Ο καιρός επηρέασε την ευρωπαϊκή παραγωγή λεμονιού, στο 9 τοις εκατό η μείωση

Καθώς ολοκληρώνεται η μία καλλιεργητική περίοδος και ξεκινά η επόμενη, οι παραγωγοί στρέφουν την προσοχή τους τόσο στις καλλιεργητικές εργασίες της περιόδου όσο και στην εξέλιξη της ανθοφορίας, η οποία αποτελεί βασικό δείκτη για την πορεία της νέας χρονιάς. Στο πλαίσιο αυτό, συνομιλήσαμε με τον πρόεδρο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Εσπεριδοπαραγωγών Ιάρδανου, κ. Γιώργο Βέριο, ο οποίος μετέφερε στον ΑγροΤύπο την κατάσταση που επικρατεί αυτή τη στιγμή στους οπωρώνες, τόσο ως προς την ανθοφορία όσο και ως προς τις καλλιεργητικές πρακτικές της περιόδου.

Πρώιμη και συγκρατημένη ανθοφορία 

Σύμφωνα με όσα αναφέρει ο κ. Βέριος, τα εσπεριδοειδή βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο ανθοφορίας, χωρίς όμως η εικόνα να θεωρείται ικανοποιητική. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει, «δεν είμαστε πολύ ευχαριστημένοι προς το παρόν», με την ανθοφορία να εμφανίζεται περιορισμένη.

Η περιοχή βασίζεται κυρίως σε ποικιλίες πορτοκαλιάς, όπως η Navelina και η Lane Late, και σε μικρότερο ποσοστό σε Valencia,  ενώ οι μανταρινιές (Clementines, Νova, Οrtanik, Fortuna)  καλλιεργούνται σε περιορισμένη έκταση. Ωστόσο, όπως επισημαίνει, η κατάσταση είναι γενικά κοινή για όλα τα εσπεριδοειδή, με τις καλλιέργειες να «δυσκολεύονται» αυτή την περίοδο.

Καθοριστικό ρόλο φαίνεται να παίζουν οι καιρικές συνθήκες, καθώς η αυξημένη υγρασία, οι συνεχείς βροχοπτώσεις και οι χαμηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν την εξέλιξη της ανθοφορίας. Όπως εξηγεί ο ίδιος, «όταν θέλουμε πιο στρωτό καιρό για να δέσουν τα πορτοκάλια, έχουμε κρύο», επισημαίνοντας μια σαφή αναντιστοιχία των φετινών συνθηκών με τις ανάγκες της καλλιέργειας.

Στην ίδια κατεύθυνση, ένας ακόμη παράγοντας που επηρεάζει τη φετινή εικόνα είναι η έντονη παραγωγή της προηγούμενης καλλιεργητικής περιόδου, η οποία, όπως επισημαίνεται, «μεταφράζεται» άμεσα στη συμπεριφορά των δέντρων. Η ανθοφορία, ως φυσιολογική διαδικασία, επηρεάζεται τόσο από το φορτίο της προηγούμενης χρονιάς όσο και από τις επικρατούσες κλιματικές συνθήκες της εκάστοτε περιοχής, κάτι που στη φετινή περίπτωση φαίνεται να λειτουργεί συνδυαστικά.

Παράλληλα, όπως τονίζει ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού, στόχος των παραγωγών είναι να εξελιχθεί ομαλά η ανθοφορία, ώστε να μην υπάρξει χρονική καθυστέρηση στην ανάπτυξη της καλλιέργειας και να αποφευχθεί η αυξημένη ευαισθησία σε εχθρούς και ασθένειες, δεδομένου ότι η φάση αυτή αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα και ευαίσθητα στάδια. «Θέλουμε να ανθίσουν», αναφέρει χαρακτηριστικά, εκφράζοντας την ελπίδα να βελτιωθούν οι καιρικές συνθήκες τις επόμενες ημέρες, με άνοδο της θερμοκρασίας, ώστε να κυλήσει πιο ομαλά η εξέλιξη.

Ήδη, πάντως, οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν ότι η φετινή χρονιά δύσκολα θα κινηθεί στα επίπεδα της προηγούμενης όσον αφορά την παραγωγή, ιδιαίτερα στην πορτοκαλιά, καθώς η μέχρι τώρα πορεία της ανθοφορίας προϊδεάζει για μειωμένες αποδόσεις. Παρόμοιες συνθήκες, κυρίως ως προς το κλίμα, φαίνεται να επικρατούν και σε άλλες περιοχές, με το ψυχρό και υγρό περιβάλλον να αποτελεί κοινό χαρακτηριστικό, έστω κι αν το παραγωγικό δυναμικό διαφοροποιείται ανά περίπτωση, όπως μας περιέγραψε ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού.

Καλλιεργητικές εργασίες: Κλαδέματα - Αραίωμα τώρα, επεμβάσεις στη συνέχεια

Σε επίπεδο καλλιεργητικών πρακτικών, αυτή την περίοδο βρίσκονται σε εξέλιξη τα κλαδέματα και τα αραιώματα, τα οποία, όπως αναφέρει ο κ. Βέριος, έχουν ήδη ξεκινήσει και αναμένεται να ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος Απριλίου. Η ένταση των επεμβάσεων διαφοροποιείται ανάλογα με το τι έχει προηγηθεί την περασμένη χρονιά, με ορισμένα δέντρα να δέχονται ελαφρύ αραίωμα και άλλα πιο ολοκληρωμένο κλάδεμα.

Σε ό,τι αφορά τη θρέψη των δέντρων, «έχουν ήδη πραγματοποιηθεί οι βασικές λιπάνσεις», με τους παραγωγούς να έχουν προχωρήσει στις απαραίτητες εφαρμογές της περιόδου, ώστε να στηριχθεί η έναρξη της βλάστησης και η εξέλιξη της ανθοφορίας.

Όσον αφορά τη φυτοπροστασία, δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει οι κύριες επεμβάσεις, καθώς – όπως επισημαίνεται – «είναι νωρίς ακόμα». Οι πρώτες παρεμβάσεις αναμένεται να πραγματοποιηθούν μετά το βλάστημα, κυρίως με χαλκούχα σκευάσματα για την προστασία των δέντρων, ενώ στη συνέχεια θα ακολουθήσουν οι απαραίτητες επεμβάσεις για παθογόνα, έντομα και ακάρεα.

Η εξέλιξη της χρονιάς θα αποσαφηνιστεί περισσότερο μέσα στον Μάιο, όταν θα υπάρχει σαφέστερη εικόνα για την πορεία της ανθοφορίας και την τελική διαμόρφωση της παραγωγής.

Μια δύσκολη προηγούμενη χρονιά αφήνει αποτύπωμα

Αξιολογώντας την καλλιεργητική σεζόν που πέρασε, ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού, επισημαίνει ότι οι παραγωγοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια ιδιαίτερα απαιτητική περίοδο, η οποία άφησε έντονο αποτύπωμα στη συνολική εικόνα της καλλιέργειας. Η περασμένη χρονιά χαρακτηρίστηκε από υψηλές θερμοκρασίες και έντονες υγρασίες σε κρίσιμους μήνες, γεγονός που προκάλεσε σημαντικές ζημιές τόσο στην παραγωγή όσο και στη διακίνηση του προϊόντος. Όπως επισημαίνει, «ήταν πολλές οι περιπτώσεις που προϊόντα έφταναν στους προορισμούς τους με προβλήματα», αναδεικνύοντας τις δυσκολίες που αντιμετώπισε συνολικά η αλυσίδα.

Παράλληλα, καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε και η πτώση των τιμών κατά τη διάρκεια της σεζόν, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την τιμή του χυμού. «Ο χυμός από τα 20 λεπτά πέρυσι έφτασε στα 11 λεπτά», σημειώνει, εξηγώντας ότι αυτή η εξέλιξη συμπαρέσυρε και τις τιμές παραγωγού, καθώς – όπως τονίζει – η πορεία του χυμού καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και την πορεία της αγοράς του πορτοκαλιού.

Συνολικά, η εικόνα που μεταφέρεται από τον κ. Βέριο αποτυπώνει μια χρονιά που ξεκινά με επιφυλάξεις, ειδικά έπειτα από μια ιδιαίτερα απαιτητική χρονιά σε επίπεδο συνθηκών και εμπορίου.

Οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται καθοριστικές, τόσο για την εξέλιξη της ανθοφορίας όσο και για την εκτίμηση της τελικής παραγωγής, με τους παραγωγούς να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις και να προσαρμόζουν τις καλλιεργητικές τους πρακτικές ανάλογα με τις συνθήκες.

Συνεχίζονται οι κοπές στα λεμόνια, ενώ αυτή την εποχή έχουν αρχίσει οι παραγωγοί να κάνουν κλαδέματα και ψεκασμούς με χαλκούχα.

Φέτος όλη την εμπορική περίοδο έχουν κρατηθεί σε καλά επίπεδα οι τιμές στα λεμόνια (δεν έπεσαν κάτω από τα 65 λεπτά) λόγω της μειωμένης ροής των εισαγωγών από Τουρκία.

Ωστόσο αυτή την εποχή έχουμε μια υποχώρηση των τιμών, από τα 90 έως 95 λεπτά το κιλό, που ήταν τον προηγούμενο μήνα, λόγω μειωμένης ζήτησης από τους καταναλωτές εξαιτίας της ακρίβειας.

Ο κ. Κώστας Δεληγιάννης, παραγωγός από την περιοχή Αιγιαλείας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι «αυτή την εποχή έχουμε μια μειωμένη ζήτηση αλλά και αύξηση του κόστους μεταφορών. Επίσης πολλά λεμόνια στην περιοχή έχουν προβλήματα με την ποιότητα λόγω της αυξημένης υγρασίας.
Όλα αυτά έχουν επηρεάσει τις τιμές παραγωγού στα λεμόνια, που αυτή την εποχή κυμαίνονται στα συμβατικά στα 60 έως 75 λεπτά το κιλό, ενώ στα βιολογικά στα 70 λεπτά. Αυτή την εποχή κάνουμε κοπές στην ποικιλία Μαγληνή και στις πολύφορες λεμονιές. Θα υπάρχουν ποσότητες λεμονιών για τις γιορτές του Πάσχα και όλη την διάρκεια του Απριλίου. Οι βροχοπτώσεις έχουν βοηθήσει τα λεμόνια να πάρουν καλά μεγέθη. Επίσης υπάρχουν προβλήματα με τους εργάτες γης που καθυστερούν την συγκομιδή. Επειδή το κόστος διαλογής είναι υψηλό λόγω έλλειψης εργατικών χεριών, μεγάλες ποσότητες λεμονιών στα τυποποιητήρια βγαίνουν μη εμπορεύσιμες. Θα πρέπει ο παραγωγός να κάνει καλή φυτοπροστασία για να έχει καλή ποιότητα λεμονιών».

Ο κ. Δημήτρης Μπούρμπουλας, πρόεδρος στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Ξυλοκάστρου και καλλιεργητής λεμονιών, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «αυτή την περίοδο έχουμε μια μικρή υποχώρηση των τιμών λόγω ζήτησης. Από τα 90 έως 95 λεπτά το κιλό τα λεμόνια έχουν φτάσει στα 70 λεπτά το κιλό. Στην περιοχή πάντως έχει πάει πίσω η συγκομιδή και κάνουμε κοπές στις ποικιλίες Καρυστινή και Μαγληνή. Ελληνικά λεμόνια θα υπάρχουν όλο τον Απρίλιο και από τα τέλη του μήνα και μετά θα αρχίσουν οι εισαγωγές από Αργεντινή».   

Ο λεμονοπαραγωγός από το Αίγιο και μέλος της ΠΕΣ και της Ομάδας Εσπεριδοειδών της ΕΘΕΑΣ κ. Βασίλης Καρέλης, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι «στην περιοχή συνεχίζονται οι κοπές κυρίως στα Μαγληνά λεμόνια. Οι τιμές παραγωγού κυμαίνονται αυτή την περίοδο από 60 έως 65 λεπτά το κιλό για τα συμβατικά και στα 68 λεπτά το κιλό για τα βιολογικά. Τα προβλήματα στην τουρκική παραγωγή έχουν βοηθήσει να υπάρχει μια καλή ροή στις εξαγωγές λεμονιών. Τα ελληνικά λεμόνια θα είναι στην αγορά μέχρι τέλη Απριλίου με αρχές Μαΐου. Εκτός από κοπές αυτή την εποχή έχουν ξεκινήσει τα κλαδέματα και οι ψεκασμοί με χαλκό».

