια βρίσκονται πλέον στο στάδιο της ανάπτυξης των καρπών, έχοντας ήδη φτάσει περίπου στο 80% του τελικού τους μεγέθους, ενώ, σε γενικές γραμμές, η καρπόδεση μέχρι στιγμής εξελίσσεται ικανοποιητικά.

«Η καλλιέργεια εξελίσσεται καλά», σημείωσε, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι η εικόνα δεν είναι απόλυτα ομοιόμορφη σε όλη την περιοχή, καθώς ακόμη και μεταξύ γειτονικών αγροτεμαχίων μπορεί να παρατηρούνται διαφοροποιήσεις. Όπως τόνισε, ακόμη και μεταξύ γειτονικών αγροτεμαχίων μπορεί να παρατηρούνται διαφοροποιήσεις, καθώς η εξέλιξη της καλλιέργειας επηρεάζεται από παράγοντες όπως το εδαφικό προφίλ κάθε χωραφιού, οι τοπικές κλιματικές συνθήκες, το ιστορικό διαχείρισης της φυτείας και οι καλλιεργητικές φροντίδες που έχουν εφαρμοστεί, καθώς και από τυχόν προβλήματα που έχουν παρουσιαστεί κατά το παρελθόν από ασθένειες ή εχθρούς

Αυτή την περίοδο οι παραγωγοί πραγματοποιούν εντατικά ποτίσματα, τα οποία αποτελούν μία από τις σημαντικότερες εργασίες της εποχής. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «τώρα είναι η εποχή που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στο πότισμα», ενώ αρκετοί παραγωγοί επιλέγουν καθημερινή άρδευση, ανάλογα πάντα με τις συνθήκες και τις ανάγκες της κάθε φυτείας.

Παράλληλα, συνεχίζονται οι λιπάνσεις, με έμφαση κυρίως στο νιτρικό κάλιο, ενώ έχουν ήδη προηγηθεί εφαρμογές ασβεστίου, με στόχο -όπως εξήγησε- να ενισχυθεί η συντηρησιμότητα των καρπών κατά την αποθήκευσή τους στους ψυκτικούς θαλάμους.

Την ίδια στιγμή βρίσκονται σε εξέλιξη οι απαραίτητοι ψεκασμοί, ενώ παρακολουθείται συνεχώς η παρουσία εντόμων και ασθενειών, ώστε, όπου απαιτείται, να πραγματοποιούνται έγκαιρα οι κατάλληλες επεμβάσεις.

Θερινό κλάδεμα και διαχείριση του φυλλώματος αυτή την περίοδο

Σημαντικό μέρος των εργασιών αφορά και το θερινό κλάδεμα, το οποίο πραγματοποιείται σταδιακά μετά τα μέσα Ιουνίου, όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο. Όπως ανέφερε ο γεωπόνος, ορισμένοι παραγωγοί έχουν ήδη ολοκληρώσει τις σχετικές επεμβάσεις, ενώ άλλοι συνεχίζουν ή προγραμματίζουν να προχωρήσουν στο θερινό κλάδεμα το επόμενο διάστημα, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε φυτείας.

«Στην Άρτα καλλιεργούμε λίγο διαφορετικά σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι στην περιοχή, πέρα από τα συστήματα διαμόρφωσης που συναντώνται και σε άλλες ζώνες καλλιέργειας, εφαρμόζεται σε αρκετές φυτείες και το σύστημα ομπρέλας, το οποίο διαμορφώνει διαφορετικά την ανάπτυξη των δέντρων και, κατ’ επέκταση, επηρεάζει τις ανάγκες του θερινού κλαδέματος. Όπως σημείωσε, «δεν έχουμε τόσο μεγάλη ανάγκη για έντονες επεμβάσεις στους λαίμαργους βλαστούς», καθώς το συγκεκριμένο σύστημα συμβάλλει στη διαφορετική διαχείριση της βλάστησης.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και κατά την πραγματοποίηση του θερινού κλαδέματος όταν επικρατούν υψηλές θερμοκρασίες. Όπως τόνισε, η εργασία αυτή χρειάζεται σωστή διαχείριση, ώστε οι καρποί που εκτίθενται μετά το κλάδεμα να μην παρουσιάσουν προβλήματα από την έντονη ηλιοφάνεια.

Σηψιρριζίες και πρώτες εκτιμήσεις για τη φετινή παραγωγή

Παρά τη γενικά θετική εικόνα της καλλιέργειας, ο γεωπόνος επισήμανε ότι σε αρκετές περιοχές έχουν αρχίσει να εμφανίζονται προβλήματα από σηψιρριζίες, τα οποία συνδέονται με τα αυξημένα νερά που επικράτησαν κατά τη διάρκεια του χειμώνα.  

Όπως ανέφερε, σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρούνται ακόμη και ολόκληρα χωράφια με ξεραμένα δέντρα, ενώ η ένταση του προβλήματος διαφέρει σημαντικά από περιοχή σε περιοχή.

«Είναι αισθητό το πρόβλημα σε αγροτεμάχια στον κάμπο. Αλλού τα πράγματα πάνε καλά και αλλού δεν πάνε καλά», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η εικόνα δεν είναι ενιαία.

Παρά τα προβλήματα που καταγράφονται σε ορισμένες φυτείες, η καρπόδεση μέχρι στιγμής κρίνεται φυσιολογική και η πορεία της καλλιέργειας αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας. Ωστόσο, όπως επισήμανε, είναι ακόμη νωρίς για ασφαλείς εκτιμήσεις, καθώς οι απώλειες που προκαλούν οι σηψιρριζίες δεν επιτρέπουν να αποτυπωθεί με ακρίβεια η τελική παραγωγή.

Όπως εξήγησε, ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε ακόμη και 30%-40% αυξημένη παραγωγή σε σχέση με την περσινή χρονιά. Ωστόσο, η εικόνα έχει γίνει πιο σύνθετη, καθώς οι απώλειες που καταγράφονται σε αρκετές φυτείες δεν επιτρέπουν προς το παρόν ασφαλή ποσοτική εκτίμηση.

«Είναι ακόμη νωρίς να πούμε πού θα καταλήξει η χρονιά», ανέφερε χαρακτηριστικά, εκτιμώντας πάντως ότι, εφόσον οι συνθήκες εξελιχθούν ομαλά μέχρι τη συγκομιδή, υπάρχουν οι προϋποθέσεις ώστε η ποιότητα των καρπών να διατηρηθεί σε ικανοποιητικά επίπεδα.

Φέτος αναμένεται να είναι αυξημένη η παραγωγή ακτινιδίων, σε σχέση με την περσινή, σύμφωνα με την πρώτη εικόνα της καρπόδεσης.

Οι καιρικές συνθήκες δεν δημιούργησαν προβλήματα στην παραγωγή, ενώ οι παραγωγοί αυτή την περίοδο προχωρούν στο δεύτερο αραίωμα των καρπών.

Ο κ. Σάββας Αργυράκης, παραγωγός και μέλος της διοίκησης ΕΑΣ Καβάλας και ΕΘΕΑΣ, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι οι καιρικές συνθήκες που επικράτησαν την άνοιξη και οι βροχοπτώσεις κατά τη διάρκεια του έτους βοήθησαν την καλλιέργεια ακτινιδίου.
Φέτος αναμένουμε μια φυσιολογική χρονιά με κανονική παραγωγή. Έχουν ξεκινήσει οι αρδεύσεις και συνεχίζονται η λίπανση, η φυτοπροστασία και η θρέψη με ψεκασμούς. Ακόμη κάνουμε υδρολιπάνσεις με μικρές δόσεις ασβεστίου κατά την περίοδο από τις αρχές Ιουνίου έως και τις αρχές Ιουλίου. Όλες οι καλλιεργητικές φροντίδες αυτή την εποχή έχουν σαν στόχο την καλή ποιότητα του καρπού και την καλή μετασυλλεκτική διατηρησιμότητα, για να είναι δυνατή η εξαγωγή του προϊόντος από την αρχή της εμπορικής περιόδου μέχρι το τέλος της άνοιξης. 'Ηδη καταφέραμε να ολοκληρώσουμε τις διαδικασίες για να κάνουμε εξαγωγές ακτινιδίων προς το Βιετνάμ και τη Νότια Κορέα. Επόμενος στόχος είναι η αγορά της Ιαπωνίας που έχει καλές προοπτικές για τις ελληνικές εξαγωγές. Συνεχίζεται το ενδιαφέρον για νέες φυτεύσεις στην χώρα αλλά θα πρέπει να συνδιάζονται με επενδύσεις για ψυκτικούς θαλάμους για να μπορούμε να αποθηκεύουμε τα προϊόντα μέχρι να γίνει η εξαγωγή τους.

Από την Πιερία ο παραγωγός και μέλος του Αγροτικού Συνεταιρισμού (ΑΣ) ΠΕΣΚΟ, Ηλίας Γκρίνιας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι έχει ολοκληρωθεί αυτή την εποχή η γονιμοποίηση και κάνουμε το δεύτερο αραίωμα και το δεύτερο κορυφοκλάδεμα. Από την εικόνα που έχουμε βλέπουμε ότι είχαμε καλή καρπόδεση και αναμένουμε φέτος μια καλή παραγωγή. Τα τελευταία χρόνια οι παραγωγοί εκτός της φυσικής προχωρούν και σε τεχνική γονιμοποίηση, με ειδικά μηχανήματα που τους διαθέτει ο συνεταιρισμός. Αυτό βοηθάει να έχουμε καλύτερα αποτελέσματα στην καρπόδεση. Μέχρι σήμερα οι καιρικές συνθήκες δεν έχουν δημιουργήσει προβλήματα στην παραγωγή. Έγιναν επίσης τρεις ψεκασμοί για βοτρύτη, με στόχο να έχουν οι καρποί καλή μετασυλλεκτική διατηρησιμότητα. Όλα δείχνουν ότι φέτος αναμένουμε μια καλή παραγωγή στα ακτινίδια. 

Ο κ. Άγγελος Ξυλογιάννης, μέλος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Εκμετάλλευσης Ακτινιδίων Άρτας (ΑΣΕΑ), αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι από την εικόνα της καρπόδεσης φαίνεται ότι φέτος θα έχουμε μια αύξηση της παραγωγής κατά 15% έως 20% σε σχέση με πέρσι. Το πρόβλημα είναι ότι συνεχίζονται οι νέες φυτεύσεις στην χώρα μας χωρίς κανένα πρόγραμμα. Χρειάζεται σχεδιασμός για να γίνουν επενδύσεις σε ψυκτικούς θαλάμους για την αποθήκευση του προϊόντος. Επίσης θα πρέπει να γίνει οργάνωση εμπορίας του προϊόντος μέσα από μεγάλα συνεταιριστικά σχήματα, όπως κάνουν οι ανταγωνιστές μας. Ένα ακόμη πρόβλημα είναι έλλειψη εργατικού δυναμικού που όσο περνάνε τα χρόνια γίνεται και μεγαλύτερο. Επίσης θα αποτελέσει έγκλημα για τον αγροτικό κλάδο η κατάργηση του εργοσήμου για τους εργάτες και η μεταφορά του σε ένσημα του ΕΦΚΑ (πρώην ΙΚΑ). Καταφέραμε μετά από πολύ αγώνα να αυξήσουμε την παραγωγή ακτινιδίων της χώρα μας, ενός εξαγωγικού προϊόντος που φέρνει συνάλλαγμα στην εθνική οικονομία. Θα πρέπει όμως και η πολιτεία να στηρίξει τους παραγωγούς με κατάλληλη ενημέρωση και εκπαίδευση με στόχο την μείωση του κόστους παραγωγής.

Ο πρόεδρος της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ακτινιδίου (ΕΔΟΑ) κ. Χρήστος Κολιός, ανέφερε στον ΑγροΤύπο ότι μέχρι στιγμής δεν έχουμε μεγάλα προβλήματα από τις καιρικές συνθήκες και τις κατά τόπους χαλαζοπτώσεις. Είχαμε την προηγούμενη εμπορική περίοδο κάποια προβλήματα με τις εξαγωγές ακτινιδίων προς τις ασιατικές χώρες λόγω του πολέμου στην Μέση Ανατολή. Για τη νέα εμπορική περίοδο ελπίζουμε να μην έχουμε αντίστοιχα γεωπολιτικά προβλήματα. Οι πολυετείς - από το 2016 - τεχνικές διαπραγματεύσεις Φυτοϋγειονομικών υπηρεσιών μεταξύ Ελλάδος και Βιετνάμ ολοκληρώθηκαν. Ελπίζουμε να ξεκινήσουν οι εξαγωγές στην συγκεκριμένη αγορά με τη νέα περίοδο. Στόχος μας είναι η συνεχής διεύρυνση των αγορών για τα ελληνικά ακτινίδια, με όρους που ενισχύουν το εισόδημα του παραγωγού, αυξάνουν την προστιθέμενη αξία και θωρακίζουν τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της χώρας μας. 

Η αλτερνάρια αποτελεί μία από τις μυκητολογικές ασθένειες που μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα στην ακτινιδιά κατά τη διάρκεια της καλλιέργειας. Ιδιαίτερα μετά τις ανοιξιάτικες βροχοπτώσεις που προηγήθηκαν σε αρκετές περιοχές και τη διατήρηση αυξημένων επιπέδων υγρασίας για μεγάλα χρονικά διαστήματα, οι παραγωγοί καλούνται να βρίσκονται σε επαγρύπνηση, καθώς οι συνθήκες αυτές μπορούν να ευνοήσουν την εγκατάσταση και την εξέλιξη του μύκητα. Την ίδια περίοδο, σε πολλούς ακτινιδεώνες βρίσκονται σε εξέλιξη καλλιεργητικές εργασίες όπως τα αραιώματα και τα θερινά κλαδέματα, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο σημαντική την προσεκτική παρακολούθηση της καλλιέργειας.

Με αφορμή την τρέχουσα καλλιεργητική περίοδο, ο ΑγροΤύπος συνομίλησε με γεωπόνο της Ομάδας Παραγωγών «Άραχθος», προκειμένου να καταγράψει τα βασικά σημεία που χρειάζεται να έχουν υπόψη τους οι παραγωγοί σχετικά με την πρόληψη και τη διαχείριση της ασθένειας.

Η υγρασία και οι τραυματισμοί ανοίγουν τον δρόμο για την προσβολή

Η Αλτερνάρια (Alternaria alternata) εκμεταλλεύεται συχνά αδύναμα σημεία του φυτού για να εγκατασταθεί και να αναπτυχθεί. Πρόκειται για ασθένεια που μπορεί να εμφανιστεί από την άνθηση έως και τη συγκομιδή των καρπών, γι’ αυτό και η παρακολούθηση των φυτειών θεωρείται σημαντική καθ’ όλη τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου. Τα πρώτα συμπτώματα συνήθως εκδηλώνονται με μικρές καστανές, κυκλικές κηλίδες στα φύλλα, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν ένδειξη για περαιτέρω έλεγχο της φυτείας.

