Προβλέψεις παραγωγής ελαιολάδου σε Λακωνία, πρόσφατη τιμή πώλησης 1 βυτίου, συνεταιρισμοί πήραν στα χέρια τους τη δακοκτονία

Η παραγωγή ελαιολάδου στην Κρήτη, την φετινή ελαιοκομική περίοδο (2026/2027), αναμένεται να παρουσιάσει σημαντική ανάκαμψη σε σύγκριση με την περσινή χρονιά.

Αυτό οφείλεται στα υψηλά ποσοστά βροχοπτώσεων που σημειώθηκαν φέτος, έπειτα από μία παρατεταμένη περίοδο ανομβρίας. 

Ωστόσο οι βροχοπτώσεις, που είχαμε σε κάποιες περιοχές, κατά την περίοδο της ανθοφορίας, δημιούργησαν προβλήματα στην καρπόδεση και δείχνουν να υπάρχει μια διαφοροποίηση της παραγωγής ανά περιοχή.

Ωστόσο οι ελαιοπαραγωγοί φέτος φαίνεται να είναι περισσότερο προβληματισμένοι με την πορεία των τιμών του ελαιολάδου. Αυτή την περίοδο το εμπόριο στο νησί - όπως και στην υπόλοιπη χώρα - είναι «παγωμένο».

Η τιμή παραγωγού στην Κρήτη έχει πέσει κάτω από τα 4 ευρώ και κυμαίνεται στα 3,80 ευρώ το κιλό για τις 3 γραμμές στο έξτρα παρθένο ελαιόλαδο.

Το βάρος για τη νέα παραγωγή έχει πέσει στην ποιότητα, ενώ οι πρώτοι ψεκασμοί για το δάκο έχουν ξεκινήσει από τις ΔΑΟΚ.

Ο κ. Πρίαμος Ιερωνυμάκης, ελαιοπαραγωγός και εντεταλμένος σύμβουλος Πρωτογενούς Τομέα Περιφέρειας Κρήτης, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι η παραγωγή φέτος θα είναι αυξημένη και δεν θα έχει καμιά σχέση με την περσινή που ήταν μια καταστροφική χρονιά για την παραγωγή ελαιολάδου.

Να θυμίσουμε ότι είχαμε μια από τις χαμηλότερες ιστορικά ποσότητες ελαιολάδου των τελευταίων ετών στο νησί. Μάλιστα έχει ήδη η Περιφέρεια καταθέσει φάκελο στο ΥπΑΑΤ όπου αναφέρουμε τα μεγάλα προβλήματα που είχε η παραγωγή λόγω της ξηρασίας, ειδικά στις ανατολικές περιοχές.

Επειδή φέτος είχαμε αρκετές βροχοπτώσεις το φθινόπωρο αλλά και μετά τον Μάρτιο (για πρώτη φορά έβρεξε στην Κρήτη την περίοδο Απρίλιο - Μάιο) τα ελαιοδέντρα κατάφεραν να επανέλθουν και είχαν μια καλή ανθοφορία. Όμως κάποιες βροχοπτώσεις που είχαμε εκείνη την περίοδο είχαν σαν αποτέλεσμα την πτώση των ανθέων και προβλήματα στην καρπόπτωση. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να έχουμε μια διαφοροποίηση στο μέγεθος της παραγωγής ανά περιοχή. Γενικά πάντως φέτος στην Κρήτη αναμένουμε μια μέτρια προς καλή παραγωγή ελαιοκάρπου.

Αυτό που θα πρέπει να προσέξουν οι παραγωγοί είναι να κάνουν τις σωστές παρεμβάσεις για να έχουμε μια καλή ποιότητα ελαιολάδου. Χρειάζεται να κάνουν τα σωστά ραντίσματα και τις απαραίτητες καλλιεργητικές φροντίδες και να προσέχουν για υπολείμματα ορυκτελαίων και φυτοπροστασίας. Με την καλή ποιότητα μπορούμε να κερδίσουμε μια προστιθέμενη αξία στο προϊόν. Και η αγορά θέλει τα υψηλής ποιότητας ελαιόλαδα.

Από την άλλη έχουμε μεγάλο ανταγωνισμό λόγω των εισαγωγών ελαιολάδου από τις τρίτες χώρες στην ΕΕ. Αυτό είναι ένα αποτέλεσμα της πολιτικής που ακολουθούν οι Βρυξέλλες που δεν προστατεύουν την ευρωπαϊκή παραγωγή. Στο παρελθόν έβαζαν δασμούς στις εισαγωγές αλλά τώρα αυτό δεν γίνεται. Στην Τυνησία όταν ο παραγωγός πληρώνεται το ελαιόλαδο στα 3 έως 3,5 ευρώ το κιλό, για την καλή ποιότητα, είναι μια καλή τιμή για τα δεδομένα της ζωής στην χώρα του. Αυτό δεν ισχύει όμως για την Ελλάδα που έχουμε ένα υψηλό κόστος διαβίωσης. Αν δεν βάλουν δασμούς στις εισαγωγές ελαιολάδου από τρίτες χώρες δεν θα καταφέρουμε να έχουμε καλές τιμές.

Σοβαρό πρόβλημα υπάρχει με τις ελληνοποιήσεις ελαιολαδου που γίνονται στην χώρα μας. Κάτι αντίστοιχο γίνεται και στις άλλες χώρες της ΕΕ. Θα πρέπει να υπάρξουν έλεγχοι σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα. Πάντως ο χαρακτηρισμός σαν ΠΓΕ ελαιολάδου στην Κρήτη βοηθάει στην ιχνηλάτιση και τη διασφάλιση του προϊόντος.

Επίσης στην χώρα μας είχαμε ένα «πόλεμο» κατά του ελαιολάδου, όταν είχαμε μια καλή τιμή παραγωγού. Όπως υποστήριζαν μέσα και κυβέρνηση το ελαιόλαδο είχε ευθύνη για τον υψηλό πληθωρισμό στην χώρα μας. Αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια γιατί μια μέση οικογένεια καταναλώνει περίπου 300 ευρώ το χρόνο για την κατανάλωση ελαιολάδου, ποσό που δεν είναι τόσο μεγάλο σε σχέση με τα υπόλοιπα έξοδα. Αυτό όμως οδήγησε μεγάλη μερίδα των καταναλωτών να στραφούν σε άλλα φτηνότερα έλαια. 

Στην Κρήτη χρειάζεται να γίνουν έργα για την σωστή διαχείριση του νερού. Έχουμε ήδη καταθέσει μελέτες για την κατασκευή έργων, συνολικού ύψους 500 εκατ. ευρώ, που αφορούν την κατασκευή φραγμάτων και δικτύων άρδευσης. Τα έργα αυτά θα πρέπει να ξεκινήσουν άμεσα στο νησί.

Τα τελευταία 10 χρόνια έχουμε μια συνεχή μείωση των κονδυλίων της ΚΑΠ που κατευθύνονται προς τον ελαιοκομικό κλάδο. Αυτό θα πρέπει να αλλάξει στη νέα ΚΑΠ. Πρέπει να αυξηθούν τα κονδύλια που κατευθύνονται στους ελαιοπαραγωγούς και να πηγαίνουν σε όσους παράγουν με βάση τα τιμολόγια. Εξαίρεση να υπάρξει μόνο στην περίπτωση που έχουμε ζημιές στην ελαιοπαραγωγή και έχουν καταγραφεί από τις ΔΑΟΚ και τις υπόλοιπες υπηρεσίες του ΥπΑΑΤ.

Επίσης η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει τα αγροτικά βιομηχανικά προϊόντα με επενδυτικά προγράμματα (π.χ. τρακτέρ μέσω των Σχεδίων Βελτίωσης). Θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει, μέσα από τα προγράμματα του δεύτερου Πυλώνα της ΚΑΠ, με περισσότερα κονδύλια την τυποποίηση και την προώθηση του ελαιολάδου.   

Ο κ. Μανώλης Ζερβάκης, πρόεδρος στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Μοχού από το Ηράκλειο, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι η φετινή παραγωγή θα είναι καλύτερη σε σχέση με την περσινή αλλά δεν είναι αυτή που περιμέναμε. 
Φαίνεται ότι θα έχουμε μια μέτρια παραγωγή ελαιολάδου στην περιοχή μας. Οι παγίδες έδειξαν ότι φέτος είναι αυξημένοι οι πληθυσμοί του δάκου. Το θετικό είναι ότι την Πέμπτη (2/7) ολοκληρώθηκαν οι πρώτοι ψεκασμοί για τη δακοκτονία και ελπίζουμε να είχαν αποτελέσματα.

Αυτό που προβληματίζει τους παραγωγούς είναι η έλλειψη εμπορικού ενδιαφεροντος στην αγορά ελαιολάδου. Οι παραγωγοί και οι συνεταιρισμοί δεν μπορούν να πουλήσουν το προϊόν, ενώ με τα προβλήματα που είχαμε πέρσι στην παραγωγή υπάρχει κίνδυνος να υποβαθμιστούν ποιοτικά.

Ο κ. Αντώνης Μπιτσάκης, πρόεδρος στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Ελαιοπαραγωγών Καντάνου - Σελίνου «Ένωση Σελίνου», αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι ξεκινάει αυτές τις ημέρες ο πρώτος ψεκασμός για το δάκο. Η καρπόδεση πάει καλά και φαίνεται φέτος να έχουμε μια παραγωγή καλύτερη σε σχέση με την περσινή αλλά είναι περίπου στο 80% της βεντέμας. Αυτό όμως μπορεί να σημαίνει καλύτερη ποιότητα στη νέα παραγωγή. Έχουμε χρονιές με υψηλή βεντέμα αλλά με ποιοτικά προβλήματα.

Υπάρχει όμως μεγάλος προβληματισμός με τις τιμές και την έλλειψη εμπορικού ενδιαφέροντος. Η τελευταία συμφωνία που κάναμε ήταν στην τιμή των 4 ευρώ το κιλό για τις 3 γραμμές. Αλλά είναι πολύ δύσκολο αυτή την εποχή να κρατήσουμε αυτές τις τιμές.

Τα προγράμματα των ΟΕΦ (Οργανώσεων Ελαιουργικών Φορέων) βρίσκονται σε κρίσιμη φάση, τόνισε στην σημερινή (1/7) συνέντευξη τύπου που έδωσε ο υπουργός ΑΑΤ, Μαργαρίτης Σχοινάς, στα γραφεία της ΑΑΔΕ, με θέμα τις πληρωμές των αγροτικών επιδοτήσεων.

Απαντώντας σε ερώτηση για τον τομέα της ελαιοκομίας και τις διεθνείς τιμές του ελαιολάδου, ο υπουργός ξεκαθάρισε αρχικά ότι δεν προτίθεται να μπει «σε μια διαδικασία παρακολούθησης των αγορών», σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «οι αγορές είναι αγορές» και ότι ο ρόλος του υπουργείου είναι ρυθμιστικός.

Ωστόσο, ο υπουργός αναφέρθηκε σε δύο ανοιχτά ζητήματα του ελαιοκομικού τομέα, τα οποία, όπως είπε, χρειάζονται λύσεις. Το ελαιοκομικό μητρώο και τις μη πληρωμές και απεντάξεις των Οργανώσεων Ελαιοκομικών Φορέων (ΟΕΦ).

Για το ελαιοκομικό μητρώο, ο υπουργός αναγνώρισε ότι οι προβλεπόμενες προθεσμίες είναι ασφυκτικές και ότι η εφαρμογή του στην πράξη αποδεικνύεται ιδιαίτερα δύσκολη, εξαιτίας αντικειμενικών παραγόντων. Όπως ανέφερε, η εικόνα που έχει διαμορφωθεί δείχνει πως είναι «πολύ δύσκολο να φτιάξουμε το μητρώο έτσι όπως πρέπει, μέσα στις προθεσμίες». Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε ότι βρίσκεται σε συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προκειμένου να αναζητηθεί μια πιο απλοποιημένη λύση.

Για τις Οργανώσεις Ελαιοκομικών Φορέων (ΟΕΦ), τόνισε ότι τα προγράμματα αποτελούν μια σημαντική εκκρεμότητα για τον κλάδο και, μάλιστα, χωρίς την υπαιτιότητα των παραγωγών που επέλεξαν να ενταχθούν σε αυτά.

Ο κ. Σχοινάς σημείωσε ότι πρόκειται για ένα σχέδιο που «δυστυχώς δεν εφαρμόστηκε σωστά», διευκρινίζοντας πάντως ότι η ευθύνη δεν βαραίνει τους ελαιοπαραγωγούς.

Όπως είπε πολλές ομάδες παραγωγών και συνεταιρισμοί έμειναν «ξεκρέμαστοι», καθώς είχαν ξεκινήσει επενδύσεις, όμως το πρόγραμμα δεν προχώρησε όπως έπρεπε, υπήρξαν απεντάξεις και σταμάτησε η κοινοτική χρηματοδότηση.

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, ο υπουργός ανέφερε ότι βρίσκεται σε συζητήσεις με τη DG AGRI της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ώστε να βρεθεί μια πρακτική λύση που θα επιτρέψει την πληρωμή των προγραμμάτων με εθνικούς πόρους.

Μια από τις καλύτερες ιστορικά χρονιές αναμένεται να είναι φετινή για την παραγωγή ελαιολάδου στην Μεσσηνία.

Όσον αφορά τη δακοκτονία έχει ξεκινήσει ο πρώτος ψεκασμός στην παραλιακή ζώνη της Τριφυλίας αλλά και στην υπόλοιπη Μεσσηνία.

Οι παγίδες έχουν τοποθετηθεί από τις αρχές του Ιουνίου, ενώ από τα στοιχεία που έχουμε μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να υπάρχουν μεγάλοι πληθυσμοί δάκου.

Ο γεωπόνος και πρώην Διευθυντής της ΔΑΟΚ Τριφυλίας, Αντώνης Παρασκευόπουλος, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι έχουμε μια πολύ καλή καρπόδεση και αναμένουμε μια από τις καλύτερες χρονιές στην περιοχή. Μόνο κάποιες περιοχές, σε τοπικό επίπεδο, είχαν προβληματα στην καρπόδεση λόγω των καιρικών συνθηκών που επικράτησαν.

Η εκτίμησή μου είναι ότι φέτος αναμένεται στην Τριφυλία μια παραγωγή από 28.000 έως και 30.000 τόνους ελαιολάδου. Η Μεσσηνία συνολικά αναμένεται να έχει πάνω από 60.000 και μπορεί να φτάσει στους 65.000 τόνους ελαιολάδου.

Το πρόβλημα είναι οι χαμηλές τιμές παραγωγού που έχει σήμερα το ελαιόλαδο, οι οποίες κυμαίνονται για την καλή ποιότητα από 3,70 έως 3,80 ευρώ το κιλό.

Στο μεταξύ έχει ξεκινήσει ο πρώτος ψεκασμός δακοκτονίας στην Τριφυλία. Οι παγίδες έχουν τοποθετηθεί από τις αρχές του Ιουνίου και υπάρχουν αποθέματα φυτοπροστατευτικών. Πάντως δεν έχουμε μέχρι στιγμής μεγάλους πληθυσμούς δάκου. 

Από την πλευρά του ο κ. Γιώργος Κόκκινος, παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού «ΝΗΛΕΑΣ» στην Χώρα της Μεσσηνίας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι η καλλιέργεια εξελίσσεται χωρίς προβλήματα. Βοήθησαν φέτος οι βροχοπτώσεις τα ελαιόδεντρα και έχουμε μια καλή καρποφορία. 

Σε κάποιες περιοχές υπάρχουν λόγω της υγρασίας προβλήματα με αλτερνάρια και γλοιοσπόριο. Σε γενικά πλαίσια όμως αναμένεται να έχουμε μια καλή παραγωγή ελαιολάδου στην Μεσσηνία.

Έχουν ήδη ξεκινήσει οι πρώτοι ψεκασμοί από τη ΔΑΟΚ Μεσσηνίας αν και δεν φαίνεται να υπάρχει μεγάλο πρόβλημα με τους πληθυσμούς του δάκου.

Από την άλλη όμως είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα οι τιμές παραγωγού για το ελαιόλαδο στην περιοχή μας. Αν έχουμε πάντως μεγάλες παραγωγές στην περιοχή της Μεσογείου αναμένεται να έχουμε μια δύσκολη χρονιά για τους ελαιοπαραγωγούς φέτος με χαμηλές τιμές στο ελαιόλαδο. Από την άλλη βέβαια έχουμε μια αύξηση του κόστους καλλιέργειας. 

Φέτος αναμένουμε μια μέτρια παραγωγή για την πράσινη επιτραπέζια ελιά Χαλκιδικής. Αν και αρχικά είχαμε μια καλή ανθοφορία και η καρπόδεση έγινε χωρίς προβλήματα, τελικά η παραγωγή δεν φαίνεται να είναι αυτή που αναμενόταν.

Οι βροχοπτώσεις, που είχαμε το προηγούμενο διάστημα, βοήθησαν την εξέλιξη της καλλιέργειας, όμως οι υψηλές θερμοκρασίες που ακολούθησαν ανάγκασαν τους παραγωγούς να ξεκινήσουν τις αρδεύσεις στα ελαιόδεντρα.

Ο κ. Γρηγόρης Γρουζίδης, ελαιοπαραγωγός και πρόεδρος Αγροτικού Συλλόγου Παγγαίου, από την Καβάλα, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι ολοκληρώθηκε η καρπόδεση και φαίνεται ότι ανάλογα την περιοχή και τις καιρικές συνθήκες που επικράτησαν θα έχουμε μια διαφοροποίηση στην παραγωγή της πράσινης επιτραπέζιας ελιάς Χαλκιδικής. Γενικά πάντως από την εικόνα που έχουμε μέχρι σήμερα φαίνεται ότι φέτος αναμένουμε μια μέτρια παραγωγή, η οποία μπορεί να είναι καλύτερη σε σχέση με την περσινή αλλά δεν είναι αυτή η παραγωγή που περιμέναμε. Το θετικό είναι ότι φέτος είχαμε πολλές βροχοπτώσεις, οι οποίες βοήθησαν την καλλιέργεια της ελιάς αλλά και παράλληλα μείωσαν το κόστος άρδευσης. Αρκεί να σας αναφέρω ότι πέρσι αυτή την εποχή είχαμε κάνει ήδη πέντε ποτίσματα, ενώ φέτος τώρα ξεκινήσαμε.

Ο κ. Πίνδαρος Ψυρούκης, ελαιοπαραγωγός από τη Νέα Ποτίδαια Χαλκιδικής, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι ζημιές δεν είχαμε φέτος και η καρπόδεση εξελίχθηκε ομαλά. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για μια μέτρια παραγωγή φέτος στις πράσινες επιτραπέζιες ελιές. Το κόστος όμως φέτος είναι πολύ αυξημένο, καθώς οι καλλιεργητικές φροντίδες είναι απαραίτητες (διαφυλλικά λιπάσματα, υδρολιπάνσεις κ.α.) για να υπάρχει μια ποιοτική παραγωγή. Από την πλευρά τους οι έμποροι αν ζητούν από τον παραγωγό καλή ποιότητα ελιάς θα πρέπει να την πληρώνουν με υψηλότερη τιμή. Φέτος αν και είχαμε αρκετές βροχοπτώσεις οι αρδεύσεις έχουν ξεκινήσει γιατί έχουμε ήδη υψηλές θερμοκρασίες. 