Ο κ. Στέλιος Κλάδος, παραγωγός λεμονιών από την Τροιζήνα, αναφέρει από την πλευρά του στον ΑγροΤύπο ότι «φέτος δεν έγιναν πολλές εισαγωγές και αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να είναι μια καλή χρονιά για τον παραγωγό λεμονιών. Οι τιμές παραγωγού στην περιοχή κυμαίνονται από 75 έως 85 λεπτά το κιλό. Όλη την φετινή εμπορική περίοδο οι τιμές παραγωγού δεν επεσαν κάτω από τα 65 λεπτά το κιλό. Αυτή την εποχή κάνουμε κοπές στην ποικιλία Καρυστινή. Στην περιοχή είμαστε περίπου στα τελειώματα με το 90% της παραγωγής να έχει συγκομιστεί. Λεμόνια θα έχουμε στην περιοχή μέχρι περίπου το τέλος Απριλίου. Επίσης αυτή την εποχή κάνουμε κλαδέματα και ψεκασμούς με χαλκό». 

Συνεχίζονται οι κοπές πορτοκαλιών στις παραγωγικές περιοχές της χώρας, ενώ ξεκίνησαν δυναμικά και οι καλλιεργητικές εργασίες από τους παραγωγούς.

Στη δυτική Ελλάδα έχει ολοκληρωθεί η συγκομιδή μανταρινιών και έχουν ξεκινήσει οι καλλιεργητικές εργασίες, ενώ συνεχίζονται οι κοπές στα πορτοκάλια.

Ο κ. Αριστοτέλης Μπακάκης, παραγωγός εσπεριδοειδών από τον Μάστρο του Μεσολογγίου, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι ολοκληρώθηκαν οι κοπές στα μανταρίνια και έχουμε ξεκινήσει τις καλλιεργητικές εργασίες. 
Προχωρήσαμε στην λίπανση των δέντρων αλλά το πρόβλημα είναι ότι τώρα δεν έχουμε βροχές. Επίσης έχουμε αρχίσει τα κλαδέματα και παράλληλα κάνουμε ψεκασμούς με χαλκούχα.
Όσονν αφορά τις κοπές των πορτοκαλιών, συνεχίζονται οι κοπές στα Λάνε Λέϊτ, τα οποία αγοράζουν κυρίως Ιταλοί έμποροι. Οι τιμές ήταν σε πολύ καλά επίπεδα και είχαν φτάσει στα 42 λεπτά το κιλό λόγω της μεγάλης ζήτησης. Στην συνέχεια είχαμε μια μικρή διόρθωση της τιμής που τώρα κυμαίνεται στα 42 λεπτά το κιλό. Κοπές γίνονται και στα Βαλέντσια, που πάνε κυρίως στην εγχώρια αγορά με την ζήτηση να είναι καλή και τις τιμές παραγωγού να κυμαίνονται από 30 έως και 33 λεπτά το κιλό.

Στα τελειώματα με τις κοπές των πορτοκαλιών είμαστε στην Αργολία και έχουν ξεκινήσει οι καλλιεργητικές εργασίες.

O κ. Θωμάς Φάκλαρης, από τον Συνεταιρισμό Σκαφιδακίου στην Αργολίδα, επισημαίνει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την εποχή κοπές γίνονται σε όσες ποσότητες πορτοκαλιών Μέρλιν έχουν απομείνει και στις λίγες ποσότητες Λάνε Λέϊτ, ενώ ακόμη έχουμε κάποες ποσότητες Βαλέντσια. Οι ποσότητες είναι μειωμένες και υπάρχει ζήτηση κυρίως από την εγχώρια αγορά. Τώρα ξεκινάμε τις καλλιεργητικές εργασίες στην περιοχή. Ήδη έχουν αρχίσει να γίνονται οι κοπές των χόρτων και αυτή την εποχή θα ξεκινήσουν τα κλαδέματα των δέντρων για τις πρώιμες περιοχές. Κλάδεμα γίνεται κυρίως την άνοιξη και αποσκοπεί στον καθαρισμό, τον αερισμό και την ανανέωση της κόμης. Είναι μια εργασία που θα πρέπει να γίνεται από εξιδεικευμένους εργάτες που δεν υπάρχουν στην χώρα μας και αυτό είναι ένα μεγάλο πρόβλημα. Κόψιμο ζιζανίων και λίπανση μπορεί να γίνει από ανειδίκευτους εργάτες αλλά όχι το κλάδεμα. Επίσης περιμένουμε βροχοπτώσεις για να προχωρήσουμε στην λίπανση των δέντρων. 

Συνεχίζονται οι κοπές πορτοκαλιών στην Λακωνία, με την ζήτηση να είναι αυξημένη και ένα μεγάλο μέρος της παραγωγής γύρω στο 60% να πηγαίνει προς εξαγωγή.

Ο κ. Πέτρος Μπλέτας, παραγωγός από την Σκάλα Λακωνίας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι έχουν ολοκληρωθεί οι κοπές μανταρινιών Ορτανίκ και είμαστε στις κοπές πορτοκαλίων. Υπάρχει αυξημένη ζήτηση από εγχώρια αγορά αλλά και για εξαγωγές. Οι τιμές παραγωγού για τα Λάνε Λέϊτ κυμαίνονται από 35 έως και 40 λεπτά το κιλό. Οι τιμές παραγωγού (καθαρά) για τα Βαλέντσια ξεκινούν από 30 και φτάνουν έως και τα 35 λεπτά το κιλό. Φέτος τα Βαλέντσια έχουν καλά μεγέθη και σε αυτό έχουν βοηθήσει οι βροχοπτώσεις των προηγούμενων ημερών. Όσα έχουν ποιοτικά προβλήματα και είναι μη εμπορεύσιμα μπορούν να πάνε και για χυμοποίηση. Επίσης αυτή την περίοδο έχουν ξεκινήσει από τους παραγωγούς οι καλλιεργητικές φροντίδες. Κάνουμε την ζιζανιοκτονία και το κλάδεμα. Περιμένουμε τις επόμενες ημέρες να έχουμε κάποιες βροχοπτώσεις για να προχωρήσουμε στην λίπανση (διαφυλλική ή στο έδαφος).

Παγκόσμια παραγωγή και εξαγωγές πορτοκαλιών

Σύμφωνα με τα στοιχεία του USDA, για την περίοδο 2025/2026 η παγκόσμια παραγωγή νωπών πορτοκαλιών προβλέπεται να φτάσει τους 45,9 εκατομμύρια τόνους. Μεγαλύτερες παραγωγές έχει η Βραζιλία και Αίγυπτος, που αντισταθμίζουν την μειωμένη παραγωγή σε Τουρκία, Ευρωπαϊκή Ένωση και Μεξικό.

Η παραγωγή στη Βραζιλία προβλέπεται να φτάσει στους 13,5 εκατομμύρια τόνους, αυξημένη λόγω καιρικών συνθηκών αλλά παραμένει κάτω από τον μέσο όρο των τελευταίων 5 ετών.

Η παραγωγή στην Αίγυπτο προβλέπεται φέτος να αυξηθεί κατά 500.000 τόνους και να ανέλθει σε 4 εκατομμύρια τόνους, λόγω καλών αποδόσεων από τις ευνοϊκές καιρικές συνθήκες και των νέων φυτεύσεων και οπωρώνων που μπήκαν σε παραγωγική διαδικασία.

Η παγκόσμια κατανάλωση φρέσκων πορτοκαλιών προβλέπεται να μειωθεί ελαφρώς στους 28,5 εκατομμύρια τόνους, παρά την προβλεπόμενη αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής.

Οι παγκόσμιες εξαγωγές νωπών πορτοκαλιών προβλέπεται να αυξηθούν, κατά 2%, στους 4,9 εκατομμύρια τόνους, καθώς οι αυξημένες εξαγωγές από την Αίγυπτο και τη Νότια Αφρική αντιστάθμισαν τις χαμηλότερες εξαγωγές από την Τουρκία.

Ειδικότερα οι εξαγωγές πορτοκαλιών της Νότιας Αφρικής προβλέπεται να φτάσουν στο 1,5 εκατομμύριο τόνους, που αποτελούν ρεκόρ για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά.

Στην Λακωνία είναι στα τελειώματα τα μανταρίνια Ορτανίκ και έχουν ξεκινήσει δυναμικά τα πορτοκάλια Λάνε και Βαλέντσια. Η ζήτηση είναι καλή και οι τιμές κυμαίνονται σε καλά επίπεδα.

Ο κ. Μιχάλης Καρούνης, παραγωγός από τους Μολάους, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την περίοδο ξεκίνησαν οι κοπές πορτοκαλιών Βαλέντσια. Οι καιρικές συνθήκες είναι ευνοϊκές και η ζήτηση είναι σε καλά επίπεδα. Οι έμποροι δίνουν τιμή πάνω από 28 λεπτά το κιλό. Επειδή έχει ολοκληρωθεί η συγκομιδή ελιάς στην περιοχή αυτό το διάστημα έχουν αυξηθεί οι κοπές των πορτοκαλιών.

Όπως τονίζει στον ΑγροΤύπο ο Πέτρος Μπλέτας, παραγωγός από τη Σκάλα, εδώ και 10 ημέρες έχουν ξεκινήσει οι κοπές πορτοκαλιών Βαλέντσια, ενώ είμαστε στο τοπ της συγκομιδής για τα Λάνε. Ο ρυθμός της συγκομιδής στα πορτοκάλια είναι αυξημένος λόγω καλής ζήτησης. Σε αυτό βοηθούν και οι καλές καιρικές συνθήκες.

Φέτος έχουμε ένα πρόβλημα με την «μαυρίλα» στα πορτοκάλια, που όμως αντιμετωπίζεται με ψεκασμούς χαλκούχων σκευασμάτων. Αυτό το γνωρίζουν οι παραγωγοί και προχώρησαν σε ψεκασμούς το προηγούμενο διάστημα.

Σε αντίθεση με πέρσι φέτος τα Βαλέντσια έχουν καλά μεγέθη και σε αυτό έχουν βοηθήσει οι βροχοπτώσεις των προηγούμενων ημερών. Τα Βαλέντσια πάνε και για χυμοποίηση αλλά κυρίως όσα έχουν ποιοτικά προβλήματα και είναι μη εμπορεύσιμα.

Οι τιμές παραγωγού (καθαρά) για τα Βαλέντσια ξεκινούν από 25 και φτάνουν έως και 30 λεπτά το κιλό. Στα Λάνε είναι σε υψηλότερα επίπεδα και κυμαίνονται από 35 έως και 40 λεπτά το κιλό.

Αυτή την εποχή κάνουμε τις τελευταίες κοπές για τα μανταρίνια Ορτανίκ.

Η παραγωγή φέτος ήταν σε κανονικά επίπεδα και είχαμε καλή ποιότητα και μεγέθη. Το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής των Ορτανίκ φεύγει σε ξένες αγορές, ωστόσο κάποια διατίθενται και στην εσωτερική αγορά.

Οι τιμές παραγωγού στα μανταρίνια αυτή την εποχή είναι από 30 έως και 35 λεπτά το κιλό (καθαρά).

Ζημιές στα πορτοκάλια της νότιας Ιταλίας

Σοβαρά προβλήματα αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί εσπεριδοειδών στην Ιταλία λόγω των ακραίων καιρικών συνθηκών.

Στη Σικελία, τη Σαρδηνία, καθώς και σε τμήματα της νότιας ηπειρωτικής χώρας (Καλαβρία κ.α.), υπάρχουν σοβαρές ζημιές στην παραγωγή πορτοκαλιών από τους ισχυρούς ανέμους και τις έντονες βροχοπτώσεις.

Σε μεγάλο βαθμό έχει πληγεί η παραγωγή πορτοκαλιών της Σικελίας, με μεγάλες ποσότητες να έχουν πέσει στο έδαφος και να μην είναι εμπορεύσιμες.

Οι ζημιές στα ιταλικά πορτοκάλια ξεκινούν από το 40% και φτάνουν έως και το 100% της παραγωγής σε ορισμένες περιοχές.

Τις τελευταίες ημέρες έκαναν την εμφάνισή τους οι Ιταλοί έμποροι στη δυτική Ελλάδα και προχωρούν σε μαζικές αγορές πορτοκαλιών.