Για τον λόγο αυτό, ιδιαίτερη σημασία έχει η αποφυγή πληγών κατά την εκτέλεση καλλιεργητικών εργασιών αλλά και κατά τη συγκομιδή, καθώς οι τραυματισμοί μπορούν να λειτουργήσουν ως πύλες εισόδου του παθογόνου.

Η συγκεκριμένη επισήμανση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία την τρέχουσα περίοδο, καθώς σε πολλούς ακτινιδεώνες πραγματοποιούνται αραιώματα και θερινά κλαδέματα. Κατά τη διάρκεια των εργασιών αυτών απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή ώστε να αποφεύγονται οι άσκοποι τραυματισμοί των φυτών, οι οποίοι μπορούν να λειτουργήσουν ως σημεία εισόδου παθογόνων οργανισμών.

Όπως επισημαίνεται, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στην αντιμετώπιση άλλων μυκητολογικών ασθενειών ή εντομολογικών προσβολών. Όπως αναφέρθηκε στον ΑγροΤύπο, «η υγεία του δέντρου παίζει πολύ μεγάλο ρόλο», γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη συνολική φυτοπροστατευτική διαχείριση του οπωρώνα.

Παράλληλα, η αυξημένη υγρασία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που ευνοούν την ανάπτυξη της ασθένειας, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου οι συνθήκες παραμένουν υγρές για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Η υγιεινή του οπωρώνα μειώνει το αρχικό μόλυσμα

Καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη της ασθένειας διαδραματίζει η υγιεινή του αγρού. Η απομάκρυνση και καταστροφή των προσβεβλημένων φυτικών οργάνων, ή σε σοβαρές περιπτώσεις ακόμη και ολόκληρων φυτών, συμβάλλει σημαντικά στον περιορισμό του αρχικού μολύσματος μέσα στον οπωρώνα.

Στο ίδιο πλαίσιο, ιδιαίτερη σημασία έχει η απολύμανση των εργαλείων που χρησιμοποιούνται τόσο για την καλλιέργεια του εδάφους όσο και για το κλάδεμα, καθώς πρόκειται για ένα βασικό μέτρο αποφυγής της διασποράς του μολύσματος.

Πρόκειται για πρακτικές που συχνά θεωρούνται αυτονόητες, ωστόσο αποτελούν τη βάση μιας αποτελεσματικής στρατηγικής πρόληψης. Σύμφωνα με την Ο.Π. «Άραχθος», η αλτερνάρια δεν εμφανίζεται κάθε χρόνο με την ίδια ένταση ούτε εκδηλώνεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις περιοχές. Ωστόσο, η συστηματική εφαρμογή βασικών μέτρων υγιεινής συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης προβλημάτων στον οπωρώνα.

Η σωστή θρέψη ενισχύει την ανθεκτικότητα των φυτών

Η καλή θρεπτική κατάσταση των φυτών αποτελεί έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα στη διαχείριση της ασθένειας. Η ισορροπημένη λίπανση συμβάλλει στη διατήρηση εύρωστων φυτών, τα οποία είναι σε θέση να ανταποκρίνονται καλύτερα στις πιέσεις που δέχονται από παθογόνους οργανισμούς.

Η πρόληψη δεν περιορίζεται σε μία μόνο παρέμβαση αλλά βασίζεται σε ένα σύνολο καλλιεργητικών πρακτικών που λειτουργούν συμπληρωματικά. Η μείωση της υγρασίας όπου αυτό είναι εφικτό, η αποφυγή τραυματισμών, η καλή φυτοϋγεία και η σωστή θρέψη συνθέτουν ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο προστασίας.

Πρόληψη, παρακολούθηση και διαχείριση της αλτερναρίωσης

Σύμφωνα με όσα ανέφερε στον ΑγροΤύπο ο γεωπόνος της Ο.Π. «Άραχθος», μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει αναφορά από παραγωγούς της περιοχής για εκδήλωση συμπτωμάτων αλτερνάριας κατά την τρέχουσα περίοδο. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η ασθένεια πρέπει να περάσει απαρατήρητη, καθώς οι συνθήκες που επικρατούν μπορούν να ευνοήσουν την εγκατάσταση και την εξέλιξή της.

Όταν διαπιστωθούν συμπτώματα της ασθένειας, οι παραγωγοί προχωρούν στις κατάλληλες επεμβάσεις με τη χρήση εγκεκριμένων σκευασμάτων, πάντοτε σύμφωνα με τις οδηγίες του γεωπόνου που παρακολουθεί την καλλιέργεια. Σε περίπτωση αμφιβολίας ως προς την ταυτοποίηση των συμπτωμάτων, κρίνεται απαραίτητη η συμβουλή ειδικού, ώστε να επιλεγεί η κατάλληλη στρατηγική διαχείρισης.

Τέλος, στα διαθέσιμα εργαλεία διαχείρισης περιλαμβάνεται και η χρήση εγκεκριμένων σκευασμάτων που βασίζονται σε ανταγωνιστικούς μικροοργανισμούς. Οι λύσεις αυτές εντάσσονται στη φιλοσοφία της ολοκληρωμένης φυτοπροστασίας και αξιοποιούνται με στόχο τη μείωση της πίεσης από το παθογόνο και τη διατήρηση ενός πιο ισορροπημένου περιβάλλοντος στον οπωρώνα.

Συνεχίζεται η συγκομιδή των όψιμων ποικιλιών αβοκάντο, ενώ η πρώτη εικόνα δείχνει ότι έχουμε μια καλή καρπόδεση για την επόμενη παραγωγή. 

Πάνω από το 90% των αβοκάντο της χώρας καλλιεργείται στην περιοχή των Χανίων της Δυτικής Κρήτης, ενώ μικρές ποσότητες παράγονται στο Ρέθυμνο και πολύ λίγες ποσότητες στην περιοχή της Μεσαράς Ηρακλείου.

Όπως δηλώνει στον Αγροτύπο ο κ. Μανόλης Ντουντουνάκης, παραγωγός από τα Χανιά, αυτή την περίοδο ολοκληρώνεται η συγκομιδή για την όψιμη ποικιλία Hass. Τα τελευταία χρόνια οι τιμές παραγωγού είναι σε σταθερά επίπεδα. Από την άλλη όμως το κόστος της καλλιέργειας είναι πολύ αυξημένο. Εργατικά και καύσιμα είναι σε πολύ υψηλά επίπεδα. Το ίδιο ισχύει και για τα λιπάσματα. Ακόμη αναμένουμε την οικονομική στήριξη που μας έχει υποσχεθεί το κράτος λόγω του πολέμου στην Μέση Ανατολή. Πάντως το 15% που λένε ότι θα δώσουν είναι πολύ μικρό σε σχέση με τις αυξήσεις των τιμών που έχουν γίνει σε όλα τα προϊόντα θρέψης.

Όσον αφορά τη νέα παραγωγή η εικόνα που έχουμε φαίνεται να έχουμε μια καλή καρπόδεση. Η πρώιμη ποικιλία Fuerte φαίνεται να έχουν μια καλή παραγωγή μετά από πολλά χρόνια. Το ίδιο καλά εξελίχθηκε η ανθοφορία και τα διαμορφωμένα καρπίδια για την όψιμη ποικιλία Hass. Οι βροχοπτώσεις της άνοιξης βοήθησαν σε μεγάλο βαθμό φέτος την καλλιέργεια αβοκάντο. Ελπίζουμε το ερχόμενο καλοκαίρι να μην έχουμε καύσωνες και να εξελιχθεί ομαλά η φετινή καλλιεργητική χρονιά.

Στο μεταξύ έχουν καθυστερήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα τα πορίσματα ζημιών του φετινού χειμώνα στον ΕΛΓΑ. Αυτή η καθυστέρηση σημαίνει για τον παραγωγό ότι θα αργήσει να πληρωθεί τις αποζημιώσεις. Υπάρχει αυτή την εποχή μια πολύ δύσκολη οικονομική κατάσταση για τους παραγωγούς και η οποιαδήποτε καθυστέρηση στις πληρωμές αυξάνει το πρόβλημα.

Ο κ. Γιώργος Κορναράκης, παραγωγός και υπεύθυνος του τμήματος Εμπορίου του Αγροτικού Συνεταιρισμού Χανίων, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την εποχή γίνεται η συγκομιδή της όψιμης ποικιλία αβογκάντο Hass και θα ακολουθήσει η Lamb Hass και η Edranol, που συλλέγονται από τα τέλη της άνοιξης έως και το καλοκαίρι.

Οι τιμές παραγωγού κυμαίνονται από 2,20 έως 2,30 ευρώ το κιλό. Είναι μειωμένες σε σχέση με τις αντίστοιχες που είχαμε την περσινή περίοδο. Αντίθετα φέτος έχουμε μια αύξηση του κόστους καλλιέργειας.

Όσον αφορά τη νέα παραγωγή αβογκάντο φαίνεται να έχει μια καλή καρπόδεση. Οι φετινές βροχοπτώσεις έχουν βοηθήσει την καλλιέργεια όσον αφορά τις ανάγκες για άρδευση.   

Από τα μέσα Οκτωβρίου αναμένεται να ξεκινήσει η συγκομιδή για τις πρώιμες ποικιλίες, Ζουτάνο, Μπέικον, Μπενίκ, ενώ από το Νοέμβριο θα ακολούθησαν τα Fuerte.

Τα τελευταία χρόνια το μύρτιλο (blueberry) κερδίζει ολοένα και περισσότερο έδαφος στη διατροφή των Ελλήνων καταναλωτών, ακολουθώντας μια διεθνή τάση που θέλει τα λεγόμενα «super fruits» να αποκτούν σταθερή θέση στο καθημερινό τραπέζι. Πίσω όμως από το μικρό αυτό φρούτο κρύβεται μια καλλιέργεια με ιδιαίτερες απαιτήσεις, σημαντικό κόστος εγκατάστασης και έντονη χειρωνακτική εργασία.

Στη χώρα μας, η καλλιέργεια παραμένει σχετικά περιορισμένη σε έκταση, ωστόσο το ενδιαφέρον των καταναλωτών και η ζήτηση για το προϊόν εμφανίζουν ανοδική πορεία. Για τη φετινή πορεία της συγκομιδής, τις απαιτήσεις της καλλιέργειας και τις προοπτικές που διαμορφώνονται για το ελληνικό μύρτιλο, συνομιλήσαμε με τον γεωπόνο και παραγωγό κ. Παναγιώτη Καμινιώτη, ο οποίος μαζί με τον συνεργάτη του κ. Παύλο Κουσιά διατηρούν βιολογική εκμετάλλευση οκτώ στρεμμάτων στην Καρδίτσα, έχοντας αναπτύξει μια πλήρως καθετοποιημένη παραγωγική δραστηριότητα.

Καλή χρονιά για την παραγωγή, με τη συγκομιδή να βρίσκεται σε εξέλιξη

Η φετινή εικόνα της καλλιέργειας χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα θετική. Όπως εξηγεί ο κ. Καμινιώτης, οι πρώτες συγκομιδές ξεκίνησαν στα τέλη Μαΐου και ήδη οι πρώτες ποσότητες έχουν διοχετευθεί στην αγορά, ενώ όλα δείχνουν ότι η χρονιά θα ολοκληρωθεί με ικανοποιητικές αποδόσεις και πολύ καλή ποιότητα καρπού.

Το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής κατευθύνεται στην ελληνική αγορά, με βασικό προορισμό την Αθήνα, χωρίς όμως να λείπουν οι αποστολές προς τη Βόρεια Ελλάδα και τα νησιά. Παρά την αυξανόμενη ζήτηση, οι διαθέσιμες ποσότητες δεν επαρκούν ακόμη για ανάπτυξη εξαγωγικής δραστηριότητας, καθώς η εγχώρια αγορά απορροφά σχεδόν το σύνολο της παραγωγής.

Η εκμετάλλευση διαθέτει συνολικά οκτώ διαφορετικές ποικιλίες, οι οποίες επιτρέπουν τη σταδιακή παραγωγή από τα τέλη Μαΐου έως και τα τέλη Ιουλίου. Αυτή η ποικιλιακή διαβάθμιση δίνει τη δυνατότητα συνεχούς τροφοδοσίας των πελατών για περισσότερο από δύο μήνες, κάτι που, όπως επισημαίνει ο ίδιος, αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα στην αγορά. «Δεν είμαστε ένας μικρός παραγωγός που εμφανίζεται για δέκα ημέρες στην αγορά και μετά εξαφανίζεται», αναφέρει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι οι συνεργάτες και οι πελάτες τους μπορούν να προμηθεύονται προϊόν σε όλη τη διάρκεια της συγκομιστικής περιόδου.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η μεγαλύτερη αιχμή της ζήτησης καταγράφεται περίπου από τις 15 έως τις 30 Ιουνίου, περίοδο κατά την οποία το μύρτιλο έχει πλέον αποκτήσει σταθερό καταναλωτικό κοινό και αυξανόμενη αναγνωρισιμότητα στην ελληνική αγορά.

Η συγκομιδή είναι το πιο απαιτητικό και κοστοβόρο στάδιο της καλλιέργειας

Η συγκομιδή αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση για τον παραγωγό, αλλά και το πιο απαιτητικό και κοστοβόρο στάδιο της καλλιέργειας. Ο λόγος είναι ότι οι καρποί δεν ωριμάζουν ταυτόχρονα. Σε κάθε βότρυ και σε κάθε φυτό υπάρχουν καρποί σε διαφορετικά στάδια ωρίμανσης, γεγονός που υποχρεώνει τους εργάτες να περνούν επανειλημμένα από τα ίδια φυτά, συλλέγοντας κάθε φορά μόνο τους ώριμους καρπούς.

«Το μύρτιλο μαζεύεται ρόγα-ρόγα με το χέρι», σημειώνει ο κ. Καμινιώτης, περιγράφοντας μια διαδικασία που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, καθώς το προϊόν δεν αντέχει τις μεγάλες πιέσεις και τις χύδην μεταφορές. Για τον λόγο αυτό η συγκομιδή γίνεται σε μικρά τελάρα, ενώ ακολουθούν διαλογή, ψύξη, συσκευασία και τυποποίηση πριν το προϊόν φτάσει στον τελικό καταναλωτή.

Ένα ακόμη στοιχείο που επηρεάζει άμεσα τη συγκομιδή είναι οι καιρικές συνθήκες. Όπως εξηγεί, οι παρατεταμένες βροχοπτώσεις κατά την περίοδο συλλογής μπορούν να δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα, καθώς ούτε οι εργάτες μπορούν να εργαστούν αποτελεσματικά ούτε το προϊόν μπορεί να εισέλθει υγρό στους ψυκτικούς θαλάμους. «Αν βρέχει συνεχόμενα τέσσερις ή πέντε ημέρες, ουσιαστικά σταματά η συγκομιδή», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Βιολογική παραγωγή με αυξημένη αξία για τον καταναλωτή

Η συγκεκριμένη εκμετάλλευση ξεκίνησε εξαρχής ως βιολογική και παραμένει πιστή σε αυτή τη φιλοσοφία μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με τον κ. Καμινιώτη, η βιολογική παραγωγή απαιτεί περισσότερη εργασία, περισσότερα μεροκάματα και συχνά μεγαλύτερο επιχειρηματικό ρίσκο, καθώς αρκετές πρακτικές της συμβατικής γεωργίας δεν μπορούν να εφαρμοστούν.