Ο κ. Κώστας Τσεπέλης, παραγωγός από τον Άγιο Παύλο Χαλκιδικής, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι αν και φέτος είχαμε καλή ανθοφορία τελικά δεν φαίνεται να έχουμε ρεκόρ παραγωγής. Από την μέχρι στιγμής εικόνα φαίνεται να υπάρχει μια μέτρια παραγωγή. Βέβαια οι καιρικές συνθήκες που θα επικρατήσουν το καλοκαίρι θα επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό την παραγωγή. Η πράσινη ελιά θέλει καλή λίπανση (διαφυλλικά κ.α.) και άρδευση για να πάρει το μέγεθος. Πολλές ελιές που δεν θα έχουν καλό μέγεθος δεν πωλούνται για επιτραπέζια χρήση αλλά πάνε για ελαιοποίηση. Τον Ιούνιο είχαμε βροχοπτώσεις που βοήθησαν τα δέντρα αλλά αν τον Ιούλιο έχουμε καύσωνες θα χρειαστούν καλά ποτίσματα. Ήδη σε κάποιες περιοχές έχουν γίνει τρία ποτίσματα. Κατά μέσο όρο η πράσινη ελιά (χονδρολιά) θέλει δέκα ποτίσματα κάθε χρόνο μέχρι να ξεκινήσει η συγκομιδή της, από τα μέσα του Σεπτεμβρίου. Η Χαλκιδική λόγω της τουριστικής ανάπτυξης έχει προβλήματα με τα νερά στον υδροφόρο ορίζοντα. Θα πρέπει να σχεδιαστεί ένα οργανωμένο σχέδιο για την άρδευση των καλλιεργειών στην περιοχή. Επίσης μεγάλη είναι η αγωνία των παραγωγών για τις τιμές σε μια χρονιά που έχουμε μεγάλη αύξηση του κόστους καλλιέργειας. Υπάρχουν παραγωγοί που ακόμη δεν έχουν πληρωθεί για τις ελιές της περσινής χρονιάς.

Ο πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Παραγωγών Βιολογικής Ελιάς Ολύνθου (Biolivia) και μέλος της διοίκησης της Διεπαγγελματικής Ελιάς κ. Δημήτρης Ευαγγελινός, αναφέρει στον Αγροτύπο ότι όπως φαίνεται φέτος αναμένουμε μια μέτρια παραγωγή. Αυτό που θα πρέπει να προσέξουν οι παραγωγοί επιτραπέζιας ελιάς είναι να κάνουν μια ορθολογική άρδευση. Αν και φέτος είχαμε συχνές βροχοπτώσεις δεν έχει ανέβει η στάθμη του νερού στις γεωτρήσεις. Η Χαλκιδική αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα με τα νερά άρδευσης. Υπάρχουν όμως και άλλα προβλήματα που αντιμετωπίζει η καλλιέργεια με την έλλειψη εργατών γης και με τα υψηλά μεροκάματα. Επίσης έχουμε περιπτώσεις που οι παραγωγοί δεν έχουν πληρωθεί ακόμη για την περσινή χρονιά. Οι βιομηχανίες καλλιεργούν ένα αρνητικό κλίμα στην αγορά και κάνουν λόγο για υψηλά αποθέματα. Οι ποσότητες όμως στην Χαλκιδική είναι μεγάλες και είναι σίγουρο ότι τέτοια εποχή θα υπάρχουν αποθέματα περσινής ελιάς. Από την άλλη όμως το κόστος καλλιέργειας είναι αυξημένο και οι παραγωγοί είναι προβληματισμένοι για την τιμή που φέτος θα πωλήσουν το προϊόν τους.
 

Δύο κρίσιμα ζητήματα του κλάδου της επιτραπέζιας ελιάς απαιτούν άμεσες και αποτελεσματικές παρεμβάσεις από το αρμόδιο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων και την πολιτεία. Το ένα είναι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει το Ελαιοκομικό Μητρώο και το άλλο είναι η στάση των πληρωμών των προγραμμάτων Οργανώσεων Ελαιοκομικών Φορέων (ΟΕΦ). Αυτό αναφέρει η Εθνική Διεπαγγελματική Οργάνωση Επιτραπέζιας Ελιάς (ΔΟΕΠΕΛ). 

Στάση των πληρωμών των προγραμμάτων Οργανώσεων Ελαιοκομικών Φορέων (ΟΕΦ)

Η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί γύρω από την υλοποίηση των προγραμμάτων των ΟΕΦ έχει πλέον ξεπεράσει κάθε όριο. Με αποφάσεις, καθυστερήσεις και χειρισμούς που έχουν ουσιαστικά τραβήξει το "χαλί κάτω από τα πόδια" των ΟΕΦ, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων οδηγεί δεκάδες Οργανώσεις Ελαιοπαραγωγών σε οικονομική ασφυξία και κατάρρευση.

Τα προγράμματα αφορούν περίπου 65 Οργανώσεις Ελαιοπαραγωγών και ΟΕΦ και περισσότερους από 20.000 ελαιοπαραγωγούς σε ολόκληρη τη χώρα. Πρόκειται για προγράμματα που χρηματοδοτούνται από πόρους που προέρχονται από  παρακρατήσεις των ελαιοπαραγωγών και επιστρέφουν σε αυτούς, μέσω δράσεων που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα, την ποιότητα, την εκπαίδευση, την καινοτομία και τη βιωσιμότητα του ελληνικού ελαιοκομικού τομέα.

Σήμερα, όμως, οι Οργανώσεις αυτές έχοντας υλοποιήσει εγκεκριμένες δράσεις και έχοντας ανταποκριθεί πλήρως στις υποχρεώσεις τους, βρίσκονται αντιμέτωπες με μια πρωτοφανή πραγματικότητα εξαιτίας της στάσης πληρωμών και της μη καταβολής της επιδότησης.

Συγκεκριμένα:

• οικονομική ασφυξία,
• αδυναμία προγραμματισμού και συνέχισης των επόμενων δράσεων και
• σοβαρό κίνδυνο διακοπής της λειτουργίας τους.

Οι υποχρεώσεις τρέχουν (μισθοδοσίες, ασφαλιστικές, φορολογικές υποχρεώσεις κ.ά.), οι εργαζόμενοι αγωνιούν, οι συνεργασίες καταρρέουν και οι ελαιοπαραγωγοί παρακολουθούν με απόγνωση να χάνεται ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία στήριξης του κλάδου.

Η ευθύνη είναι συγκεκριμένη και δεν μπορεί πλέον να κρυφτεί πίσω από γραφειοκρατικές δικαιολογίες. Όταν 65 οργανώσεις οδηγούνται στο χείλος του γκρεμού και 20.000 ελαιοπαραγωγοί μένουν χωρίς στήριξη, δεν μιλάμε για μια απλή διοικητική δυσλειτουργία. Μιλάμε για μια πολιτική επιλογή με καταστροφικές συνέπειες για τον ελαιοκομικό τομέα.

Οι ΟΕΦ εκπέμπουν σήμα κινδύνου. Αν δεν υπάρξουν άμεσα λύσεις και ξεκάθαρες αποφάσεις, οι Οργανώσεις ελαιοπαραγωγών θα προβούν σε αναστολή ή και παύση της λειτουργίας τους. Το κόστος δεν θα το πληρώσουν μόνο οι Οργανώσεις. Θα το πληρώσουν οι χιλιάδες οικογένειες που ζουν από την ελιά, οι τοπικές οικονομίες και τελικά η ίδια η ελληνική ελαιοκομία και ο κλάδος της επιτραπέζιας ελιάς.

Η Εθνική ΔΟΕΠΕΛ ζητά για μια ακόμη φορά άμεση παρέμβαση και οριστική επίλυση του προβλήματος, καθώς ο χρόνος έχει εξαντληθεί. Κάθε μέρα που περνάει φέρνει τον κλάδο της επιτραπέζιας ελιάς πιο κοντά σε μια κρίση με οικονομικές και κοινωνικές  συνέπειες.

Η αγωνία έχει μετατραπεί σε απόγνωση. Η υπομονή έχει εξαντληθεί. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων οφείλει να αναλάβει τις ευθύνες του τώρα.

Άμεσες απαντήσεις για το Ελαιοκομικό Μητρώο

Η κατάσταση που επικρατεί γύρω από την εφαρμογή και τη λειτουργία του Ελαιοκομικού Μητρώου θυμίζει Βαβέλ και προκαλεί μεγάλη αναστάτωση στον κλάδο, τονίζει η ΔΟΕΠΕΛ.

Οι ελαιοπαραγωγοί καλούνται να συμμορφωθούν, υπό την απειλή υψηλών προστίμων, με απαιτήσεις και διαδικασίες χωρίς σαφείς οδηγίες και χωρίς ένα σταθερό πλαίσιο εφαρμογής.

Οι διαφορετικές ερμηνείες, τα αναπάντητα ερωτήματα και η έλλειψη έγκαιρης ενημέρωσης έχουν δημιουργήσει ένα κλίμα πλήρους αβεβαιότητας σε ολόκληρη τη χώρα.
Είναι αδιανόητο ένας τόσο κρίσιμος τομέας για την ελληνική αγροτική οικονομία να λειτουργεί μέσα σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας και διοικητικής ασάφειας. Το ΥπΑΑΤ έχει υποχρέωση να παρέχει σαφείς οδηγίες.

Η ελαιοκομία δεν αντέχει άλλους πειραματισμούς, ούτε άλλες πρόχειρες προσεγγίσεις. Οι ελαιοπαραγωγοί ζητούν τα αυτονόητα:

• ξεκάθαρους κανόνες,
• αξιόπιστα εργαλεία και
• υπεύθυνη ενημέρωση.

Η ελαιοκομία και ο κλάδος της επιτραπέζιας ελιάς χρειάζεται στήριξη και καθοδήγηση, όχι αβεβαιότητα και διοικητικό χάος.
Οι παραγωγοί δεν μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν μέσα στο σκοτάδι.

Η Κυβέρνηση αφήνει 20.000 ελαιοπαραγωγούς στην αναμονή – Άμεση αποπληρωμή των προγραμμάτων ΟΕΦ

Την άμεση παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις μεγάλες καθυστερήσεις στην καταβολή των ενισχύσεων προς τις Οργανώσεις Ελαιοκομικών Φορέων στην Ελλάδα ζητά με γραπτή ερώτησή του ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και μέλος της Επιτροπής Γεωργίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Σάκης Αρναούτογλου.

Στην ερώτησή του, ο ευρωβουλευτής αναδεικνύει τη σοβαρή αναστάτωση που έχει προκληθεί στον ελληνικό ελαιοκομικό τομέα, καθώς, σύμφωνα με εκπροσώπους του κλάδου, περίπου 65 Οργανώσεις Ελαιοπαραγωγών και Οργανώσεις Ελαιοκομικών Φορέων, που εκπροσωπούν περισσότερους από 20.000 ελαιοπαραγωγούς σε όλη τη χώρα, έχουν ήδη υλοποιήσει εγκεκριμένες δράσεις, έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις τους, αλλά εξακολουθούν να μην έχουν λάβει την προβλεπόμενη χρηματοδότηση.

Όπως τονίζει πρόκειται για προγράμματα με ιδιαίτερη σημασία για τον ελληνικό ελαιοκομικό τομέα, καθώς στηρίζουν δράσεις για την ποιότητα, την ανταγωνιστικότητα, την εκπαίδευση, την καινοτομία, τη βιωσιμότητα και την οργανωμένη λειτουργία των παραγωγών. Τα χρήματα αυτά δεν είναι μια απλή επιδότηση που μπορεί να καθυστερεί επ' αόριστον. Προέρχονται από πόρους που συνδέονται με τους ίδιους τους ελαιοπαραγωγούς και επιστρέφουν στον κλάδο μέσα από συγκεκριμένες δράσεις που έχουν εγκριθεί και υλοποιηθεί.

Οι καθυστερήσεις, όπως επισημαίνει ο Σάκης Αρναούτογλου, δεν είναι ένα τεχνικό ή γραφειοκρατικό ζήτημα. Δημιουργούν πραγματικές συνθήκες οικονομικής ασφυξίας για τις Οργανώσεις, αδυναμία προγραμματισμού νέων δράσεων, κίνδυνο διακοπής της λειτουργίας τους, αλλά και σοβαρές επιπτώσεις σε εργαζομένους, παραγωγούς και τοπικές οικονομίες, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η ελιά και το ελαιόλαδο αποτελούν βασικό πυλώνα εισοδήματος και ανάπτυξης.

Με την ερώτησή του προς την Κομισιόν, ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ ζητά να διευκρινιστεί αν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί την ορθή και έγκαιρη υλοποίηση των προγραμμάτων ΟΕΦ στην Ελλάδα, ιδίως ως προς την καταβολή των προβλεπόμενων ενισχύσεων.

Παράλληλα, ρωτά αν προτίθεται να ζητήσει από τις ελληνικές αρχές σαφές χρονοδιάγραμμα αποπληρωμής προς τις Οργανώσεις και ποια μέτρα μπορεί να λάβει ώστε οι καθυστερήσεις να μη θέσουν σε κίνδυνο τη λειτουργία των ΟΕΦ και τη στήριξη των ελαιοπαραγωγών.

Στην δήλωσή του, ο Σάκης Αρναούτογλου τονίζει: «Η ελληνική ελαιοκομία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με προχειρότητα και καθυστερήσεις. Οι Οργανώσεις Ελαιοκομικών Φορέων έκαναν αυτό που έπρεπε: υλοποίησαν εγκεκριμένες δράσεις, στήριξαν τους παραγωγούς, επένδυσαν στην ποιότητα, στην εκπαίδευση, στην καινοτομία και στη βιωσιμότητα. Η Κυβέρνηση, όμως, δεν μπορεί να αφήνει 65 Οργανώσεις και περισσότερους από 20.000 ελαιοπαραγωγούς χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα πληρωμής.

Δεν μιλάμε για πολυτέλεια. Μιλάμε για τη ρευστότητα, την επιβίωση και την αξιοπιστία ενός ολόκληρου παραγωγικού τομέα. Όταν οι παραγωγοί και οι οργανώσεις τους τηρούν τις υποχρεώσεις τους, το κράτος οφείλει να τηρεί τις δικές του. Η καθυστέρηση των πληρωμών υπονομεύει την εμπιστοσύνη, διαλύει τον προγραμματισμό και στέλνει λάθος μήνυμα στους ανθρώπους της παραγωγής.

Η Κυβέρνηση οφείλει να δώσει άμεσα καθαρές απαντήσεις: πότε θα πληρωθούν οι Οργανώσεις; Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα; Πώς θα διασφαλιστεί ότι δεν θα χαθούν δράσεις, θέσεις εργασίας και πολύτιμη στήριξη για τους ελαιοπαραγωγούς;

Ο ελαιοκομικός τομέας είναι στρατηγικό πλεονέκτημα για την Ελλάδα. Δεν μπορεί να στηρίζεται στα λόγια και να εγκαταλείπεται στην πράξη. Θα συνεχίσουμε να πιέζουμε σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να υπάρξει διαφάνεια, λογοδοσία και άμεση αποπληρωμή των προβλεπόμενων ενισχύσεων».

Την αναγκαιότητα παρεμβάσεων της Πολιτείας για την προστασία της ελαιοκομίας επισήμαναν βουλευτές και εκπρόσωποι φορέων τόσο στην Επιτροπή Περιβάλλοντος και την Αγροτική Διακομματική Επιτροπή όσο και στο πλαίσιο του Κοινοβουλευτικού Ελέγχου.

Συγκεκριμένα, έχουν τεθεί επί τάπητος στο Κοινοβούλιο τρία βασικά ζητήματα για τον ελαιοκομικό τομέα: το πρώτο αφορά τα προγράμματα των Οργανώσεων Ελαιουργικών Φορέων (Ο.Ε.Φ.), το δεύτερο σχετίζεται με την έγκαιρη πρόσληψη των εργατών γης και το τρίτο συνδέεται με τα προβλήματα, που προκαλεί η κλιματική αλλαγή στον αγροτικό χώρο, επιβάλλοντας την υιοθέτηση πιο ανθεκτικών καλλιεργειών.

Μάλιστα, ορισμένα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ελαιοκομία είναι κοινά και με άλλους κλάδους της πρωτογενούς παραγωγής, όπως συμβαίνει με τους εργάτες γης που προέρχονται από το εξωτερικό. Επιπλέον, δυσκολίες καταγράφονται και σε άλλες δενδροκαλλιέργειες, οι οποίες, εξαιτίας της κλιματικής μεταβολής, παρουσιάζουν προβλήματα, ιδίως κατά το στάδιο της ανθοφορίας, χωρίς να αποζημιώνονται.

Η καθυστέρηση στα Ο.Ε.Φ.

Το πρόβλημα με τα προγράμματα των Οργανώσεων Ελαιουργικών Φορέων, σύμφωνα με τον ανεξάρτητο βουλευτή Φθιώτιδας Γιάννη Σαρακιώτη, ξεκίνησε το 2023, όταν δεν προκηρύχθηκε το σχετικό πρόγραμμα. Το γεγονός αυτό, όπως εκτιμά, οδήγησε σε απώλεια ευρωπαϊκών πόρων ύψους 6 εκατ. ευρώ, καθώς και στην επιβολή οικονομικής κύρωσης.

Το 2024 δημοσιεύθηκε πρόσκληση υποβολής προτάσεων με ιδιαίτερα περιορισμένο χρονικό περιθώριο, ενώ οι Ο.Ε.Φ. κλήθηκαν να αποδεχθούν τα εγκεκριμένα προγράμματα μέσα σε μόλις δύο ημερολογιακές ημέρες. Βεβαίως, το ζήτημα δεν απασχολεί μόνο τη Φθιώτιδα, καθώς ανάλογα παράπονα εκφράζονται και από παραγωγούς και συνεταιριστές της Πελοποννήσου, αλλά και άλλων περιοχών της χώρας.

Οι ασφυκτικές προθεσμίες κατά την αξιολόγηση των προγραμμάτων, κατά τον κ. Σαρακιώτη, είχαν ως αποτέλεσμα να εγκριθούν παρεμβάσεις με ποσοστά χαμηλότερα από τα ελάχιστα προβλεπόμενα. Παρ’ όλα αυτά, οι οργανώσεις προχώρησαν στην υλοποίηση των δράσεων, προμηθεύτηκαν εξοπλισμό και πραγματοποίησαν δαπάνες, αξιοποιώντας τόσο τις προκαταβολές που χορήγησε ο Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. όσο και ίδιους πόρους.

Τον Ιούλιο του 2025, έλεγχοι του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. διαπίστωσαν ότι, σε μεγάλο αριθμό εγκεκριμένων προγραμμάτων, ορισμένες παρεμβάσεις δεν πληρούσαν τα προβλεπόμενα ποσοστά, με αποτέλεσμα να μην προχωρήσει η εκκαθάριση των σχετικών δαπανών. Η εξέλιξη αυτή δημιούργησε σημαντική οικονομική αβεβαιότητα για τις οργανώσεις και τους εμπλεκόμενους φορείς.

Έτσι, μέσα στο 2026 παραμένουν εκκρεμότητες ως προς την εξέταση αιτήσεων και την καταβολή προκαταβολών. Παραγωγοί, τόσο εντός όσο και εκτός Βουλής, διαμαρτύρονται ότι συνεταιρισμοί και οργανώσεις στερούνται πολύτιμης ρευστότητας εξαιτίας της κατάστασης αυτής.

Νόμος για τους εργάτες γης

Το πρόβλημα της γήρανσης του αγροτικού πληθυσμού, σε συνδυασμό με την έλλειψη νέων ανθρώπων στον πρωτογενή τομέα, δημιουργεί αλυσιδωτές επιπτώσεις στην παραγωγή. Ο νόμος Πλεύρη για τους μετανάστες – εργάτες γης, ο οποίος ψηφίστηκε τον περασμένο Φεβρουάριο, θεωρητικά αποσκοπούσε στη διευκόλυνση της διαδικασίας. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια που δυσχεραίνουν την καθημερινότητα των ηλικιωμένων παραγωγών και τον προγραμματισμό σύγχρονων αγροτικών εκμεταλλεύσεων και συνεταιρισμών, ενώ αποτρέπουν ακόμη και την παραγωγή μικρών αγροτικών νοικοκυριών για σκοπούς αυτοκατανάλωσης.

Οι καθυστερήσεις στην προσέλκυση εργατών γης αποτελούν μείζον ζήτημα για τον αγροτικό κόσμο, ο οποίος καλείται να προγραμματίσει τη δραστηριότητά του μήνες νωρίτερα, χωρίς να γνωρίζει εάν θα διαθέτει το αναγκαίο εργατικό δυναμικό τη στιγμή που το χρειάζεται. Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο όταν πρόκειται για εργαζόμενους από τρίτες χώρες με τις οποίες η Ελλάδα έχει συνάψει σχετικές συμφωνίες.