Αποτέλεσμα να έχουμε μια θεαματική άνοδο των τιμών στα πορτοκάλια Lane Late (Λάνε Λέιτ), από τα επίπεδα των 30 λεπτών το κιλό που ήταν για τις κοπές 1 έως 15 Φεβρουαρίου, να έχουν φτάσει σήμερα έως και τα 45 λεπτά το κιλό.

Η άνοδος των τιμών στα Λάνε Λέϊτ έχει φέρει και μια αύξηση και στα Βαλέντσια, με τις τιμές να έχουν φτάσει στα 30 λεπτά το κιλό, από τα 20 λεπτά που είχαν πριν λίγες ημέρες. 

Η ανοδική πορεία των τιμών πάντως φαίνεται να έχει και συνέχεια τις επόμενες ημέρες, ενώ οι κοπές ακολουθούν χαμηλούς ρυθμούς.

Ο κ. Αριστοτέλης Μπακάκης, παραγωγός εσπεριδοειδών από τον Μάστρο του Μεσολογγίου, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι εδώ και τρεις ημέρες έχουν σταματήσει οι βροχοπτώσεις. Αναμένεται τις επόμενες ημέρες να πάνε οι παραγωγοί στα χωράφια τους και να γίνονται περισσότερες κοπές. Αυτή την περίοδο κόβουμε Lane Late (Λάνε Λέϊτ) με ανώτερη τιμή στα 45 λεπτά το κιλό αλλά τις επόμενες ημέρες αναμένεται να έχουμε ακόμη υψηλότερη ζήτηση γιατί δεν γίνονται πολλές κοπές.
Όσον αφορά τα Βαλέντσια έχουν ξεκινήσει οι κοπές εδώ και 15 ημέρες με τις τιμές να κυμαίνονται σήμερα στα 30 λεπτά το κιλό.

Από την πλευρά του ο κ. Νίκος Τσακαλόζος, παραγωγός από την Κατοχή Αιτωλοακαρνανίας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι οι έμποροι από Ιταλία έχουν φέρει μια αυξημένη ζήτηση με αποτέλεσμα να έχουμε μια ανοδική πορεία στα πορτοκάλια Lane Late (Λάνε Λέϊτ) που ξεπέρασαν τα 40 λεπτά το κιλό, με τις προοπτικές να δείχνουν ότι η ανοδική πορεία αναμένεται να συνεχιστεί και στις επόμενες ημέρες. Αυτή η άνοδος της τιμής έχει συμπαρασύρει και τα Βαλέντσια, με τις τιμές να κυμαίνονται πάνω από 30 λεπτά το κιλό.

Ζημιές στα εσπεριδοειδή της Ισπανίας

Τις τελευταίες εβδομάδες μετά τις συνεχόμενες βροχοπτώσεις έχουμε και ισχυρούς ανέμους, που έφτασαν έως και τα 170 χλμ/ώρα, στις περιοχές της Βαλένθια.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ένωσης Αγροτών της Βαλένθια (AVA-ASAJA), οι ζημίες που προκλήθηκαν από τον άνεμο υπερβαίνουν τα 30 εκατομμύρια ευρώ, κυρίως λόγω της πτώσης φρούτων στο έδαφος αλλά των ζημιών από το σπάσιμο των κλαδιών.

Οι καλλιέργειες που επηρεάζονται περισσότερο είναι τα εσπεριδοειδή. Σε πολλούς οπωρώνες μανταρινιών (ποικιλίες όπως Nadorcott, Tango, Orri και Spring Sunshine) και πορτοκαλιών (ποικιλίες Late, Navels, Sanguinelli και Valencia) οι ζημιές ξεπερνούν το 50% των καρπών. 

Η ισπανική οργάνωση αγροτών ζητά να επιταχυνθούν οι εκτιμήσεις των ζημιών στις περιοχές που έχουν πληγεί από τα ακραία καιρικά φαινόμενα, ώστε οι πληγέντες παραγωγοί να μπορούν να λάβουν γρήγορα την αποζημίωση.

Το Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA) προβλέπει αύξηση της παραγωγής εσπεριδοειδών στο Μαρόκο κατά την περίοδο 2025/2026.

Σύμφωνα με την τελευταία ετήσια έκθεση του Οργανισμού, η ανοδική τάση της παραγωγής οφείλεται στις καλές καιρικές συνθήκες που έφεραν υψηλότερες αποδόσεις αλλά και στην αυξημένη κυβερνητική στήριξη στον τομέα.

Ειδικότερα, η φετινή παραγωγή μανταρινιών αναμένεται να φτάσει τους 1,15 εκατομμύρια τόνους, αντιπροσωπεύοντας αύξηση, κατά 4%, σε σύγκριση με την προηγούμενη σεζόν.

Μικρή αύξηση θα έχει η παραγωγή πορτοκαλιών, που θα κυμανθεί στους 970.000 τόνους, που αντιπροσωπεύει αύξηση, κατά 1%, σε ετήσια βάση.

Η παραγωγή λεμονιών αναμένεται να φτάσει στους 48.000 τόνους, που σημαίνει μια αύξηση, κατά 6%, σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο.

Τα μανταρίνια ηγούνται των εξαγωγών

Τα μανταρίνια παραμένουν οι πρωταθλητές των εξαγωγών του τομέα των εσπεριδοειδών του Μαρόκου.
Για την περίοδο 2025/2026, οι αποστολές προβλέπεται να φτάσουν τους 550.000 τόνους, που αντιπροσωπεύει αύξηση 2% σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ρωσία παραμένουν οι κορυφαίοι προορισμοί για τα μαροκινά μανταρίνια. Ωστόσο, οι εξαγωγές προς τη Δυτική Αφρική αυξάνονται, με επικεφαλής τη Σενεγάλη, τη Μαυριτανία και την Ακτή Ελεφαντοστού.

Πορτοκάλια και χυμός

Για τα πορτοκάλια, το USDA προβλέπει ότι οι μαροκινές εξαγωγές θα παραμείνουν σταθερές, σε σύγκριση με την περασμένη σεζόν, με τις αποστολές να ανέρχονται σε περίπου 85.000 τόνους.

Όπως αναφέρει η στασιμότητα των εξαγωγών οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον έντονο ανταγωνισμό που έχουν τα μαροκινά πορτοκάλια από την Αίγυπτο και την Τουρκία, χώρες που έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.

Από την άλλη η παραγωγή χυμού πορτοκαλιού προβλέπεται να αυξηθεί στην 6.500 τόνους, χάρη στις επενδύσεις με στόχο την επέκταση της δυναμικότητας των εργοστασίων της χώρας.

Κρατική στήριξη στον κλάδο

Η έκθεση επισημαίνει τα κυβερνητικά κίνητρα για την παραγωγή και την εξαγωγή εσπεριδοειδών στο Μαρόκο τα οποία έχουν αρχίσει να φέρνουν θετικά αποτελέσματα.

Το USDA σημειώνει ότι το 2025 η μαροκινή κυβέρνηση στήριξε τους καλλιεργητές εσπεριδοειδών μέσω στρεμματικών ενισχύσεων.

Ανά εκτάριο, οι παραγωγοί εσπεριδοειδών έλαβαν: 191,12 ευρώ για μικρά αγροκτήματα, 127,42 ευρώ για μεσαίου μεγέθους αγροκτήματα και 63,71 ευρώ για μεγάλα αγροκτήματα.

Τα κίνητρα ήταν μεγαλύτερα για τους βιολογικούς παραγωγούς εσπεριδοειδών, οι οποίοι έλαβαν 254,83 ευρώ, 169,89 ευρώ και 84,94 ευρώ ανά εκτάριο, αντίστοιχα.

Με διακοπές λόγω των συνεχόμενων βροχοπτώσεων, συνεχίζονται οι κοπές πορτοκαλιών στην χώρα μας, με τη ζήτηση να κυμαίνεται σε καλά επίπεδα.

Όσον αφορά τις εξαγωγές όμως φέτος μιλάμε για την χειρότερη χρονιά της τελευταίας 20ετίας με μια μείωση κατά 20%.

O κ. Θωμάς Φάκλαρης, από τον Συνεταιρισμό Σκαφιδακίου στην Αργολίδα, επισημαίνει στον ΑγροΤύπο ότι την μια ημέρα κάνουμε συγκομιδή και την επόμενη δεν κάνουμε λόγω των βροχοπτώσεων. Επίσης έχουμε ζημιές από χαλάζια αλλά και ισχυρούς ανέμους που ρίχνουν πολλά πορτοκάλια στο έδαφος. Θα συνεχιστεί για περίπου 20 ημέρες η συγκομιδή πορτοκαλιών Μέρλιν, με τις τιμές παραγωγού (μικτά) να κυμαίνονται στα 28 έως 35 λεπτά το κιλό. Πολλά πορτοκάλια που έχουν ποιοτικά προβλήματα πάνε για χυμό με τιμή στα 12 λεπτά. Φέτος έχουμε μεγάλη μείωση της παραγωγής πορτοκαλιών στην περιοχή. Οι συνεταιρισμοί της Αργολίδας κατάθεσαν έγγραφο προς τη ΔΑΟΚ για να επιβεβαιώσει την χαμηλή παραγωγή που εκτιμάται ότι είναι κατά 30% έως 50% σε σχέση με την περσινή, ανάλογα τις ποικιλίες και την περιοχή.

Ο κ. Πέτρος Μπλέτας, παραγωγός από την Σκάλα Λακωνίας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την εποχή κάνουμε κοπές πορτοκαλιών Μέρλιν και αναμένεται να ολοκληρωθεί η συγκομιδή της συγκεκριμένης ποικιλίας μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου. Οι τιμές παραγωγού κυμαίνονται στα 25 λεπτά και πάνε κυρίως στην εγχώρια αγορά. Μετά το πρώτο δεκαήμερο του Μαρτίου αναμένεται να ξεκινήσουν οι κοπές στα Λάνε, που κυρίως πάνε για εξαγωγή (περίπου το 90% της παραγωγής). Το θετικό είναι ότι οι καιρικές συνθήκες έχουν βοηθήσει να αποκτήσουν καλό χρωματισμό τα πορτοκάλια.

Από την πλευρά του ο κ. Λάμπρος Πόρκος, παραγωγός από τον Στράτο του Αγρινίου, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι σε όλη τη δυτική Ελλάδα έχει συνεχόμενες βροχοπτώσεις με μεγάλες ποσότητες νερού. Υπάρχει πρόβλημα με ζημιές στις υποδομές και πολλοί δρόμοι είναι κλειστοί. Κοπές δεν πορτοκαλιών γίνονται όσο έχουμε βροχοπτώσεις. Όσοι καταφέρουν να κάνουν κοπές τα πορτοκάλια θα πάνε για χυμό, με τιμή στα 12 λεπτά από τα οποία στον παραγωγό θα πάνε 5 έως 6 λεπτά.

Από την πλευρά του ο κ. Αριστοτέλης Μπακάκης, παραγωγός εσπεριδοειδών από τον Μάστρο του Μεσολογγίου, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι υπάρχουν ζημιές κυρίως στα περιβόλια που είναι δίπλα στο ποτάμι. Ωστόσο συνεχίζονται οι κοπές τις ημέρες που σταματάνε οι βροχές. Αυτή την περίοδο κόβουμε Lane Late (Λάνε Λέϊτ) με τιμή στα 30 λεπτά το κιλό αλλά τις επόμενες ημέρες αναμένεται να έχουμε αύξηση και να φτάσει στα 35 λεπτά. Όσον αφορά τα Βαλέντσια έχουν ξεκινήσει οι κοπές εδώ και 15 ημέρες με τις τιμές να κυμαίνονται στα 25 λεπτά το κιλό.

Αυξημένες εξαγωγές από το Μαρόκο

Οι εξαγωγές πορτοκαλιών του Μαρόκου παρουσίασαν ανοδική πορεία για δεύτερη συνεχόμενη εμπορική σεζόν, σύμφωνα με τα στοιχεία του USDA. Η εξαγωγική περίοδος των μαροκινών πορτοκαλιών ξεκινά το Νοέμβριο και κορυφώνεται την Άνοιξη.

Κατά την περίοδο 2024/2025 (Νοέμβριος 2024-Οκτώβριος 2025), το Μαρόκο εξήγαγε 84,6 χιλιάδες τόνους πορτοκαλιών αξίας 61 εκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ. Αυτός ο όγκος ήταν 38% υψηλότερος από την προηγούμενη περίοδο και υπερδιπλάσιος από το ιστορικό χαμηλό του 2022/2023.