«Κοντεύουμε να αγγίζουμε τη φυσική καλλιέργεια», τονίζει, εξηγώντας ότι η αντιμετώπιση των ζιζανίων βασίζεται κυρίως σε μηχανικές μεθόδους, ενώ συνολικά η διαχείριση της καλλιέργειας είναι πιο απαιτητική και κοστοβόρα.

Όπως αναφέρει, η ανταπόκριση των καταναλωτών στα βιολογικά μύρτιλα είναι ιδιαίτερα θετική, καθώς ολοένα και περισσότεροι αναζητούν πιστοποιημένα προϊόντα υψηλής ποιότητας. Η αυξημένη αυτή προστιθέμενη αξία αποτυπώνεται και στην αγορά, όπου τα βιολογικά μύρτιλα μπορούν να διαμορφώνουν τιμές έως και 40%-50% υψηλότερες σε σχέση με τα αντίστοιχα συμβατικά προϊόντα. Η διαφορά αυτή συνδέεται τόσο με τη μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία του βιολογικού προϊόντος όσο και με το αυξημένο κόστος παραγωγής, καθώς η καλλιέργεια απαιτεί περισσότερη χειρωνακτική εργασία και διαφορετικές πρακτικές διαχείρισης σε σχέση με τη συμβατική γεωργία.

Ο γεωπόνος και παραγωγός διευκρινίζει, ότι η σύγκριση αφορά πλήρως διαλεγμένο, τυποποιημένο και συσκευασμένο προϊόν έτοιμο προς διάθεση στον πελάτη και όχι προϊόν χύμα κατά τη συγκομιδή ή στο χωράφι.

Προοπτικές ανάπτυξης, αλλά και συγκεκριμένες απαιτήσεις εγκατάστασης

Παρόλα αυτά, ο ίδιος εμφανίζεται αισιόδοξος για το μέλλον της καλλιέργειας στην Ελλάδα. Όπως επισημαίνει, η εγχώρια παραγωγή εξακολουθεί να μην καλύπτει τη ζήτηση, με σημαντικές ποσότητες να εισάγονται κάθε χρόνο από χώρες όπως η Ισπανία και το Περού.

«Η ελληνική αγορά ζητά ακόμη περισσότερο προϊόν από αυτό που μπορεί να προσφέρει σήμερα η ελληνική παραγωγή», αναφέρει, εκτιμώντας ότι υπάρχουν περιθώρια ανάπτυξης για νέους παραγωγούς που θα προσεγγίσουν την καλλιέργεια με σωστό σχεδιασμό και ρεαλιστικές προσδοκίες.

Παράλληλα, η εγκατάσταση μιας νέας φυτείας μύρτιλου προϋποθέτει σημαντικό αρχικό κεφάλαιο, αλλά και συγκεκριμένες εδαφοκλιματικές συνθήκες. Το φυτό απαιτεί όξινα εδάφη με pH ιδανικά μεταξύ 4,5 και 5,5, ελαφριά έως μέσης σύστασης εδάφη και επαρκή διαθεσιμότητα νερού, ενώ το ριζικό του σύστημα λειτουργεί σε στενή συνεργασία με μυκόρριζες, γεγονός που καθιστά τη δομή και την ποιότητα του εδάφους ιδιαίτερα σημαντικές για την ανάπτυξή του.

Επιπλέον, η επιλογή της κατάλληλης ποικιλίας αποτελεί καθοριστικό παράγοντα επιτυχίας. Όπως εξηγεί ο κ. Καμινιώτης, οι ποικιλίες μύρτιλου έχουν διαφορετικές απαιτήσεις σε ώρες ψύχους κατά τη διάρκεια του χειμώνα, με πολλές από τις βόρειες ποικιλίες να χρειάζονται σημαντικό αριθμό ωρών κάτω από τους 7°C ώστε να επιτευχθεί η σωστή διαφοροποίηση των οφθαλμών και η ομαλή ανάπτυξη των φυτών. Παράλληλα, υπάρχουν και ποικιλίες προσαρμοσμένες σε θερμότερα κλίματα, γεγονός που επιτρέπει την καλλιέργεια του μύρτιλου σε αρκετές περιοχές της χώρας, εφόσον πληρούνται οι βασικές εδαφικές και αρδευτικές προϋποθέσεις.

Το μύρτιλο αποτελεί μια καλλιέργεια με σημαντικές προοπτικές, αλλά και συγκεκριμένες απαιτήσεις. Η επιλογή της κατάλληλης περιοχής, οι εδαφοκλιματικές συνθήκες, η σωστή οργάνωση της παραγωγής και η απαιτητική διαδικασία της συγκομιδής είναι παράγοντες που καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την επιτυχία μιας τέτοιας επένδυσης.

Όλο και περισσότεροι Έλληνες βάζουν στις καθημερινές διατροφικές τους συνήθειες την κατανάλωση σμέουρων (raspberries), μύρτιλων (blueberries) και βατόμουρων (blackberries).

Αυτό οφείλεται στο ότι οι καταναλωτές μπορούν να τα βρουν στα ράφια των σούπερ μάρκετ για όλη τη διάρκεια του έτους μιας και γίνονται εισαγωγές.

Ο Μάιος ωστόσο αποτελεί τον βασικό μήνα της συγκομιδή για την εγχώρια παραγωγή μούρων (berries).

Όπως δηλώνει στον ΑγροΤύπο ο κ. Ανδρέας Κορδονούρης, υπεύθυνος πωλήσεων της BerryPlasma World, που βρίσκεται στη Βάρδα Ηλείας, η ζήτηση για μούρα παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Αν και είναι ένα ευαίσθητο προϊόν έχει μεγάλη διατροφική αξία. Είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικά και φτωχό σε θερμίδες και λίπος. Αυτή την εποχή οι καταναλωτές μπορούν να βρουν στην ελληνική αγορά τα εγχώρια μούρα σε καλές τιμές.

Βέβαια όπως και στα υπόλοιπα προϊόντα έτσι και στα berries έχουμε μια αύξηση του κόστους παραγωγής. Η αύξηση αφορά κυρίως τα εργατικά και λιγότερο τα υλικά συσκευασίας, επειδή αυτά τα προμηθευτήκαμε πριν την έναρξη του πολέμου στην Μέση Ανατολή.

Πάντως η καλλιέργεια έχει κερδίσει το ενδιαφέρον πολλών παραγωγών της χώρας μας. Ειδικά την τελευταία τετραετία πολλοί παραγωγοί επενδύουν στην παραγωγή σμέουρων και μύρτιλων και λίγοι στα βατόμουρα επειδή είναι μια δύσκολη καλλιέργεια.

Υπάρχει ανταγωνισμός από τα εισαγόμενα berries, που οι τιμές τους εξαρτώνται από την περίοδο που εισάγονται στην χώρα μας. Εμείς όμως κερδίζουμε με την καλύτερη ποιότητα.

Αυτή την εποχή γίνονται εισαγωγές κυρίως από Ισπανία και Πορτογαλία και ανάλογα την προσφορά και τη ζήτηση διαμορφώνονται οι τιμές. Στη βόρεια Ελλάδα υπάρχει μεγάλος ανταγωνισμός με τα εισαγώμενα μύρτιλα από την Σερβία.

Σμέουρα (Raspberries)
Κάνουμε παραγωγή 38 εβδομάδες τον χρόνο. Η συγκομιδή τους ξεκινάει από τον Οκτώβριο και ολοκληρώνεται τον Ιούνιο. Η παραγωγή τους φτάνει περίπου σε 50-55 τόνους ετησίως. Από την ποσότητα αυτή το μεγαλύτερο μέρος πάει προς την εγχώρια αγορά και ένα μικρό ποσοστό πάει για εξαγωγή, κυρίως στην Κύπρο και κάποιες ποσότητες στην Πολωνία. Αυτή την εποχή είμαστε στην αγορά με μέση τιμή χονδρικής να κυμαίνεται από 1,20 έως 1,40 ευρώ το κουπάκι (125 γραμμάρια).

Μύρτιλα (Blueberries)
Η συγκομιδή τους ξεκίνησε από τις αρχές Μαρτίου και ολοκληρώνεται τον Ιούνιο. Παράγουμε περίπου 65 τόνους ετησίως. Στην εγχώρια αγορά πηγαίνει το 85% της παραγωγής μας και το υπόλοιπο σε εξαγωγές. Η μέση τιμή χονδρικής κυμαίνεται από 1,10 έως 1,30 ευρώ το κουπάκι (125 γραμμάρια).

Βατόμουρα (Blackberries)
Είναι η πιο δύσκολη καλλιέργεια γιατί είναι ένα πολύ ευαίσθητο προϊόν. Η συγκομιδή τους ξεκινά από αρχές Απριλίου και ολοκληρώνεται προς τέλη Ιουνίου. Παράγουμε γύρω στους 15 τόνους και όλη η ποσότητα πηγαίνει προς την εγχώρια αγορά. Η μέση τιμή χονδρικής κυμαίνεται από 1,30 έως 1,40 ευρώ το ο κουπάκι (125 γραμμάρια).

Το ακτινίδιο θεωρείται μία από τις πιο δυναμικές δενδρώδεις καλλιέργειες της χώρας. Παράλληλα όμως, πρόκειται και για ένα φυτό με πολύ ιδιαίτερες απαιτήσεις, ειδικά στο κομμάτι της άρδευσης.

Οι υψηλές θερμοκρασίες, η αυξημένη εξατμισοδιαπνοή, η ανάγκη για σωστή ατμοσφαιρική υγρασία και η ευαισθησία του ριζικού συστήματος, κάνουν το νερό ίσως τον σημαντικότερο παράγοντα επιτυχίας σε έναν ακτινιδεώνα.

Για το θέμα αυτό συνομιλήσαμε με τον  παραγωγό και φυτωριούχο κ. Άγγελο Ξυλογιάννη, ο οποίος με πολυετή εμπειρία στην καλλιέργεια, εξήγησε με απλό αλλά ουσιαστικό τρόπο πώς «διαβάζει» κανείς το φυτό και ποια είναι τα σημεία που δεν συγχωρούν λάθη.

«Το ακτινίδιο είναι από τις πιο απαιτητικές καλλιέργειες σε νερό»

Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο κ. Ξυλογιάννης, το ακτινίδιο είναι μια καλλιέργεια με ιδιαίτερα υψηλές ανάγκες σε νερό, κάτι που —όπως είπε— αρκετές φορές δεν αναφέρεται όσο θα έπρεπε.

Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό σχετίζεται άμεσα με την προέλευση του φυτού. Όπως εξήγησε, το ακτινίδιο «γεννήθηκε» φυσικά δίπλα σε κοίτες ποταμών, σε περιβάλλον με πολύ υψηλή ατμοσφαιρική υγρασία. Για τον λόγο αυτό διαθέτει έντονη φυλλική επιφάνεια και πολύ υψηλές απώλειες νερού μέσω εξάτμισης.

«Το φύλλο του εξατμίζει πάρα πολύ νερό», ανέφερε, εξηγώντας ότι ειδικά οι πράσινες ποικιλίες παρουσιάζουν ακόμη μεγαλύτερη εξατμισοδιαπνοή σε σχέση με τις κιτρινόσαρκες.

Παράλληλα, τόνισε ότι το φυτό δεν διαθέτει έντονα αμυντικά χαρακτηριστικά απέναντι σε προβλήματα που σχετίζονται με την υπερβολική υγρασία στον κορμό και στο ριζικό σύστημα, κάτι που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στον τρόπο άρδευσης.

Το χώμα, τα φύλλα και τα πρώτα «σήματα» του φυτού

Ένα από τα βασικά σημεία που επανέλαβε πολλές φορές ο κ. Ξυλογιάννης ήταν ότι ο παραγωγός πρέπει να «διαβάζει» το φυτό και το χωράφι. «Το χώμα δεν πρέπει να ασπρίζει. Πρέπει να είναι μαύρο», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας πως η εικόνα του εδάφους αποτελεί τον πιο απλό και άμεσο δείκτη για το αν το φυτό έχει επαρκή υγρασία.

Την ίδια στιγμή, σημαντικό ρόλο παίζει και η εικόνα των φύλλων.

«Όταν η ρίζα δεν ικανοποιεί το φυτό από νερό, τότε το φύλλο αρχίζει και στρίβει», εξήγησε, προσθέτοντας πως αυτή είναι η προσπάθεια του φυτού να μειώσει τη φυλλική επιφάνεια και κατά συνέπεια τις απώλειες νερού.

Μάλιστα, επεσήμανε ότι δεν πρέπει να αφήνεται το έδαφος να «σκάει», καθώς με αυτόν τον τρόπο καταστρέφονται οι λεπτές λευκές ρίζες που είναι απαραίτητες για τη σωστή λειτουργία του φυτού.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην ποιότητα του νερού άρδευσης, σημειώνοντας ότι η αγωγιμότητα του νερού «δεν πρέπει να ξεπερνά τα 800 μS/cm».

Γιατί το νερό δεν πρέπει να πέφτει δίπλα στον κορμό

Σύμφωνα με τον κ. Ξυλογιάννη, ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που γίνονται σε αρκετούς ακτινιδεώνες είναι ο τρόπος τοποθέτησης των μπεκ ή των σταλακτήρων.

Όπως εξήγησε, ο στόχος δεν είναι να παραμένει συνεχώς υγρή η περιοχή δίπλα στον κορμό, αλλά να «αναγκάζεται» το ριζικό σύστημα να εξαπλώνεται.

«Θέλουμε να δώσουμε κίνητρα στη ρίζα να τρέξει να βρει νερό και φαγητό», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Για τον λόγο αυτό, τα μπεκ —όπως είπε— καλό είναι να τοποθετούνται όσο γίνεται πιο μακριά από τον κορμό, ακόμη και στη μέση μεταξύ δύο φυτών, ώστε να ποτίζεται μεγαλύτερο μέρος του εδάφους και να αναπτύσσεται πιο εκτεταμένο ριζικό σύστημα.

Παράλληλα, αυτό βοηθά και στη μείωση προβλημάτων φυτοφθόρας και ασθενειών στον λαιμό του φυτού, καθώς αποφεύγεται η συνεχής διαβροχή του κορμού.

Η ανθοφορία και οι τέσσερις εβδομάδες που «κρίνουν» την παραγωγή

Ο κ. Ξυλογιάννης στάθηκε ιδιαίτερα σε δύο κρίσιμα στάδια όπου —όπως είπε— το νερό παίζει καθοριστικό ρόλο.