Υπάρχουν χώρες, όπως η Αίγυπτος, όπου το πλαίσιο συνεργασίας είναι πιο σαφές και οι διαδικασίες ταχύτερες, ενώ σε άλλες περιπτώσεις οι διαδικασίες προχωρούν με ρυθμούς χελώνας ή παραμένουν στάσιμες. Ως αποτέλεσμα, η γραφειοκρατία εξακολουθεί να δημιουργεί εμπόδια είτε λόγω υποστελέχωσης των διπλωματικών υπηρεσιών είτε των αρμόδιων υπηρεσιών μετανάστευσης.

Αναμονή ακόμη και 14 μήνες…

Το προηγούμενο διάστημα, σύμφωνα με πληροφορίες, υπήρξαν παραγωγοί που περίμεναν έως και 14 μήνες για την έγκριση των αιτήσεών τους. Παράλληλα το κόστος εργασίας είχε αυξηθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να καθιστά πολλές καλλιέργειες οικονομικά ασύμφορες. Ο χρόνος αναμονής έχει μειωθεί, ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν περιπτώσεις παραγωγών, που βρίσκονται σε αναμονή. Σύμφωνα με πληροφορίες, ακόμη και σήμερα υπάρχουν άνθρωποι που περιμένουν επί τέσσερις μήνες για να λάβουν το απαραίτητο «πράσινο φως», παρότι έχουν ολοκληρώσει τις απαιτούμενες διαδικασίες.

Έτσι, κανένας παραγωγός, ομάδα παραγωγών, εταιρεία ή συνεταιρισμός δεν γνωρίζει με βεβαιότητα, εάν οι εργάτες που έχει αιτηθεί θα βρίσκονται εγκαίρως στη θέση τους ή εάν οι εγκρίσεις θα εκδοθούν σε χρόνο, που δεν θα εξυπηρετεί τις ανάγκες της παραγωγής.

Εξάλλου, υπάρχουν άνθρωποι που θα μπορούσαν να ενταχθούν στον αγροτικό τομέα, αλλά παραμένουν μετέωροι λόγω των καθυστερήσεων στις διαδικασίες ασύλου. Το γεγονός αυτό έχει συνέπειες στις δενδροκαλλιέργειες. Σε πολλές περιπτώσεις ελιές και φρούτα έμειναν ασυγκόμιστα εξαιτίας του υψηλού εργατικού κόστους και της αδυναμίας έγκαιρης εξεύρεσης προσωπικού.

Παράλληλα, προβλήματα καταγράφονται και στον τομέα της κατάρτισης, καθώς συχνά δεν υπάρχει ο απαιτούμενος χρόνος εκπαίδευσης. Η χώρα μας έχει υπογράψει διακρατικές συμφωνίες με τρίτες χώρες αλλά δεν έχουν όλοι οι εργαζόμενοι εμπειρία στην ελαιοκομία ή σε άλλες δενδροκαλλιέργειες.

Αλλαγές στην ελαιοκομία λόγω κλιματικής κρίσης

Σε όλους τους τόνους έχει επισημανθεί στην Αγροτική Διακομματική Επιτροπή της Βουλής η ανάγκη προστασίας της ελαιοκομίας από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Παράλληλα, ζητείται η αναμόρφωση του Κανονισμού του ΕΛΓΑ, ώστε να προβλέπεται αποζημίωση για ζημιές που προκαλούνται σε διαφορετικά στάδια της ανάπτυξης των ελαιόδεντρων.

Επιπλέον, τονίζεται η ανάγκη αναζήτησης λύσεων μέσω της αξιοποίησης πιο ανθεκτικών ποικιλιών και της σταδιακής μεταφοράς νέων φυτεύσεων σε περιοχές με χαμηλότερες θερμοκρασίες ή με μεγαλύτερο υψόμετρο, όπου οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής ενδέχεται να είναι ηπιότερες.

Με την καθολική συμμετοχή των εκπροσώπων μελών, τόσο του πρωτογενή, όσο και του δευτερογενή και τριτογενή τομέα του κλάδου της επιτραπέζιας ελιάς, πραγματοποιήθηκε με επιτυχία διαδικτυακά, στις 4 Ιουνίου 2026, η 11η Ετήσια Τακτική Γενική Συνέλευση της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Επιτραπέζιας Ελιάς (ΔΟΕΠΕΛ) και οι αρχαιρεσίες για την ανάδειξη του νέου Διοικητικού Συμβουλίου της Οργάνωσης.

Την νέα διοίκηση της Εθνικής ΔΟΕΠΕΛ απαρτίζουν οι:

ΠΡΟΕΔΡΟΣ Μπαλτάς Αθανάσιος Α.Σ. ΑΡΧΑΙΑ ΩΛΕΝΕΙΑ ΑΙΤ/ΝΙΑΣ
ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Γεωργούδης Νέλος ΠΕΜΕΤΕ / ΓΕΩΡΓΟΥΔΗΣ ΑΕ
ΓΕΝ.ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ Κοντίνος Κώστας ΠΕΜΕΤΕ / ΙΝΤΕΑΛ ΑΕ
ΤΑΜΙΑΣ Λυμπέρης Δημήτρης Α.Ε.Σ. ΣΤΥΛΙΔΑΣ
ΤΑΚΤΙΚΑ ΜΕΛΗ
Ευαγγελινός Δημήτρης Α.Σ. BIOLIVIA
Ζούκας Κώστας ΠΕΜΕΤΕ / ΑΜΑΛΘΕΙΑ ΑΕ
Μαυροειδής Δημήτρης Α.Σ. ΛΙΒΑΝΑΤΩΝ
Μιχαλούτσος Στυλιανός Α.Σ. ΓΕΡΑΚΙΟΥ
Σαραντίδης Κλέαρχος ΠΕΜΕΤΕ / ΕΑΣ ΚΑΒΑΛΑΣ
Σιούρας Χάρης ΠΕΜΕΤΕ / ΣΙΟΥΡΑΣ ΑΕ

Όπως τονίζει η σχετική ανακοίνωση ιδιαίτερη στιγμή της Συνέλευσης αποτέλεσε η ανακοίνωση της αποχώρησης από το Διοικητικό Συμβούλιο της Οργάνωσης, του από σύστασης Πρόεδρο της ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΟΕΠΕΛ, κ. Γιώργου Ντούτσια, ο οποίος έχει συνδέσει την πολυετή παρουσία και προσφορά του με τη δημιουργία, την πορεία και την εδραίωση της Εθνικής ΔΟΕΠΕΛ. Το νέο Διοικητικό συμβούλιο, αναγνωρίζοντας τη σημαντική συμβολή του στον κλάδο της επιτραπέζιας ελιάς και στην Οργάνωση, τον ανακήρυξε Επίτιμο Πρόεδρο της Εθνικής ΔΟΕΠΕΛ.

Έγινε αναφορά στη σύσταση της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Βιομηχανίας Ελιάς (EFOI), μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη για τον ευρωπαϊκό κλάδο της επιτραπέζιας ελιάς. Ιδρυτικό μέλος της EFOI αποτελεί η ΠΕΜΕΤΕ, η οποία εκπροσωπεί τον δευτερογενή και τριτογενή τομέα της Εθνικής ΔΟΕΠΕΛ, ενισχύοντας περαιτέρω τη φωνή και την παρουσία της ελληνικής επιτραπέζιας ελιάς σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Στο πλαίσιο της Συνέλευσης συζητήθηκαν εκτενώς τα σοβαρά και επείγοντα ζητήματα που απασχολούν σήμερα τον τομέα:

Διακοπή των πληρωμών των προγραμμάτων ΟΕΦ

Ιδιαίτερη ανησυχία και έντονος προβληματισμός εκφράστηκαν από το σύνολο των συμμετεχόντων για την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στα προγράμματα ΟΕΦ, μετά τη διακοπή των πληρωμών προς τις οργανώσεις του κλάδου. Η παύση πληρωμών έχει δημιουργήσει συνθήκες οικονομικής ασφυξίας στους συνεταιρισμούς και στις οργανώσεις του κλάδου, οι οποίοι καλούνται να ανταποκριθούν σε υποχρεώσεις χωρίς να έχουν λάβει τις προβλεπόμενες χρηματοδοτήσεις.

Τονίστηκε ότι η κατάσταση έχει πλέον ξεπεράσει τα όρια της απλής διοικητικής δυσλειτουργίας και απειλεί ευθέως τη βιωσιμότητα των συνεταιριστικών οργανώσεων, θέτοντας σε κίνδυνο θέσεις εργασίας, επενδύσεις και την ομαλή υλοποίηση δράσεων που αφορούν την ποιότητα, την ανταγωνιστικότητα και την εξωστρέφεια του ελληνικού ελαιοκομικού τομέα.

Οι εκπρόσωποι των μελών υπογράμμισαν ότι απαιτούνται σαφείς απαντήσεις, συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και άμεση επανεκκίνηση των πληρωμών από το αρμόδιο Υπουργείο και τους εμπλεκόμενους φορείς.

Ελαιοκομικό Μητρώο

Εξίσου έντονος ήταν και ο προβληματισμός σχετικά με την λειτουργία και την επικαιροποίηση του Ελαιοκομικού Μητρώου. Επισημάνθηκε ότι μέχρι σήμερα επικρατεί μεγάλη σύγχυση στον ελαιοπαραγωγικό κόσμο ως προς τις διαδικασίες, τις υποχρεώσεις και το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής, ενώ παραμένουν αναπάντητα κρίσιμα ερωτήματα που αφορούν τόσο τους ελαιοπαραγωγούς όσο και τις οργανώσεις του κλάδου.

Η Εθνική ΔΟΕΠΕΛ επανέλαβε την ανάγκη άμεσης και ουσιαστικής συνεργασίας με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, προκειμένου να δοθούν άμεσα λύσεις στα κρίσιμα αυτά ζητήματα που επηρεάζουν το σύνολο της ελληνικής ελαιοκομίας και της επιτραπέζιας ελιάς.

Η νέα περίοδος απαιτεί υπευθυνότητα, συντονισμό και άμεσες παρεμβάσεις, ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των οργανώσεων και η εύρυθμη λειτουργία του κλάδου.

Τα ελαιόδεντρα, που μεταμορφώνονται σε «νυφούλες» στη Λακωνία δεν είναι μία απλή υπόθεση. Είναι η ίδια η ζωή. Έτσι, ο Ηλίας Σταθάκης, παρόλο που σπούδασε δημοσιογραφία κι ασχολήθηκε με το ραδιόφωνο, όταν ήρθε η οικονομική κρίση αποφάσισε να κάνει μία μεγάλη στροφή στη ζωή του και ν΄ ασχοληθεί με τον πράσινο χρυσό της Ελλάδας: το ελαιόλαδο.

Παρότι δεν είχε πολλά χωράφια αξιοποίησε, όπως μπορούσε καλύτερα τον οικογενειακό κλήρο. Εδώ και 5 χρόνια είναι μέλος του Δ.Σ. και υπεύθυνος επικοινωνίας του δραστήριου και καινοτόμου, Αγροτικού Ελαιουργικού Συνεταιρισμού Μολάων – Πακίων Λακωνίας, με περίπου 430 μέλη, που εξάγει και επενδύει πλέον δυναμικά και στη μείωση του ενεργειακού κόστους και στο συσκευασμένο προϊόν.

Από την πλευρά του συνεταιρισμού, στην συνέντευξη που έδωσε στον ΑγροΤύπο, χτυπά καμπανάκι για τη γήρανση του αγροτικού πληθυσμού, για το ζήτημα των εργατικών χεριών, τη συμμετοχή της πολιτείας για τα ΟΕΦ και τα θέματα των δανείων και ζητεί από την πλευρά των συνεταιριστών, το κράτος να λάβει εγκαίρως μέτρα.

Ο αγροτικός συνεταιρισμός Μολάων – Πακίων είναι γνωστός εδώ και χρόνια ότι παράγει ένα από τα πιο φημισμένα ελαιόλαδα στον κόσμο. Ποιες ποικιλίες έχετε και ποια είναι τα κυριότερα χαρακτηριστικά του ελαιόλαδου, που το κάνει να ξεχωρίζει;

«Η ποικιλία που κυριαρχεί στην περιοχή μας είναι η κορωνέϊκη αλλά υπάρχουν κι άλλες ποικιλίες, ντόπιες, όπως η αθηνολιά και η ασπρολιά. Το ελαιόλαδο που παράγουν τα μέλη του συνεταιρισμού μας ξεχωρίζει για τα ποιοτικά του χαρακτηριστικά, το άρωμα και τη φρουτώδη γεύση. Οι κλιματολογικές συνθήκες, η εντατική και οργανωμένη καλλιέργεια και οι παραδοσιακές πρακτικές περιποίησης των δέντρων από τους παραγωγούς πιστεύουμε ότι δίνουν το κάτι παραπάνω στο δικό μας ελαιόλαδο, που το κάνει να ξεχωρίζει παγκοσμίως».

Η ποιότητα του ελληνικού ελαιόλαδου είναι γνωστή σε όσους ξέρουν. Παρόλα αυτά η τιμή αυξομειώνεται και τα κόστη έχουν μεγαλώσει πολύ ενώ η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ έχει ταλαιπωρήσει αγρότες και γεωτεχνκούς. Τι συμβουλεύετε τους δικούς σας παραγωγούς;

«Το μεγάλο παράπονο των ελαιοπαραγωγών της χώρας μας, μηδέ εξαιρουμένων και των μελών μας φυσικά, είναι ότι η τιμή που πωλούν το προϊόν που, με πολύ μεγάλο κόπο και αυξημένα έξοδα παράγουν, δεν έχει σταθερή τιμή ώστε να τους διασφαλίζει ένα σεβαστό εισόδημα για να ζήσουν από αυτό τις οικογένειές τους. Με την εφήμερη εκτόξευση των τιμών πριν δύο χρόνια λόγω της πρωτοφανούς μειωμένης παραγωγής παγκοσμίως, τα έξοδα καλλιέργειας αυξήθηκαν. Τα εργατικά σχεδόν διπλασιάστηκαν με αποτέλεσμα η τιμή των 5 ευρώ περίπου που παίρνει ο παραγωγός ανά κιλό ελαιόλαδου που πουλά ενώ πριν 5-6 χρόνια θα θεωρούνταν πολύ καλή, σήμερα είναι ασύμφορη για να καλλιεργήσει, αφού στο τέλος της ημέρας είναι ζήτημα αν θα του περισσέψει 1 ευρώ ανά κιλό για να εξασφαλίσει τα προς το ζην.

Οι παραγωγοί μας και γενικότερα όλοι οι Έλληνες ελαιοπαραγωγοί δεν ζητούν ούτε 10 ούτε 12 ούτε 15 ευρώ για κάθε κιλό του προϊόντος τους, γιατί ξέρουν καλά ότι σ’ αυτές τις τιμές δεν μπορεί να το αγοράσει η συντριπτική πλειοψηφία των καταναλωτών. Όμως, τα 6,5 ευρώ είναι μια τιμή αδιαπραγμάτευτη, αφού μόνο τότε θα μπορούν να πουν ότι αξίζει να καλλιεργήσουν, να μοχθήσουν και να ρισκάρουν να επενδύσουν στα δέντρα τους χωρίς να είναι βέβαιοι ότι οι αστάθμητοι παράγοντες, όπως οι καιρικές συνθήκες, οι ασθένειες και ο δάκος θα τους επιτρέψουν στο τέλος να «δρέψουν» καρπούς.

Στο θέμα του ΟΠΕΚΕΠΕ με τα όσα καθημερινά αποκαλύπτονται δεν μπορεί παρά οι νομοταγείς, τυπικοί και ευσυνείδητοι παραγωγοί ν’ απογοητεύονται για μία ακόμη φορά βλέποντας ότι επί χρόνια χρήματα, που θα έπρεπε να ενισχύσουν το δικό τους κλήρο να πηγαίνουν σε τσέπες αρπακτικών. Οι πάντες είναι απαισιόδοξοι για το ενδεχόμενο να επιστραφούν χρήματα. Μία μικρή παρηγοριά θα ήταν να αποδοθεί δικαιοσύνη και να σταματήσει επιτέλους αυτό το ανελέητο φαγοπότι στην υγεία των κορόιδων».

Πολλοί συνεταιρισμοί βρέθηκαν με κόκκινα δάνεια μέσα στην οικονομική κρίση, άλλοι ταλαιπωρούνται ακόμη. Τι θα θέλατε ν΄ αλλάξει η πολιτεία ώστε να υπάρχει ρευστότητα στον αγροτικό πληθυσμό αλλά και τους συνεταιρισμούς;

«Αυτό που πρέπει άμεσα να γίνει και το ζητούν εναγωνίως οι συνεταιρισμοί στο σύνολο τους είναι η καταβολή της κρατικής συμμετοχής στα προγράμματα των ΟΕΦ που ήδη έχουν εκτελεστεί για τα έτη 2024-2025-2026 με χρήματα από τα ταμεία των Οργανώσεων. Η πολύμηνη καθυστέρηση της καταβολής αυτών των ποσών είναι θηλιά στο λαιμό δεκάδων συνεταιρισμών, που πληρώνουν έξοδα εγγυητικών ή έχουν δανειστεί ή χρειάζονται τα χρήματα, που έχουν καταβάλει ήδη από το ταμείο τους για να καλύψουν τρέχουσες υποχρεώσεις. Το οξύμωρο στην υπόθεση αυτή είναι ότι οι παράγοντες, που εμπλέκονται από την πλευρά της πολιτείας αναγνωρίζουν στο σύνολό τους το δίκαιο του αιτήματος. Υποστηρίζουν ότι κάνουν ότι περνά από το χέρι τους για να διευθετηθεί άμεσα αλλά το αποτέλεσμα έως τώρα είναι μηδέν.

Για τα κόκκινα δάνεια των συνεταιρισμών και των παραγωγών οι λύσεις από τις Τράπεζες και τα αρμόδια υπουργεία, που κατά καιρούς προτείνονται προς όλους τους δανειολήπτες ευχόμαστε να βοηθήσουν στην ομαλή και χωρίς συνέπειες αποπληρωμή και όχι στη χρεωκοπία και στο λουκέτο».

Πολλοί αναφέρονται στο κόστος ενέργειας. Μιλήσατε και για το εργατικό κόστος κι άλλοι υποστηρίζουν, πως δεν είναι εύκολο το κομμάτι των εργατών γης. Πώς το αντιμετωπίζετε;

«Το κόστος της ενέργειας κι αυτό ανέβηκε τα τελευταία χρόνια θεαματικά και παρά τις προσπάθειες που γίνονται να μειωθεί με την εφαρμογή ειδικού μειωμένου για τους αγρότες τιμολογίου παραμένει ένα από τα σοβαρότερα έξοδα της καλλιέργειας. Οι εργάτες γης εκτός του ότι έχουν ανεβάσει κι αυτοί το ημερομίσθιό τους στα 60 και 70 ευρώ από 35 τα τρία τελευταία χρόνια, είναι δυσεύρετοι. Δεν αρκούν στις «μεγάλες» παραγωγικά χρονιές και οι τρόποι που εξαγγέλλονται και προτείνονται από την πολιτεία για την έλευσή τους από τρίτες χώρες είναι μη εφαρμόσιμοι. Σε πολλές περιπτώσεις είναι εντελώς αναποτελεσματικοί. Κανείς μέχρι σήμερα δεν αντιμετώπισε με τη δέουσα σοβαρότητα το θέμα και κανείς δεν πρότεινε μια πρακτική λύση».

Το κομμάτι των εργατικών χερών συνδέεται άμεσα με τη δημογραφική γήρανση του αγροτικού πληθυσμού. Πώς είναι τα πράγματα στον δικό σας συνεταιρισμό και πως μπορεί ν΄ ανατραπεί αυτή η ηλικιακή αδυναμία, που παρατηρείται και στην Ελλάδα και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες;

«Το δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδας φυσικά έχει επηρεάσει και τη δική μας περιοχή και μάλιστα σε μεγάλο βαθμό. Χωριά ερημώνουν, νέοι φεύγουν για τα αστικά κέντρα ή στο εξωτερικό προτιμώντας να αναζητήσουν το μέλλον τους χωρίς πυξίδα, στο πουθενά και στην τύχη, παρά να μείνουν και να παλέψουν με το χώμα και τις δυσκολίες για να συνεχίσουν αυτό που επί 10ετίες έκαναν οι γονείς και οι παππούδες τους. Και όχι άδικα, αφού καθημερινά βλέπουν το οικογενειακό εισόδημα να φθίνει, οι γονείς τους να κοπιάζουν και ο κόπος αυτός να μην τυγχάνει της ανταμοιβής που αξίζει και οι δυσκολίες καθημερινά να πολλαπλασιάζονται. Μία από τις λύσεις στο πρόβλημα του δημογραφικού θα ήταν και το να δοθούν κίνητρα στα παιδιά αυτά να μείνουν στον τόπο τους και να συνεχίσουν. Οι κρατούντες το γνωρίζουν αυτό καλά και επίσης γνωρίζουν καλά και τι πρέπει να κάνουν. Ας το πράξουν σύντομα γιατί σε λίγο δεν θα υπάρχει πληθυσμός για να δοθούν αυτά τα κίνητρα».