Ο Καναδάς και οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν οι κορυφαίοι προορισμοί για τα μαροκινά πορτοκάλια, αντιπροσωπεύοντας το 22,0% και 21,5% των εξαγωγών αντίστοιχα. Οι πωλήσεις προς τον Καναδά αυξήθηκαν κατά 65% σε σύγκριση με την προηγούμενη σεζόν, ενώ οι αποστολές προς τις ΗΠΑ μειώθηκαν, καθιστώντας τον τη μόνη χώρα μεταξύ των δέκα κορυφαίων αγοραστών του Μαρόκου που κατέγραψε μείωση. Η Ρωσία είναι στην τρίτη θέση, ενώ οι εξαγωγές προς το Ηνωμένο Βασίλειο επταπλασιάστηκαν, προς τη Σαουδική Αραβία πενταπλασιάστηκαν και προς την Ισπανία τριπλασιάστηκαν.

Από το 2024, η μαροκινή κυβέρνηση επιδοτεί τις εξαγωγές εσπεριδοειδών προς την Ευρώπη, καθιστώντας τα μαροκινά πορτοκάλια πιο ανταγωνιστικά ως προς τις τιμές σε σχέση με τα αιγυπτιακά.

Φέτος όλη την εμπορική περίοδο έχουν κρατηθεί σε καλά επίπεδα οι τιμές στα λεμόνια, ενώ συνεχίζεται και αυτή την εποχή η αυξημένη ζήτηση και το ενδιαφέρον για εξαγωγές.

Σε αυτό βοηθούν οι μειωμένες εξαγωγές που κάνει η Τουρκία που έχει προβλήματα στην παραγωγή λόγω των παγετών της περασμένης Άνοιξης, ενώ ζημιές φαίνεται να έχει και η ισπανική παραγωγή λόγω των καιρικών συνθηκών.

Ο λεμονοπαραγωγός από το Αίγιο και μέλος της ΠΕΣ και της Ομάδας Εσπεριδοειδών της ΕΘΕΑΣ κ. Βασίλης Καρέλης, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την περίοδο κάνουμε κοπές στην ποικιλία Μαγληνά. Υπάρχει ζήτηση από το εμπόριο και γίνονται εξαγωγές αυτή την περίοδο. Δεν έχουν γίνει φέτος μεγάλες εισαγωγές από Τουρκία γιατί είχε μειωμένη παραγωγή και αυτό έχει βοηθήσει τις τιμές να παραμείνουν σε καλά επίπεδα. Αυτή την περίοδο οι τιμές παραγωγού κυμαίνονται γύρω στα 70 λεπτά το κιλό για τα καλής ποιότητας λεμόνια. Πάντως λόγω των βροχοπτώσεων γίνονται σταδιακά οι κοπές. Επίσης υπάρχουν προβλήματα με τους εργάτες γης που καθυστερούν την συγκομιδή.

Ο κ. Κώστας Δεληγιάννης, παραγωγός από την περιοχή Αιγιαλείας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι οι τιμές στα λεμόνια παραμένουν σε σταθερά επίπεδα από την αρχή της φετινής εμπορικής περιόδου. Αυτό βοηθάει τους παραγωγούς να κάνουν κοπές χωρίς άγχος για τη διαμόρφωση της τιμής. Από την άλλη οι συνεχόμενες βροχοπτώσεις έχουν σαν αποτέλεσμα να γίνεται σταδικά η συγκομιδή. Επίσης έχει πάει πίσω η συγκομιδή στις ελιές. Οι εργάτες γης προτιμούν να πηγαίνουν στην συγκομιδή ελιάς για καλύτερα μεροκάματα, με αποτέλεσμα να έχουμε έλλειψη στα λεμόνια. Πάντως το εμπόριο ζητάει λεμόνια και οι τιμές είναι στα 80 λεπτά για τα συμβατικά και συν 5 λεπτά για βιολογικά. Οι μειωμένες εισαγωγές βοήθησαν τις τιμές παραγωγού να κυμανθούν σε καλά επίπεδα. Οι υγρασίες και οι βροχοπτώσεις έχουν δημιουργήσει κάποια ποιοτικά προβλήματα στα λεμόνια και έχουμε ποσότητες που δεν είναι εμπορεύσιμες. Τώρα έχουν τελειώσει οι κοπές στα Ιντερντονάτο και τώρα γίνονται κυρίως κοπές στα Μαγληνά.

Από την πλευρά του ο κ. Δημήτρης Μπούρμπουλας, πρόεδρος στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Ξυλοκάστρου και καλλιεργητής λεμονιών, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι υπάρχει μεγάλη ζήτηση από το εμπόριο για λεμόνια αυτή την περίοδο. Οι τιμές έφτασαν τα 90 έως 95 λεπτά το κιλό αλλά υπάρχει τάση για ανοδική πορεία. Η ποιότητα είναι καλή όπως τα μεγέθη και ο χρωματισμός. Τις τιμές τις κρατάνε υψηλά οι εξαγωγές που γίνονται αυτή την περίοδο. Από την άλλη δεν έχουμε εισαγωγές από Τουρκία, ενώ τα λεμόνια της Αργεντινής θα έρθουν στην χώρα μας από τα μέσα Μαΐου. Τώρα κάνουμε κοπές Μαγληνών και το επόμενο διάστημα θα ξεκινήσουμε τα Καρυστινά λεμόνια.

Παγκόσμια παραγωγή και διεθνές εμπόριο λεμονιών

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε το USDA τον Ιανουάριο του 2026, η φετινή παγκόσμια παραγωγή λεμονιών είναι μειωμένη κατά 700.000 τόνους (ανέρχεται σε 10,1 εκ. τόνους). Αυτή η μείωση οφείλεται στα προβλήματα στην παραγωγή της Τουρκίας και της ΕΕ.

Ειδικότερα η παραγωγή λεμονιών της ΕΕ είναι μειωμένη, κατά 12%, στους 1,3 εκ. τόνους, κυρίως επειδή υπήρξαν μειωμένες αποδόσεις στην Ισπανία λόγω των καιρικών συνθηκών και προβλημάτων φυτοπροστασίας.

Η παραγωγή της Τουρκίας είναι μειωμένη, κατά 36%, σε 1,1 εκ. τόνους λόγω ζημιών από τους ανοιξιάτικους παγετούς του 2025.

Η παγκόσμια κατανάλωση νωπού λεμονιού και η παραγωγή που πάει για μεταποίηση, ανέρχονται σε 7,6 εκατομμύρια τόνους και 2,6 εκατομμύρια τόνους αντίστοιχα.

Οι παγκόσμιες εξαγωγές φρέσκου λεμονιού προβλέπεται να μειωθούν, κατά 2%, σε 2,4 εκατομμύρια τόνους.

Όσον αφορά τις εξαγωγές της Τουρκίας αναμένεται φέτος να μειωθούν - κατά 128.000 τόνους - στους 350.000 τόνους, που είναι αρνητικό ρεκόρ 15ετίας.

Καθώς η συγκομιδή των εσπεριδοειδών ολοκληρώνεται σταδιακά και οι πρώιμες ποικιλίες έχουν ήδη φύγει από τα χωράφια, οι παραγωγοί περνούν σε μια μεταβατική περίοδο, κρίσιμη για την εικόνα της επόμενης καλλιεργητικής χρονιάς. Κλαδέματα, λίπανση και οι πρώτες προληπτικές επεμβάσεις μπαίνουν στο επίκεντρο, την ώρα που η φετινή χρονιά αφήνει πίσω της έντονο αποτύπωμα, τόσο σε επίπεδο παραγωγής όσο και σε επίπεδο τιμών.

Για τις εργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη, αλλά και για την πορεία της χρονιάς, μιλήσαμε με τον πρόεδρο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Εσπεριδοπαραγωγών Ιάρδανου, κ. Γιώργο Βέριο, ο οποίος μεταφέρει την εικόνα από τα χωράφια της περιοχής, όπως αυτή διαμορφώνεται σήμερα.

Λίπανση: Διαφορετικά χωράφια, διαφορετικές ανάγκες

Η Βασική λίπανση έχει ήδη ξεκινήσει σε ορισμένα αγροτεμάχια, κυρίως σε όσα έχουν ολοκληρώσει τη συγκομιδή, χωρίς ωστόσο να ακολουθείται ενιαία πρακτική. Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού, η εφαρμογή λιπασμάτων δεν μπορεί να είναι ίδια ούτε από παραγωγό σε παραγωγό, ούτε από χωράφι σε χωράφι.

«Δεν μπορεί να πέσει ο ίδιος τύπος λιπάσματος παντού», τονίζει, εξηγώντας ότι κάθε παραγωγός εφαρμόζει ό,τι του προτείνει ο γεωπόνος, ανάλογα με το αγροτεμάχιο, το πότισμα και τις ανάγκες της καλλιέργειας. Η λίπανση αφορά τα βασικά μακροστοιχεία, αλλά και –όπου απαιτείται– ορισμένα μικροστοιχεία, σε ποσότητες που διαφοροποιούνται ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες του κάθε εδάφους.

Όπως σημειώνει ο κ. Βέριος, σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να εφαρμόζεται η ίδια λίπανση σε όλα τα χωράφια, καθώς κάθε έδαφος έχει διαφορετική σύσταση και διαφορετικές ελλείψεις. Ιδανικά, θα έπρεπε να προηγούνται εδαφολογικές αναλύσεις, ώστε να είναι γνωστό τι περιέχει το κάθε έδαφος και σε ποια περιεκτικότητα, και κατ’ επέκταση τι πραγματικά χρειάζεται η καλλιέργεια. «Δυστυχώς, λόγω κόστους, δεν γίνονται πολλές αναλύσεις εδάφους», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Κλάδεμα: Ξεκίνημα μετά τη συγκομιδή και στόχος το τέλος Μαρτίου

Μετά την ολοκλήρωση της συγκομιδής, ξεκινά σταδιακά και το κλάδεμα των εσπεριδοειδών, μια εργασία που, όπως επισημαίνει ο κ. Βέριος, αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί σχεδόν στο σύνολό της έως τα τέλη Μαρτίου. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική καλλιεργητική πρακτική, η οποία επηρεάζει άμεσα τόσο τη βλάστηση όσο και την παραγωγή των καρπών. Το είδος και η ένταση του κλαδέματος διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με την ηλικία των δέντρων. «Άλλο κλάδεμα γίνεται σε νεαρά δέντρα και άλλο σε δέντρα 40 ή 50 ετών», σημειώνει ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού, εξηγώντας ότι στα νεαρά δέντρα αρκεί συνήθως το ψαλίδι, ενώ στα μεγάλης ηλικίας απαιτείται και η χρήση πριονιού καθως είναι πιο έντονο.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη λογική του κλαδέματος ανανέωσης, ειδικά στα μεγάλα δέντρα που στο παρελθόν αφήνονταν να αναπτύσσονται υπερβολικά, με στόχο τις υψηλές αποδόσεις.
«Αυτό έχει αποδειχθεί ότι δεν κάνει καλά πορτοκάλια», τονίζει, επισημαίνοντας ότι τα υπερβολικά ψηλά δέντρα δυσκολεύουν τη συγκομιδή, αυξάνουν τους τραυματισμούς των καρπών και δημιουργούν προβλήματα στη φυτοϋγεία. Κατά το κλάδεμα αφαιρούνται τα λαίμαργα και οι έντονα ανοδικοί βλαστοί, καθώς και οι άρρωστοι ή προβληματικοί κλάδοι. Στόχος είναι το δέντρο να διατηρείται σε ύψος κοντά στο ανθρώπινο, ώστε η συγκομιδή να γίνεται χωρίς σκάλες και χωρίς καταπόνηση των καρπών. Παράλληλα, απομακρύνονται πυκνώσεις στο εσωτερικό της κόμης, οι οποίες, σε συνθήκες αυξημένης υγρασίας, ευνοούν την εμφάνιση ασθενειών.

Όπως επισημαίνει ο κ. Βέριος, το κλάδεμα δεν θα πρέπει να πραγματοποιείται σε υγρό καιρό, καθώς η υγρασία αυξάνει τον κίνδυνο μετάδοσης ασθενειών μέσω των τομών.  Ο πρόεδρος αναφέρει χαρακτηριστικά ότι , «όταν ξέρεις να κλαδεύεις,  έχεις και καλές παραγωγές», υπογραμμίζοντας ότι η σωστή διαχείριση της κόμης αποτελεί βασικό παράγοντα για ποιοτικά πορτοκάλια και σταθερή απόδοση.