Το πρώτο είναι η ανθοφορία και η γονιμοποίηση. Εκεί, όπως εξήγησε, ο στόχος της άρδευσης δεν είναι μόνο να καλυφθούν οι ανάγκες του φυτού, αλλά και να αυξηθεί η ατμοσφαιρική υγρασία.

«Στην ανθοφορία, διψάει – δεν διψάει, εμείς ποτίζουμε για να ανεβάσουμε την ατμοσφαιρική υγρασία ώστε να γίνεται η συγκόλληση της γύρης», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Όπως εξήγησε, εάν επικρατούν ξηροί βόρειοι άνεμοι και χαμηλή υγρασία, μπορεί να επηρεαστεί σημαντικά η γονιμοποίηση, ακόμη και αν υπάρχει παρουσία μελισσών.

Το δεύτερο —και ίσως σημαντικότερο— στάδιο είναι οι περίπου τέσσερις εβδομάδες μετά τη γονιμοποίηση, όπου πραγματοποιείται η κυτταροδιαίρεση.

«Εκεί το φυτό έχει τις μεγαλύτερες ανάγκες και στο νερό και στο φαγητό», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι οποιοδήποτε λάθος γίνει σε εκείνο το διάστημα «δεν διορθώνεται μετά».

Σύμφωνα με τον ίδιο, πρόκειται για το πιο κρίσιμο στάδιο που καθορίζει το μέγεθος και την ποιότητα του τελικού καρπού.

«Μην περιμένεις να ποτίσεις μόνο από το δίκτυο»

Τέλος, ο κ. Ξυλογιάννης τόνισε πως η πρόσβαση σε ασφαλή και σταθερή παροχή νερού αποτελεί βασική προϋπόθεση πριν ακόμη εγκατασταθεί ένας ακτινιδεώνας.

«Το πρώτο πράγμα που ρωτάμε είναι: έχεις νερό;», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Όπως εξήγησε, ένας παραγωγός που βασίζεται αποκλειστικά σε εξωτερικό δίκτυο διατρέχει μεγάλο κίνδυνο, ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες.

«Αν μείνει μια εβδομάδα χωρίς νερό το καλοκαίρι και διψάσει το φυτό, θα δυσκολευτεί και την επόμενη χρονιά», σημείωσε, τονίζοντας ότι το ακτινίδιο δεν συγχωρεί εύκολα τα μεγάλα υδατικά στρες.

Η έκδοση της πρόσκλησης για την παρέμβαση μείωση αποτυπώματος άνθρακα στο βαμβάκι, βιομηχανική τομάτα και κινόα, έχει προγραμματισθεί για τον Ιούνιο, σύμφωνα με τις διαχειριστικές αρχές.

Η προδημοσίευση της 1ης πρόσκλησης για την παρέμβαση Π3-70-5.1 «Μείωση αποτυπώματος άνθρακα σε αρόσιμες καλλιέργειες», πραγματοποιήθηκε στις 12/12/2025.

Ο συνολικός προϋπολογισμός Δημόσιας Δαπάνης ανέρχεται στα 119,5 εκατ. € εκ των οποίων η ενωσιακή συνεισφορά ανέρχεται σε 101,6 εκατ. €.

Στόχος της παρέμβασης είναι η ενίσχυση των ενεργών γεωργών με αρόσιμες καλλιέργειες και συγκεκριμένα βαμβάκι, βιομηχανική τομάτα και κινόα προκειμένου να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Οι ενισχύσεις ανά στρέμμα περιλαμβάνουν:

• 31,7 ευρώ/στρέμμα ετησίως για το βαμβάκι,
• 70,4 ευρώ/στρέμμα ετησίως για τη βιομηχανική ντομάτα,
• 42,4 ευρώ/στρέμμα ετησίως για την κινόα.

Πρόκειται για μια πιλοτικού χαρακτήρα παρέμβαση, στην οποία η ενίσχυση σχετίζεται με τη διαχείριση των καλλιεργειών και το περιβαλλοντικό αποτέλεσμα.

Δικαιούχοι της δράσης είναι ενεργοί γεωργοί (φυσικά και νομικά πρόσωπα ή ομάδες φυσικών ή νομικών προσώπων), οι οποίοι πληρούν τον ορισμό του ενεργού γεωργού. Η παρέμβαση θα υλοποιηθεί σε όλη τη χώρα και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) ,και από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ).

Έχει συνταχθεί σχέδιο Υπουργικής απόφασης το οποίο αναμένεται να αποσταλεί έως τέλος Μαΐου στην ΑΑΔΕ για διατύπωση απόψεων και σχόλια.

Οι προδιαγραφές για την ανάπτυξη του Πληροφοριακού Συστήματος διαβιβάστηκαν στον Οργανισμό Πληρωμών τον Οκτώβριο του 2025.

Το ακτινίδιο μπορεί τα τελευταία χρόνια να έχει εξελιχθεί σε μία από τις σημαντικότερες δενδρώδεις καλλιέργειες της χώρας, όμως πίσω από τις υψηλές αποδόσεις και τη δυναμική των εξαγωγών κρύβεται μια καλλιέργεια απαιτητική, «ζωντανή» και βαθιά συνδεδεμένη με τη σωστή διαχείριση του παραγωγού.

Με αφορμή την περίοδο που πολλοί παραγωγοί μπαίνουν ήδη στους ακτινιδεώνες για τις πρώτες θερινές παρεμβάσεις, συνομιλήσαμε με τον έμπειρο παραγωγό και φυτωριούχο κ. Άγγελο Ξυλογιάννη για το θερινό κλάδεμα, τη σημασία του φωτισμού και τον τρόπο με τον οποίο η σωστή διαχείριση της βλάστησης επηρεάζει τόσο την ποιότητα του καρπού όσο και την παραγωγή της επόμενης χρονιάς.

Όπως εξηγεί ο ίδιος, το θερινό κλάδεμα δεν είναι μια «συμπληρωματική αγγαρεία», αλλά μια κρίσιμη παρέμβαση που καθορίζει τόσο την ποιότητα του φετινού καρπού όσο και την παραγωγή της επόμενης χρονιάς.

«Δεν κλαδεύουμε απλώς βλαστούς — κατευθύνουμε την ενέργεια του φυτού»

Ο κ. Ξυλογιάννης ξεκινά από τη βασική φιλοσοφία της καλλιέργειας: τα φύλλα είναι τα «φωτοβολταϊκά» του φυτού. Εκεί παράγεται η ενέργεια που θα δώσει ανάπτυξη, καρπό και αποθέματα για την επόμενη χρονιά. Όμως, όπως τονίζει, δεν χρειάζεται κάθε βλάστηση να παραμένει πάνω στο φυτό. «Θέλουμε δύο πράγματα: καλούς αντικαταστάτες για την επόμενη χρονιά και ποιοτικό φρούτο για τη φετινή», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Ο παραγωγός εξηγεί, ότι στις βέργες που ήδη φέρουν καρπό πρέπει να γίνεται ένας υπολογισμός για το πόσα φύλλα χρειάζονται ώστε να βοηθήσουν σωστά την ανάπτυξη του καρπού. Την ίδια στιγμή, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στους αντικαταστάτες της επόμενης χρονιάς, οι οποίοι πρέπει να αποκτήσουν δύναμη και να αποθηκεύσουν ενέργεια ώστε να δώσουν παραγωγή την επόμενη περίοδο.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι μετά τον καρπό αφαιρείται η περίσσια βλάστηση που δεν χρειάζεται, αφήνοντας μόνο λίγα φύλλα ώστε να συνεχίσουν να τον τροφοδοτούν. Όπως περιγράφει χαρακτηριστικά, πολλές φορές στο τέλος μιας μεγάλης βέργας δημιουργείται έντονη νέα βλάστηση, η οποία αφαιρείται στο θερινό κλάδεμα, διατηρώντας μόνο 2-3 φύλλα κοντά στον καρπό.

Αντίθετα, οι λεγόμενοι «λαίμαργοι» βλαστοί —που συχνά αρκετοί παραγωγοί αφαιρούν— αποτελούν, σύμφωνα με τον ίδιο, τους αυριανούς αντικαταστάτες και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως άχρηστη βλάστηση. «Η μάνα δεν πρέπει να στέλνει τροφή σε βέργες που θα πετάξουμε του χρόνου. Πρέπει να τη στέλνει στους αντικαταστάτες», σημειώνει με τον δικό του χαρακτηριστικό τρόπο.

Όπως εξηγεί, το θερινό κλάδεμα είναι σαφώς πιο ήπιο σε σχέση με το χειμερινό, καθώς αφαιρείται πολύ μικρότερη ποσότητα βλάστησης. «Το καλοκαιρινό κλάδεμα γίνεται για να λειτουργήσει σωστά το φωτοβολταϊκό», αναφέρει χαρακτηριστικά, θέλοντας να δείξει ότι ο στόχος δεν είναι το “βαρύ” κόψιμο, αλλά η σωστή λειτουργία των φύλλων και η κατανομή της ενέργειας μέσα στο φυτό.

Παράλληλα, σύμφωνα με τον ίδιο, η κατάλληλη περίοδος για να ξεκινήσει ένας παραγωγός το θερινό κλάδεμα είναι μετά τις 15-20 Ιουνίου, δηλαδή μετά το στάδιο της κυτταροδιαίρεσης, όταν το φυτό έχει περάσει το πιο κρίσιμο σημείο ανάπτυξης του καρπού.

Το φως μέσα στον ακτινιδεώνα καθορίζει τη γεύση και τη συντηρησιμότητα

Ένα από τα σημεία στα οποία στάθηκε ιδιαίτερα ο έμπειρος παραγωγός είναι ο σωστός φωτισμός του φυτού. Όπως εξηγεί, όταν το εσωτερικό της κόμης παραμένει υπερβολικά σκιασμένο, τα φύλλα δεν λειτουργούν σωστά, το φυτό τα απορρίπτει και οι καρποί μένουν χωρίς επαρκή τροφοδοσία. Παράλληλα, όπως αναφέρει, όταν τα φύλλα δεν φωτίζονται σωστά δεν μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά, με αποτέλεσμα να δυσκολεύεται συνολικά η τροφοδοσία και η σωστή ανάπτυξη του καρπού. Το αποτέλεσμα είναι ακτινίδια χωρίς γεύση, χαμηλή στερεά ουσία και μειωμένη ποιότητα.

«Τα φρούτα που βλέπει ο ήλιος είναι πάντα τα πιο νόστιμα», λέει χαρακτηριστικά, θυμίζοντας μάλιστα πως ακόμη και τα παιδιά παλαιότερα «έκλεβαν» από τα δέντρα τους καρπούς που ήταν καλύτερα φωτισμένοι.

Γι’ αυτό και στο θερινό κλάδεμα επιδιώκεται:

καλός φωτισμός,
σωστός αερισμός,
διατήρηση ενεργών φύλλων,
και ισορροπία ανάμεσα σε βλάστηση και φορτίο.

«Θέλουμε καλούς αντικαταστάτες, θέλουμε πολύ καλό φρούτο και θέλουμε να μην έχουμε πτώση φύλλων», τονίζει ο ίδιος, εξηγώντας πως όλα τα φύλλα που παραμένουν πάνω στο φυτό πρέπει πραγματικά να “δουλεύουν” και να φωτίζονται σωστά.

Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στο σωστό δέσιμο των βεργών, ώστε να υπάρχει απόσταση μεταξύ τους και να περνά επαρκώς το φως στο εσωτερικό της φυτείας. Όπως αναφέρει, αρκετοί παραγωγοί αποφεύγουν αυτή την πρακτική λόγω κόστους και επιπλέον εργασίας, ωστόσο αποτελεί κρίσιμο σημείο για την ποιότητα του τελικού προϊόντος.

Μάλιστα, εμφανίζεται ιδιαίτερα αυστηρός απέναντι στην αμέλεια του θερινού κλαδέματος, λέγοντας χαρακτηριστικά πως «αν κάποιος δεν κάνει θερινό κλάδεμα, εγώ δεν θα αγόραζα τα φρούτα του», εξηγώντας ότι οι καρποί μένουν «άσπροι μέσα», χωρίς σωστή ωρίμανση, γεύση και στερεά ουσία.

Οι έντονες ανοιξιάτικες βροχοπτώσεις, τα νεροκρατήματα και οι απότομες μεταβολές της θερμοκρασίας φαίνεται πως επαναφέρουν φέτος στο προσκήνιο ένα πρόβλημα που αρκετοί παραγωγοί ακτινιδίου γνωρίζουν καλά, αλλά συχνά διαπιστώνουν όταν πλέον είναι αργά: τις σηψιρριζίες.

Παρότι η περίοδος αυτή θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη για την καλλιέργεια, η πρόληψη απέναντι στην ασθένεια δεν αφορά μόνο μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή, αλλά αποτελεί μια διαδικασία που ξεκινά από την εγκατάσταση του οπωρώνα και συνεχίζεται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, με σωστή διαχείριση του εδάφους, της άρδευσης και των καλλιεργητικών πρακτικών.

Με αφορμή τη σπουδαιότητα της ασθένειας για την καλλιέργεια του ακτινιδίου, ο ΑγροΤύπος συνομίλησε με τον γεωπόνο της Ο.Π. «Άραχθος», ο οποίος  περιέγραψε μια κατάσταση που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή αυτή την περίοδο, κυρίως σε χωράφια με αυξημένη υγρασία, κακή αποστράγγιση ή ιστορικό παλαιότερων προβλημάτων.

Όταν το έδαφος «κρατά» το πρόβλημα για χρόνια

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία που αναδείχθηκαν στη συζήτηση αφορά το γεγονός ότι η αρμιλλάρια, δηλαδή η γνωστή σηψιρριζία των ακτινιδίων (Armillaria mellea), δεν εμφανίζεται ξαφνικά και αποκομμένα, αλλά συχνά συνδέεται με το ιστορικό του αγροτεμαχίου και τις προηγούμενες καλλιέργειες.

Σε χωράφια όπου υπήρχαν παλαιότερα δένδρα, εγκαταλελειμμένοι οπωρώνες ή ακόμη και δασική βλάστηση, η παρουσία μολυσμένων ριζών μέσα στο έδαφος μπορεί να λειτουργήσει ως εστία μετάδοσης για μεγάλο χρονικό διάστημα. Για τον λόγο αυτό, ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην προετοιμασία πριν από την εγκατάσταση νέου οπωρώνα.

Όπως επισημάνθηκε, η απομάκρυνση των παλιών ριζών δεν είναι μια «τυπική διαδικασία καθαρισμού», αλλά ουσιαστικό μέτρο πρόληψης. Σε αρκετές περιπτώσεις προτείνεται το χωράφι να μείνει για κάποιο διάστημα σε αγρανάπαυση ή να καλλιεργηθούν σιτηρά για μία ή περισσότερες καλλιεργητικές περιόδους, ώστε να περιοριστεί η παρουσία των παθογόνων στο έδαφος.

Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία φαίνεται να έχει και ο τρόπος εγκατάστασης του ίδιου του οπωρώνα. Όπως ανέφεραν άνθρωποι της Ο.Π. «Άραχθος», σε αρκετές περιπτώσεις η δημιουργία σαμαριών βοηθά σημαντικά στη στράγγιση, ιδιαίτερα σε βαριά εδάφη ή χωράφια που εμφανίζουν τάση να κρατούν νερό. «Καλύτερα να προλαμβάνεις από την αρχή, παρά να προσπαθείς μετά να διορθώσεις το πρόβλημα μέσα στον οπωρώνα», σημειώθηκε χαρακτηριστικά.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στο πολλαπλασιαστικό υλικό. «Αν το πρόβλημα μπει από την αρχή στον οπωρώνα, μετά είναι πολύ δύσκολο να ελεγχθεί», αναφέρθηκε χαρακτηριστικά, με τους ανθρώπους της παραγωγής να τονίζουν πως ο έλεγχος της υγείας των φυτών ήδη από το φυτώριο αποτελεί κρίσιμο στάδιο.

Παράλληλα, τονίστηκε ότι ακόμη και οι καλλιεργητικές εργασίες μπορούν να συμβάλουν άθελά τους στη μεταφορά μολύσματος από σημείο σε σημείο, μέσω εργαλείων ή μηχανημάτων που έρχονται σε επαφή με μολυσμένο έδαφος.

Η αντιμετώπιση μέσα στον οπωρώνα και τα λάθη που κοστίζουν

Σύμφωνα με όσα περιγράφηκαν, η διαχείριση της σηψιρριζίας γίνεται ιδιαίτερα δύσκολη όταν το πρόβλημα εγκατασταθεί στον οπωρώνα. Για τον λόγο αυτό, αρκετοί παραγωγοί προσπαθούν να περιορίσουν την εξάπλωση όσο το δυνατόν νωρίτερα, απομακρύνοντας τα έντονα προσβεβλημένα δένδρα και απομονώνοντας τις ύποπτες περιοχές.

Σε ορισμένες περιπτώσεις εφαρμόζεται ακόμη και δημιουργία χαντακιού γύρω από την προσβεβλημένη ζώνη, ώστε να περιοριστεί η επέκταση του προβλήματος μέσω του εδάφους και των ριζών. Όπως μας ειπώθηκε, «αν χαθεί ο έλεγχος σε ένα σημείο, μετά μπορεί να αρχίσει να “τραβά” και τα διπλανά φυτά».

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στη διαχείριση της άρδευσης, καθώς τα ακτινίδια δέχονται μεγάλες ποσότητες νερού τόσο κατά την καλλιεργητική περίοδο όσο και κατά τους χειμερινούς μήνες, όταν επικρατούν έντονες βροχοπτώσεις. Σύμφωνα με όσα επισημάνθηκαν, η συνεχής υγρασία και τα βαριά, κακώς στραγγιζόμενα εδάφη δημιουργούν συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη προβλημάτων στο ριζικό σύστημα.

«Δεν σημαίνει ότι το νερό από μόνο του θα δημιουργήσει το πρόβλημα στο φυτό, όμως όταν υπάρχει συνεχής υγρασία και οι κατάλληλες συνθήκες στο έδαφος, δημιουργείται ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη του προβλήματος», ανέφεραν χαρακτηριστικά άνθρωποι της παραγωγής, υπογραμμίζοντας πως από την άνοιξη και μετά η σωστή διαχείριση των ποτισμάτων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σημεία προσοχής.

Έμφαση δίνεται επίσης στην καλή γενική κατάσταση των δένδρων. Φυτά που είναι ήδη εξασθενημένα από θρεπτικές ελλείψεις, έντομα ή άλλες ασθένειες εμφανίζονται πιο ευάλωτα στην προσβολή. Γι' αυτό και αρκετοί παραγωγοί προσπαθούν να αποφύγουν υπερβολές σε ποτίσματα ή πρακτικές που επιβαρύνουν το ριζικό σύστημα.

Στη συζήτηση έγινε αναφορά και σε πρακτικές όπως η αποκάλυψη του λαιμού του φυτού και των χονδρών ριζών, καθώς και η χρήση χαλκούχων σκευασμάτων στα σημεία προσβολής, καθώς οι συγκεκριμένοι μύκητες εμφανίζουν ευαισθησία στον χαλκό. Παράλληλα, σε νέες εγκαταστάσεις ή σε χωράφια με ιστορικό προβλημάτων εξετάζονται λύσεις όπως η ηλιοαπολύμανση του εδάφους κατά τους θερινούς μήνες, με τη χρήση διαφανούς πλαστικού, ώστε να μειώνεται το παθογόνο φορτίο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αυξανόμενη χρήση ανταγωνιστικών μικροοργανισμών στο έδαφος, μια πρακτική που αρκετοί παραγωγοί παρακολουθούν πλέον πιο στενά τα τελευταία χρόνια, αναζητώντας πιο ήπιες και μακροπρόθεσμες λύσεις απέναντι σε ένα πρόβλημα που, όπως παραδέχονται οι ίδιοι, «δεν συγχωρεί εύκολα τα λάθη».

Η καλλιέργεια του μύρτιλου συνεχίζει να κερδίζει έδαφος τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, με τους παραγωγούς να επενδύουν τόσο στην ποιότητα όσο και στη διαφοροποίηση της παραγωγής τους. Καθώς η φετινή συγκομιδή βρίσκεται προ των πυλών, οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν μια αρκετά θετική εικόνα ως προς την παραγωγή, παρά τις κατά τόπους δυσκολίες που εμφανίστηκαν το τελευταίο διάστημα.

Ο ΑγροΤύπος συνομίλησε με τον γεωπόνο και παραγωγό μύρτιλων κ. Παναγιώτη Καμινιώτη από την Καρδίτσα, ο οποίος μας μετέφερε την εικόνα που διαμορφώνεται αυτή την περίοδο στην καλλιέργεια, λίγες ημέρες πριν ξεκινήσουν οι πρώτες κοπές.

«Φαινόταν ότι πηγαίναμε για μια καλή παραγωγική χρονιά»

Σύμφωνα με τον ίδιο, η φετινή χρονιά εξελίσσεται ιδιαίτερα ομαλά για την καλλιέργεια, με καλή ανθοφορία, ικανοποιητική καρπόδεση και γενικά θετική εικόνα στους οπωρώνες. Όπως εξηγεί, οι καιρικές συνθήκες του χειμώνα βοήθησαν σημαντικά, ειδικά σε σύγκριση με πέρυσι, όταν οι υψηλές θερμοκρασίες και οι καύσωνες είχαν επηρεάσει αρνητικά την παραγωγή.

Ωστόσο, η εικόνα αυτή διαφοροποιήθηκε τοπικά στην Καρδίτσα, μετά το έντονο χαλάζι  που σημειώθηκε την προηγούμενη εβδομάδα. Όπως αναφέρει ο κ. Καμινιώτης, αρκετές φυτείες επηρεάστηκαν και ακόμη δεν υπάρχει ξεκάθαρη αποτύπωση της ζημιάς. Παρόλα αυτά, η γενική εκτίμηση για τη φετινή χρονιά παραμένει θετική.

«Από πλευράς ανθοφορίας, καρπόδεσης, ασθενειών και εντομολογικών εχθρών, όλα έδειχναν ότι πηγαίναμε για μια καλή παραγωγική χρονιά», σημειώνει χαρακτηριστικά, εξηγώντας πως μέχρι στιγμής οι συνθήκες ευνόησαν την ανάπτυξη της καλλιέργειας.

Στην περιοχή της Καρδίτσας, όπου δραστηριοποιούνται λίγοι αλλά οργανωμένοι παραγωγοί μύρτιλου, έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια ένας μικρός αλλά δυναμικός πυρήνας παραγωγής. Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην κλιμακωτή παραγωγή μέσω πρώιμων και όψιμων ποικιλιών, ώστε να επιμηκύνεται η περίοδος συγκομιδής. Στην περίπτωση της συγκεκριμένης εκμετάλλευσης, περίπου οκτώ στρέμματα μύρτιλου, η παραγωγή ξεκινά στα τέλη Μαΐου και ολοκληρώνεται προς τα τέλη Ιουλίου με αρχές Αυγούστου.

Συγκομιδή με το βλέμμα στον καιρό και στο αυξημένο κόστος

«Σε 15-20 μέρες από τώρα ξεκινάμε τη συγκομιδή», ανέφερε ο ίδιος κατά τη διάρκεια της συνομιλίας, τονίζοντας παράλληλα ότι οι πρώτες ωριμάνσεις εμφανίζονται ήδη από τις αρχές Μαΐου στις πιο πρώιμες ποικιλίες. Όπως εξηγεί, η περιοχή της Καρδίτσας συγκαταλέγεται στις πιο πρώιμες περιοχές της χώρας όσον αφορά την παραγωγή φρέσκου μύρτιλου, μετά τις θερμοκηπιακές καλλιέργειες της Πελοποννήσου.

Την ίδια στιγμή, οι παραγωγοί στρέφουν την προσοχή τους και στις καιρικές συνθήκες των επόμενων εβδομάδων, καθώς η ομαλή εξέλιξη της συγκομιδής εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σταθερότητα του καιρού και την αποφυγή νέων προβλημάτων στις φυτείες.

Παρά τη θετική εικόνα ως προς την παραγωγή, το μεγάλο ζητούμενο για τους παραγωγούς παραμένει το κόστος καλλιέργειας και συγκομιδής. Η καλλιέργεια του μύρτιλου απαιτεί σημαντική χειρωνακτική εργασία, καθώς η συγκομιδή πραγματοποιείται σχεδόν αποκλειστικά με εργάτες γης και όχι μηχανικά, γεγονός που αυξάνει σημαντικά τα έξοδα της εκμετάλλευσης.

Ο κ. Καμινιώτης, ο οποίος δραστηριοποιείται και στη βιολογική παραγωγή, επισημαίνει ότι οι απαιτήσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες λόγω των αυστηρότερων προδιαγραφών που πρέπει να τηρούνται. Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί αισθητά και τα κόστη συσκευασίας, μεταφοράς και γενικότερα των εισροών.

«Τα καινούργια δεδομένα στα υλικά συσκευασίας, στις μεταφορές και συνολικά στο κόστος παραγωγής το έχουν εκτοξεύσει», αναφέρει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας την πίεση που δέχεται σήμερα ο παραγωγός.

Αυξημένη ζήτηση για το ελληνικό μύρτιλο

Όσον αφορά τις τιμές παραγωγού, ο ίδιος εξηγεί πως διαμορφώνονται ανάλογα με τον τρόπο διάθεσης του προϊόντος, αν δηλαδή πρόκειται για χονδρική ή λιανική αγορά. Σύμφωνα με τον ίδιο, «οι τιμές διαφοροποιούνται σημαντικά ανάλογα με τη στρατηγική διάθεσης του κάθε παραγωγού, με τη χονδρική αγορά στο συμβατικό μύρτιλο να κινείται περίπου από τα 9 ευρώ το κιλό και άνω», ανάλογα με την ποιότητα, την τυποποίηση και τη μορφή διάθεσης του προϊόντος.

Ιδιαίτερα θετικό στοιχείο, πάντως, αποτελεί η αυξανόμενη ζήτηση για ελληνικό μύρτιλο στην εγχώρια αγορά, όπου διοχετεύεται το σύνολο της παραγωγής της συγκεκριμένης εκμετάλλευσης. Σύμφωνα με τον ίδιο, η διαθέσιμη παραγωγή πολλές φορές δεν επαρκεί για να καλύψει τη ζήτηση των καταναλωτών.

«Δεν μας φτάνει η παραγωγή που έχουμε», δηλώνει χαρακτηριστικά, αποδίδοντας το αυξημένο ενδιαφέρον τόσο στην ποιότητα του ελληνικού προϊόντος όσο και στη θετική εικόνα που έχει διαμορφωθεί γύρω από την εγχώρια παραγωγή σε σχέση με τα εισαγόμενα προϊόντα.

Το βακτηριακό έλκος της ακτινιδιάς, συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες ασθένειες της καλλιέργειας διεθνώς. Σε περιοχές όπου εγκαταστάθηκε, προκάλεσε σοβαρές απώλειες παραγωγής και εκτεταμένες καταστροφές φυτειών, αναδεικνύοντας τη σημασία της έγκαιρης πρόληψης και της σωστής διαχείρισης.

Η δυναμική ανάπτυξη της καλλιέργειας ακτινιδιάς στην Ελλάδα, σε συνδυασμό με τη διακίνηση φυτικού υλικού και την εντατικοποίηση των φυτεύσεων, καθιστούν το βακτηριακό έλκος έναν υπαρκτό κίνδυνο που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Η κατανόηση των συμπτωμάτων και των τρόπων μετάδοσης αποτελεί βασικό εργαλείο για κάθε παραγωγό.

Στο πλαίσιο αυτό, ο ΑγροΤύπος συνομίλησε με την Ομάδα Παραγωγών «Άραχθος», με πολυετή εμπειρία στην καλλιέργεια ακτινιδίων, με στόχο όχι μόνο να αποτυπωθεί η εικόνα από το πεδίο, αλλά και να αναδειχθούν πρακτικές κατευθύνσεις πρόληψης και αντιμετώπισης για τους παραγωγούς.

Συμπτώματα και εξέλιξη της προσβολής

Το βακτηριακό έλκος, Pseudomonas syringae pv. actinidiae, (PSA) προσβάλλει το σύνολο των υπέργειων οργάνων της ακτινιδιάς, όπως φύλλα, κλαδιά και βραχίονες, με τα πρώτα συμπτώματα να εμφανίζονται συνήθως την άνοιξη. Στα φύλλα παρατηρούνται χαρακτηριστικές καστανές κηλίδες, οι οποίες περιβάλλονται από χλωρωτική περιοχή. Με την εξέλιξη της προσβολής, τα συμπτώματα εντείνονται, οδηγώντας σε μάρανση και νέκρωση των ιστών, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τη φυσιολογία και τη ζωτικότητα του φυτού.

Κατά τη χειμερινή περίοδο, η ασθένεια εκδηλώνεται με διαφορετικό τρόπο. Στην επιφάνεια του κορμού και των κλάδων εμφανίζονται τα εκκρίματα του βακτηρίου, σε «γαλακτώδη χρωματισμό». Παράλληλα, παρατηρείται μεταχρωματισμός του φλοιού και σχηματισμός ελκών, από τα οποία, όπως επισημαίνεται, «εξέρχεται το μόλυσμα» και στη συνέχεια αποξηραίνεται στην επιφάνεια.

Σε προχωρημένα στάδια, εντοπίζεται καστανός μεταχρωματισμός των ιστών κάτω από τον φλοιό, ένδειξη εσωτερικής προσβολής του φυτού. Επιπλέον, τα άνθη μπορεί να εμφανίσουν και αυτά μεταχρωματισμό και να μαραθούν πριν ακόμη ανοίξουν, επηρεάζοντας άμεσα την παραγωγή.