Μέσα στην ελληνική κρίση οι εξαγωγές αυξήθηκαν. Που βρίσκεται αυτή τη στιγμή ο δικός σας συνεταιρισμός, τι γνώμη έχετε για τις νέες συμφωνίες της ΕΕ με τρίτες χώρες και τι θα μπορούσε να γίνει καλύτερα από την πλευρά της πολιτείας ώστε να υπάρξει πιο ευέλικτο πλαίσιο; Σκοπεύετε να μπείτε σε νέα προϊόντα κι αν ναι πότε;

«Λίγο - πολύ οι εξαγωγές του χύμα ελαιόλαδου από το συνεταιρισμό μας αλλά και τους άλλους συνεταιρισμούς του δήμου Μονεμβασίας είναι σταθερές, αφού το δικό μας προϊόν είναι ψηλά στις προτιμήσεις ιταλικών και ισπανικών κυρίως εταιριών. Χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι οι εξαγωγές αυτές μας εξασφαλίζουν ένα καλύτερο εισόδημα. Το αντίθετο, αφού πολλές φορές εξ αιτίας της έλλειψης ρευστότητας και της ανάγκης για άμεση πώληση του προϊόντος πιέζονται οι τιμές συχνά ακόμη και κάτω του κόστους καλλιέργειας.

Οι νέες συμφωνίες με τις χώρες της Mercosur παραμένουν σε αχαρτογράφητα νερά. Νομίζω θα αργήσουμε πολύ ακόμα να δούμε, αν μπορεί να γίνει κάτι καλό, όσο για την πολιτεία συχνά - πυκνά δηλώνει ότι ούτε μπορεί ούτε έχει τη διάθεση να γίνει dealer οποιουδήποτε αγροτικού προϊόντος, οπότε δεν περιμένουμε κάτι από εκεί. Πάντα όλοι συμφωνούσαν ότι θα πρέπει να υπάρξει κοινή πλεύση και συνεργασία στο θέμα της εμπορίας. Ποτέ, όμως, τα λόγια δεν έγιναν πράξη και ούτε φαίνεται φως στον ορίζοντα ότι κάτι μπορεί να γίνει. Κι αυτό βέβαια και με ευθύνη, τη μεγαλύτερη ίσως, των ίδιων των παραγωγών, των ομάδων και των οργανώσεων τους.

Ο Αγροτικός Ελαιουργικός Συνεταιρισμός Μολάων - Πακίων αυτό το διάστημα υλοποιεί μία επένδυση άνω των 2,5 εκατομμυρίων ευρώ, επιδοτούμενη κατά 50% από το ταμείο Ανάκαμψης, που αφορά στη χρήση ΑΠΕ για εξοικονόμηση ενέργειας και τον εκσυγχρονισμό της παραγωγικής μονάδας ώστε να μπορεί να εκμεταλλευθεί τα υποπροϊόντα της έκθλιψης του ελαιόκαρπου στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας.

Στόχος είναι η αύξηση των εσόδων του Συνεταιρισμού και η μείωση των δαπανών των συνεταιρισμένων παραγωγών κατά την ελαιοποίηση της παραγωγής τους. Επίσης, σύντομα θα ντεμπουτάρει στην ελληνική αλλά και στη διεθνή αγορά τυποποιημένο το ελαιόλαδο των παραγωγών μας σε μία προσπάθεια να εξασφαλίσουμε την υπεραξία, που όλοι δέχονται ότι δικαιούται το λακωνικό ελαιόλαδο αλλά σπανίως λαμβάνει». 

Ο δάκος και ο πυρηνοτρήτης αποτελούν διαχρονικά τους σημαντικότερους εντομολογικούς εχθρούς της ελιάς. Ωστόσο, υπάρχει ακόμη ένας εχθρός που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή αυτή την περίοδο και δεν θα πρέπει να υποτιμάται από τους παραγωγούς. Πρόκειται για τον ρυγχίτη της ελιάς, ένα έντομο που μπορεί να προκαλέσει σημαντικές απώλειες στην παραγωγή μέσω της καρπόπτωσης και της μείωσης της ελαιοπεριεκτικότητας, όταν δεν εντοπιστεί και δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα.

Με αφορμή τη δραστηριότητα του εντόμου κατά το κρίσιμο στάδιο σχηματισμού των νεαρών καρπών, ο ΑγροΤύπος συνομίλησε με τον γεωπόνο και πρώην Διευθυντή της ΔΑΟΚ Τριφυλίας, κ. Αντώνη Παρασκευόπουλο, ο οποίος εξηγεί τα χαρακτηριστικά του ρυγχίτη, τον ιδιαίτερο βιολογικό του κύκλο, τις ζημιές που προκαλεί στην ελιά και τα κρίσιμα βήματα παρακολούθησης που πρέπει να πραγματοποιηθούν άμεσα στους ελαιώνες.

Πώς αναγνωρίζεται ο ρυγχίτης και ποιες ζημιές προκαλεί

Όπως εξηγεί ο κ. Παρασκευόπουλος, ο ρυγχίτης (Rhynchites cribripennis) είναι ένα κολεόπτερο έντομο, δηλαδή ένα μικρό σκαθάρι, με χαρακτηριστικό μακρύ ρύγχος από το οποίο προέρχεται και η ονομασία του. Το χρώμα του είναι ερυθρό-κεραμιδί και το ενήλικο άτομο έχει μήκος περίπου 5,5 έως 6 χιλιοστά.

Η παρουσία του γίνεται ιδιαίτερα σημαντική αυτή την εποχή, καθώς τα ενήλικα άτομα τρέφονται από τους νεαρούς καρπούς που σχηματίζονται μετά την καρπόδεση. Με το ρύγχος τους προκαλούν αβαθείς στοές ή οπές στη σάρκα των νεαρών καρπών προκειμένου να τραφούν.

Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ο ίδιος, «οι καρποί που θα προσβληθούν πολύ νωρίς ή εκείνοι που θα δεχθούν πολλά νύγματα είναι πιθανό να οδηγηθούν σε πρόωρη καρπόπτωση». Παράλληλα, οι επαναλαμβανόμενες προσβολές μπορούν να επηρεάσουν και την ελαιοπεριεκτικότητα του καρπού, μειώνοντας τελικά την παραγωγική αξία της καλλιέργειας.

Η προνύμφη του εντόμου είναι επίσης χαρακτηριστική, καθώς έχει υπόλευκο χρωματισμό, ερυθροκάστανη κεφαλή και μαύρες γνάθους με αραιές τρίχες, στοιχεία που διευκολύνουν την αναγνώρισή της όταν εντοπιστεί.

Ο διετής βιολογικός κύκλος του ρυγχίτη

Ένα από τα στοιχεία που κάνουν τον ρυγχίτη ξεχωριστό είναι ο βιολογικός του κύκλος. Σύμφωνα με τον κ. Παρασκευόπουλο, το έντομο συμπληρώνει μία γενιά κάθε δύο χρόνια, γεγονός που έχει τεκμηριωθεί μέσα από πολυετή πειράματα και παρατηρήσεις του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, στο πλαίσιο παλαιότερων συνεργασιών και ερευνητικών καταγραφών στην περιοχή.

Η προνύμφη διαχειμάζει στο έδαφος κατά τον πρώτο χειμώνα, ενώ το ενήλικο άτομο διαχειμάζει επίσης στο έδαφος κατά τον δεύτερο χειμώνα. Τα ακμαία που έχουν διαχειμάσει εξέρχονται από τα καταφύγιά τους από τον Απρίλιο έως και τον Ιούνιο, ενώ σε ορισμένες όψιμες περιοχές η παρουσία τους μπορεί να παραταθεί έως τα τέλη Ιουλίου.

Για λίγες ή και περισσότερες εβδομάδες τα ακμαία τρέφονται από τα ακραία φύλλα και τις τρυφερές βλαστικές κορυφές των ελαιόδεντρων, πριν στραφούν αργότερα στους νεαρούς καρπούς, ανάλογα με την πρωιμότητα κάθε περιοχής.

Στη συνέχεια, όταν σχηματιστούν οι νεαροί καρποί, μεταφέρονται σε αυτούς για να συνεχίσουν τη διατροφή τους και να ολοκληρώσουν τη σεξουαλική τους ωρίμανση. «Αυτό είναι το κρίσιμο στάδιο», υπογραμμίζει ο κ. Παρασκευόπουλος, εξηγώντας ότι η περίοδος που διανύουμε είναι ακριβώς εκείνη κατά την οποία παρατηρούνται τα τροφικά νύγματα που προκαλούν τις πρώτες ζημιές στην παραγωγή.

Από την ωοτοκία έως την ολοκλήρωση του κύκλου ζωής

Κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο, τα θηλυκά άτομα ξεκινούν την ωοτοκία. Με το χαρακτηριστικό τους ρύγχος ανοίγουν οπή στο μεσοκάρπιο του καρπού σε τέτοιο βάθος ώστε να φθάσουν στο τρυφερό ενδοκάρπιο, δηλαδή στον πυρήνα που δεν έχει ακόμη ξυλοποιηθεί.

Εκεί τοποθετούν ένα αυγό. Η προνύμφη που εκκολάπτεται αναπτύσσεται μέσα στον καρπό, όπου παραμένει περίπου έναν έως δύο μήνες, και αργότερα διατρυπά τον πυρήνα. Το φθινόπωρο εξέρχεται από τον ελαιόκαρπο και πέφτει στο έδαφος, όπου συνεχίζει την εξέλιξή της.

Οι περισσότερες προνύμφες ολοκληρώνουν την ανάπτυξή τους τον Οκτώβριο ή τον Νοέμβριο και παραμένουν στο έδαφος μέχρι το τέλος του επόμενου καλοκαιριού ή τις αρχές του φθινοπώρου. Ακολουθεί η νύμφωση και στη συνέχεια η εμφάνιση του τέλειου εντόμου, το οποίο θα διαχειμάσει στο έδαφος και θα εμφανιστεί την επόμενη άνοιξη, ολοκληρώνοντας έτσι τον διετή βιολογικό κύκλο.

Όπως επισημαίνει ο κ. Παρασκευόπουλος, «ένα μικρό ποσοστό των προνυμφών παραμένει μέσα στους καρπούς κατά τη διάρκεια του χειμώνα και εγκαταλείπει τον ελαιόκαρπο την άνοιξη», γεγονός που δείχνει τη σύνθετη βιολογία του εντόμου και την ανάγκη συνεχούς παρακολούθησης.

Τινάγματα, έλεγχος και πότε απαιτείται επέμβαση

Το σημαντικότερο μήνυμα που απευθύνει στους παραγωγούς ο κ. Παρασκευόπουλος αφορά τις ενέργειες που πρέπει να γίνουν άμεσα στους ελαιώνες. Όπως αναφέρει, η παρούσα περίοδος, κατά την οποία έχουν σχηματιστεί τα μικρά καρπίδια, είναι το κρίσιμο στάδιο για την καλλιέργεια, καθώς τότε πραγματοποιούνται τα τροφικά νύγματα που προκαλούν τη ζημιά. Για τον λόγο αυτό, τώρα είναι η πλέον κατάλληλη περίοδος για έλεγχο του πληθυσμού του ρυγχίτη μέσω δειγματοληψιών και τιναγμάτων.

Η διαδικασία είναι απλή αλλά απαιτεί σωστή εφαρμογή. Νωρίς το πρωί, πριν από την ανατολή του ήλιου, επιλέγονται τυχαία δέντρα μέσα στον ελαιώνα και πραγματοποιείται δυνατό τίναγμα των κλάδων. Προηγουμένως πρέπει να έχει τοποθετηθεί κάτω από το δέντρο κατάλληλος υποδοχέας, όπως λεκάνη, δίσκος ή πανί, με χρωματισμό που να επιτρέπει την εύκολη διάκριση των κεραμιδί ακμαίων.

«Οι ρυγχίτες το πρωί είναι ουσιαστικά ναρκωμένοι πάνω στα δέντρα και με ένα απότομο τίναγμα πέφτουν εύκολα στον υποδοχέα», εξηγεί.

Το οικονομικό όριο ζημιάς έχει καθοριστεί στα 3-4 ακμαία κατά μέσο όρο ανά κλάδο. Εάν οι μετρήσεις ξεπεράσουν αυτό το όριο, θεωρείται ότι υπάρχει κίνδυνος οικονομικά σημαντικής ζημιάς και απαιτείται άμεση επέμβαση με εγκεκριμένα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, σύμφωνα με τις οδηγίες της ετικέτας και τις συστάσεις των τοπικών γεωπόνων. Αντίθετα, όταν οι πληθυσμοί βρίσκονται κάτω από το συγκεκριμένο όριο, δεν συνιστάται επέμβαση, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της σωστής παρακολούθησης πριν από οποιαδήποτε απόφαση φυτοπροστασίας.

Ο ρυγχίτης εντοπίζεται παραδοσιακά κυρίως σε ορεινές και ημιορεινές περιοχές κοντά σε δασικές ή λογκώδεις εκτάσεις. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η παρουσία του καταγράφεται ολοένα συχνότερα και σε πεδινές περιοχές. Στη χώρα μας συναντάται κατεξοχήν στη Δυτική Ελλάδα, από την Κέρκυρα έως τη Μεσσηνία, ενώ πλέον καταγράφεται και στα Δωδεκάνησα, στις Κυκλάδες και σε πολλές ακόμη ελαιοκομικές περιοχές, γεγονός που δείχνει ότι η παρουσία του αφορά πλέον σχεδόν ολόκληρη τη χώρα.

Για τον λόγο αυτό, η έγκαιρη επιθεώρηση των ελαιώνων και η εφαρμογή των απαραίτητων ελέγχων αποτελούν το βασικό εργαλείο για την αποτελεσματική αντιμετώπιση ενός εχθρού που μπορεί να περάσει απαρατήρητος, αλλά να αφήσει σημαντικό αποτύπωμα στην τελική παραγωγή.

Οι ιταλικές αγροτικές οργανώσεις, Coldiretti και η Unaprol, παρουσίασαν ένα Εθνικό Σχέδιο Παρέμβασης για το ελαιόλαδο, κατά τη διάρκεια της συνάντησης, που είχαν, στις 29/5, στο Υπουργείο Γεωργίας (MASAF), με τον Υφυπουργό κ. Patrizio Giacomo La Pietra.

Στόχος του σχεδίου είναι να υπερασπιστεί το «Made in Italy» προϊόν, να ενισχύσει την ιχνηλασιμότητα και να στηρίξει οικονομικά τους Ιταλούς παραγωγούς που βλέπουν το τελευταίο διάστημα μια πτώση των τιμών στο ελαιόλαδο.

Όπως υποστήριξαν οι εκπρόσωποι των αγροτών, οι εμπορικές πολιτικές ορισμένων αλυσίδων διανομής, μαζί με τους μεσάζοντες και τους κερδοσκόπους, μειώνουν τις τιμές και την κερδοφορία των Ιταλών ελαιοκαλλιεργητών και επιβαρύνουν την βιωσιμότητά τους.

Ένα από τα βασικά σημεία του σχεδίου, στο οποίο συμφώνησε και ο Υφυπουργός, αφορά την ενίσχυση των ελέγχων όσον αφορά την προέλευση και την αυθεντικότητα του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου. Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης αυξημένη επιτήρηση στα λιμάνια και τα σύνορα για τον εντοπισμό δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την εισαγωγή ελαίων χαμηλής ποιότητας.

Προτείνεται ακόμη μεταρρύθμιση του ιταλικού συστήματος ιχνηλασιμότητας (SIAN), ώστε να επιτρέπεται η παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο (online) των φορτίων ελιάς και ελαιολάδου.

Ζήτησαν επίσης την ενσωμάτωση στο σύστημα των τιμών της αγοράς και πώλησης χύμα επιτραπέζιων ελιών και ελαιολάδου, επιτρέποντας με αυτό τον τρόπο την περιοδική δημοσίευση επίσημων στοιχείων ανά επαρχία, προέλευση και κατηγορία προϊόντος.

Ακόμη ζήτησαν οι άδειες TPA (Traffic in Processing / Inward Processing ή Ενεργητική Τελειοποίηση), που αφορούν εισαγωγές ελαιολάδου από τρίτες χώρες χωρίς δασμούς, με σκοπό να μεταποιηθούν και να επανεξαχθούν, να λήγουν την 1η Απριλίου κάθε έτους. Όπως υποστηρίζουν στόχος αυτού του μέτρου θα είναι να αποτραπεί η δημιουργία κερδοσκοπικών φαινομένων ικανών να μειώσουν τις τιμές παραγωγού, λόγω των μαζικών εισαγωγών από χώρες εκτός ΕΕ (π.χ. Τυνησία), με μηδενικούς δασμούς, κατά τους φθινοπωρινούς και χειμερινούς μήνες, που συμπίπτουν με την ιταλική συγκομιδή.

Μεταξύ των αιτημάτων που υποβλήθηκαν είναι και η εισαγωγή υποχρεωτικής εθνικής σήμανσης για τις επιτραπέζιες ελιές. Ο τομέας χαρακτηρίζεται ως στρατηγικός για την Ιταλία, με μια αγορά που ανέρχεται όσον αφορά την αξία σε περίπου ένα δισεκατομμύριο ευρώ.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ζητούν την εφαρμογή της Ειδικής Έκθεσης 01/2026 του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ) για να διασφαλίζεται ότι το ελαιόλαδο, που πωλείται στην ΕΕ, είναι γνήσιο (δηλαδή ότι αντιστοιχεί στη δηλούμενη κατηγορία), ασφαλές προς κατανάλωση και ότι η προέλευσή του μπορεί να ιχνηλατηθεί. Στο πλαίσιο αυτής της απόφαση ζητούν την ρητή απαγόρευση της ανάμειξης ελαίων από διαφορετικές κατηγορίες, όπως εξαιρετικά παρθένο και παρθένο, που προορίζονται να διατεθούν στην αγορά ως μείγμα με την ονομασία «εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο».

Για τη διασφάλιση της αρχής της αμοιβαιότητας, οι Coldiretti και Unaprol προτείνουν επίσης τη δημιουργία ενός Ενιαίου Ευρωπαϊκού Ηλεκτρονικού Μητρώου Ελαιολάδου, στα πλαίσια του Ιταλικού Μητρώου που ήδη εφαρμόζεται.

«Θεωρήσαμε απαραίτητο να συναντηθούμε με εκπροσώπους τουν κλάδου ελαιολάδου για να αναλύσουμε την τρέχουσα κατάσταση της αγοράς, να επισημάνουμε τι έχει επιτευχθεί μέχρι στιγμής για την τόνωση του τομέα και να συζητήσουμε τι πρέπει ακόμη να γίνει για την αντιμετώπιση των κρίσιμων ζητημάτων που αντιμετωπίζουν οι φορείς εκμετάλλευσης», τόνισε μετά την συνάντηση ο Υφυπουργός Γεωργίας κ. κ. Patrizio Giacomo La Pietra.

Η ΕΘΕΑΣ, με έγγραφό της προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, επαναφέρει εκ νέου το ζήτημα του Ελαιοκομικού Μητρώου, επισημαίνοντας τις δυσλειτουργίες, την πολυπλοκότητα και τη γραφειοκρατία που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν την εφαρμογή του.

Παράλληλα, καταθέτει συγκεκριμένες προτάσεις για την απλοποίηση των διαδικασιών και την αποτελεσματική λειτουργία του Μητρώου προς όφελος των ελαιοπαραγωγών.