Αραίωμα: Συμπληρωματική εργασία όπου χρειάζεται

Το αραίωμα λειτουργεί ως συμπληρωματική εργασία του κλαδέματος και εφαρμόζεται κυρίως σε χωράφια όπου έχει προηγηθεί σωστή διαμόρφωση της κόμης την προηγούμενη χρονιά. Όπως εξηγεί ο κ. Βέριος, όταν το κλάδεμα έχει γίνει σωστά, την επόμενη χρονιά δεν απαιτούνται έντονες παρεμβάσεις. «Αν έχεις κάνει καλό κλάδεμα τη μία χρονιά, την επόμενη δεν χρειάζεται έντονη επέμβαση», αναφέρει, διευκρινίζοντας ότι στο αραίωμα αφαιρούνται κυρίως τα λαίμαργα και οι άγριοι βλαστοί που αναπτύσσονται έντονα προς τα πάνω και εξαντλούν το δέντρο χωρίς να συμβάλλουν ουσιαστικά στην παραγωγή.

Η παρέμβαση αυτή συμβάλλει στη διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ βλάστησης και καρποφορίας, περιορίζοντας φαινόμενα υπερφόρτωσης των δέντρων με καρπό. Όπως επισημαίνει, όταν το δέντρο επιβαρύνεται με υπερβολικό φορτίο, χωρίς σωστή διαχείριση, τα προβλήματα εμφανίζονται αργότερα, τόσο στην ποιότητα των καρπών όσο και στη γενικότερη φυτοϋγεία της καλλιέργειας.

Φυτοπροστασία: Πρόληψη μετά το κλάδεμα και στοχευμένες επεμβάσεις

Η φυτοπροστασία στα εσπεριδοειδή ξεκινά αμέσως μετά το κλάδεμα, με έμφαση στην πρόληψη. Όπως επισημαίνει ο κ. Βέριος, μετά την ολοκλήρωση της εργασίας εφαρμόζονται άμεσα χαλκούχα σκευάσματα στις πληγές των δέντρων, προκειμένου να περιοριστεί ο κίνδυνος προσβολών και μολύνσεων μέσω των τομών. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην απολύμανση του εξοπλισμού, ώστε να αποφεύγεται η διασπορά και η μετάδοση ασθενειών από δέντρο σε δέντρο. «Περνάμε χαλκούς κατευθείαν και απολυμαίνουμε, και στα ψαλίδια και στον εξοπλισμό», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Οι προληπτικές επεμβάσεις συνεχίζονται το επόμενο διάστημα, ενώ από τα τέλη Μαΐου ξεκινούν και οι πιο στοχευμένοι ψεκασμοί, ανάλογα με την εικόνα που παρουσιάζουν τα περιβόλια. Στην περιοχή, τα βασικά προβλήματα εντοπίζονται στον αλευρώδη, τον ψευδόκοκκο, τη ψώρα και τον τετράνυχο, με τον αλευρώδη να έχει προκαλέσει τα τελευταία χρόνια έντονα φαινόμενα μαύρης καπνιάς στους καρπούς.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συνεταιρισμού, καθοριστικό ρόλο στη σωστή φυτοπροστασία παίζει η συνεχής παρακολούθηση των καλλιεργειών και η πραγματοποίηση ελέγχων και αναλύσεων, ώστε να υπάρχει σαφής εικόνα για το είδος και την ένταση των προσβολών. Όταν ο παραγωγός γνωρίζει έγκαιρα τι αντιμετωπίζει, μπορεί να προγραμματίσει σωστά τόσο το πότε όσο και το πώς θα επέμβει. «Με τις αναλύσεις ξέρουμε πότε θα ραντίσουμε και πολλές φορές ένας ψεκασμός είναι αρκετός», σημειώνει. Όπως τονίζει, αυτή η προσέγγιση επιτρέπει την αποτελεσματική καταπολέμηση των εχθρών και των ασθενειών με μικρότερο αριθμό επεμβάσεων και χαμηλότερη χρήση φυτοπροστατευτικών, γεγονός που λειτουργεί προς όφελος τόσο της καλλιέργειας όσο και της ποιότητας των καρπών, οι οποίοι δεν επιβαρύνονται άσκοπα.

Η εικόνα της χρονιάς: Καιρικές πιέσεις και έντονη πτώση τιμών

Αποτιμώντας τη φετινή χρονιά, ο κ. Βέριος σημειώνει ότι οι παραγωγοί κλήθηκαν να διαχειριστούν μια ιδιαίτερα απαιτητική περίοδο, όπου οι καιρικές συνθήκες και η αγορά λειτούργησαν σωρευτικά. Όπως αναφέρει, η χρονιά χαρακτηρίστηκε από πολλές βροχοπτώσεις σε συνδυασμό με υψηλές θερμοκρασίες, συνθήκες που δημιούργησαν προβλήματα στην παραγωγή. Παράλληλα, καθοριστικό ρόλο έπαιξε η πτώση της τιμής του χυμού.

«Ο χυμός από τα 20 λεπτά πέρυσι έφτασε στα 11», σημειώνει, εξηγώντας ότι αυτή η εξέλιξη συμπαρέσυρε και τις τιμές παραγωγού. Τα πορτοκάλια ξεκίνησαν τη χρονιά έως και στα 35 λεπτά, όμως στη συνέχεια οι τιμές υποχώρησαν, με τα επίπεδα να διαμορφώνονται σήμερα από 18 έως 22 λεπτά, ανάλογα με την περιοχή και την ποιότητα. Όπως τονίζει, η πορεία του χυμού καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και την πορεία της αγοράς του πορτοκαλιού: «Όταν ο χυμός είχε 20 λεπτά, το πορτοκάλι δεν μπορούσε να πέσει κάτω από τα 30. Τώρα που ο χυμός έπεσε, έπεσαν όλα».

Η εικόνα αυτή, όπως τη μεταφέρει ο ίδιος, αποτυπώνει μια χρονιά με έντονες διακυμάνσεις, όπου οι παραγωγοί βρέθηκαν να διαχειρίζονται ταυτόχρονα τις πιέσεις του καιρού και τις ανατροπές της αγοράς.

Συνεχίζονται οι κοπές στα πορτοκάλια στην χώρα μας, αυτή την εποχή ολοκληρώθηκαν οι Ναβελίνες και έχουν ξεκινήσει τα Lane Late (Λάνε Λέϊτ) και τα Μέρλιν.

Οι κοπές γίνονται με χαμηλούς ρυθμούς και έχουν αρχίσει τα προβλήματα στις εξαγωγές από την ανταγωνισμό με τα αιγυπτιακά πορτοκάλια, τα οποία βγαίνουν στις αγορές της Ευρώπης σε χαμηλές τιμές που δεν είναι εύκολο να ανταγωνιστούν τα ελληνικά.

Ο κ. Νίκος Τσακαλόζος, παραγωγός από την Κατοχή Αιτωλοακαρνανίας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «οι κοπές ξεκίνησαν εδώ και δύο εβδομάδες για τα πορτοκάλια Lane Late στην περιοχή και όσο περνάνε οι ημέρες θα αυξάνονται. Η τιμή παραγωγού έχει φτάσει σήμερα στα 30 λεπτά (τιμή στο δέντρο). Οι παραγωγοί δεν βιάζονται να κάνουν κοπές, ενώ οι έμποροι από την πλευρά τους ζητούν πορτοκάλια με καλό χρωματισμό. Πάντως οι βροχοπτώσεις έδωσαν καλά μεγέθη στα πορτοκάλια. Υπάρχει καλή ποσότητα και ποιότητα χωρίς πολλά προβλήματα φυτοπροστασίας.

Ο κ. Θανάσης Παλούκης, παραγωγός από τη Βόνιτσα, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι έχει ολοκληρωθεί η συγκομιδή στις Ναβελίνες με τιμές που έφτασαν έως 33 λεπτά το κιλό. Τώρα ξεκινάνε οι συγκομιδές για τα Μέρλιν και τα Lane Late (Λάνε Λέϊτ). Η ροή της αγοράς όμως κυμαίνεται αυτή την εποχή σε χαμηλά επίπεδα. Τα πορτοκάλια δεν έχουν προβλήματα ποιότητας αλλά η ζήτηση είναι πολύ μειωμένη.

Ο κ. Νίκος Γκίζας, πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Άρτας, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος είναι μια πολύ δύσκολη χρονιά για τα πορτοκάλια. Αρκεί να αναφέρουμε ότι η τιμή για τον χυμό είναι στα 10 λεπτά το κιλό. Αυτή την εποχή δεν υπάρχει σχεδόν καθόλου ζήτηση και οι κοπές γίνονται με πολύ χαμηλούς ρυθμούς. Πολλοί παραγωγοί της περιοχής έχουν εγκαταλείψει την καλλιέργεια εσπεριδοειδών και έχουν στραφεί στα ακτινίδια.

O κ. Θωμάς Φάκλαρης, από τον Συνεταιρισμό Σκαφιδακίου στην Αργολίδα, επισημαίνει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την περίοδο είμαστε στην συγκομιδή πορτοκαλιών Νάβελ (Μέρλιν) με τη ζήτηση για εξαγωγή να κυμαίνεται σε καλά επίπεδα και τις τιμές παραγωγού να είναι από 30 έως 32 λεπτά το κιλό (μικτά). Όσον αφορά την τιμή του χυμού κυμαίνονται στα 12 λεπτά το κιλό. Έχουν βοηθήσει την καλλιέργεια οι βροχοπτώσεις των τελευταίων ημερών. Επίσης αυτή την εποχή τα πορτοκάλια έχουν καλό χρωματισμό και ποιότητα. Από τον Μάρτιο αναμένεται να ξεκινήσει στην περιοχή η συγκομιδή για τα Λάνε Λέϊτ και τα Βαλέντσια.

Ο κ. Πέτρος Μπλέτας, παραγωγός από την Σκάλα Λακωνίας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την εποχή ολοκληρώνονται οι κοπές σε λίγες ποσότητες που έχουν απομείνει στις Ναβελίνες και τα Μέρλιν. Σε περίπου 10 ημέρες θα ξεκινήσουν στην περιοχή μας οι κοπές για την ποικιλία Lane Late για να δούμε πως θα κυμανθούν οι τιμές. 

Από την πλευρά των εξαγωγέων ο κ. Γεώργιος Φραγκίστας, διευθύνων σύμβουλος της GEFRA ΑΕ, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι από αρχές Δεκεμβρίου έκαναν την εμφάνισή τους στις διεθνείς αγορές τα πορτοκάλια της Αιγύπτου. Όσο έχουν μικρές ποσότητες δεν μας επηρεάζουν μετά όμως τις γιορτές έχουν αυξηθεί οι ποσότητες και έχουμε μεγάλο ανταγωνισμό. Αυτή την εποχή τα αιγυπτιακά πορτοκάλια Βαλέντσια έχουν τιμή κατά 30 λεπτά μειωμένη σε σχέση με τα ελληνικά Lane Late. Και βέβαια έχουν χαμηλότερα εργατικά σε σχέση με την χώρα μας. Το μεροκάματο στην Αίγυπτο είναι στα 8 ευρώ ενώ στην χώρα μας έχει φτάσει στα 65 ευρώ. Επίσης έχουν καταφέρει να έχουν χαμηλότερα μεταφορικά σε σχέση με εμάς ειδικά στις αγορές της δυτικής Ευρώπης και της Σκανδιναβίας.

Όσον αφορά την ελληνική παραγωγή αλλάξαμε ποικιλία αλλά και τα Lane Late έχουν ποιοτικά προβλήματα λόγω των καιρικών συνθηκών και της αυξημένης υγρασίας. Αυτή την περίοδο οι τιμές εξαγωγής (παραδοτέα στο λιμάνι) στις αγορές της Ευρώπης είναι σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με πέρσι. Και αυτό συμβαίνει ενώ έχουμε μια μεγάλη αύξηση του κόστους στην χώρα μας. Από πέρσι η ποικιλία Lane Late έχει πάψει να έχει την αυξημένη τιμή σε σχέση με τις Ναβαλίνες που είχε τα προηγούμενα χρόνια. Όλα τα προβλήματα μας τα δημιουγούν οι εξαγωγές της Αιγύπτου στην ΕΕ, που είναι αδασμολόγητες και χωρίς καμιά ποσόστωση.

Πρόβλεψη αιγυπτιακής παραγωγής και εξαγωγών

Η παραγωγή πορτοκαλιών στην Αίγυπτο την περίοδο 2025/2026 προβλέπεται να είναι αυξημένη κατά περίπου 15% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, φτάνοντας τα 4 εκατομμύρια τόνους, σύμφωνα με την Υπηρεσία Εξωτερικού του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA FAS).