Η ασθένεια δεν οδηγεί πάντα σε άμεση καταστροφή του φυτού, αλλά εξελίσσεται σταδιακά, αποδυναμώνοντας την καλλιέργεια και μειώνοντας σημαντικά την παραγωγικότητα. Όπως επισημαίνεται και από τον γεωπόνο, αυτό ακριβώς το χαρακτηριστικό την καθιστά πιο «ύπουλη» και απαιτεί αυξημένη προσοχή από την πλευρά των παραγωγών.

Τρόποι μετάδοσης και συνθήκες ανάπτυξης

Σύμφωνα με όσα επισημάνθηκαν και από την εμπειρία στο πεδίο, η εξάπλωση του βακτηριακού έλκους συνδέεται άμεσα με την παρουσία μολυσματικού φορτίου στο περιβάλλον της καλλιέργειας. Κύρια πηγή εισόδου του παθογόνου αποτελεί το μη πιστοποιημένο πολλαπλασιαστικό υλικό, γεγονός που καθιστά την επιλογή φυτών εγκατάστασης κρίσιμη παράμετρο.

Το βακτήριο μπορεί να μεταδοθεί με πολλαπλούς τρόπους, όπως μέσω του αέρα και της βροχής, αλλά και με μηχανικά μέσα, όπως τα γεωργικά εργαλεία, τα μηχανήματα, τα ζώα ή ακόμη και τον ίδιο τον άνθρωπο, όταν δεν τηρούνται οι βασικοί κανόνες υγιεινής, όπως περιγράφει χαρακτηριστικά ο γεωπόνος της Ομάδας.

Οι συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη και διάδοσή του σχετίζονται, όπως αναφέρεται, «κυρίως με μέτριες θερμοκρασίες», μεταξύ 15 και 25°C, και αυξημένη υγρασία, οι οποίες δημιουργούν ιδανικό περιβάλλον για τη μόλυνση και την εγκατάσταση του παθογόνου.

Μέτρα πρόληψης και διαχείρισης

Η αντιμετώπιση της ασθένειας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην πρόληψη. Όπως επισημαίνεται και από τη συζήτηση που είχε ο ΑγροΤύπος με την Ομάδα Παραγωγών, «το βασικό είναι η πρόληψη, ξεκινώντας από το πολλαπλασιαστικό υλικό και τη σωστή διαχείριση των εργαλείων». Η χρήση πιστοποιημένου και απαλλαγμένου από παθογόνα πολλαπλασιαστικού υλικού κατά την εγκατάσταση νέων οπωρώνων αποτελεί το πρώτο και πιο καθοριστικό βήμα.

Παράλληλα, απαιτείται τακτική επιθεώρηση της καλλιέργειας για την έγκαιρη ανίχνευση συμπτωμάτων, ώστε να λαμβάνονται άμεσα μέτρα περιορισμού. Η απομάκρυνση φυτικών υπολειμμάτων, όπως πεσμένα φύλλα και προσβεβλημένα κλαδιά, συμβάλλει στη μείωση του μολύσματος στον αγρό.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η απολύμανση των γεωργικών εργαλείων και ο σχολαστικός καθαρισμός των μηχανημάτων μετά από κάθε χρήση, ώστε να αποφεύγεται η μηχανική μετάδοση του βακτηρίου από φυτό σε φυτό ή από αγρό σε αγρό.

Τέλος, υπογραμμίζεται ότι «οι προληπτικοί ψεκασμοί με χαλκούχα σκευάσματα», ήδη από τα πρώτα στάδια ανάπτυξης, μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά στη συνολική στρατηγική προστασίας, χωρίς όμως να υποκαθιστούν τα βασικά καλλιεργητικά μέτρα.

Στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με όσα μεταφέρθηκαν από την πλευρά της Ο.Π., μέχρι στιγμής δεν έχουν καταγραφεί εμφανή περιστατικά βακτηριακού έλκους στην περιοχή. Ωστόσο, όπως τονίζεται, «δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο το παθογόνο να υπάρχει σε χαμηλά επίπεδα ή να μην έχει αναγνωριστεί έγκαιρα», γεγονός που καθιστά ακόμη πιο κρίσιμη την προληπτική προσέγγιση από την πλευρά των παραγωγών.

Η βαμβακάδα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εντομολογικούς εχθρούς της ακτινιδιάς, επηρεάζοντας την καλλιέργεια σε πολλές περιοχές της χώρας, κυρίως λόγω των επιπτώσεών της στην ποιότητα και τη διατηρησιμότητα του καρπού. Τα τελευταία χρόνια, σε αρκετές περιπτώσεις, φαίνεται να παρουσιάζει μεγαλύτερη ένταση, γεγονός που την καθιστά πιο απαιτητική ως προς τη διαχείρισή της. Το έντομο αυτό, ιδιαίτερα στα αρχικά στάδια της προσβολής, δεν γίνεται εύκολα αντιληπτό στο χωράφι, κάτι που δυσκολεύει τον έγκαιρο εντοπισμό του και συχνά οδηγεί σε καθυστερημένη αντίδραση.

Με στόχο την καταγραφή της πραγματικής εικόνας από το πεδίο, επικοινωνήσαμε με τον γεωπόνο κ. Θεόδωρο Πανταζή, από την Ομάδα Παραγωγών «Άραχθος» στην Άρτα — μια από τις πλέον δυναμικές περιοχές καλλιέργειας ακτινιδίου στη χώρα, όπου καλλιεργούνται εκτεταμένες εκτάσεις της ποικιλίας Hayward. Μέσα από την εμπειρία του, αναδεικνύονται τόσο η εξέλιξη της κατάστασης όσο και οι πρακτικές αντιμετώπισής της.

Ένταση προσβολής και επιπτώσεις σε φυτό και καρπό

Σύμφωνα με τον γεωπόνο της Ομάδας Παραγωγών, το πρόβλημα της βαμβακάδας (Pseudaulacaspis pentagona) εμφανίζεται εντονότερο τα τελευταία χρόνια, με τους παραγωγούς να έρχονται όλο και συχνότερα αντιμέτωποι με προσβολές, καθώς —όπως χαρακτηριστικά αναφέρει— «τα τελευταία χρόνια φαίνεται πιο έντονα». Όπως επισημαίνει, το έντομο προσβάλλει σχεδόν όλα τα μέρη του φυτού — κορμό, κλαδιά και καρπούς — με ιδιαίτερη ένταση σε φύλλα και καρπούς, ενώ η παρουσία του δεν είναι πάντα εμφανής στο χωράφι.

Στην πράξη, το έντομο απομυζά χυμούς από τους φυτικούς ιστούς, οδηγώντας σταδιακά σε εξασθένιση του φυτού και, σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις, σε ξήρανση κλάδων. Σημαντικές είναι και οι επιπτώσεις στον καρπό, καθώς στα σημεία προσβολής δημιουργούνται πληγές, που ευνοούν την ανάπτυξη σηψιών. Έτσι, μειώνεται ο χρόνος διατήρησης των καρπών και υποβαθμίζεται η ποιότητα και η εμπορική αξία του προϊόντος.

Η εξέλιξη αυτή εξηγεί γιατί, σε αρκετές περιπτώσεις, η ζημιά γίνεται αντιληπτή αργότερα, κατά τη συντήρηση, όταν ο καρπός αρχίζει να υποβαθμίζεται ή να εμφανίζει αλλοιώσεις, καθώς —όπως αναφέρει— «δεν το βλέπουν στο χωράφι και φαίνεται μετά στο ψυγείο». Όπως σημειώνει, «όσοι επεμβαίνουν έγκαιρα έχουν καλύτερα αποτελέσματα», υπογραμμίζοντας τη σημασία της συστηματικής παρακολούθησης και της σωστής χρονικής παρέμβασης.

Η ιδιαιτερότητα αυτή καθιστά τη βαμβακάδα έναν «ύπουλο» εχθρό, που απαιτεί συστηματική παρακολούθηση και εμπειρία από την πλευρά του παραγωγού, καθώς το έντομο μπορεί να διαχειμάζει στο φυτό και να επανεμφανίζεται την επόμενη καλλιεργητική περίοδο με έντονη δραστηριότητα.

Χρονισμός επεμβάσεων και σημασία της σωστής εφαρμογής

Η περίοδος της άνοιξης αποτελεί κρίσιμο στάδιο για την αντιμετώπιση του εντόμου, καθώς οι πρώτες επεμβάσεις πραγματοποιούνται πριν την άνθηση, σε μια χρονική φάση που σχετίζεται άμεσα με την έναρξη των εκκολάψεων. Ο κ. Πανταζής αναφέρει ότι οι παραγωγοί είτε έχουν ήδη προχωρήσει σε ψεκασμούς είτε πρόκειται να επέμβουν άμεσα, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, προκειμένου να προλάβουν την περαιτέρω ανάπτυξη των πληθυσμών, καθώς —όπως επισημαίνει— «δεν υπάρχει περιθώριο για εφησυχασμό».

Ιδίως, σε αγρούς με ιστορικό προσβολής —όπου την προηγούμενη χρονιά είχε παρατηρηθεί έντονο πρόβλημα— οι παραγωγοί είναι πιο προσεκτικοί και συστηματικοί στην παρακολούθηση, ενώ δεν αποκλείεται να απαιτηθούν πιο έγκαιρες ή και επαναληπτικές επεμβάσεις, ανάλογα με την εξέλιξη του πληθυσμού.

Οι εφαρμογές επικεντρώνονται κυρίως σε προανθικά στάδια, ενώ —όπως επισημαίνει— πραγματοποιούνται επεμβάσεις και μετά τη συγκομιδή, στο πλαίσιο μιας πιο ολοκληρωμένης διαχείρισης του εντόμου. Η χημική αντιμετώπιση αποτελεί το βασικό εργαλείο και δίνει ικανοποιητικά αποτελέσματα όταν εφαρμόζεται σωστά, καθώς —όπως αναφέρει— «με τους ψεκασμούς βλέπουμε αποτελέσματα».

Πιο συγκεκριμένα, η αποτελεσματικότητα των επεμβάσεων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον σωστό χρονισμό τους, καθώς η καταπολέμηση είναι πιο αποδοτική όταν στοχεύει στα νεαρά κινητά στάδια του εντόμου (ερπούσες προνύμφες), που εμφανίζονται κατά την περίοδο των εκκολάψεων, δηλαδή Απρίλιο – Μάιο, με τον ίδιο να τονίζει ότι «αν το προλάβεις στο σωστό στάδιο, το ελέγχεις καλύτερα». Σε αυτό το πλαίσιο, απαιτείται προσεκτική παρακολούθηση της εξέλιξης των πληθυσμών, είτε από τον ίδιο τον παραγωγό είτε σε συνεργασία με τον γεωπόνο, ώστε οι επεμβάσεις να πραγματοποιούνται στο κατάλληλο στάδιο.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην τεχνική του ψεκασμού, καθώς —όπως τονίζει— η καλή διαβροχή είναι απαραίτητη για την αποτελεσματικότητα, λόγω της ικανότητας του εντόμου να εγκαθίσταται σε διαφορετικά σημεία του φυτού, με τον ίδιο να υπογραμμίζει ότι «πρέπει να πηγαίνει παντού το ψεκαστικό υγρό». Στην πράξη, χρησιμοποιούνται κυρίως νεφελοψεκαστήρες, ενώ ο αριθμός των εφαρμογών εξαρτάται από την ένταση της προσβολής και τις συνθήκες κάθε αγρού.

Σε περιπτώσεις χαμηλών πληθυσμών, ο ψεκασμός ενδείκνυται να πραγματοποιείται στο μέγιστο των εκκολάψεων, ενώ όταν οι πληθυσμοί είναι αυξημένοι, η πρώτη επέμβαση γίνεται με την έναρξη των εκκολάψεων και ενδέχεται να ακολουθήσει επαναληπτικός ψεκασμός μετά από 10–15 ημέρες, προκειμένου να επιτευχθεί καλύτερος έλεγχος.

Ρόλος του περιβάλλοντος και πρακτικές δυσκολίες

Η εξέλιξη της προσβολής δεν εξαρτάται μόνο από το ίδιο το έντομο, αλλά και από το καλλιεργητικό περιβάλλον στο οποίο αυτό αναπτύσσεται. Ο γεωπόνος επισημαίνει ότι σημαντικό πρόβλημα αποτελεί η ύπαρξη εγκαταλελειμμένων αγροτεμαχίων — κυρίως με εσπεριδοειδή — τα οποία λειτουργούν ως εστίες διατήρησης και εξάπλωσης του εντόμου, αυξάνοντας τον κίνδυνο επαναμόλυνσης ακόμη και σε γειτονικές καλλιέργειες που εφαρμόζουν κανονικά πρόγραμμα φυτοπροστασίας, καθώς —όπως χαρακτηριστικά αναφέρει— «από τα παρατημένα χωράφια ξεκινάει πάλι το πρόβλημα».

Η γειτνίαση διαφορετικών καλλιεργειών και η έλλειψη συστηματικής διαχείρισης σε ορισμένα χωράφια δυσκολεύουν τον αποτελεσματικό έλεγχο, ακόμη και σε καλά οργανωμένες εκμεταλλεύσεις, καθώς το έντομο μπορεί να διατηρείται σε φυτά-ξενιστές της περιοχής και να επανεμφανίζεται την επόμενη καλλιεργητική περίοδο. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα που αναφέρει για την περιοχή της Άρτας, όπου —όπως τονίζει— τα τελευταία χρόνια η καλλιέργεια των εσπεριδοειδών σε μεγάλο βαθμό εγκαταλείπεται σε σχέση με το παρελθόν, δημιουργώντας επιπλέον πίεση στις γειτονικές καλλιέργειες ακτινιδίου.

Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία αποκτούν βασικές καλλιεργητικές πρακτικές, όπως η καθαριότητα του αγρού και η απομάκρυνση προσβεβλημένων τμημάτων, που συμβάλλουν στον περιορισμό του πληθυσμού, με τον ίδιο να επισημαίνει ότι «όσο πιο καθαρός είναι ο αγρός, τόσο περιορίζεται και η πίεση του εντόμου». Ταυτόχρονα, πρακτικά ζητήματα —όπως η περιορισμένη διαθεσιμότητα εργατικών χεριών— επηρεάζουν την έγκαιρη εφαρμογή των απαραίτητων επεμβάσεων, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερήσεις ή μειωμένη αποτελεσματικότητα της φυτοπροστασίας.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο γεωπόνος, το ακτινίδιο παραμένει μια δυναμική και οικονομικά ελκυστική καλλιέργεια, γεγονός που λειτουργεί ως κίνητρο για τους παραγωγούς να επενδύουν στην προστασία της και να προχωρούν στις απαραίτητες παρεμβάσεις.

Τα τελευταία χρόνια η καλλιέργεια της ρίγανης εμφανίζει αυξανόμενο ενδιαφέρον σε πολλές περιοχές της Ελλάδας. Πρόκειται για ένα αρωματικό φυτό με σχετικά χαμηλές απαιτήσεις σε νερό, γεγονός που την καθιστά ελκυστική επιλογή σε μια περίοδο όπου η έλλειψη υδατικών πόρων και το κόστος άρδευσης πιέζουν ολοένα και περισσότερο τις παραδοσιακές καλλιέργειες.