Όπως τονίζει η εφαρμοζόμενη διαδικασία μέσω των ΔΑΟΚ, η οποία είναι ατελέσφορη, δε θα οδηγήσει στη δημιουργία του ελαιοκομικού μητρώου.

Η επιστολή αναφέρει τα εξής:

Με την παρούσα επιστολή θα θέλαμε να επαναφέρουμε την εκκρεμότητα του Ελαιοκομικού Μητρώου, η οποία αποτελεί ζήτημα πολυπλοκότητας, δυσλειτουργικότητας και περιττής γραφειοκρατίας, η οποία εξακολουθεί να χαρακτηρίζει και το 2026 τη διαδικασία εγγραφής των παραγωγών, αλλά και των ιδιωτών, στο Ελαιοκομικό Μητρώο.

Η ΕΘΕΑΣ είναι απολύτως σύμφωνη με τη δημιουργία ενός σύγχρονου μητρώου για την ελαιοκαλλιέργεια, καθώς θα αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για την καταγραφή των ελαιόδενδρων και της ελαιοπαραγωγής της χώρας. Όμως, η ΕΘΕΑΣ επιμένει σε όσα έχει επισημάνει, με τα υπ’ αριθμ. 107/11-06-2025 και 118/24-06-2025 έγγραφά της, καταθέτοντας παράλληλα και τις αντίστοιχες τεκμηριωμένες προτάσεις προς βελτίωση ή αντιμετώπισή τους προς όφελος της διαδικασίας και των ελαιοπαραγωγών.

Σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε μεταξύ της πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΑΑΤ και της ΕΘΕΑΣ, την Τρίτη 17 Ιουνίου 2025, στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, υπήρξε εποικοδομητική αναγνώριση των θεμάτων με στόχο να μην υπάρξει καμία ταλαιπωρία, ούτε επιπρόσθετη διαδικασία για τους ελαιοπαραγωγούς. Ωστόσο, το εν λόγω θέμα εκκρεμεί, καθώς η εφαρμοζόμενη διαδικασία μέσω των ΔΑΟΚ, η οποία είναι ατελέσφορη, δε θα οδηγήσει στη δημιουργία του ελαιοκομικού μητρώου.

Δεδομένου ότι η δήλωση ΟΣΔΕ 2026 δεν έχει ακόμη ανοίξει, η ΕΘΕΑΣ επανέρχεται με τις ακόλουθες προτάσεις, προκειμένου να γίνουν οι απαραίτητες ενέργειες και ενσωματώσεις ώστε να καταστεί δυνατή η έναρξη υλοποίησης του ελαιοκομικού μητρώου.

1. Οι αιτήσεις για τους ελαιώνες πρέπει να ενσωματωθούν στην Δήλωση ΟΣΔΕ 2026, όπου ήδη δηλώνονται τα ελαιοτεμάχια, ο αριθμός δένδρων, η καλλιεργούμενη ποικιλία, ο προσανατολισμός παραγωγής, η άρδευση, τα στοιχεία του ιδιοκτήτη, ΚΑΕΚ, κλπ. Αυτό μπορεί να γίνει με την προσθήκη σχετικής παραγράφου στις γενικές εξουσιοδοτήσεις της δήλωσης.

2. Για τους κατόχους ελαιώνων που δεν έχουν δηλωθεί στο ΟΣΔΕ, αλλά έχουν ήδη δηλωθεί στο Κτηματολόγιο, να προβλεφθεί μεταφορά των δεδομένων από το Κτηματολόγιο στο ΟΣΔΕ. 

3. Για όσους δεν υπάρχει δήλωση ΟΣΔΕ, ούτε καταχώριση στο Κτηματολόγιο, να προηγείται υποχρεωτικά η δήλωση στο Κτηματολόγιο και στη συνέχεια η δήλωση ΟΣΔΕ, ώστε να αντλούνται τα αναγκαία στοιχεία για το Ελαιοκομικό Μητρώο. 

4. Όλα τα στοιχεία που προκύπτουν από τις ανωτέρω περιπτώσεις, καθώς και κάθε άλλο διαθέσιμο στοιχείο που βρίσκεται ήδη στη διάθεση των Διοικήσεων, να ενσωματώνονται στην πλατφόρμα του Ελαιοκομικού Μητρώου. Στη συνέχεια, οι παραγωγοί να καλούνται να επιβεβαιώσουν τα στοιχεία ή να προβούν σε τροποποιήσεις, εφόσον απαιτείται. Οι σχετικές δυνατότητες θα πρέπει να παρέχονται και μέσω κινητού τηλεφώνου. Στη συνέχεια, οι Διοικήσεις θα κάνουν δειγματοληπτικούς ελέγχους επαλήθευσης.

5. Μετά την οριστικοποίηση των δεδομένων πέραν των ελαιοπαραγωγών, θα πρέπει να προβλεφθεί πρόσβαση και στους υπόλοιπους επαγγελματικούς φορείς και κλάδους που σχετίζονται με την παραγωγή, τη μεταποίηση και τις εξαγωγές. 

6. Όλοι οι έλεγχοι που σχετίζονται με άλλους φορείς ή υπηρεσίες της ελαιοκαλλιέργειας, πρέπει να μεταφέρονται με διαλειτουργικότητα στο ελαιοκομικό μητρώο.

7. Οι δηλώσεις συγκομιδής πρέπει να γίνουν από τον παραγωγό, τη στιγμή της προσκόμισης του ελαιόκαρπου στο ελαιοτριβείο ή στον συνεταιρισμό. Η παρακολούθηση αυτή μπορεί να γίνεται μέσω των απαιτούμενων ψηφιακών φορολογικών παραστατικών, στα οποία δύναται να προστεθούν ενδεχόμενες αναγκαίες πληροφορίες ιχνηλασιμότητας.

8. Η διακίνηση ελαιόλαδου θα ακολουθεί αντίστοιχη διαδικασία με την παραπάνω (7).

9. Για τους ελέγχους, θα πρέπει οι αρμόδιοι φορείς των Διοικήσεων που επισκέπτονται τον ελαιοπαραγωγό, να πραγματοποιούν και τους απαιτούμενους ελέγχους που αφορούν το μητρώο.

10. Η έκδοση οποιασδήποτε αναγκαίας βεβαίωσης από το Ελαιοκομικό Μητρώο θα πρέπει να πραγματοποιείται ηλεκτρονικά, χωρίς να απαιτείται η φυσική μετακίνηση των παραγωγών, κατά το πρότυπο των υπηρεσιών του gov.gr.

Βάσει των ανωτέρω, κρίνεται αναγκαία η παράταση της εγγραφής, ώστε να εκδοθεί σχετική εγκύκλιος, με απλοποιημένες διαδικασίες και αναλυτικές οδηγίες από το ΥΠΑΑΤ, προκειμένου να αποσαφηνιστεί πλήρως η διαδικασία εγγραφής στο Ελαιοκομικό Μητρώο και να διασφαλιστεί ότι οι παραγωγοί δεν θα επιβαρυνθούν με πρόσθετη γραφειοκρατία, καθυστερήσεις ή και πρόστιμα, από τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Σας ευχαριστούμε εκ των προτέρων και, αναμένοντας τη θετική εξέλιξη του ζητήματος, παραμένουμε στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε πληροφορία ή διευκρίνιση χρειαστείτε.

Με εκτίμηση,
Παύλος Σατολιάς
Πρόεδρος Διοικητικού Συμβουλίου ΕΘΕΑΣ

Η συζήτηση για τον πρωτογενή τομέα συχνά περιορίζεται στις τιμές, στο κόστος παραγωγής ή στις καιρικές συνθήκες μιας χρονιάς. Πίσω όμως από τα στοιχεία υπάρχουν άνθρωποι που επιχειρούν να διατηρήσουν ζωντανή μια καλλιέργεια, προσαρμόζοντας το μοντέλο λειτουργίας τους στις απαιτήσεις της εποχής.

Με αφορμή μια συζήτηση με τον παραγωγό κ. Παναγιώτη Θεοχαρόπουλο από την περιοχή της Φωκίδας, ο οποίος δραστηριοποιείται στην ελαιοκαλλιέργεια από το 1980 και σήμερα διαχειρίζεται περίπου 250 στρέμματα, αναδείχθηκε μια διαφορετική πτυχή του κλάδου: η μετάβαση από την απλή παραγωγή στην καθετοποίηση και στην αναζήτηση προστιθέμενης αξίας μέσω της μεταποίησης και των εξαγωγών. Στα περισσότερα από σαράντα χρόνια παρουσίας στον κλάδο έχει βιώσει περιόδους υψηλής παραγωγής, ακραία καιρικά φαινόμενα, σημαντικές απώλειες από πυρκαγιές, αλλά και μεγάλες αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο παράγεται, μεταποιείται και διακινείται η ελιά.

Όταν η παραγωγή δεν αρκεί από μόνη της

Για δεκαετίες, η βασική δραστηριότητα της οικογένειας ήταν η καλλιέργεια της ελιάς. Ωστόσο, όπως εξηγεί ο ίδιος, πριν από περίπου 13-14 χρόνια η αστάθεια στη διάθεση του προϊόντος και οι διακυμάνσεις των τιμών οδήγησαν στην ανάγκη αναζήτησης νέας στρατηγικής. «Κάποια στιγμή χρειάζεται να έχεις όλο το πακέτο. Να ελέγξεις όλη τη διαδικασία», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Έτσι, η δραστηριότητα επεκτάθηκε πέρα από την πρωτογενή παραγωγή. Σήμερα η οικογένεια δεν περιορίζεται στην καλλιέργεια, αλλά διαθέτει ελαιοτριβείο, πραγματοποιεί επεξεργασία και εμπορία ελιάς και δραστηριοποιείται στις εξαγωγές, δημιουργώντας ένα περισσότερο καθετοποιημένο μοντέλο λειτουργίας. Η επιλογή αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, επέτρεψε στην επιχείρηση να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο στο τελικό προϊόν και να μειώσει την εξάρτησή της από τις διακυμάνσεις της αγοράς της πρώτης ύλης.

Η επιτραπέζια ελιά στο επίκεντρο

Παρότι η οικογένεια διαθέτει ελαιοτριβείο, το βασικό αντικείμενο παραμένει η επιτραπέζια ελιά. Όπως εξηγεί ο κ. Θεοχαρόπουλος, το ελαιοτριβείο αποτελεί μια δραστηριότητα περιορισμένης διάρκειας μέσα στο έτος, ενώ η επεξεργασία και η εμπορία επιτραπέζιας ελιάς προσφέρουν απασχόληση σε μεγαλύτερη χρονική βάση.

«Το λάδι είναι δεύτερο. Δεν είναι το κύριο επάγγελμά μας. Το ελαιοτριβείο είναι μια δουλειά για δύο μήνες. Εκείνο που έχουμε εμείς είναι η ελιά, την οποία επεξεργαζόμαστε και την κάνουμε εξαγωγή και την έχουμε όλο τον χρόνο δουλειά».

Παράλληλα, υπογραμμίζει τη διεθνή αναγνωρισιμότητα ορισμένων ελληνικών ποικιλιών, επισημαίνοντας ότι στην παγκόσμια αγορά οι καταναλωτές αναγνωρίζουν συγκεκριμένα ονόματα, όπως η Άμφισσα, η Καλαμάτα, η Χαλκιδική και η Θάσος, και τα συνδέουν άμεσα με συγκεκριμένους τύπους επιτραπέζιας ελιάς.

Η στροφή της οικογένειας προς την επεξεργασία και τις εξαγωγές συνδέθηκε, σύμφωνα με τον ίδιο, με την ανάγκη μεγαλύτερης σταθερότητας στη διάθεση του προϊόντος και καλύτερης αξιοποίησης της παραγωγής. Σήμερα το μεγαλύτερο μέρος της επιτραπέζιας ελιάς που επεξεργάζεται η επιχείρηση κατευθύνεται σε αγορές του εξωτερικού, κυρίως σε χώρες της Ευρώπης, ενώ μόνο ένα μικρό ποσοστό διατίθεται στην εγχώρια αγορά. Η καθετοποίηση της δραστηριότητας δεν προσέφερε μόνο μεγαλύτερο έλεγχο στην παραγωγική διαδικασία, αλλά δημιούργησε και τις προϋποθέσεις για μια πιο σταθερή παρουσία στις διεθνείς αγορές.

Η ποιότητα ξεκινά από το χωράφι

Στη διάρκεια της συζήτησης δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στη σημασία της σωστής διαχείρισης του ελαιοκάρπου από τη συγκομιδή έως την επεξεργασία.

Σύμφωνα με τον παραγωγό, παλαιότερα οι ελιές συχνά παρέμεναν για ημέρες στις οικίες των παραγωγών μέχρι να συγκεντρωθεί επαρκής ποσότητα για ελαιοποίηση, γεγονός που επηρέαζε αρνητικά την ποιότητα του παραγόμενου ελαιολάδου.

Σήμερα, η διαδικασία είναι διαφορετική. «Όπως έρχονται από το κτήμα, πάνε κατευθείαν στο ελαιοτριβείο. Δεν μένουν να αρχίσουν να αλλοιώνονται», σημειώνει.

Ο ίδιος θεωρεί ότι η άμεση μεταφορά του καρπού για επεξεργασία συμβάλλει καθοριστικά στη διατήρηση των ποιοτικών χαρακτηριστικών του προϊόντος. Αντίστοιχα, αναφέρει ότι τα ελαιόλαδα που παρήχθησαν στο ελαιοτριβείο της οικογένειας την προηγούμενη ελαιοκομική περίοδο ήταν εξαιρετικής ποιότητας, ενώ σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και οι τοπικές κλιματικές συνθήκες.

Όπως εξηγεί, το σχετικά ξηρό περιβάλλον της περιοχής περιορίζει την ανάπτυξη μυκητολογικών προβλημάτων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά την ποιότητα του καρπού και του ελαιολάδου.

Οι προκλήσεις που παραμένουν

Παρά την πολυετή εμπειρία και τη στροφή προς ένα πιο ολοκληρωμένο επιχειρηματικό μοντέλο, οι δυσκολίες του κλάδου παραμένουν σημαντικές. Το αυξημένο κόστος παραγωγής, η έλλειψη εργατικού δυναμικού και η δυσκολία προσέλκυσης νέων ανθρώπων στη γεωργία αποτελούν ζητήματα που απασχολούν έντονα τον ίδιο. «Το κυριότερο είναι ότι δεν υπάρχουν χέρια. Δεν υπάρχουν εργάτες», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Όπως σημειώνει, η έλλειψη εργατικού δυναμικού δεν αποτελεί πλέον μόνο ένα θεωρητικό πρόβλημα για τον κλάδο. Σε αρκετές περιπτώσεις οδηγεί ακόμη και στην εγκατάλειψη μέρους της παραγωγής, εκτιμώντας ότι περίπου το 20% του ελαιώνα της περιοχής παραμένει ασυγκόμιστο, καθώς πολλοί ιδιοκτήτες αδυνατούν ή δεν επιλέγουν να προχωρήσουν στη συγκομιδή.

Παράλληλα, επισημαίνει ότι σε αρκετές περιπτώσεις το κόστος συγκομιδής και διαχείρισης μπορεί να αποδειχθεί δυσανάλογο σε σχέση με το οικονομικό αποτέλεσμα που λαμβάνει ο παραγωγός, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μικρές εκμεταλλεύσεις.

Η πορεία αυτή δεν υπήρξε χωρίς δυσκολίες. Ο ίδιος έχει δει μέρος της εκμετάλλευσής του να καταστρέφεται από τις μεγάλες πυρκαγιές που έπληξαν την περιοχή τα προηγούμενα χρόνια (2013 και 2022), χάνοντας πολλά ελαιόδεντρα. Παρά τις απώλειες, επέλεξε να συνεχίσει να επενδύει στην καλλιέργεια και στην ανάπτυξη της δραστηριότητας, παραμένοντας ενεργός στον κλάδο για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η καθετοποίηση φαίνεται να αποτελεί για ορισμένες εκμεταλλεύσεις έναν τρόπο ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και καλύτερης αξιοποίησης του παραγόμενου προϊόντος. Δεν αποτελεί εύκολη επιλογή ούτε λύση για όλους, όμως η περίπτωση του κ. Θεοχαρόπουλου δείχνει πώς η μετάβαση από την πώληση της πρώτης ύλης στην επεξεργασία, την εμπορία και τις εξαγωγές μπορεί να δημιουργήσει νέες προοπτικές για μια οικογενειακή αγροτική δραστηριότητα.

Ο πυρηνοτρήτης αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εντομολογικούς εχθρούς της ελιάς, με τη ζημιά που προκαλεί να διαφοροποιείται σημαντικά από περιοχή σε περιοχή και από χρονιά σε χρονιά. Η εξέλιξη των γενεών του εντόμου, οι κλιματικές συνθήκες που επικρατούν σε κάθε ελαιοκομική ζώνη και η έγκαιρη παρακολούθηση των πληθυσμών του αποτελούν παράγοντες που καθορίζουν τόσο το μέγεθος του προβλήματος όσο και την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων.

Με αφορμή την τρέχουσα περίοδο, συνομιλήσαμε με τον έμπειρο γεωπόνο και Προϊστάμενο του Κέντρου Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Ιωαννίνων, κ. Ανδρέα Καμπλέτσα, σχετικά με τον πυρηνοτρήτη, τη βιολογία του εντόμου και τη σημασία της σωστής ενημέρωσης των παραγωγών.

Ο πυρηνοτρήτης ως εχθρός της ελιάς

Ο πυρηνοτρήτης (Prays oleae) αποτελεί έναν από τους σπουδαιότερους εχθρούς της ελιάς και αναπτύσσει τρεις γενεές κατά τη διάρκεια του έτους. Οι προνύμφες κάθε γενεάς προσβάλλουν διαφορετικά όργανα του δένδρου, γι’ αυτό και διακρίνονται σε φυλλόβια, ανθόβια και καρπόβια γενεά.

Η εμφάνιση, η εξέλιξη των γενεών και η ένταση των προσβολών διαφοροποιούνται ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν σε κάθε περιοχή, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη συστηματική παρακολούθηση των πληθυσμών του εντόμου. Ειδικότερα, οι κλιματικές συνθήκες, αλλά και οι ποικιλίες ελιάς που καλλιεργούνται σε κάθε περιοχή, είτε πρόκειται για πρώιμες, μεσοπρώιμες ή όψιμες, επηρεάζουν τον ρυθμό εμφάνισης του εντόμου. Ως αποτέλεσμα, η εικόνα του εχθρού και οι ανάγκες διαχείρισής του ενδέχεται να διαφέρουν ακόμη και μεταξύ γειτονικών ελαιοκομικών περιοχών. Για τον λόγο αυτό, ιδιαίτερη σημασία έχει η παρακολούθηση των τοπικών δεδομένων, ώστε να προσδιορίζεται με ακρίβεια το στάδιο ανάπτυξης του πυρηνοτρήτη σε κάθε περιοχή.

Η καρπόβια γενεά και οι ζημιές που προκαλεί

Αυτή την περίοδο το ενδιαφέρον των παραγωγών στρέφεται στην καρπόβια γενεά του πυρηνοτρήτη, η οποία συνδέεται άμεσα με απώλειες καρπών κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου. Τα ενήλικα έντομα ωοτοκούν πάνω στους νεαρούς καρπούς και οι προνύμφες που εκκολάπτονται εισέρχονται άμεσα στο εσωτερικό τους.

Αρχικά οι προνύμφες τρέφονται από τη σάρκα του καρπού, προκαλώντας ένα πρώτο κύμα καρπόπτωσης στις αρχές του καλοκαιριού. Οι μικροί καρποί ξηραίνονται και πέφτουν, καθώς διακόπτεται η επικοινωνία μεταξύ ποδίσκου και σάρκας. Στη συνέχεια οι προνύμφες εισχωρούν στον σχηματισμένο πυρήνα, όπου συνεχίζουν την ανάπτυξή τους. Η προσβολή αυτή οδηγεί σε σταδιακή νέκρωση των καρπών και τελικά σε ένα δεύτερο κύμα καρπόπτωσης το φθινόπωρο, το οποίο είναι συνήθως και το πιο εμφανές στους παραγωγούς.