Η καλλιεργούμενη έκταση με πορτοκάλια στην χώρα φέτος εκτιμάται ότι είναι στα 1.600.000 στρέμματα, αυξημένη κατά 80.000 στρέμματα από πέρυσι. 

Η αύξηση της παραγωγής πορτοκαλιών φέτος οφείλεται σε νέους οπωρώνες, που φυτεύτηκαν και τώρα έγιναν παραγωγικοί, καθώς και στις ευνοϊκές καιρικές συνθήκες που υπήρξαν κατά την περίοδο ανθοφορίας.

Για την περίοδο 2025/2026, οι εξαγωγές πορτοκαλιών της Αιγύπτου προβλέπεται να αυξηθούν σε 1,9 εκατομμύρια τόνους, από 1,8 εκατομμύρια τόνους που ήταν το προηγούμενο έτος.

Οι κύριες ποικιλίες αιγυπτιακών πορτοκαλιών περιλαμβάνουν:

• Μπαλάντι: με και χωρίς σπόρους, κυρίως για χυμό
• Βαλέντσια: ποικιλία που χρησιμοποιείται για χυμό και νωπή κατανάλωση
• Blood: χωρίς κουκούτσια και γευστικό, κυρίως για χυμό
• Navel: όψιμη ποικιλία που κυρίως εξάγεται
• Khalily: καλή ποικιλία για χυμό
• Σουκάρι: γλυκό επιτραπέζιο πορτοκάλι με σπόρους

Τα Βαλέντσια πάντως αποτελούν το 85% της συνολικής αιγυπτιακής παραγωγής πορτοκαλιών.

Ζημιές στις καλλιέργειες πορτοκαλιών καταγράφονται σε περιοχές της Ηλείας μετά τις ανεμοθύελλες των τελευταίων ημερών, με την εικόνα να διαφοροποιείται σημαντικά από χωράφι σε χωράφι και ανάλογα με την ποικιλία και το στάδιο ωρίμανσης των καρπών.

Όπως μεταφέρει στον ΑγροΤύπο ο κ. Μαργαρώνης Νικόλαος, παραγωγός εσπεριδοειδών και γεωπόνος από την Ηλεία, σε ορισμένες περιοχές οι ζημιές εμφανίζονται ιδιαίτερα έντονες. «Από όσα γνωρίζω και από εκτιμήσεις παραγωγών, σε κάποια χωριά και χωράφια η ζημιά είναι έντονη και ακούγονται ποσοστά της τάξης του 30% έως και 50%», αναφέρει, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι σε άλλες περιοχές του νομού η ζημιά είναι υπαρκτή αλλά σαφώς πιο περιορισμένη. «Δεν είναι παντού το ίδιο. Εξαρτάται από την ποικιλία, το φορτίο των δέντρων και το πότε χτύπησε ο καιρός», σημειώνει, τονίζοντας ότι μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει επίσημη αυτοψία.

Ειδικότερα, στα Μακρίσια και τα Καλυβάκια του δήμου Ανδρίτσαινας-Κρεστένων, οι ανεμοθύελλες έχουν προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στην παραγωγή πορτοκαλιού, με τις απώλειες –κατά εκτιμήσεις– να φτάνουν σε ορισμένες περιπτώσεις έως και το 50%. Οι παραγωγοί ζητούν την άμεση μετάβαση κλιμακίου του ΕΛΓΑ, ώστε να διαπιστωθεί το μέγεθος των καταστροφών και να κινηθούν χωρίς καθυστερήσεις οι διαδικασίες αποζημίωσης.

Σε ό,τι αφορά τις δικές του καλλιέργειες, ο κ. Μαργαρώνης διευκρινίζει ότι η εικόνα είναι διαφορετική. «Στη δική μου περίπτωση η ζημιά είναι σαφώς μικρότερη, της τάξης του 10-20%, και αφορά κυρίως σπασμένα κλαδιά. Καρπόπτωση δεν είχα σε μεγάλο βαθμό», σημειώνει. Όπως εξηγεί, τα προβλήματα προήλθαν από τον συνδυασμό των ισχυρών ανέμων με το αυξημένο φορτίο καρπών σε υπερπαραγωγικά δέντρα. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι ζημιές στο φυτικό κεφάλαιο δεν είναι άμεσα αναστρέψιμες. «Υπάρχουν κλαδιά που θα χρειαστούν δύο, τρία ή και τέσσερα χρόνια για να επανέλθουν», τονίζει, επισημαίνοντας ότι οι επιπτώσεις θα φανούν και στις επόμενες καλλιεργητικές χρονιές.

Ιδιαίτερη σημασία δίνει και στον ρόλο της ποικιλίας. Οι πιο πρώιμες ποικιλίες, που είχαν φτάσει σε προχωρημένο στάδιο ωρίμανσης, παρουσίασαν αυξημένη καρπόπτωση, ενώ στις πιο όψιμες ποικιλίες οι απώλειες ήταν πιο περιορισμένες. «Επειδή οι δικές μου ποικιλίες είναι πιο όψιμες, το πορτοκάλι δεν έπεφτε εύκολα», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Επιπλέον, σε άλλες περιοχές της Ηλείας, όπως σε χωριά της Πηνειάδας, καταγράφηκαν και ζημιές από χαλαζόπτωση, επιβαρύνοντας περαιτέρω τη συνολική εικόνα για τη φετινή χρονιά όπως μας αναφέρει. 

Κλείνοντας, ο κ. Μαργαρώνης επισημαίνει ότι μέχρι στιγμής δεν έχει πραγματοποιηθεί αυτοψία από κλιμάκιο, ενώ αναμένεται το επόμενο διάστημα να υπάρξει παρουσία ανταποκριτή στην περιοχή, ώστε να αποτυπωθεί με ακρίβεια η πραγματική εικόνα των ζημιών. Όπως τονίζει, ιδιαίτερη σημασία έχει η εκτίμηση να γίνει ανά περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές από χωράφι σε χωράφι, την ποικιλία και τον βαθμό ζημιάς. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι για τους παραγωγούς το ζητούμενο είναι οι αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ να καταλήξουν τελικά σε όσους έχουν πραγματικά πληγεί, ιδιαίτερα σε μια χρονιά με αυξημένο κόστος και πιεσμένα εισοδήματα, όπου η έγκαιρη και δίκαιη αποζημίωση αποτελεί καθοριστικό παράγοντα επιβίωσης για τις εκμεταλλεύσεις.

Με εμπόδια λόγω των βροχοπτώσεων συνεχίζεται η συγκομιδή μανταρινιών, με την ζήτηση πάντως να είναι πολύ αυξημένη και τις ποσότητες να μειώνονται. Το θετικό είναι ότι οι τιμές των μανταρινιών παραμένουν σε καλά επίπεδα.

Όπως δηλώνει στον ΑγροΤύπο ο κ. Αριστοτέλης Μπακάκης, παραγωγός εσπεριδοειδών από το Μάστρο του Μεσολογγίου, έχει ολοκληρωθεί η συγκομιδή Κλημεντίνης και Νόβα. Τώρα κόβουμε τα μανταρίνια Ορτανίκ και Αφουρέρ. Η ποσότητες είναι καλές το ίδιο και η ποιότητα. Η ζήτηση είναι αυξημένη για μανταρίνια και μακάρι να είχαμε μεγαλύτερες παραγωγές. Αυτή την περίοδο έχει κοπεί το 80% της παραγωγής από τις συγκεκριμένες ποικιλίες. Οι τιμές στα Ορτανίκ είναι αυξημένες σε σχέση με πέρσι λόγω της ζήτησης και κυμαίνονται από 38 έως και 42 λεπτά το κιλό για την καλή ποιότητα (πέρσι ήταν στα 30 λεπτά). Στα Αφουρέρ οι τιμές παραγωγού κάθε χρόνο είναι σε σταθερά επίπεδα και αυτή την στιγμή κυμαίνονται από 50 έως και 53 λεπτά το κιλό. 

Στην Λακωνία, όπως τονίζει στον ΑγροΤύπο ο Πέτρος Μπλέτας, παραγωγός από τη Σκάλα, έχουν τελειώσει οι Κλημεντίνες και τα Νόβα και τώρα γίνονται κοπές μόνο στα μανταρίνια Ορτανίκ. Η παραγωγή είναι σε κανονικά επίπεδα και έχει καλή ποιότητα και μεγέθη. Υπάρχει αυτή την εποχή αυξημένη ζήτηση για μανταρίνια τόσο στην εγχώρια αγορά όσο και για εξαγωγή. Οι τιμές παραγωγού κυμαίνονται στα 35 έως 40 λεπτά το κιλό (καθαρά). Τα Ορτανίκ αναμένεται να παραμείνουν στην αγορά μέχρι και τον Φεβρουάριο. Το καλό στα Ορτανίκ είναι πως κάθε χρόνο, έχουν σχεδόν σταθερή παραγωγή και απόδοση, ενώ στρεμματικά, σε σχέση π.χ. με τα πορτοκάλια Βαλέντσια, πιάνουν και τα διπλάσια κιλά στο στρέμμα.

O κ. Θωμάς Φάκλαρης, από τον Συνεταιρισμό Σκαφιδακίου στην Αργολίδα, επισημαίνει στον ΑγροΤύπο ότι στην περιοχή έχουν απομείνει λίγες ποσότητες μανταρινιών Κλημεντίνες, Νόβα και Πέιτζ. Τα μανταρίνια της περιοχής μας αυτή την περίοδο πάνε κυρίως προς την εγχώρια αγορά, ενώ εξαγωγές γίνονται κυρίως από την Λακωνία. Πάντως η ζήτηση είναι αυξημένη και οι ποσότητες όσο περνά ο καιρός μειώνονται. Πάντως τα μανταρίνια κράτησαν φέτος καλές τιμές που κυμάνθηκαν από 60 έως 70 λεπτά το κιλό.

Η καλλιέργεια του πορτοκαλιού στην Ελλάδα δεν αποτελεί απλώς μια εποχική αγροτική δραστηριότητα, αλλά μια παραγωγική σταθερά με βαθιές ρίζες στον χρόνο. Τα επίσημα στοιχεία φυτικής παραγωγής του FAOSTAT για την χώρα μας, επιτρέπουν να παρακολουθήσει κανείς τη διαχρονική πορεία της καλλιέργειας, αποτυπώνοντας όχι μόνο τη συνολική παραγωγή, αλλά και τις μεταβολές στην έκταση και την παραγωγικότητα από τις αρχές της δεκαετίας του ’60 έως σήμερα.

Από τη δεκαετία του ’60 στη σταδιακή άνοδο

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, η ετήσια παραγωγή πορτοκαλιών στην Ελλάδα κινούνταν σε επίπεδα κάτω των 400 χιλιάδων τόνων, με τις καλλιεργούμενες εκτάσεις να είναι σημαντικά μικρότερες σε σχέση με σήμερα και τις αποδόσεις ανά εκτάριο αισθητά χαμηλότερες. Την ίδια περίοδο, η παραγωγικότητα της καλλιέργειας παρέμενε περιορισμένη, με τις αποδόσεις να κινούνται σε επίπεδα κάτω των 15 τόνων ανά εκτάριο, γεγονός που αντανακλά μια πιο παραδοσιακή μορφή παραγωγής με περιορισμένη τεχνολογική υποστήριξη.

Η περίοδος ενίσχυσης της παραγωγής

Κατά τις επόμενες δεκαετίες, και ιδιαίτερα από τη δεκαετία του 1980 και μετά, καταγράφεται σαφής αύξηση της συνολικής παραγωγής. Η παραγωγή πορτοκαλιών ξεπερνά σταθερά τους 700 χιλιάδες τόνους, ενώ σε αρκετές χρονιές προσεγγίζει ή και υπερβαίνει τους 800 χιλιάδες τόνους. Η πορεία αυτή δεν είναι γραμμική, αλλά χαρακτηρίζεται από διακυμάνσεις, που αποτυπώνουν τη δυναμική της καλλιέργειας και την επίδραση διαφορετικών παραγωγικών περιόδων, χωρίς ωστόσο να αναιρούν τη γενική ανοδική τάση.