Στο πλαίσιο ενός ευρύτερου ρεπορτάζ για το προφίλ της καλλιέργειας, ο γεωπόνος και παραγωγός κ. Κώστας Τσαγγάρης από τον συνεταιρισμό Α.Σ. Θεσσαλίας ΘΕΣγη παρουσιάζει τα βασικά χαρακτηριστικά της ρίγανης, από τις εδαφοκλιματικές απαιτήσεις και την εγκατάσταση έως την παραγωγή, το κόστος και την εμπορία. Όπως επισημαίνει στον ΑγροΤύπο, η καλλιέργεια αποτελεί πλέον μια ρεαλιστική επιλογή για πολλές περιοχές, ιδιαίτερα εκεί όπου το κόστος άρδευσης ή οι κλιματικές συνθήκες δυσκολεύουν άλλες καλλιέργειες.

Εδαφικές απαιτήσεις και εγκατάσταση της καλλιέργειας

Η σωστή επιλογή χωραφιού αποτελεί το πρώτο και καθοριστικό βήμα για την επιτυχία της καλλιέργειας της ρίγανης. Σύμφωνα με τον γεωπόνο κ. Τσαγγάρη, ιδιαίτερη σημασία έχουν τα χαρακτηριστικά του εδάφους, καθώς το φυτό αποδίδει καλύτερα σε χωράφια με καλή στράγγιση και σχετικά ελαφριά σύσταση. Όπως επισημαίνει, «Η επιλογή χωραφιού που είναι για να φυτέψει κάποιος ρίγανη χρειάζεται να είναι χωράφια τα οποία στραγγίζουν καλά και να μην είναι βαριά χώματα».

Σε επίπεδο υψομέτρου, οι ιδανικές συνθήκες εντοπίζονται συνήθως σε περιοχές από 300 έως 400 μέτρα και πάνω. Παρ’ όλα αυτά, ο ίδιος διευκρινίζει ότι πρόκειται για συνθήκες που θεωρούνται βέλτιστες και όχι αποκλειστικές. «Μιλάμε για ιδανικές συνθήκες. Δεν πάει να πει ότι δεν αποδίδει και αλλού», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι η καλλιέργεια μπορεί να δώσει ικανοποιητικά αποτελέσματα και σε χαμηλότερα υψόμετρα, εφόσον τηρούνται σωστές καλλιεργητικές πρακτικές.

Αφού επιλεγεί το κατάλληλο χωράφι, ακολουθεί το στάδιο της εγκατάστασης της καλλιέργειας. Η φύτευση πραγματοποιείται το φθινόπωρο, με το χρονικό παράθυρο να ξεκινά από τα τέλη Σεπτεμβρίου και να φτάνει έως τα μέσα Δεκεμβρίου, ενώ ο Οκτώβριος θεωρείται η καταλληλότερη περίοδος. Η διάταξη των φυτών στο χωράφι ακολουθεί αποστάσεις παρόμοιες με εκείνες του βαμβακιού. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά: «Φυτεύεται περίπου σαν το βαμβάκι, δηλαδή περίπου 75 εκατοστά απόσταση σειρά με σειρά». Με βάση αυτή τη διάταξη, η πυκνότητα εγκατάστασης της καλλιέργειας φτάνει περίπου τα 4.000 φυτά ανά στρέμμα, δημιουργώντας μια σχετικά πυκνή φυτεία που επιτρέπει την ομοιόμορφη ανάπτυξη των φυτών.

Θρέψη, λίπανση και ανάγκες άρδευσης

Η ρίγανη δεν παρουσιάζει ιδιαίτερα υψηλές απαιτήσεις σε θρεπτικά στοιχεία, ωστόσο η σωστή θρέψη του φυτού αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τη διαμόρφωση της παραγωγής. Σύμφωνα με τον κ. Τσαγγάρη, οι βασικές ανάγκες της καλλιέργειας υπολογίζονται περίπου σε 4–6 μονάδες αζώτου, 3–4 μονάδες φωσφόρου και 5–6 μονάδες καλίου. Η λίπανση πραγματοποιείται συνήθως σε δύο στάδια. Αρχικά εφαρμόζεται βασική λίπανση κατά την εγκατάσταση της καλλιέργειας και στη συνέχεια ακολουθεί επιφανειακή λίπανση την άνοιξη. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, γίνεται μια βασική λίπανση συνήθως με ένα δεκαπεντάρι και συνδυαστικά 0-46-0 και 20-23-0. Μετά γίνεται επιφανειακή λίπανση με αζωτούχα».

Παράλληλα, σημαντικό ρόλο παίζει και η διαχείριση της άρδευσης. Αν και η ρίγανη θεωρείται σχετικά ξηρική καλλιέργεια, η παροχή νερού εξακολουθεί να επηρεάζει την ανάπτυξη του φυτού. «Δεν θέλει πολύ νερό», επισημαίνει ο ίδιος. Στην πράξη, η καλλιέργεια ποτίζεται συνήθως από 1 έως 3 φορές μέσα στην καλλιεργητική περίοδο, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες. Ωστόσο, λόγω των μεταβολών στο κλίμα και των έντονων περιόδων ξηρασίας, η πλήρως ξηρική καλλιέργεια δεν θεωρείται πλέον ασφαλής επιλογή. «Δεν προτείνουμε την ξηρική μορφή καλλιέργειας λόγω των μεγάλων ξηρασιών που μπορεί να έχουμε, λόγω κλιματικής αλλαγής».

Παραγωγική διάρκεια και συγκομιδή της καλλιέργειας

Η ρίγανη αποτελεί πολυετή καλλιέργεια και μπορεί να παραμείνει παραγωγική στο ίδιο χωράφι για αρκετά χρόνια. Η διάρκεια ζωής της φυτείας εξαρτάται κυρίως από τις εδαφοκλιματικές συνθήκες, αλλά και από τη διαχείριση που εφαρμόζεται στο χωράφι. Σε ιδανικά χωράφια η καλλιέργεια μπορεί να διατηρηθεί παραγωγική για 5 έως 8 χρόνια. Ωστόσο, στις πεδινές περιοχές όπου καλλιεργείται από μέλη του συνεταιρισμού, η διάρκεια ζωής της φυτείας είναι συνήθως μικρότερη. Όπως σημειώνει ο κ. Τσαγγάρης, «Στον κάμπο εδώ που βάζουμε εμείς κρατάει περίπου 4 χρόνια». Κατά τη διάρκεια αυτών των ετών η καλλιέργεια εισέρχεται κάθε χρόνο στον ετήσιο παραγωγικό της κύκλο, ο οποίος ολοκληρώνεται με τη συγκομιδή του φυτού το καλοκαίρι.

Η συγκομιδή πραγματοποιείται συνήθως μετά το πρώτο δεκαήμερο του Ιουνίου, όταν η ρίγανη έχει φτάσει στο κατάλληλο στάδιο ανάπτυξης. Το ιδανικό χρονικό σημείο είναι όταν το φυτό βρίσκεται σε φάση ανθοφορίας. Ο ίδιος εξηγεί ότι «Η κατάλληλη στιγμή συγκομιδής είναι όταν βρίσκεται περίπου στο 70% της ανθοφορίας». Η διαδικασία γίνεται μηχανικά. Αρχικά η ρίγανη κόβεται με κοπτικό και παραμένει στο χωράφι για λίγες ημέρες ώστε να ξεραθεί φυσικά. Στη συνέχεια ακολουθεί η επεξεργασία με αλωνιστική μηχανή. «Αφήνεται να ξεραθεί για δύο με τρεις μέρες και μετά περνάει η αλωνιστική μηχανή για να βγει η ξηρή δρόγη».

Απόδοση παραγωγής και κόστος καλλιέργειας

Η παραγωγικότητα της καλλιέργειας της ρίγανης μπορεί να παρουσιάσει σημαντικές διαφοροποιήσεις, καθώς επηρεάζεται από μια σειρά παραγόντων που σχετίζονται τόσο με τις συνθήκες καλλιέργειας όσο και με τη διαχείριση της φυτείας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι καλλιεργητικές πρακτικές που εφαρμόζονται στο χωράφι, οι κλιματικές συνθήκες που επικρατούν κάθε χρονιά, αλλά και η ηλικία της φυτείας.

Σε γενικές γραμμές, η μέση στρεμματική απόδοση σε ξηρή δρόγη υπολογίζεται περίπου στα 200 έως 250 κιλά ανά στρέμμα. Κατά τον πρώτο χρόνο παραγωγής οι αποδόσεις είναι συνήθως χαμηλότερες, κυμαινόμενες περίπου στα 150 έως 160 κιλά ανά στρέμμα, ενώ από τα επόμενα χρόνια η παραγωγή αυξάνεται καθώς η φυτεία σταθεροποιείται. Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ο κ. Τσαγγάρης: «Από τη δεύτερη χρονιά και μετά μπορεί να φτάσει και τα 300 κιλά, αλλά σε γενικές γραμμές ο μέσος όρος είναι πάνω από 200 κιλά».

Η οικονομική εικόνα της καλλιέργειας διαμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό από το κόστος παραγωγής. Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανέφερε, το συνολικό κόστος καλλιέργειας υπολογίζεται περίπου στα 200 ευρώ ανά στρέμμα. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται δαπάνες όπως η άρδευση, η λίπανση, αλλά και οι υπόλοιπες καλλιεργητικές εργασίες που απαιτούνται κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου. Σημαντικό μέρος του αρχικού κόστους αφορά την εγκατάσταση της φυτείας. Η αγορά των φυτών μπορεί να φτάσει περίπου τα 150 ευρώ ανά στρέμμα, που όπως εξηγει και ο ίδιος εινια και το πιο ακριβό στην καλλιέργεια συνολικά.

Τιμή παραγωγού, οικονομική εικόνα και προοπτικές της καλλιέργειας

Η οικονομική εικόνα της καλλιέργειας της ρίγανης επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από την τιμή παραγωγού, η οποία τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει διακυμάνσεις. Σύμφωνα με τον κ. Τσαγγάρη, η μέση τιμή παραγωγού διαμορφώνεται περίπου στα 1,50 ευρώ το κιλό, ενώ σε ορισμένες χρονιές καταγράφηκαν και υψηλότερες τιμές. Αν και αρκετά μέλη καλλιεργούν ρίγανη εδώ και χρόνια, η οργανωμένη διαχείριση από τον συνεταιρισμό ξεκίνησε πιο πρόσφατα. «Σαν συνεταιρισμός με κεντρική διαχείριση ασχολούμαστε τα τελευταία δύο-τρία χρόνια». Σήμερα η συνολική έκταση που καλλιεργείται από μέλη φτάνει περίπου τα 3500-4000 στρέμματα.

Η στροφή προς τη ρίγανη συνδέεται κυρίως με την ανάγκη για καλλιέργειες με χαμηλότερες απαιτήσεις σε νερό. Όπως εξηγεί ο κ. Τσαγγάρης: «Έπρεπε να βρούμε μια καλλιέργεια που με λιγότερο νερό να αφήνει κάτι στον παραγωγό». Σε πολλές περιπτώσεις το κόστος άρδευσης για άλλες καλλιέργειες είναι ιδιαίτερα υψηλό. «Αν έχεις καλαμπόκι ή βαμβάκι θέλεις πάρα πολλά νερά. Μπορεί να φτάσεις μόνο για νερό στα 150 ευρώ το στρέμμα».

Σε αντίθεση με αυτές τις καλλιέργειες, η ρίγανη απαιτεί σαφώς λιγότερο νερό, γεγονός που την καθιστά ελκυστική επιλογή σε περιοχές με περιορισμένους υδατικούς πόρους. Όσον αφορά τη διάθεση του προϊόντος, η ρίγανη εμπορεύεται κυρίως ως ξηρή δρόγη, την οποία ο συνεταιρισμός προμηθεύεται από τους παραγωγούς και στη συνέχεια διαθέτει στην αγορά. «Εμείς πουλάμε τη δρόγη». Η ποιότητα θεωρείται καθοριστικός παράγοντας για την εμπορική πορεία του προϊόντος.

Ο ίδιος εκτιμά ότι η καλλιέργεια έχει θετικές προοπτικές τόσο στην ελληνική όσο και στη διεθνή αγορά, καθώς η ρίγανη χρησιμοποιείται ευρέως στη μαγειρική, στη βιομηχανία τροφίμων και σε διάφορες μορφές μεταποίησης. «Είναι μια καλλιέργεια που ζητιέται γενικότερα στο εξωτερικό και στην Ελλάδα».Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής παραγωγής θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διατήρηση υψηλής ποιότητας. «Όσο πιο πολύ επενδύσουμε στην ποιότητα τόσο περισσότερες επιλογές θα έχουμε στην αγορά».

Η καλλιέργεια της ακτινιδιάς συνεχίζει να προσελκύει το ενδιαφέρον παραγωγών σε πολλές περιοχές της χώρας, καθώς αποτελεί ένα εξαγώγιμο προϊόν με σημαντική παρουσία στις διεθνείς αγορές. Ωστόσο, η εγκατάσταση ενός νέου ακτινιδεώνα απαιτεί σωστό σχεδιασμό, τεχνική γνώση και προσεκτικές επιλογές ήδη από το στάδιο της φύτευσης. Για τα βασικά σημεία που πρέπει να προσέξουν οι παραγωγοί στις νέες φυτεύσεις ακτινιδιάς μίλησε στον ΑγροΤύπο ο έμπειρος παραγωγός και φυτωριούχος ακτινιδίων κ. Άγγελος Ξυλογιάννης.

Η περίοδος φύτευσης και οι δύο τύποι φυτών

Σύμφωνα με τον κ. Ξυλογιάννη, η περίοδος φύτευσης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τύπο του φυτού που χρησιμοποιείται. Όπως εξηγεί ο ίδιος, «περίοδος φύτευσης έχουμε δύο μοντέλα». Το πρώτο αφορά τα φυτά γυμνόριζα, δηλαδή χωρίς χώμα στο ριζικό σύστημα, ενώ το δεύτερο αφορά φυτά που βρίσκονται σε γλάστρα με υπόστρωμα. «Το γυμνόριζο πρέπει να έχει ήδη φυτευτεί, ενώ όταν βάζουμε φυτό σε γλάστρα, με χώμα και τύρφη, αυτό μπορεί να φυτευτεί και αργότερα», σημειώνει. Παρόλα αυτά, όπως αναφέρει, για καλύτερη προσαρμογή των φυτών στο χωράφι, η καταλληλότερη περίοδος είναι «τέλη χειμώνα και αρχές άνοιξης, ώστε να μην σοκαριστεί το φυτό».