Όπως επισημαίνεται, η πρώτη καρπόπτωση συχνά περνά απαρατήρητη, ενώ η δεύτερη είναι εκείνη που μπορεί να προκαλέσει ανησυχία, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις αυξημένων πληθυσμών του εντόμου.

Η έκταση της ζημιάς δεν είναι ίδια κάθε χρονιά, καθώς επηρεάζεται τόσο από τον πληθυσμό του πυρηνοτρήτη που αναπτύσσεται στον ελαιώνα όσο και από το φορτίο των δέντρων. Για τον λόγο αυτό, η αξιολόγηση της κατάστασης θα πρέπει να γίνεται με βάση τα δεδομένα κάθε ελαιώνα και όχι μόνο την παρουσία του εντόμου.

Δεν είναι όλες οι περιοχές ίδιες

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία που αναδείχθηκαν κατά τη συζήτηση είναι ότι δεν υπάρχουν ενιαίες ημερομηνίες ή κοινά χρονοδιαγράμματα για όλες τις περιοχές της χώρας. «Κάθε περιοχή έχει τις δικές της κλιματικές συνθήκες», γεγονός που επηρεάζει τόσο την εμφάνιση όσο και την εξέλιξη των γενεών του πυρηνοτρήτη.

Αυτό σημαίνει ότι οι πληροφορίες που ισχύουν για μία περιοχή δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτούσιες σε μια άλλη. Για τον λόγο αυτό, οι παραγωγοί θα πρέπει να βασίζονται στα δεδομένα που αφορούν τη δική τους ελαιοκομική ζώνη και όχι σε γενικές εκτιμήσεις ή εμπειρικές πρακτικές που εφαρμόζονται αλλού.

Οι παγίδες και οι δειγματοληψίες δείχνουν τον σωστό χρόνο επέμβασης

Η παρακολούθηση των πληθυσμών αποτελεί το σημαντικότερο εργαλείο για τη λήψη σωστών αποφάσεων. Σε περιοχές όπου ο πυρηνοτρήτης εμφανίζει αυξημένη παρουσία ή όπου είχαν παρατηρηθεί υψηλοί πληθυσμοί σε προηγούμενες γενεές, είναι απαραίτητη η συστηματική παρακολούθηση της καρπόβιας γενεάς μέσω φερομονικών παγίδων και δειγματοληψιών καρπών.

Οι παγίδες επιτρέπουν την καταγραφή της πτήσης των ακμαίων αρσενικών εντόμων, με τις καταμετρήσεις να πραγματοποιούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα, συνήθως κάθε 3 έως 5 ημέρες. Παράλληλα, οι τακτικοί έλεγχοι στους νεαρούς καρπούς δίνουν εικόνα για την εναπόθεση αυγών και τις εκκολάψεις. Μόνο μέσα από αυτή τη διαδικασία μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια η χρονική στιγμή κατά την οποία απαιτείται επέμβαση.

Εφόσον διαπιστωθεί εναπόθεση αυγών σε υψηλό ποσοστό καρπών, μπορεί να απαιτηθεί επέμβαση με εγκεκριμένα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, κατάλληλα για το σύστημα καλλιέργειας που εφαρμόζει ο παραγωγός (συμβατική ή βιολογική). Καθοριστικής σημασίας είναι ο σωστός χρόνος εφαρμογής, καθώς η αντιμετώπιση είναι αποτελεσματικότερη πριν οι προνύμφες εισέλθουν στον πυρήνα του καρπού.

Όπως τονίστηκε χαρακτηριστικά, «δεν αρκεί να γνωρίζουμε ότι υπάρχει πυρηνοτρήτης στην περιοχή, πρέπει να γνωρίζουμε πότε ακριβώς δραστηριοποιείται». Η έγκαιρη γνώση της πτήσης του εντόμου και της εξέλιξης των προσβολών είναι εκείνη που καθορίζει και την επιτυχία της αντιμετώπισης.

Η σημασία της συνεργασίας παραγωγών, γεωπόνων και υπηρεσιών

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση του πυρηνοτρήτη δεν βασίζεται μόνο στα διαθέσιμα μέσα φυτοπροστασίας, αλλά κυρίως στην ορθή πληροφόρηση και στον σωστό χρόνο εφαρμογής των μέτρων. Οι γεωπόνοι που παρακολουθούν τις καλλιέργειες και οι αρμόδιες υπηρεσίες διαθέτουν δίκτυα παρακολούθησης και στοιχεία από παγίδες πεδίου, τα οποία επιτρέπουν τον προσδιορισμό της εμφάνισης των γενεών και της έντασης των πληθυσμών στις περιοχές ευθύνης τους.

Για τον λόγο αυτό, η συνεχής επικοινωνία των παραγωγών με τον γεωπόνο που τους παρακολουθεί, αλλά και η αξιοποίηση των ενημερωτικών δελτίων των αρμόδιων υπηρεσιών, αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη λήψη ορθών αποφάσεων. «Η σωστή ενημέρωση είναι εξίσου σημαντική με την ίδια την επέμβαση», καθώς επιτρέπει στον παραγωγό να δράσει την κατάλληλη στιγμή και όχι εκ των υστέρων, όταν η ζημιά έχει ήδη εγκατασταθεί μέσα στον καρπό.

Έτσι, σε μια περίοδο όπου οι ελαιοπαραγωγοί παρακολουθούν με αυξημένο ενδιαφέρον την εξέλιξη του πυρηνοτρήτη, η γνώση των τοπικών δεδομένων, η αξιοποίηση των δικτύων παρακολούθησης και η συνεργασία με τους ειδικούς παραμένουν τα σημαντικότερα εφόδια για την προστασία της παραγωγής.

Τα προβλήματα που έχουν να αντιμετωπίσουν οι ελαιοκαλλιεργητές λόγω της Κλιματικής Αλλαγής, παρουσιάστηκαν κατά την κοινή συνεδρίαση της Επιτροπής Περιβάλλοντος και Περιφερειών της Βουλής.

Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης παρουσιάστηκαν διάφορα δυσμενή σενάρια για την επίπτωση της αύξησης της θερμοκρασίας στον πλανήτη και πως αυτά θα επηρεάσουν την ελαιοκαλλιέργεια στο μέλλον. Το γεγονός αυτό έχει εξαιρετική σημασία για τη χώρα δεδομένου ότι το 1/3 των δενδροκαλλιεργειών της, αφορούν ελιές επιτραπέζιες ή για την παραγωγή ελαιόλαδου και σπανιότατα πατέ κ.ά.

Κατά την πρόεδρο της Επιτροπής Περιβάλλοντος της Βουλής, Δρ. Διονυσία Αυγερινοπούλου, η Ελλάδα είναι η 3η μεγαλύτερη χώρα παραγωγός ελαιόλαδου διεθνώς, αλλά και εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με περισσότερα από 132 εκατομμύρια ελαιόδεντρα να καλλιεργούνται σε μεγάλο μέρος της επικράτειας. Κατέχει την πρώτη θέση σε ποσοστό παραγωγής εξαιρετικού παρθένου ελαιόλαδου, καθώς πάνω από το 80% της εγχώριας παραγωγής ανήκει σε αυτή την ποιοτική κατηγορία. Σύμφωνα δε, με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιολάδου έχει τη μεγαλύτερη κατανάλωση ελαιόλαδου ανά κάτοικο στην Ευρωπαϊκή Ένωση με περίπου 9,3 κιλά ανά άτομο ετησίως.

ΟΙ ΕΛΑΙΟΠΑΡΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΕ

Σύμφωνα με τη μελέτη του ΕΛΓΟ - ΔΗΜΗΤΡΑ, η Ισπανία ηγείται της παγκόσμιας παραγωγής, συνεισφέροντας περίπου το 45% της παγκόσμιας παραγωγής ελαιολάδου, ακολουθούμενη από την Ιταλία (10%), την Ελλάδα (7%) και την Πορτογαλία (6%)

• Όσον αφορά στις εξαγωγές, η Ισπανία ηγείται επίσης, αντιπροσωπεύοντας το 40% των παγκόσμιων εξαγωγών ελαιόλαδου, ακολουθούμενη από την Ιταλία (20%) και την Τυνησία (16%).
• Από την πλευρά των εισαγωγών, οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας, αντιπροσωπεύοντας το 34% των παγκόσμιων εισαγωγών, ακολουθούμενες από τη Βραζιλία με 9%
• Από το 2021 έως το 2024, η περιοχή της Μεσογείου—ιδιαίτερα η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ιταλία και η Ελλάδα—αντιμετώπισαν χαμηλότερα και ακανόνιστα πρότυπα βροχόπτωσης, ξηρασίες και θερμοκύματα που επηρέασαν σημαντικά την παραγωγή ελαιόλαδου.
• Η παγκόσμια παραγωγή ελαιόλαδου μειώθηκε από 3,42 εκατ. τόνους την περίοδο 2021–22 σε 2,57 εκατ. τόνους το 2022–23 και μειώθηκε περαιτέρω σε 2,41 εκατ. τόνους το 2023–24.
• Αυτό αντιπροσώπευε μείωση 26% στην παγκόσμια παραγωγή σε σύγκριση με το προηγούμενο εμπορικό έτος (2022–23), και πτώση 23% σε σχέση με τον πενταετή μέσο όρο.
• Το 2024/25, η παραγωγή ανέκαμψε στους 3,4 εκατ. τόνους, οδηγούμενη από την ανάκαμψη των μεσογειακών παραγωγών, αντιπροσωπεύοντας αύξηση 32%, κυρίως λόγω της ανάκαμψης 48% στην Ισπανία σε περίπου 1,26 εκατ. τόνους, μαζί με αυξήσεις στην Ελλάδα και στην Πορτογαλία.

ΠΛΗΤΤΕΤΑΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ ΠΟΥ ΠΑΡΑΓΕΙ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΤΟΥ ΠΛΑΝΗΤΗ

Μιλώντας στην Επιτροπή Περιβάλλοντος της Βουλής ο Μανώλης Κεφαλογιάννης, ευρωβουλευτής της ΝΔ και μέλος της Επιτροπής Γεωργίας και Ανάπτυξης της Υπαίθρου σημείωσε πως η Μεσόγειος παράγει περίπου το 95% του παγκόσμιου ελαιόλαδου αλλά συγκαταλέγεται στις περιοχές που πλήττονται περισσότερο από τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης.

Ο κ. Κεφαλογιάννης υποστήριξε πως μετά από 2 συνεχόμενα χρόνια έντονης ξηρασίας στην Ισπανία, η παραγωγή ελαιόλαδου υποχώρησε κάτω από το 1 εκατομμύριο τόνους, προκαλώντας μεγάλη αύξηση των διεθνών τιμών. Ωστόσο, την περίοδο 2024/2025, η παραγωγή στην Ισπανία ανέκαμψε στα περίπου 1,4 εκατομμύρια τόνους, οδηγώντας σε σημαντική πτώση των τιμών έως και στα 3.200 ευρώ ανά τόνο τον Μάρτιο του 2025.

Την ίδια στιγμή, οι τιμές του ιταλικού εξαιρετικά παρθένου ελαιόλαδου, τόνισε,  παρέμειναν πάνω από τις 9.000 ευρώ ανά τόνο, γεγονός που αποδεικνύει τη μεγάλη αστάθεια που επικρατεί πλέον στην αγορά. Παράλληλα, η παραγωγή στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 43% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο, ενώ στην Πορτογαλία αυξήθηκε κατά 21%, στην Τυνησία κατά 55% και στην Τουρκία κατά 109%. Αυτές οι ακραίες μεταβολές μέσα σε μόλις μία καλλιεργητική περίοδο αποτυπώνουν το μέγεθος της αβεβαιότητας που δημιουργεί η κλιματική κρίση για ολόκληρο τον αγροτικό τομέα της Μεσογείου.

ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΤΑ ΕΛΑΙΟΔΕΝΤΡΑ ΣΤΟΝ ΑΓΡΟ

Ο Πέτρος Ρούσσος, καθηγητής Δενδροκομίας – Ελαιοκομίας και διευθυντής του Εργαστηρίου Δενδροκομίας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών στις διαφάνειες που παρουσίασε εξήγησε πως η ελιά λόγω της αλλαγής του καιρού επηρεάζεται τις διάφορες εποχές του χρόνου δίνοντας μειωμένη παραγωγή.

• Επηρεάζεται το δέντρο κατά το στάδιο της άνθισης του καρπού την άνοιξη λόγω των υψηλών θερμοκρασιών των έντονων βροχοπτώσεων αλλά κι από τις λασποβροχές. Αυτά τα γεγονότα έχουν αποτέλεσμα την ξήρανση του γυρεοκόκκου, την αφυδάτωση του στίγματος και τα προβλήματα γονιμοποίησης.
• Οι υψηλές θερμοκρασίες το καλοκαίρι επηρεάζουν τη βλάστηση και μειώνουν την παραγωγή ενώ έχουν επιπτώσεις και στην ποιότητα του ελαιόκαρπου, όταν οι βροχοπτώσεις είναι μειωμένες ή σχεδόν ανύπαρκτες.
• Επιπτώσεις υπάρχουν και στους χειμώνες εφόσον είναι πολύ ήπιοι, διότι δημιουργούνται συνθήκες τέτοιες ώστε τα δέντρα μπορούν να ξεραθούν ή να υπάρξουν προβλήματα στην ποιότητα του καρπού κ.ά.
• Η παρατεταμένη ξηρασία αφήνει περιθώριο σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες να εκδηλωθούν φωτιές, οι οποίες φυσικά και επηρεάζουν την ελαιοκαλλιέργεια.
• Επιπλέον, τίθεται και το θέμα της λειψυδρίας που οδηγεί σε υφάλμυρο νερό, το οποίο έχει συνέπειες στην ανθοφορία, την ανάπτυξη των βλαστών και του καρπού και γενικότερα της παραγωγής.

Στις επιπτώσεις που θα έχει η νεα ΚΑΠ στον ελαιοκομικό τομέα αναφέρεται σε συνέντευξη που έδωσε στον ΑγροΤύπο ο κ. Βασίλης Πυργιώτης, Αντιπρόεδρος της Ομάδας Εργασίας ελαιολάδου και επιτραπέζιας ελιάς της Copa-Cogeca.

Όπως τονίζει η νέα ΚΑΠ φέρνει αλλαγές. Μερικές μπορούν να αξιοποιηθούν, εφόσον υπάρξει πολιτική βούληση. Άλλες δημιουργούν κινδύνους που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε.

Θα προσπαθήσω να εστιάσω στον ελαιοκομικό τομέα, μιλώντας ως αντιπρόεδρος της Ομάδας Εργασίας της Copa-Cogeca, της κοινής φωνής των αγροτών και των αγροτικών συνεταιρισμών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, έχοντας παράλληλα κατά νου την ελληνική πραγματικότητα.

Ας ξεκινήσουμε όμως από το που βρισκόμαστε σήμερα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση παράγει περίπου το 60% του παγκόσμιου ελαιολάδου, στοιχείο που συνδέεται άμεσα με τη γεωργία και τις αγροτικές μας περιοχές. Ωστόσο, ο τομέας βρίσκεται υπό έντονη πίεση από πολλές πλευρές.

Ο ανταγωνισμός από τρίτες χώρες εντείνεται. Η Τυνησία, το Μαρόκο και η Τουρκία επενδύουν μαζικά στην παραγωγή και στις εξαγωγές τους, με κόστη που δεν συγκρίνονται με τα ευρωπαϊκά και συχνά χωρίς αυτές να τηρούν τα ίδια περιβαλλοντικά και ποιοτικά πρότυπα.

Παράλληλα, η κλιματική αλλαγή επηρεάζει ήδη την παραγωγή. Τα έτη 2022, 2023 και 2024 ήταν από τα πιο δύσκολα για τον τομέα, με χαμηλές αποδόσεις, ακραία φαινόμενα και ξηρασία, και η τάση αυτή δεν φαίνεται να αναστρέφεται.

Στην Ελλάδα, όλα αυτά γίνονται ακόμη πιο έντονα: μικρός και κατακερματισμένος κλήρος, νησιωτικότητα, έλλειψη εργατικών χεριών και γήρανση του αγροτικού πληθυσμού. Με απλά λόγια, ο Έλληνας ελαιοπαραγωγός δεν αντιμετωπίζει έναν κίνδυνο, αλλά πολλούς. Και αυτό είναι κρίσιμο, γιατί η συζήτηση για την πολιτική που ακολουθεί δεν γίνεται αποκομμένα, αλλά μέσα σε αυτό το απαιτητικό περιβάλλον.

Ας έρθουμε τώρα στη νέα ΚΑΠ. Και εδώ θέλω να είμαι πολύ συγκεκριμένος, γιατί συχνά η συζήτηση χάνεται στις λεπτομέρειες, ενώ τα βασικά στοιχεία καθορίζουν την κατεύθυνση της πολιτικής.

Τον Ιούλιο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όπως αναφέραμε παρουσίασε τις νομοθετικές της προτάσεις για την περίοδο 2028–2034.

Αυτό που πρέπει να γίνει σαφές από την αρχή, είναι ότι η πρόταση αυτή δεν είναι μια απλή τεχνική αναθεώρηση - είναι μια ουσιαστική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η πολιτική.

Κεντρικό στοιχείο αυτής της αλλαγής είναι η μετάβαση από τα Στρατηγικά Σχέδια της ΚΑΠ σε ένα νέο πλαίσιο Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων Εταιρικής Σχέσης.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι απομακρυνόμαστε από μια πραγματικά κοινή πολιτική και κινούμαστε προς ένα σύστημα όπου η υλοποίηση καθορίζεται σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο - δηλαδή, από μία ΚΑΠ, σε 27 διαφορετικές προσεγγίσεις. Αυτό δίνει μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη μέλη, αλλά συνεπάγεται και λιγότερες κοινές εγγυήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Αυτή η αλλαγή έχει πολύ συγκεκριμένες επιπτώσεις για επιμέρους τομείς, και ιδιαίτερα για τον ελαιοκομικό τομέα. Ας δούμε λοιπόν δύο πολύ σημαντικές αλλαγές.

Πρώτον, καταργείται ο δεσμευμένος προϋπολογισμός για τα γνωστά σε όλους μας προγράμματα ΟΕΦ, δηλαδή για τις Οργανώσεις Ελαιουργικών Φορέων. Πιο συγκεκριμένα, καταργείται το υφιστάμενο πλαίσιο στήριξης του Άρθρου 88, χωρίς σαφή πρόβλεψη για την αντικατάστασή του στο νέο σύστημα. Να υπενθυμίσω ότι μιλάμε για έναν εγγυημένο ετήσιο προϋπολογισμό της τάξης των 10,6 εκατομμυρίων ευρώ για την Ελλάδα, 34,6 εκατομμυρίων για την Ιταλία και περίπου μισού εκατομμυρίου για τη Γαλλία.

Με τη νέα πρόταση, απομακρυνόμαστε από μια τομεακή προσέγγιση στήριξης και περνάμε σε ένα πιο οριζόντιο μοντέλο, όπου όλες οι τομεακές παρεμβάσεις εντάσσονται σε έναν κοινό «κουμπαρά». Αυτό σημαίνει ότι, στην πράξη, ο ελαιοκομικός τομέας καλείται να ανταγωνιστεί άλλους τομείς για πόρους μέσα στο ίδιο δημοσιονομικό πλαίσιο, χωρίς σαφείς εγγυήσεις για το ύψος και τη συνέχεια της στήριξης.

Δεύτερον, αλλάζει ουσιαστικά και το επίπεδο στήριξης των Οργανώσεων Παραγωγών. Η ενωσιακή συνεισφορά περιορίζεται στο 4,1% έως 5% της εμπορευθείσας αξιας, έναντι επιπέδων, που έφταναν έως το 30%, στο υφιστάμενο πλαίσιο και, ακόμη και μετά τη σταδιακή μείωση, παρέμεναν σε επίπεδα που επέτρεπαν τη λειτουργία και τον προγραμματισμό των Οργανώσεων Παραγωγών.