Εκτάσεις: ανάπτυξη και σταθεροποίηση

Οι καλλιεργούμενες εκτάσεις αυξάνονται αισθητά από τη δεκαετία του 1960 έως τις αρχές της δεκαετίας του 2000, φτάνοντας περίπου τα 30.000–31.000 εκτάρια. Από το σημείο αυτό και έπειτα, η εικόνα εμφανίζει σαφή σταθεροποίηση. Η απουσία έντονων μεταβολών στις εκτάσεις δείχνει ότι η καλλιέργεια του πορτοκαλιού έχει πλέον διαμορφώσει ένα σταθερό παραγωγικό αποτύπωμα, χωρίς τάσεις μαζικής επέκτασης αλλά και χωρίς ενδείξεις απότομης εγκατάλειψης.

Αποδόσεις: το κλειδί της παραγωγικής αντοχής

Ιδιαίτερη σημασία παρουσιάζει η εξέλιξη των αποδόσεων. Ενώ στις πρώτες δεκαετίες οι αποδόσεις κινούνταν σε επίπεδα κάτω των 15 τόνων ανά εκτάριο, τα τελευταία χρόνια ξεπερνούν σταθερά τους 30 τόνους ανά εκτάριο, φτάνοντας σε ορισμένες περιόδους ακόμη υψηλότερα επίπεδα. Η μεταβολή αυτή υποδηλώνει ότι μεγάλο μέρος της αύξησης της συνολικής παραγωγής δεν προήλθε μόνο από την αύξηση των καλλιεργούμενων εκτάσεων, αλλά κυρίως από τη βελτίωση της παραγωγικότητας ανά μονάδα έκτασης, στοιχείο που προσδίδει ανθεκτικότητα στην καλλιέργεια.

Η σημερινή εικόνα της καλλιέργειας

Την περίοδο 2020–2024, η παραγωγή πορτοκαλιών στην Ελλάδα κυμαίνεται μεταξύ 818 και 886 χιλιάδων τόνων, επίπεδα που συγκαταλέγονται στα υψηλότερα των τελευταίων δεκαετιών. Την ίδια στιγμή, οι καλλιεργούμενες εκτάσεις παραμένουν σταθερές και οι αποδόσεις διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα. Η συνύπαρξη αυτών των στοιχείων δείχνει ότι, παρά τις πιέσεις του κόστους, του κλίματος και της αγοράς, το πορτοκάλι εξακολουθεί να αποτελεί βασικό και ανθεκτικό πυλώνα της ελληνικής φρουτοπαραγωγής.

Το ελληνικό πορτοκάλι

Η πορεία της καλλιέργειας του πορτοκαλιού στην Ελλάδα αποτυπώνει μια σταδιακή μετάβαση από ένα πιο περιορισμένο και λιγότερο αποδοτικό μοντέλο σε μια παραγωγή με μεγαλύτερη σταθερότητα και αντοχές στον χρόνο. Παρά τις μεταβολές και τις εναλλαγές των περιόδων, το πορτοκάλι διατηρεί τη θέση του ως βασικό στοιχείο της ελληνικής φρουτοπαραγωγής.

Στο σημερινό αγροτικό τοπίο, το πορτοκάλι δεν εμφανίζεται ως μια παροδική επιλογή, αλλά ως καλλιέργεια με βάθος και συνέχεια. Η παρουσία του στο παρόν δεν στηρίζεται σε συγκυρίες, αλλά σε μια διαδρομή που χτίστηκε σταδιακά και συνεχίζει να δοκιμάζεται μέσα σε ένα περιβάλλον που αλλάζει.

Πηγή: FAOSTAT – FAO

Καλή ζήτηση και σταθερές τιμές για τα λεμόνια είχαμε την περίοδο των γιορτών και σε αυτό βοήθησαν οι μειωμένες εισαγωγές.

Η παραγωγή φέτος είναι μειωμένη λόγω των παγετών της περασμένης άνοιξης. Αυτή την εποχή έχει ολοκληρωθεί η συγκομιδή για τα Ιντερντονάτο και γίνονται κυρίως κοπές στην ποικιλία Μαγληνά.

Ο κ. Κώστας Δεληγιάννης, παραγωγός από την περιοχή Αιγιαλείας δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι πάντα είχαμε καλή ζήτηση στις γιορτές των Χριστουγέννων. Γενικά κατά την φετινή περίοδο κρατήθηκαν σε σταθερά επίπεδα οι τιμές παραγωγού στα λεμόνια και δεν είχαμε την απότομή πτώση που είχαμε τα προηγούμενα χρόνια.

Σε αυτό βέβαια βοήθησε ότι δεν έγιναν μεγάλες εισαγωγές από Τουρκία και Ισπανία, επειδή έχουν προβλήματα με μειωμένη παραγωγή λόγω των καιρικών συνθηκών. Οι μειωμένες εισαγωγές βοήθησαν τις τιμές παραγωγού να κυμανθούν σε καλά επίπεδα.

Επίσης οι βροχές και οι χαμηλές θερμοκρασίες βοήθησαν τα λεμόνια να πάρουν καλό χρωματισμό και να έχουν καλά μεγέθη.

Οι τιμές παραγωγού αυτή την εποχή κυμαίνονται από 70 έως 80 λεπτά το κιλό, από 60 έως 70 λεπτά το κιλό που ήταν πριν τις γιορτές. Θα υπάρχει προσφορά από ντόπια λεμόνια τουλάχιστον μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου.

Ο λεμονοπαραγωγός από το Αίγιο και μέλος της ΠΕΣ και της Ομάδας Εσπεριδοειδών της ΕΘΕΑΣ κ. Βασίλης Καρέλης, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι δεν έχουν γίνει φέτος μεγάλες εισαγωγές και την αγορά την καλύπτει η εγχώρια παραγωγή. Αυτό έχει βοηθήσει τις τιμές να είναι σε καλά επίπεδα.

Άλλες χρονιές είχαμε απότομη μείωση των τιμών, που έφταναν μέχρι και 35 λεπτά το κιλό. Αντίθετα φέτος όμως διατηρήθηκαν οι τιμές παραγωγού σε καλά επίπεδα και είχαμε μια σταθερότητα.

Αυτή την περίοδο οι τιμές παραγωγού κυμαίνονται γύρω στα 70 λεπτά το κιλό. Αυτή την εποχή συγκομίζουμε λεμόνια της ποικιλίας Μαγληνά που έχουν καλή ζήτηση από την αγορά.

Οι καλές καιρικές συνθήκες αυτήν την εποχή βοηθούν την συγκομιδή μανταρινιών, με την ζήτηση να είναι αυξημένη και τις ποσότητες να μειώνονται.

Πάμε προς την ολοκλήρωση της συγκομιδής στα μανταρίνια ποικιλίας Κλημεντίνης, ενώ μέχρι το τέλος του έτους θα έχουν ολοκληρωθεί και τα Νόβα στις περισσότερες περιοχές της χώρας.

Ο κ. Βασίλης Τρουμπάτας, παραγωγός και πρόεδρος στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Παραγωγών Εσπεριδοειδών Σαγιάδας, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι στην περιοχή έχει ολοκληρωθεί η συγκομιδή στο 90% για τις Κλημεντίνες.
Είχαμε μεγάλες ζημιές από τις συνεχόμενες βροχοπτώσεις και πολλά χωράφια πλημμύρισαν. Έχουν γίνει δηλώσεις ζημιάς στον ΕΛΓΑ και περιμένουμε να γίνουν οι εκτιμήσεις από τους γεωπόνους του Οργανισμού. Πάντως μεγάλες ποσότητες από Κλημεντίνες είχαν πολλά ποιοτικά προβλήματα και δεν ήταν εμπορεύσιμα.

Τώρα κόβουμε στην περιοχή τα Νόβα, τα οποία αναμένεται να βγουν στην αγορά μετά τις γιορτές. Στην περιοχή μας πάντως θα έχουν τελειώσει τα μανταρίνια μέχρι το τέλος του έτους. Οι τιμές παραγωγού για τις Κλημεντίνες είναι στα 25 λεπτά (μικτά) και για τα Νόβα στα 40 λεπτά (μικτά). Μετά την συγκομιδή κάνουμε ψεκασμούς στα δέντρα με χαλκούχα.

Όπως δηλώνει στον ΑγροΤύπο ο κ. Αριστοτέλης Μπακάκης, παραγωγός εσπεριδοειδών από το Μάστρο του Μεσολογγίου, έχει τελειώσει η συγκομιδή της Κλημεντίνης και εδώ και 15 ημέρες έχει ξεκινήσει στα Νόβα.
Υπάρχει καλή ζήτηση στα Νόβα και οι τιμές παραγωγού κυμαίνονται από 38 έως 40 λεπτά το κιλό. Μέχρι τα Χριστούγεννα θα έχει ολοκληρωθεί η συγκομιδή στα Νόβα. Στα Αφουρέρ και τα Ορτανίκ θα ξεκινήσουν τις κοπές από τις 10 Ιανουαρίου. Πάντως έχουν ήδη αποκτήσει έναν καλό χρωματισμό. Η ζήτηση για μανταρίνια καλής ποιότητας είναι αυξημένη αυτή την εποχή.

O κ. Θωμάς Φάκλαρης, από τον Συνεταιρισμό Σκαφιδακίου στην Αργολίδα, επισημαίνει στον ΑγροΤύπο ότι οι Κλημεντίνες αυτή την εποχή είναι στα τελειώματα και οι μέσες τιμές τους είναι στα 50 λεπτά το κιλό. Οι βροχές των προηγούμενων ημερών είχαν σαν αποτέλεσμα να υπάρξουν πολλές ποσότητες μη εμπορεύσιμες και έφεραν ζημιά στους παραγωγούς.
Τα Νόβα έχουν μειωμένες αποδόσεις και είναι λίγες οι ποσότητες. Οι τιμές τους κυμαίνονται στα 50 έως 55 λεπτά το κιλό.

Ο κ. Θεμιστοκλής Θεοδωρακάκος, γεωπόνος και παραγωγός μανταρινιών από την Σκάλα της Λακωνίας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι πολλά ποιοτικά προβλήματα είχαν οι Κλημεντίνες λόγω των βροχοπτώσεων με αποτέλεσμα να σταματήσουν οι κοπές. Τα Νόβα τώρα που συγκομίζονται έχουν τιμή στα 35 λεπτά το κιλό (καθαρή). Με αυτή την τιμή πολλοί παραγωγοί δεν κάνουν κοπές αλλά περιμένουν να αυξηθεί τις επόμενες ημέρες.

Φέτος γενικότερα η παραγωγή στα Νόβα είναι μειωμένη λόγω των καιρικών συνθηκών που επικράτησαν την Άνοιξη. Πάντως η χρονιά φέτος στην περιοχή είναι πιο όψιμη σε σχέση με τις υπόλοιπες. Από 15 έως 20 Ιανουαρίου αναμένεται να ξεκινήσουν οι κοπές στα Ορτανίκ.

Συνεχίζονται οι κοπές στα πορτοκάλια, αυτή την εποχή με Μέρλιν και Ναβαλίνες στην Αγρολίδα και με Ναβελίνες στις υπόλοιπες περιοχές της χώρας.

Οι χαμηλές θερμοκρασίες έχουν βοηθήσει τα πορτοκάλια να πάρουν τον σωστό χρωματισμό αλλά η ζήτηση είναι μειωμένη με αποτέλεσμα να βρίσκονται σε χαμηλά επίπεδα οι κοπές και οι τιμές παραγωγού.

Ο κ. Νίκος Γκίζας, πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Άρτας, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος είναι μια πολύ δύσκολη χρονιά για τα πορτοκάλια. Αρκεί να αναφέρουμε ότι η τιμή για τον χυμό είναι στα 10 λεπτά το κιλό. Αυτή την εποχή δεν υπάρχει σχεδόν καθόλου ζήτηση και οι κοπές γίνονται με πολύ χαμηλούς ρυθμούς. Πολλοί παραγωγοί της περιοχής έχουν εγκαταλείψει την καλλιέργεια εσπεριδοειδών και έχουν στραφεί στα ακτινίδια. Επίσης δεν υπάρχουν εργατικά χέρια και το κόστος συγκομιδής είναι πολύ αυξημένο. Το θετικό είναι ότι οι χαμηλές θερμοκρασίες που έχουμε αυτές τις ημέρες έχουν βοηθήσει τα πορτοκάλια να πάρουν καλό χρωματισμό και δεν έχουμε λόγω των βροχοπτώσεων ποιοτικά προβλήματα, όπως έχουμε στις Κλημεντίνες.