Προσοχή στη μεταφορά ασθενειών από το φυτωριακό υλικό

Ένα από τα σημεία που τονίζει ιδιαίτερα ο παραγωγός και φυτωριούχος είναι η προσοχή που πρέπει να δοθεί στο πολλαπλασιαστικό υλικό. Όπως επισημαίνει, το γυμνόριζο φυτό αποτελεί έναν καλό τρόπο παραγωγής φυτικού υλικού, όμως απαιτεί προσοχή. «Πρέπει να είμαστε πάρα πολύ προσεκτικοί στο χώρο που θα επιλέξουμε, να μην μεταφέρουμε ασθένειες από το φυτώριο στα χωράφια», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, ο κ. Ξυλογιάννης αναφέρεται και στον κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών που έχουν ήδη δημιουργήσει προβλήματα σε άλλες χώρες. Ο παραγωγός σημειώνει ότι, στην Ιταλία έχει εμφανιστεί η ασθένεια Morìa radicale, η οποία προκαλεί ξαφνικό θάνατο φυτών, και εκφράζει την ανησυχία ότι το πρόβλημα θα μπορούσε να εμφανιστεί και σε άλλες περιοχές. «Πρέπει να το πάρουμε υπόψη μας, γιατί αν έρθει από τα φυτώρια της Ιταλίας και μεταφερθεί εδώ, δεν υπάρχουν μοντέλα να μας προστατεύσουν», αναφέρει.

Η διάταξη της φυτείας: αναλογία αρσενικών φυτών και αποστάσεις φύτευσης

Η ακτινιδιά είναι δίοικο φυτό και συνεπώς απαιτείται παρουσία αρσενικών φυτών για την επικονίαση μέσα στον ακτινιδεώνα. Όπως εξηγεί ο κ. Ξυλογιάννης, η αναλογία των αρσενικών φυτών συνδέεται και με την παρουσία μελισσών στην περιοχή, οι οποίες παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία της επικονίασης. «Μια κυψέλη μπορεί να καλύψει περίπου τέσσερα στρέμματα, αλλά όσο επεκτείνεται η καλλιέργεια πρέπει να αυξάνονται και οι κυψέλες», σημειώνει.

Σε ό,τι αφορά την αναλογία των φυτών μέσα στη φυτεία, η πρακτική που εφαρμόζεται είναι περίπου ένα αρσενικό φυτό για κάθε οκτώ θηλυκά, δηλαδή περίπου 12% αρσενικά φυτά σε έναν ακτινιδεώνα. Παράλληλα, σημαντικό ρόλο στην εγκατάσταση της καλλιέργειας παίζουν και οι αποστάσεις φύτευσης, οι οποίες σχετίζονται με το σύστημα καλλιέργειας και την οργάνωση του αγρού.

Ο κ. Ξυλογιάννης αναφέρει ότι σε γενικές γραμμές κάθε δέντρο αντιστοιχεί περίπου σε 16 τετραγωνικά μέτρα επιφάνειας, ως μέσος όρος. Με βάση αυτή την επιφάνεια, οι παραγωγοί μπορούν να διαμορφώσουν το μήκος και το πλάτος των αποστάσεων φύτευσης ανάλογα με το σύστημα καλλιέργειας, το μέγεθος του αγροτεμαχίου και τον αριθμό των δέντρων που θα εγκατασταθούν. Όπως εξηγεί, η τελική διάταξη των φυτών επηρεάζεται και από πρακτικούς παράγοντες, όπως η χρήση μηχανημάτων και η οργάνωση της εργασίας μέσα στο χωράφι.

Οι απαιτήσεις του εδάφους και η σημασία της εδαφολογικής ανάλυσης

Το έδαφος αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους παράγοντες επιτυχίας για την εγκατάσταση ενός ακτινιδεώνα. Σύμφωνα με τον κ. Ξυλογιάννη, η ακτινιδιά χρειάζεται περιοχές με αρκετό νερό και σχετικά υψηλή ατμοσφαιρική υγρασία, καθώς το φύλλο της παρουσιάζει έντονη διαπνοή.

Σε ό,τι αφορά τα βασικά χαρακτηριστικά του εδάφους, ιδιαίτερη σημασία έχει το pH. Όπως εξηγεί ο ίδιος, «πρέπει να είμαστε γύρω στο 7, μέχρι περίπου 7,5, ώστε το φυτό να μπορεί να απορροφά τα θρεπτικά στοιχεία». Παράλληλα, τονίζει ότι το ενεργό ασβέστιο δεν πρέπει να ξεπερνά το 3%, γιατί σε αντίθετη περίπτωση δημιουργούνται προβλήματα στη θρέψη των φυτών. Ιδιαίτερη αναφορά κάνει επίσης στα κόκκινα εδάφη, τα οποία, όπως σημειώνει, «μπορεί να δώσουν παραγωγή αλλά δεν κρατούν εύκολα τα φυτά».

Για τον λόγο αυτό, ο κ. Ξυλογιάννης επισημαίνει ότι το πρώτο βήμα για έναν παραγωγό που σχεδιάζει νέες φυτεύσεις είναι η εδαφολογική ανάλυση, ώστε να γνωρίζει τις πραγματικές δυνατότητες του αγρού πριν προχωρήσει στην εγκατάσταση της καλλιέργειας. Όπως αναφέρει, η ανάλυση αυτή δεν πρέπει να γίνεται μόνο στην αρχή, αλλά να επαναλαμβάνεται και κατά τη διάρκεια της καλλιέργειας. «Μετά από τρία χρόνια πρέπει να ξαναγίνει εδαφολογική ανάλυση για να δούμε τι συμβαίνει στο έδαφος», εξηγεί. Για να περιγράψει τη σημασία της σωστής διαχείρισης της γονιμότητας του εδάφους, ο ίδιος χρησιμοποιεί μια χαρακτηριστική παρομοίωση: «Το χωράφι είναι σαν μια τράπεζα. Αν παίρνεις και δεν επιστρέφεις, κάποια στιγμή δεν θα σου δώσει τίποτα».

Συχνό λάθος στις νέες φυτεύσεις

Σύμφωνα με τον κ. Ξυλογιάννη, ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που κάνουν οι νέοι παραγωγοί είναι ότι δεν κατανοούν τον τρόπο λειτουργίας του φυτού. Όπως εξηγεί, η μεταφορά νερού από το έδαφος στα φύλλα αποτελεί βασικό μηχανισμό για τη λειτουργία του φυτού και μπορεί εύκολα να επηρεαστεί από την αλατότητα του εδάφους. «Αν το έδαφος έχει μεγαλύτερη αλατότητα από το φύλλο, τότε το νερό δεν ανεβαίνει στο φυτό», αναφέρει. Τονίζοντας ότι η καλή γνώση των εδαφικών συνθηκών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτυχημένη εγκατάσταση ενός ακτινιδεώνα.

Πότε αρχίζει η παραγωγή

Σε ό,τι αφορά την έναρξη της παραγωγής, ο χρόνος εξαρτάται από τον τρόπο παραγωγής του φυτικού υλικού. Όπως αναφέρει ο κ. Ξυλογιάννης, εάν τα φυτά είναι εμβολιασμένα σε υποκείμενα και έχουν ήδη αναπτυχθεί στο φυτώριο, μπορούν να δώσουν παραγωγή αρκετά νωρίς. «Αν είναι εμβολιασμένα σε υποκείμενα, την ίδια χρονιά μπορεί να δώσουν μικρή παραγωγή και την επόμενη να μπουν σε παραγωγή», εξηγεί. Αντίθετα, όταν τα φυτά προέρχονται από ιστοκαλλιέργεια, ο χρόνος μέχρι την παραγωγή μπορεί να φτάσει τα τρία έως τέσσερα χρόνια.

Το μέλλον της καλλιέργειας και οι προκλήσεις

Ο κ. Ξυλογιάννης τονίζει ότι η καλλιέργεια της ακτινιδιάς έχει σημαντικές προοπτικές για την Ελλάδα, καθώς η χώρα διαθέτει ευνοϊκές συνθήκες για την παραγωγή του προϊόντος. Ωστόσο, επισημαίνει ότι βασικός παράγοντας για τη βιωσιμότητα της καλλιέργειας παραμένει η διαθεσιμότητα νερού. Όπως αναφέρει, η παραγωγή ακτινιδίου είναι ιδιαίτερα απαιτητική σε νερό, γεγονός που καθιστά τη σωστή διαχείριση των υδατικών πόρων ιδιαίτερα σημαντική.

Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι η καλλιέργεια δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μεμονωμένα στο πλαίσιο μιας εκμετάλλευσης. «Το ακτινίδιο μόνο του δεν στέκεται. Πρέπει να υπάρχει συνδυασμός καλλιεργειών και ένα ολοκληρωμένο μοντέλο παραγωγής», αναφέρει. Τέλος, επισημαίνει τη σημασία συνεργασίας μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων πλευρών για τη σωστή ανάπτυξη του κλάδου. «Πρέπει να είμαστε αγκαλιασμένοι όλοι, παραγωγοί, φυτωριούχοι και πολιτεία, για να μπορέσει να προχωρήσει σωστά η καλλιέργεια», καταλήγει.

Στην καλλιέργεια της ακτινιδιάς, υπάρχουν εργασίες που συχνά αντιμετωπίζονται ως τεχνικές λεπτομέρειες, στην πράξη όμως επηρεάζουν καθοριστικά την εξέλιξη της παραγωγής. Μία από αυτές είναι το «δέσιμο» των κληματίδων, δηλαδή των βλαστών του προηγούμενου έτους που επιλέχθηκαν να παραμείνουν για την καρποφορία. Πρόκειται για μια στοχευμένη παρέμβαση που ακολουθεί το κλάδεμα και οργανώνει ουσιαστικά τη νέα παραγωγική χρονιά.

Οργάνωση της βλάστησης και ισορροπία του φορτίου

Με το σωστό δέσιμο επιτυγχάνεται η ομοιόμορφη κατανομή των βλαστών περιμετρικά του πρέμνου, γεγονός που οδηγεί και σε αντίστοιχη, ισορροπημένη κατανομή του φορτίου των καρπών. Οι σταθερές αποστάσεις μεταξύ των βλαστών, περίπου στα 30 εκατοστά, περιορίζουν τον μεταξύ τους ανταγωνισμό και επιτρέπουν στην κάθε κληματίδα να αξιοποιήσει καλύτερα το φως.

Η σωστή διάταξη της κόμης αποτρέπει φαινόμενα υπερβολικής σκίασης και περιορίζει το «ανάμμα» που μπορεί να εμφανιστεί τη θερινή περίοδο, λόγω ελλιπούς αερισμού και φωτισμού. Παράλληλα, οι βλαστοί ασφαλίζονται καλύτερα έναντι πιθανών ζημιών από έντονα καιρικά φαινόμενα, όπως ανεμοθύελλα/ισχυροί άνεμοι.

Αερισμός, υγεία φυτού και ποιότητα οφθαλμών

Η βελτίωση του αερισμού και του φωτισμού στο εσωτερικό της κόμης συμβάλλει στη μείωση των κινδύνων για μυκητολογικές και βακτηριακές προσβολές. Όταν το φως διεισδύει σωστά μέχρι το κέντρο του πρέμνου και στους κεντρικούς βραχίονες, ενεργοποιούνται κοιμώμενοι οφθαλμοί και προάγεται η έκπτυξη νέων λαίμαργων βλαστών, εξασφαλίζοντας ανανέωση της βλάστησης.

Επιπλέον, ο καλύτερος φωτισμός οδηγεί σε «ψημένες» βέργες και σε οφθαλμούς ανώτερης ποιότητας για την επόμενη παραγωγική περίοδο. Έτσι, το δέσιμο δεν αφορά μόνο τη διαχείριση της τρέχουσας καρποφορίας, αλλά επηρεάζει άμεσα και τη δυναμική της καλλιέργειας στα επόμενα στάδια.

Διευκόλυνση καλλιεργητικών εργασιών και μείωση κόστους

Η σωστά διαμορφωμένη κόμη διευκολύνει σημαντικά τις υπόλοιπες καλλιεργητικές παρεμβάσεις. Οι διαφυλλικοί ψεκασμοί γίνονται αποτελεσματικότεροι, καθώς το ψεκαστικό υγρό κατανέμεται ομοιόμορφα. Το αραίωμα των μπουμπουκιών και των καρπιδίων πραγματοποιείται ευκολότερα, με αποτέλεσμα εξοικονόμηση χρόνου και μείωση του κόστους εργασίας.

Αντίστοιχα, διευκολύνεται η μεταφορά της γύρης από τα αρσενικά προς τα θηλυκά πρέμνα, ενώ η κίνηση και η πτήση των εντόμων επικονιαστών, όπως οι μέλισσες και οι βομβίνοι, γίνεται απρόσκοπτα, συμβάλλοντας σε καλύτερη γονιμοποίηση. Ακόμη και η συγκομιδή των καρπών πραγματοποιείται ταχύτερα και με λιγότερες δυσκολίες, μειώνοντας τον απαιτούμενο χρόνο και τα εργατικά.

Τέλος, οι σταθερές θέσεις δεσίματος αποτρέπουν το μπλέξιμο των βλαστών και διευκολύνουν το επόμενο κλάδεμα, περιορίζοντας εκ νέου χρόνο και κόστος.

Προϋπόθεση το σωστό κλάδεμα

Για να αποδώσει το δέσιμο των κληματίδων, προϋπόθεση αποτελεί ένα σωστά εκτελεσμένο κλάδεμα και η εξασφάλιση των κατάλληλων, «ψημένων» βεργών από την προηγούμενη καλλιεργητική περίοδο. Στην ακτινιδιά, οι καλλιεργητικές εργασίες λειτουργούν ως κρίκοι μιας αλυσίδας· κάθε ενέργεια επηρεάζει την επόμενη και η διαχείριση της καλλιέργειας οφείλει να είναι ολιστική και όχι αποσπασματική.

Για τη διευκόλυνση της διαδικασίας, διατίθενται ειδικά εργαλεία που χρησιμοποιούν ρολό πλαστικής ταινίας ή κορδόνι, καθώς και κλιπ που προσαρμόζονται στο σύρμα και μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, μετακινούμενα κάθε φορά στην κατάλληλη θέση.

Μια εργασία με ουσιαστικό αντίκτυπο

Το «δέσιμο» των κληματίδων δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική λεπτομέρεια της καλλιέργειας. Είναι μια παρέμβαση που οργανώνει τη βλάστηση, εξασφαλίζει καλύτερο φωτισμό και αερισμό της κόμης, στηρίζει την υγεία του φυτού και διευκολύνει τον παραγωγό σε όλα τα επόμενα στάδια, από την επικονίαση έως τη συγκομιδή. Σε μια καλλιέργεια με υψηλές απαιτήσεις όπως η ακτινιδιά, η προσοχή στη λεπτομέρεια μπορεί να κάνει τη διαφορά στην απόδοση και την ποιότητα της τελικής παραγωγής.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 2/2016, «Μετά το χειμερινό κλάδεμα, απαραίτητο το “δέσιμο” των κληματίδων», Αθανάσιος Πισαλίδης, σελ. 32.