Αυτό δεν είναι απλώς μια μείωση - είναι μια αλλαγή που περιορίζει σημαντικά τη δυνατότητα των Οργανώσεων να σχεδιάζουν και να υλοποιούν επενδύσεις, να συγκεντρώνουν την προσφορά και να ενισχύουν τη θέση των παραγωγών στην αγορά. Και ιδιαίτερα για χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η συλλογική οργάνωση βρίσκεται ακόμη σε φάση ενίσχυσης, μια τέτοια εξέλιξη θέτει σε κίνδυνο τη δυναμική που έχει αρχίσει να διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια.

Θα πρέπει, ωστόσο, να αναγνωριστεί ότι η πρόταση περιλαμβάνει ορισμένα στοιχεία ευελιξίας στη συγχρηματοδότηση, τα οποία όμως δεν επαρκούν για να αντισταθμίσουν τη συνολική μεταβολή του πλαισίου.

Το ερώτημα, λοιπόν, είναι απλό: τι σημαίνουν όλα αυτά στην πράξη; Για τον παραγωγό, για τον τομέα, για τη χώρα;

Πρώτον, σημαίνουν κίνδυνο άνισης στήριξης μεταξύ κρατών μελών. Όταν η πολιτική αφήνεται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών, χωρίς ισχυρές κοινές εγγυήσεις, δημιουργούνται ανισορροπίες.

Δεύτερον, οδηγούν σε αποδυνάμωση των Οργανώσεων Παραγωγών. Οι ΟΕΦ δεν αποτελούν γραφειοκρατικές δομές, αλλά το βασικό εργαλείο μέσα από το οποίο οι μικροί παραγωγοί οργανώνονται, αποκτούν συλλογική δύναμη και υλοποιούν επενδύσεις.

Αν αυτή η στήριξη μειωθεί δραστικά, δεν χάνεται απλώς ένα χρηματοδοτικό εργαλείο - περιορίζεται η ίδια η δυνατότητα συλλογικής ανάπτυξης που έχει αρχίσει να διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια. Και αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για την Ελλάδα, όπου το ενδιαφέρον για τη δημιουργία και ενίσχυση Οργανώσεων Παραγωγών και ΟΕΦ υπήρξε έντονο, ακριβώς γιατί αποτελούν τον βασικό μηχανισμό οργάνωσης και πρόσβασης των παραγωγών στην αγορά. Μια τέτοια μεταβολή κινδυνεύει να ανακόψει αυτή τη δυναμική.

Τρίτον, σημαίνουν άμεσο πλήγμα για τον Έλληνα ελαιοπαραγωγό. Ο ελληνικός τομέας έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, τα αναφέραμε προηγουμένως. Σε αυτό το περιβάλλον, ο μεμονωμένος παραγωγός δεν μπορεί να σταθεί μόνος του απέναντι στις αγορές, ενώ παράλληλα τίθεται ζήτημα πρόσβασης και αδυναμίας συμμετοχής λόγω αυξημένης πολυπλοκότητας και διοικητικών απαιτήσεων.

Τέλος, υπάρχει και ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα που πρέπει να έχουμε υπόψη. Αν η συμφωνία για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο καθυστερήσει, υπάρχει πραγματικός κίνδυνος τα προγράμματα των ΟΕΦ να βρεθούν χωρίς συνέχεια το 2028. Και αυτό δεν είναι κάτι θεωρητικό.

Το έχουμε ήδη δει στην πράξη στην Ελλάδα το 2023, όπου, λόγω καθυστερήσεων και διοικητικών δυσλειτουργιών, χάθηκε ο προϋπολογισμός του πρώτου έτους. Μάλιστα, ακόμα και σήμερα διοικητικές καθυστερήσεις επηρεάζουν την εκκαθάριση και την ομαλή λειτουργία των προγραμμάτων.

Αυτό δείχνει ξεκάθαρα τι σημαίνει «ασυνέχεια» στην πράξη — και είναι ένα σενάριο που δεν μπορούμε να δούμε σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Σε αυτό το πλαίσιο, η θέση της ομάδας εργασίας ελαιολάδου και επιτραπέζιας ελιάς της Copa-Cogeca, όπως έχει διαμορφωθεί τους τελευταίους μήνες, είναι ξεκάθαρη.

Πρώτον, ζητάμε τη διατήρηση διακριτού προϋπολογισμού για τον ελαιοκομικό τομέα. Η πλήρης ένταξη της στήριξης στα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης, χωρίς δέσμευση πόρων, δημιουργεί αβεβαιότητα και οι παραγωγοί δεν μπορούν να επενδύσουν σε αυτό το περιβάλλον. Χρειαζόμαστε ορατότητα, σταθερότητα και εγγυήσεις.

Δεύτερον, ζητάμε ουσιαστική στήριξη στις Οργανώσεις Παραγωγών, όχι σε συμβολικό επίπεδο. Η θέση της Copa-Cogeca είναι ξεκάθαρη: το προτεινόμενο ανώτατο επίπεδο στήριξης είναι χαμηλό. Αν δεν διασφαλιστεί χρηματοδότηση, οι Οργανώσεις Παραγωγών δεν θα μπορέσουν να συνεχίσουν να επιτελούν τον ρόλο τους, ιδιαίτερα οι μικρότερες και αναδυόμενες οργανώσεις που χρειάζονται στήριξη.

Τρίτον, ζητάμε αναγνώριση και προστασία των παραδοσιακών ελαιώνων. Οι αιωνόβιοι ελαιώνες της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Ισπανίας δεν είναι παρωχημένα συστήματα, αλλά ζωντανά παραγωγικά οικοσυστήματα με σημαντική περιβαλλοντική, κοινωνική και πολιτιστική αξία. Η νέα ΚΑΠ πρέπει να τους αντιμετωπίζει ως στρατηγικό πλεονέκτημα και όχι ως πρόβλημα.

Τέταρτον, χρειάζονται στοχευμένα εργαλεία για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Αυτό σημαίνει στήριξη επενδύσεων για αναδιάρθρωση και εκσυγχρονισμό, καθώς η μετάβαση σε πιο ανταγωνιστικά παραγωγικά μοντέλα απαιτεί πόρους, τους οποίους οι παραγωγοί δεν μπορούν να καλύψουν μόνοι τους.

Πέμπτον, είναι απαραίτητη η επικαιροποίηση των εργαλείων διαχείρισης της αγοράς. Από τα μέτρα ιδιωτικής αποθεματοποίησης μέχρι τις τιμές αναφοράς, πολλά από τα εργαλεία δεν αντανακλούν πλέον την πραγματικότητα της αγοράς και αυτό πρέπει να διορθωθεί.

Τέλος, είναι κρίσιμη η ενίσχυση των δράσεων προώθησης και ενημέρωσης για τη διατήρηση και διεύρυνση των αγορών των ευρωπαϊκών ελαιοκομικών προϊόντων, καθώς και για την ανάδειξη της διατροφικής και πολιτιστικής τους αξίας. Σε αυτό το πλαίσιο, θεωρούμε σημαντική την ένταξη του ελαιολάδου στο Ευρωπαϊκό Σχολικό Πρόγραμμα, από το οποίο απουσιάζει.

Ο στόχος δεν είναι να διατηρήσουμε ό,τι υπήρχε, αλλά να διασφαλίσουμε ότι η μετάβαση δεν θα δημιουργήσει αβεβαιότητα όπου απαιτείται σταθερότητα και δεν θα αποδυναμώσει έναν τομέα που χρειάζεται ενίσχυση.

Ο ελαιοκομικός τομέας δεν χρειάζεται απλώς να επιβιώσει. Χρειάζεται να εξελιχθεί, να εκσυγχρονιστεί και να ανταγωνιστεί σε ένα πιο απαιτητικό διεθνές περιβάλλον. Για να γίνει αυτό, η Ευρώπη πρέπει να παραμείνει παρούσα ως εγγυητής, χρηματοδότης και πολιτικός εταίρος.

Το διακύβευμα δεν είναι μόνο η διατήρηση της παραγωγής, αλλά το μέλλον ενός τομέα σε όλη την ποικιλομορφία του - από τον παραδοσιακό ελαιώνα της Κρήτης μέχρι τη σύγχρονη συνεταιριστική μονάδα της Ισπανίας και από τον μικρό παραγωγό σε ένα νησί του Ιουνίου μέχρι τον νέο αγρότη που επενδύει στην ύπαιθρο. Αυτό υπερασπίζεται η ομάδα εργασίας ελαιολάδου και επιτραπέζιας ελιάς της Copa-Cogeca. Αυτό είναι το μήνυμα που θέλω να αφήσω σήμερα. Γιατί, στο τέλος της ημέρας, η συζήτηση για την ΚΑΠ δεν είναι τεχνική άσκηση. Είναι επιλογή για το τι γεωργία θέλουμε στην Ευρώπη τα επόμενα χρόνια.

Με στόχο την εκπροσώπηση ενός ταχέως αναπτυσσόμενου κλάδου, ο οποίος μέχρι σήμερα είχε λάβει περιορισμένη προσοχή και στήριξη στις Βρυξέλλες, οι ASSOM (Ιταλία), ΠΕΜΕΤΕ (Ελλάδα) και Asemesa (Ισπανία) ίδρυσαν, στην έδρα της Confagricoltura, την ευρωπαϊκή ομοσπονδία του κλάδου.

Η συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την ενίσχυση ενός αναπτυσσόμενου τομέα που μέχρι σήμερα παρέμενε σε μεγάλο βαθμό εκτός του ενδιαφέροντος των ευρωπαϊκών θεσμών αποτελεί τον βασικό στόχο της EFOI (European Federation of Olive Industry), η οποία ιδρύθηκε από τις ASSOM (Ιταλία), ΠΕΜΕΤΕ (Ελλάδα) και Asemesa (Ισπανία).

Η Ομοσπονδία, με έδρα τη Ρώμη, θα έχει ως Πρόεδρο τον Ισπανό Francisco Torrent Cruz, ο οποίος είναι επίσης Πρόεδρος της Asemesa.

Η επίσημη παρουσίαση της Ομοσπονδίας πραγματοποιήθηκε στο Palazzo della Valle, έδρα της Confagricoltura στη Ρώμη.

Τα στοιχεία περιγράφουν έναν δυναμικό κλάδο με εξαιρετικές προοπτικές ανάπτυξης. Ενισχυμένες από τη σύνδεσή τους με τη Μεσογειακή Διατροφή -της οποίας αποτελούν αναπόσπαστο μέρος- και από την τάση για υγιεινή διατροφή, οι επιτραπέζιες ελιές έχουν κατακτήσει καταναλωτές σε περίπου 100 χώρες. Τα τελευταία πέντε χρόνια, η ευρωπαϊκή παραγωγή αυξήθηκε κατά 7%, ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο η αύξηση ανήλθε στο 8%. Κατά την ελαιοκομική περίοδο 2024-2025, η παραγωγή επιτραπέζιων ελιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν περίπου 858.000 τόνοι, ενώ η διεθνής αγορά διακινεί κατά μέσο όρο περισσότερους από 3 εκατομμύρια τόνους ετησίως.

Μόνο στην Ευρώπη, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Διεθνούς Ελαιοκομικού Συμβουλίου (IOC), η κατανάλωση επιτραπέζιων ελιών προσεγγίζει τους 600.000 τόνους. Οι βασικοί καταναλωτές του προϊόντος είναι οι ίδιες οι παραγωγικές χώρες, ωστόσο ισχυρή ζήτηση καταγράφεται και σε αγορές πολύ μακριά από τη μεσογειακή κουλτούρα, όπως οι ΗΠΑ, η Βραζιλία και ο Καναδάς.

Πέρα από την αδιαμφισβήτητη οικονομική σημασία του, ο κλάδος διαθέτει και έντονη κοινωνική διάσταση, καθώς δημιουργεί θέσεις απασχόλησης σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, ιδιαίτερα σε αγροτικές και μειονεκτικές περιοχές. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της EFOI, περίπου 80.000 αγροτικές εκμεταλλεύσεις στην Ευρώπη δραστηριοποιούνται στην παραγωγή επιτραπέζιας ελιάς.

Η ύπαρξη μόνιμης εκπροσώπησης στις Βρυξέλλες θα επιτρέψει επίσης την υπεράσπιση του κλάδου απέναντι σε ζητήματα όπως οι διεθνείς εμπορικές συμφωνίες. Όπως για παράδειγμα οι δασμοί των ΗΠΑ ή η συμφωνία ΕΕ-Mercosur, η οποία δεν διασφαλίζει πραγματική αμοιβαιότητα ως προς τα πρότυπα και τις μεθόδους παραγωγής που υποχρεούνται να τηρούν οι Ευρωπαίοι αγρότες και οι βιομηχανίες της ΕΕ.

Τα διαφορετικά πρότυπα παραγωγής και εργασίας δημιουργούν σημαντικές δυσκολίες για τις ευρωπαϊκές  επιχειρήσεις έναντι ανταγωνιστριών χωρών -όπως εκείνες της Βόρειας Αφρικής- που βρίσκονται ακριβώς έξω από τα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα ζητήματα αυτά ανακύπτουν σε ένα περιβάλλον ήδη επιβαρυμένο από αθέμιτο ανταγωνισμό, εμπορικές διαφορές και έλλειψη ουσιαστικής ευρωπαϊκής στήριξης. Η ανάγκη δημιουργίας αυτόνομης εκπροσώπησης προκύπτει ακριβώς από τα δεδομένα αυτά, τα οποία αποδεικνύουν ότι ο κλάδος αναπτύσσεται και χρειάζεται έναν ειδικό φορέα εκπροσώπησης.

Με την EFOI, οι τρεις μεγαλύτερες ενώσεις επιχειρήσεων επιτραπέζιας ελιάς επιδιώκουν να δώσουν μια ισχυρή και ενιαία φωνή στις προτάσεις του κλάδου, διαμορφώνοντας από κοινού στρατηγικές και πρωτοβουλίες για τη στήριξη των επιχειρήσεων, με παράλληλη συμμετοχή της ευρύτερης αλυσίδας της ελιάς και του ελαιολάδου. Στο πλαίσιο αυτό, η Ομοσπονδία στρέφει το ενδιαφέρον της και στα ευρωπαϊκά προγράμματα προώθησης αγροδιατροφικών προϊόντων, τα οποία μέχρι σήμερα δεν έχουν επιδράσει επαρκώς στην ανταγωνιστικότητα και τη διεθνή θέση των ευρωπαϊκών επιτραπέζιων ελιών.

Στην εκδήλωση παρουσίασης της EFOI, την οποία συντόνισε ο δημοσιογράφος Maurizio Pescari, συμμετείχαν ο Antonio De Mora, Γενικός Γραμματέας της Asemesa και Διευθυντής της EFOI, ο Κώστας Ζούκας, Πρόεδρος της ΠΕΜΕΤΕ, ο Angelo Moreschini, Πρόεδρος της ASSOM, καθώς και ο Massimiliano Giansanti, Πρόεδρος της Confagricoltura και της Copa.

Στην Ισπανία οι προβλέψεις των συνεταιρισμών κάνουν λόγο για μια καλή εξέλιξη φέτος της ανθοφορίας στους ελαιώνες σε σχεδόν ολόκληρη την εθνική επικράτεια.

Οι ειδικοί ωστόσο υπενθυμίζουν ότι η ανθοφορία αποτελεί μόνο την αρχή της παραγωγικής διαδικασίας στα ελαιόδεντρα και είναι νωρίς ακόμη να γίνουν προβλέψεις για τη νέα ισπανική παραγωγή ελαιολάδου.

Όσον αφορά τις τιμές, κατά την τελευταία εβδομάδα φαίνεται να έχουμε μια αύξηση στα παρθένα και lampante ελαιόλαδα.

Σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα από το σύστημα Poolred, από τις 4 έως τις 10 Μαΐου, η τιμή παραγωγού για το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο κυμάνθηκε στα 4,18 ευρώ το κιλό (από 4,34 την προηγούμενη εβδομάδα), στο παρθένο ελαιόλαδο 3,71 ευρώ το κιλό (από 3,59 την προηγούμενη εβδομάδα) και το ελαιόλαδο lampante στα 3,23 ευρώ το κιλό (από 3,21 ευρώ την προηγούμενη εβδομάδα).

Στο μεταξύ, οι αγροτικές οργανώσεις ASAJA, COAG , UPA και Cooperativas Agro-alimentarias, κάλεσαν το ισπανικό Υπουργείο Οικονομικών να μειώσει την φορολογία των ελαιοπαραγωγών για το έτος 2025. Όπως υποστηρίζουν, ο τρέχων δείκτης καθαρής απόδοσης 0,26 για τους ελαιώνες, στο πλαίσιο του απλοποιημένου φορολογικού καθεστώτος, αναγκάζει τους παραγωγούς να πληρώνουν φόρους για ανύπαρκτα κέρδη. Αυτό συμβαίνει - όπως αναφέρουν - σε μια εποχή που ο ελαιοκομικός τομέας αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα.

Οι ισπανικές οργανώσεις επισημαίνουν ότι το 2025 το ελαιόλαδο πωλήθηκε κατά μέσο όρο στα 3,58 ευρώ το κιλό, όταν το κόστος παραγωγής υπερβαίνει τα 4,50 ευρώ το κιλό. Αυτή η κατάσταση έχει αποτέλεσμα απώλειες σχεδόν ενός ευρώ για το κάθε κιλό που παράγουν, κάτι που θέτει σε κίνδυνο την βιωσιμότητα ιδιαίτερα των παραδοσιακών ελαιώνων της χώρας.

Οι ελαιοπαραγωγοί στην Ισπανία φορολογούνται με βάση ένα σύστημα αντικειμενικών δείκτων (módulos), το οποίο λαμβάνει υπόψη την έκταση και το είδος του ελαιώνα και όχι μόνο τα κέρδη.

Παραμένει μειωμένο αυτή την εποχή το εμπορικό ενδιαφέρον για την αγορά του ελαιολάδου στην χώρα μας.

Οι έμποροι φαίνεται να προσπαθούν να μειώσουν τις τιμές, ενώ οι παραγωγοί βλέποντας την αύξηση του κόστους καλλιέργειας δεν φαίνεται να αποφασίζουν να πουλήσουν το προϊόν τους σε χαμηλή τιμή.

Η διεθνή αγορά περιμένει να ακούσει τις προβλέψεις για τη νέα ισπανική παραγωγή ελαιολάδου. Πολλοί πάντως αναμένουν να εξαντληθούν τα αποθέματα της Τυνησίας, που πουλάει σε χαμηλές τιμές, για να υπάρξει κάποια αύξηση στην τιμή.

Ωστόσο αν και η αγορά είναι «παγωμένη» κατάφεραν στην Λακωνία δύο συνεταιρισμοί να έρθουν σε συμφωνία για την πώληση συνολικά 3 βυτίων έξτρα παρθένου ελαιολάδου.

Επίσης, στην Κρήτη ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Ελαιοπαραγωγών Καντάνου - Σελίνου «Ένωση Σελίνου» προχώρησε στην πώληση με διαγωνισμό βιομηχανικού ελαιολάδου.

Όπως ανέφερε στον ΑγροΤύπο ο πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Ελαιοπαραγωγών Παλαιοπαναγιάς κ. Γιώργος Δογαντζής, «προχθές Τετάρτη (6/5) ήρθαμε σε εμπορική συμφωνία για την πώληση, 1 βυτίου, έξτρα παρθένου ελαιολάδου, στην τιμή των 5 ευρώ το κιλό.

Αυτή την περίοδο πάντως δεν έχει ο συνεταιρισμός πολλά αποθέματα ελαιολάδου. Όσον αφορά την νέα καλλιεργητική περίοδο, μετά από τις 25 Μαΐου αναμένεται να έχουμε μια εικόνα της παραγωγής.

Ο συνεταιρισμός πάντως έχει αναλάβει να κάνει τη δακοκτονία για τα μέλη του. Στις 20 Μαΐου θα ξεκινήσουμε την τοποθέτηση παγίδων για το δάκο. Στόχος μας είναι να ξεκινήσουμε νωρίς τη δακοκτονία για να έχουμε καλά αποτελέσματα και μια υψηλή ποιότητα ελαιολάδου».

Από την πλευρά του ο κ. Γεώργιος Κουτσουμπός, πρόεδρος Αγροτικού Ελαιουργικού Συνεταιρισμού (ΑΕΣ) Απιδιάς, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι «στις 6 Μαΐου ήρθαμε σε εμπορική συμφωνία για την πώληση δύο βυτίων έξτρα παρθένου ελαιολάδου στην τιμή των 5 ευρώ το κιλό. Η αγορά πάντως αυτή την περίοδο φαίνεται να είναι «παγωμένη» και είναι πολύ δύσκολη η πώληση ελαιολάδου».

Από την Κρήτη ο κ. Αντώνης Μπιτσάκης, πρόεδρος στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Ελαιοπαραγωγών Καντάνου - Σελίνου «Ένωση Σελίνου», αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «μετά από πλειοδοτικό διαγωνισμό κάναμε συμφωνία για την πώληση 28 τόνων βιομηχανικού ελαιολάδου, οξύτητας 6,20, στην τιμή των 2,54 ευρώ το κιλό. Η προηγούμενη συμφωνία που είχαμε κάνει, τον Απρίλιο, ήταν στα 2,40 ευρώ το κιλό. Όσον αφορά το έξτρα παρθένο στην περιοχή πωλείται στα 4,70 ευρώ το κιλό.

Από τις μέχρι σήμερα εκτιμήσεις βλέπουμε ότι στην Ισπανία αναμένεται η νέα παραγωγή να είναι γύρω στους 1.800.000 τόνους. Στην Τουρκία ακούμε για «βαφτίσια» ελαιολάδου από Συρία και κάνουν λόγο για μια νέα παραγωγή που θα κυμανθεί πάνω από 500.000 τόνους.

Σε περίπου 15 ημέρες θα έχουμε μια εικόνα για τη νέα παραγωγή ελαιολάδου στα Χανιά. Θα πρέπει να μάθουμε να κάνουμε εμπόριο τα επόμενα χρόνια με αυξημένες παραγωγές και να γίνει προσπάθεια να αυξηθεί η κατανάλωση ελαιολάδου στις χώρες της βόρειας Ευρώπης».    
 

Στην υποχρεωτικότητα της δήλωσης συγκομιδής ελαιοκάρπου, από την 1η Οκτωβρίου 2026, αναφέρθηκε ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Γιάννης Ανδριανός, στα εγκαίνια του 11ου Φεστιβάλ Ελαιολάδου και Ελιάς, που πραγματοποιήθηκε στις Γούρνες Ηρακλείου.

Μάλιστα επισήμανε ότι το ΥπΑΑΤ βρίσκεται σε συνεργασία με την ΑΑΔΕ, μετά την υπαγωγή του ΟΠΕΚΕΠΕ στην Ανεξάρτητη Αρχή, για τη διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων και την ομαλή εφαρμογή του νέου εργαλείου.

Ο ΑγροΤύπος επισημαίνει ότι η περίοδος υποβολής της δήλωσης είναι από 1η Οκτωβρίου έως 31 Μαΐου (για την τρέχουσα ελαιοκομική περίοδο) και αφορά περισσότερους από 500.000 ελαιοπαραγωγούς.

Η υποβολή της δήλωσης συγκομιδής είναι υποχρεωτική ακόμη και όταν η παραγωγή είναι μηδενική και επέχει θέση υπεύθυνης δήλωσης.

Ο υπόχρεος ελαιοπαραγωγός εισέρχεται στην ψηφιακή υπηρεσία «Δήλωση Συγκομιδής Ελαιοκομικών Προϊόντων» μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (εδώ) με τη χρήση των κωδικών.

Η δήλωση συγκομιδής γίνεται αμέσως μετά την ολοκλήρωση της συγκομιδής από τον παραγωγό και την ολοκλήρωση της παράδοσης του νωπού ελαιοκάρπου στο ελαιοτριβείο ή στη μονάδα επεξεργασίας – μεταποίησης επιτραπέζιας ελιάς.

Πριν την οριστική υποβολή των δηλώσεων συγκομιδής επιβεβαιώνονται τα στοιχεία που εμπεριέχονται σε αυτές όσον αφορά στις καλλιεργούμενες εκτάσεις, καλλιεργούμενες ποικιλίες και στις αποδόσεις των ελαιοτεμαχίων.

Επίσης πριν την υποβολή της δήλωσης συγκομιδής, όπου απαιτείται, γίνεται επικαιροποίηση των στοιχείων της ελαιοκομικής εκμετάλλευσης, στο Ελαιοκομικό Μητρώο.

Την ευθύνη για την ορθή υποβολή της δήλωσης συγκομιδής φέρουν οι ελαιοπαραγωγοί, ενώ ο έλεγχος και η επαλήθευση των στοιχείων τους πραγματοποιείται από τις αρμόδιες ΔΑΟΚ.

Σε περίπτωση ανακριβούς δήλωσης ποσοτήτων παραδοθέντος ελαιοκάρπου επιβάλλονται πρόστιμα ως εξής:
α) Σε καρπό για ελαιοποίηση επιβάλλεται πρόστιμο 60 € ανά 100 κιλά ελαιοκάρπου της δήλωσης που υπερβαίνει ή υπολείπεται της πραγματικής ποσότητας.
β) Σε καρπό για επιτραπέζια ελιά επιβάλλεται πρόστιμο 150 € ανά 100 κιλά ελαιοκάρπου της δήλωσης που υπερβαίνει ή υπολείπεται της πραγματικής ποσότητας.

Στην περίπτωση μη υποβολής των δηλώσεων συγκομιδής στις αποκλειστικές ημερομηνίες επιβάλλεται στους υπόχρεους χρηματικό πρόστιμο, ως εξής:
α) στους κατόχους εκμεταλλεύσεων από 21 (είκοσι ένα ) έως πενήντα (50) ελαιόδεντρα: εκατό ευρώ (100 €),
β) στους κατόχους εκμεταλλεύσεων από πενήντα ένα έως εκατό (51-100) ελαιόδεντρα: πεντακόσια ευρώ (500 €),
γ) στους κατόχους εκμεταλλεύσεων από εκατόν ένα έως πεντακόσια (101-500) ελαιόδεντρα: χίλια ευρώ (1.000 €),
δ) στους κατόχους εκμεταλλεύσεων από πεντακόσια ένα έως χίλια (501-1000) ελαιόδεντρα: τρεις χιλιάδες ευρώ (3.000 €),
ε) στους κατόχους εκμεταλλεύσεων περισσότερων των χιλιών ένος (1001) ελαιοδέντρων: πέντε χιλιάδες ευρώ (5.000 €).

Οι γεωπόνοι κρούουν τον κώδωνα κινδύνου για τα προβλήματα που μπορούν να δημιουργηθούν για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά από το γλοιοσπόριο της ελιάς και το δάκο.

Ο κ. Απόστολος Ζωντανός, ελαιοπαραγωγός, πρόεδρος Συλλόγου Γεωπόνων Ελεύθερων Επαγγελματιών Μεσσηνίας και Διαχειριστής στην Ομάδα Παραγωγών Βιολογικού Ελαιολάδου Χανδρινού, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι τα ελαιόδεντρα βρίσκονται κοντά στο στάδιο του κροκιάσματος (λίγο πριν την άνθηση). Τα άνθη είναι ευαίσθητα στην προσβολή από το γλοιοσπόριο και αποτελούν σημείο εισόδου του μύκητα στο ελαιόδεντρο.

Από τις επισκέψεις μας στους ελαιώνες βλέπουμε ότι τα περσινά προβλήματα επαναλαμβάνονται και φέτος. Έχουμε πολλές βροχοπτώσεις και αυξημένες υγρασίες. Επίσης έχουμε πολλά μολύσματα στα ελαιόδεντρα.

Το πρόβλημα αφορά τα ελαιόδεντρα της Μεσσηνίας αλλά και άλλες περιοχές που είχαμε αντίστοιχα καιρικά φαινόμενα.

Θα πρέπει να σας επισημάνω ότι η αντιμετώπιση του γλοιοσπορίου όπως και κάθε μυκητολογικής ασθένειας, είναι ευθύνη του παραγωγού.

Οι παραγωγοί θα πρέπει να κάνουν άμεσα τους προληπτικούς ψεκασμούς για το γλοιοσπόριο, το οποίο εισέρχεται από τα άνθη στο ελαιόδεντρο και παραμένει σε λανθάνουσα κατάσταση ως την έναρξη της ωρίμανσης του ελαιόκαρπου, όπου με κατάλληλες συνθήκες εμφανίζει τα γνωστά συμπτώματα (σάπισμα ή μουμιοποίηση του καρπού). Σημαντικό ρόλο παίζει ακόμη ένας ψεκασμός στο στάδιο του μικρού καρπιδίου (τέλος Μαΐου έως μέσα Ιουνίου).

Από την άλλη όμως έχουμε και το πρόβλημα με το δάκο. Από το 2013 λέμε ότι θα πρέπει να τοποθετηθούν οι παγίδες - δείκτες από τις κατά τόπους ΔΑΟΚ, μέχρι τις 15 Μαΐου, για να έχουμε γνώση του πληθυσμού του δάκου.

Για να γίνει αυτό όμως θα πρέπει το ΥπΑΑΤ να τρέξει τις απαραίτητες προσλήψεις για τους παγιδοθέτες. Αν μας ξεφύγει η πρώτη γενιά του δάκου θα έχουμε μεγάλες ζημιές στην παραγωγή.

Θα πρέπει επίσης να έχουν οι ΔΑΟΚ τις δραστικές για να γίνει όποτε κριθεί αναγκαίος ο πρώτος ψεκασμός. 

Πρέπει να γνωρίζουμε από τον Μάιο τι συμβαίνει με το δάκο, για να κάνουμε έγκαιρη διενέργεια των δολωματικών ψεκασμών, ώστε να αντιμετωπιστεί σωστά και να μειωθεί η επίδρασή του στο γλοιοσπόριο.

Σε έκθεση, που εξέδωσε πρόσφατα το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου (IOC), αναφέρεται στη δυναμική που καταγράφει ο παγκόσμιος ελαιοκομικός τομέας, με τις διεθνείς ροές εμπορίου και τις τιμές να αποτυπώνουν μια περίοδο έντονων μεταβολών.

Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία για τον Απρίλιο του 2026 επιβεβαιώνουν ότι η ζήτηση για ελαιόλαδο και επιτραπέζιες ελιές παραμένει ισχυρή, ενώ ταυτόχρονα διαμορφώνονται νέες ισορροπίες μεταξύ των βασικών εξαγωγικών χωρών.

Όπως αναφέρει το IOC χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αγορά της Αυστραλίας, η οποία αναδεικνύεται σε έναν από τους πιο δυναμικούς εισαγωγείς ελαιολάδου.

Κατά την καλλιεργητική περίοδο 2024/25, οι εισαγωγές έφτασαν τους 42.272 τόνους, σημειώνοντας εντυπωσιακή αύξηση 46% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Η ανοδική πορεία συνεχίστηκε και στο πρώτο τρίμηνο της περιόδου 2025/26, με περαιτέρω ενίσχυση κατά 12,5%.

Στο επίκεντρο των εξαγωγών προς την Αυστραλία παραμένουν παραδοσιακές ελαιοπαραγωγικές χώρες όπως η Ισπανία, η Ιταλία και η Ελλάδα, μαζί με την Τουρκία και τον Λίβανο, οι οποίες συνολικά καλύπτουν το 97,3% των εισαγωγών. Ωστόσο, αξιοσημείωτες είναι οι διαφοροποιήσεις στους ρυθμούς αύξησης: η Τουρκία καταγράφει εκρηκτική άνοδο 187,8%, ενώ η Ελλάδα και ο Λίβανος ενισχύονται κατά 162,4% και 158,7% αντίστοιχα. Αντίθετα, οι αυξήσεις από Ισπανία και Ιταλία, αν και σημαντικές, κινούνται σε πιο συγκρατημένα επίπεδα.

Σε επίπεδο προϊόντων, η αγορά συνεχίζει να δίνει σαφή προτεραιότητα στο παρθένο ελαιόλαδο, το οποίο αντιπροσωπεύει σχεδόν τα 3/4 των εισαγωγών (72,9%).

Το υπόλοιπο μερίδιο κατανέμεται κυρίως σε άλλα ελαιόλαδα, ενώ τα πυρηνέλαια διατηρούν οριακή παρουσία.

Η ανοδική τάση δεν περιορίζεται στην Αυστραλία. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι εισαγωγές ελαιολάδου αυξήθηκαν κατά 9,2% στο πρώτο τετράμηνο της καλλιεργητικής περιόδου 2025/26, γεγονός που αποτυπώνει τη διεύρυνση της κατανάλωσης σε πολλές αγορές. Εξαιρέσεις αποτελούν ο Καναδάς και οι Ηνωμένες Πολιτείες, όπου παρατηρείται υποχώρηση.

Παράλληλα, οι εισαγωγές επιτραπέζιων ελιών σημείωσαν άνοδο 7,8%, επιβεβαιώνοντας τη συνολική ενίσχυση της ζήτησης για προϊόντα ελιάς.

Σημαντικές διαφοροποιήσεις καταγράφονται και στις τιμές παραγωγού του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου. Στην Ισπανία, οι τιμές αυξήθηκαν κατά 14,8% φτάνοντας τα 438,5 ευρώ ανά 100 κιλά, ενώ στην Ιταλία σημειώθηκε έντονη πτώση 30,1%. Στην Ελλάδα (Χανιά), οι τιμές παρέμειναν σχετικά σταθερές, με οριακή αύξηση 1,2%.

Σε φάση εκκίνησης εισέρχεται η διαδικασία για τη δακοκτονία της περιόδου 2026–2028, καθώς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων προχωρά στη διενέργεια ηλεκτρονικού ανοικτού διαγωνισμού για την προμήθεια δακοκτόνων υλικών για την κάλυψη των αναγκών του προγράμματος. 

Η προς σύναψη σύμβαση προβλέπεται να έχει διάρκεια δύο ετών, με δυνατότητα παράτασης για ένα ακόμη έτος, καλύπτοντας την περίοδο 2026–2028. Για το έτος 2026, η εκτιμώμενη δαπάνη ανέρχεται σε 12.994.151,84 ευρώ.

Προϋπολογισμός και διάρκεια

Ο συνολικός προϋπολογισμός της προμήθειας ανέρχεται σε 38.038.502 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, δηλαδή 42.993.699,20 ευρώ με ΦΠΑ.

Η σύμβαση προβλέπεται να έχει διάρκεια δύο ετών, με δυνατότητα παράτασης για ένα ακόμη έτος, καλύπτοντας την περίοδο 2026–2028.

Για το έτος 2026, η εκτιμώμενη δαπάνη ανέρχεται σε 12.994.151,84 ευρώ, ενώ για τη διετία 2026–2027 το ποσό διαμορφώνεται σε 29.999.547,36 ευρώ.

Διαδικασία και κριτήριο κατακύρωσης

Ο διαγωνισμός θα πραγματοποιηθεί ως ανοικτή ηλεκτρονική διαδικασία άνω των ορίων.

Κριτήριο κατακύρωσης ορίζεται η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, αποκλειστικά βάσει τιμής (χαμηλότερη τιμή).

Το αποτέλεσμα της διαγωνιστικής διαδικασίας θα εγκριθεί από την αρμόδια υπηρεσία μετά την ολοκλήρωση της αξιολόγησης.

Προβλεπόμενα υλικά δακοκτονίας

Στο πλαίσιο της προμήθειας περιλαμβάνονται διάφορες κατηγορίες υλικών που χρησιμοποιούνται στο πρόγραμμα δακοκτονίας.

Για το πρώτο εκτελεστικό έτος (2026), προβλέπονται μεταξύ άλλων:

1.ελκυστικές ουσίες
2.Entomela 75 SL
3.lambda-cyhalothrin 
4.deltamethrin
5.spinosad
6.cyantraniliprole
7.acetamiprid
8.δακοπαγίδες

Οι ποσότητες και οι επιμέρους δαπάνες διαφοροποιούνται ανά έτος, σύμφωνα με τον σχεδιασμό της προμήθειας, ενώ για τη διετία 2026–2027 προβλέπεται αντίστοιχη κατανομή των υλικών.

Οικονομικές κρατήσεις

Η καθαρή αξία της προμήθειας υπόκειται σε κράτηση 0,1% υπέρ της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων.

Κατά την εξόφληση προβλέπεται παρακράτηση φόρου 4% επί της καθαρής αξίας, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.

Επιτροπή αξιολόγησης

Για την αξιολόγηση των προσφορών και των δικαιολογητικών που θα υποβληθούν στο πλαίσιο του διαγωνισμού, ορίστηκε αρμόδια επιτροπή από υπαλλήλους της Διεύθυνσης Προστασίας Φυτικής Παραγωγής.

Η επιτροπή θα εξετάσει τα στοιχεία των προσφορών και θα εισηγηθεί το αποτέλεσμα της διαδικασίας, το οποίο στη συνέχεια θα εγκριθεί από την αρμόδια υπηρεσία.

Η συμμετοχή των μελών της επιτροπής συνεπάγεται και υποχρέωση υποβολής δήλωσης «Πόθεν έσχες», σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.

Διαβάστε την σχετική απόφαση εδώ.

Το 2025 οι εισαγωγές ελαιολάδου στην Ιταλία αυξήθηκαν, κατά 50%, σε ποσότητα, προκαλώντας κατακόρυφη πτώση της τιμής παραγωγού για το ιταλικό ελαιόλαδο.

Αυτό κατάγγειλε η ιταλική αγροτική οργάνωση Coldiretti, κατά τη διάρκεια της κινητοποίησης 4.000 αγροτών, που έγινε στις αρχές του Απριλίου, στην Φλωρεντία.  

Οι εισαγωγές φτηνού ελαιολάδου μειώνουν τις τιμές, αναγκάζοντας τους Ιταλούς ελαιοκαλλιεργητές να πωλούν το προϊόν τους κάτω από το κόστος παραγωγής, τονίζεται στην έκθεση της Unaprol (Consorzio Olivicolo Italiano) η μεγαλύτερη Ιταλική Κοινοπραξία ελαιοπαραγωγών.

Ένα παράδειγμα είναι το τυνησιακό λάδι, που πωλείται κατά μέσο όρο λίγο πάνω από 3,5 ευρώ το κιλό.

Όπως έχουν επανειλημμένα καταγγείλει οι οργανώσεις Coldiretti και Unaprol, τα τελευταία χρόνια το ιταλικό εμπόριο έχει στραφεί στην εισαγωγή τυνησιακού ελαιολάδου με μηδενικό δασμό αλλά χωρίς να υπάρχουν ακριβείς εγγυήσεις σχετικά με την ιχνηλασιμότητα και τον τελικό προορισμό του (ιταλοποίηση).

Την ίδια στιγμή οι Ιταλοί ελαιοπαραγωγοί έχουν να αντιμετωπίσουν την μεγάλη αύξηση του κόστους παραγωγής μέσα στο 2026.

Σε έναν μήνα πολέμου, το κόστος για τον τομέα του ιταλικού ελαιολάδου έχει αυξηθεί κατά 20,5 ευρώ ανά στρέμμα ελαιώνα, σύμφωνα με εκτιμήσεις της ιταλικής οργάνωσης.

Οι τιμές των λιπασμάτων έχουν εκτοξευθεί, όπως η περίπτωση της ουρίας, η οποία έφτασε τα 815 ευρώ ανά τόνο, 230 ευρώ υψηλότερα από ό,τι στα τέλη Φεβρουαρίου (αύξηση +40%), πλησιάζοντας επικίνδυνα τα επίπεδα που είχαν επιτευχθεί κατά το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία. Η νιτρική αμμωνία έχει επίσης αυξηθεί, φτάνοντας τα 500 ευρώ ανά τόνο, σχεδόν 100 ευρώ μέσα σε ένα μήνα (αύξηση +21%).

Σύμφωνα με τα στοιχεία των συνεταιριστικών οργανώσεων η ιταλική παραγωγή ελαιολάδου ανέρχεται σε περίπου 300.000 τόνους για το καλλιεργητικό έτος 2025/2026, αυξημένη, κατά περίπου 20%, σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Για το πρώτο τρίμηνο του 2026, οι μέσες τιμές παραγωγού διαμορφώθηκαν στα 6,50 έως 6,90 ευρώ το κιλό για το συμβατικό έξτρα παρθένο ελαιόλαδο και στα 7,50 ευρώ το κιλό για το βιολογικό.