Ο κ. Θανάσης Παλούκης, παραγωγός και γεωπόνος από τη Βόνιτσα της Αιτωλοακαρνανίας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι στην περιοχή συγκομίζονται Ναβελίνες με τις τιμές παραγωγού να κυμαίνονται από 28 έως 33 λεπτά το κιλό. Τα πορτοκάλια δεν έχουν προβλήματα ποιότητας αλλά η ζήτηση είναι πολύ μειωμένη. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα οι παραγωγοί να μην βιάζονται να κάνουν κοπές. Πάντως οι χαμηλές θερμοκρασίες που έχουμε αυτή την εποχή έχουν βοηθήσει τα πορτοκάλια να πάρουν σωστό χρωματισμό.

Από την πλευρά του ο κ. Αριστοτέλης Μπακάκης, παραγωγός εσπεριδοειδών από τον Μάστρο του Μεσολογγίου, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι τα δέντρα φέτος είναι φορτωμένα και φαίνεται να έχουμε καλές παραγωγές. Εδώ και δέκα ημέρες έχουν σταματήσει οι βροχοπτώσεις και έχει ξεκινήσει η συγκομιδή. Αυτή την εποχή κόβουμε Ναβελίνες αλλά οι κοπές έχουν μειωμένες ροές γιατί δεν υπάρχει ζήτηση. Τα καλής ποιότητας πορτοκάλια έχουν τιμή παραγωγού που ξεκινά από 28 και φτάνει έως 30 λεπτά το κιλό, όμως όσα έχουν ποιοτικά προβλήματα φεύγουν στην αγορά με χαμηλότερες τιμές.  

O κ. Θωμάς Φάκλαρης, από τον Συνεταιρισμό Σκαφιδακίου στην Αργολίδα, επισημαίνει στον ΑγροΤύπο ότι ο αγροτικός κλάδος έχει μεγάλα προβλήματα λόγω της αύξησης του κόστους παραγωγής. Έχουμε μεγάλη έλλειψη εργατών γης, ενώ το ψηφιακό δελτίο αποστολής δημιούργησε μεγάλα προβλήματα στους παραγωγούς. ΠΛηρώνουμε κάθε χρόνο ασφαλιστικές εισφορές αλλά ποτέ δεν είδαμε σωστές αποζημιώσεις από τον ΕΛΓΑ. Η ύπαιθρος έχει εγκαταληφθεί και δεν υπάρχουν πια προοπτικές. Οι νέοι με όλη αυτή την κατάσταση που βλέπουν κοιτάζουν να φύγουν από την χώρα ελπίζοντας σε μια καλύτερη ζωή. Όσον αφορά τα πορτοκάλια υπάρχει μια κάμψη στις εξαγωγές το τελευταίο διάστημα κάτι που φαίνεται να έχει επηρεάσει και τις τιμές. Τα Μέρλιν έχουν αυτή την περίοδο μέση τιμή παραγωγού (μικτή) στα 30 λεπτά το κιλό, ενώ οι Ναβελίνες είναι στα 35 λεπτά. Η τιμή για τα πορτοκάλια που πάνε για χυμοποίηση είναι στα 12 λεπτά το κιλό. Αυτή την εποχή πάντως τα πορτοκάλια έχουν καλό χρωματισμό και ποιότητα. 

Ο κ. Πέτρος Μπλέτας, παραγωγός από την Σκάλα Λακωνίας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι γίνονται κοπές στις Ναβελίνες με τιμές παραγωγού στα 30 έως 35 λεπτά το κιλό (καθαρά). Οι καιρικές συνθήκες βοηθούν την συγκομιδή και τα πορτοκάλια αυτή την εποχή διαθέτουν καλό χρωματισμό και ποιότητα. Η ζήτηση είναι σε μέτρια επίπεδα.

Από την πλευρά των μεταποιητών και εξαγωγέων ο κ. Γεώργιος Φραγκίστας, διευθύνων σύμβουλος της GEFRA ΑΕ, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι από τα μέσα Οκτωβρίου ξεκινήσαμε δυναμικά τις εξαγωγές νομίζοντας ότι είχαμε φέτος μια πρώιμη χρονιά. Τελικά φάνηκε ότι αυτό ήταν λάθος γιατί οι καιρικές συνθήκες δεν βοήθησαν των ωρίμανση των πορτοκαλιών και είχαμε προβλήματα ποιότητας και χρωματισμού. Από την άλλη οι αγορές, μέχρι τις αρχές Δεκεμβρίου, λόγω των καιρικών συνθηκών (ζητούσαν καλοκαιρινά φρούτα). Όσον αφορά τις εξαγωγές μιλάμε για την χειρότερη χρονιά της τελευταίας 20ετίας. Οι εξαγωγές είναι μειωμένες κατά 20% και αυτό έφερε μια πτώση τιμών που αυτή την περίοδο είναι σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με τις περσινές, αν και έχουμε αύξηση του κόστους παραγωγής. Τώρα πια τα πορτοκάλια έχουν καλό χρωματισμό αλλά υπάρχει πρόβλημα με «φουσκώματα». Επίσης από τον Ιανουάριο θα βγουν στην διεθνή αγορά τα Βαλέντσια από την Αίγυπτο και θα δούμε πως θα επηρεάσουν τις ελληνικές εξαγωγές.

Καθώς ο χειμώνας προχωρά και οι χαμηλές θερμοκρασίες κάνουν όλο και πιο αισθητή την παρουσία τους, οι εσπεριδοειδείς οπωρώνες μπαίνουν σε μια περίοδο αυξημένης ευαισθησίας. Ο παγετός δεν αποτελεί απλώς ένα πρόσκαιρο καιρικό φαινόμενο, αλλά έναν παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει άμεσα την παραγωγή, την ποιότητα των καρπών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, την ίδια τη βιωσιμότητα των δέντρων.

Η αντιπαγετική προστασία δεν αφορά παρεμβάσεις της τελευταίας στιγμής, αλλά συνδέεται με επιλογές και καλλιεργητικούς χειρισμούς που προηγούνται του παγετού και επηρεάζουν τη συνολική αντοχή του οπωρώνα. Η θέση εγκατάστασης, η αποφυγή σημείων όπου εγκλωβίζεται ο ψυχρός αέρας και η γενικότερη φροντίδα των δέντρων, σε συνδυασμό με βασικές πρακτικές διαχείρισης του εδάφους, μπορούν να περιορίσουν την ένταση των επιπτώσεων σε μια κρίσιμη περίοδο για τα εσπεριδοειδή.

Πόσο αντέχουν τα εσπεριδοειδή στο ψύχος και πώς αποτυπώνεται η ζημιά

Δεν αντιδρούν όλα τα εσπεριδοειδή με τον ίδιο τρόπο στις χαμηλές θερμοκρασίες, καθώς η αντοχή τους διαφέρει τόσο μεταξύ των ειδών όσο και ανάλογα με τη διάρκεια του παγετού. Τα κουμκουάτ και τα μανταρίνια συγκαταλέγονται στα πιο ανθεκτικά, με παραγωγικά δέντρα μανταρινιάς να μπορούν να αντέξουν για λίγες ώρες θερμοκρασίες έως -6°C χωρίς σοβαρές ξυλοζημιές. Οι λεμονιές, όπως η Meyer, εμφανίζουν αντοχή έως περίπου -5°C, ενώ οι πορτοκαλιές έως -4°C για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Τα γκρέιπ-φρουτ είναι πιο ευαίσθητα και πλήττονται σε υψηλότερες θερμοκρασίες. Η αντοχή στο ψύχος δεν είναι ίδια σε όλα τα μέρη του δέντρου. Τα φύλλα και η τρυφερή βλάστηση είναι πιο ευαίσθητα από το σκληρό ξύλο, ενώ οι άγουροι καρποί προσβάλλονται ευκολότερα από τους ώριμους, που περιέχουν περισσότερα σάκχαρα. Συνολικά, οι καρποί εμφανίζουν μικρότερη αντοχή στο ψύχος σε σχέση με τα φύλλα, ενώ τα δέντρα που είναι φορτωμένα με καρπό είναι συχνά πιο ευάλωτα στον παγετό.

Οι ζημιές από παγετό δεν είναι πάντα άμεσα ορατές. Σε ήπιες περιπτώσεις μπορεί να παρουσιαστεί φυλλόπτωση και τα δέντρα να ανακάμψουν σχετικά γρήγορα, ενώ σε χαμηλότερες θερμοκρασίες παρατηρούνται σοβαρότερες βλάβες, όπως νέκρωση βλαστών, σχισίματα στον κορμό και στους βραχίονες, πτώση καρπών και υποβάθμιση της ποιότητας. Για τον λόγο αυτό, αρκετοί παραγωγοί επιλέγουν να επισπεύσουν τη συγκομιδή πριν από την έλευση παγετού, προστατεύοντας τόσο την παραγωγή όσο και το ίδιο το δέντρο.

Πρόληψη πριν τον παγετό: επιλογές που κάνουν τη διαφορά

Η αντιπαγετική προστασία ξεκινά πολύ πριν πέσει η θερμοκρασία. Η σωστή επιλογή της θέσης του οπωρώνα, η αποφυγή περιοχών όπου παγιδεύεται ο ψυχρός αέρας και η επιλογή κατάλληλων ειδών και ποικιλιών αποτελούν βασικά στοιχεία πρόληψης. Παράλληλα, η γενικότερη καλλιεργητική φροντίδα, η καλή φυτοϋγεία και η σωστή θρέψη ενισχύουν την ανθεκτικότητα των δέντρων. Σημαντικό ρόλο παίζει και η διαχείριση του εδάφους. Η παρουσία εδαφικής υγρασίας πριν από έναν παγετό, με ελαφρύ πότισμα, καθώς και η καταστροφή της έντονης ζιζανιοκάλυψης μεταξύ των γραμμών, συμβάλλουν στη μείωση της έντασης του φαινομένου μέσα στον οπωρώνα.

Όταν η θερμοκρασία πέφτει: ενεργητική προστασία στο χωράφι

Σε συνθήκες παγετού, ο παραγωγός καλείται να επέμβει άμεσα. Υπάρχουν διαθέσιμα μέσα που μπορούν να αυξήσουν τη θερμοκρασία στον οπωρώνα ή να περιορίσουν τις απώλειες. Οι ανεμομείκτες θεωρούνται ιδιαίτερα αποτελεσματικοί σε παγετούς ακτινοβολίας, καθώς αναμιγνύουν τα θερμότερα ανώτερα στρώματα αέρα με τα ψυχρότερα χαμηλά και μπορούν να καλύψουν μεγάλες εκτάσεις, όταν λειτουργήσουν έγκαιρα. Η χρήση θερμαστρών αγρού, με προπάνιο ή πετρέλαιο, προσφέρει επίσης προστασία, αν και αυξάνει το ενεργειακό αποτύπωμα της εκμετάλλευσης και απαιτεί σωστό σχεδιασμό. Ο καταιονισμός με νερό, όταν εφαρμοστεί σωστά και εγκαίρως, εκμεταλλεύεται τη φυσική ιδιότητα του νερού να απελευθερώνει θερμότητα καθώς παγώνει και μπορεί να προστατεύσει τα δέντρα έως συγκεκριμένα όρια θερμοκρασίας. Σε νεαρά δέντρα, η χρήση μονωτικών υλικών στον κορμό ή και στην κόμη λειτουργεί συμπληρωματικά.

Μετά τον παγετό: υπομονή και σωστοί χειρισμοί

Η αξιολόγηση της ζημιάς απαιτεί χρόνο. Τα παγετόπληκτα δέντρα δεν πρέπει να κλαδεύονται άμεσα, καθώς η πραγματική έκταση της βλάβης αποκαλύπτεται μετά την επανεκκίνηση της βλάστησης. Η απομάκρυνση των ξερών και κατεστραμμένων τμημάτων γίνεται αργότερα, μαζί με τμήμα υγιούς ξύλου, και οι τομές προστατεύονται κατάλληλα. Σε περιπτώσεις έντονης φυλλόπτωσης, είναι απαραίτητη η προστασία του κορμού από το ηλιόκαυμα, ενώ η εφαρμογή χαλκούχων σκευασμάτων περιορίζει τον κίνδυνο μυκητολογικών και βακτηριολογικών προσβολών από τις πληγές. Όταν το δέντρο καταστραφεί πλήρως και επιβιώσει μόνο το υποκείμενο, τότε η εκρίζωση και η αντικατάσταση αποτελούν τη μόνη βιώσιμη λύση.

Ένα στοίχημα που κρίνεται στον χειμώνα

Η αντιπαγετική προστασία στα εσπεριδοειδή δεν αφορά κινήσεις της τελευταίας στιγμής, αλλά μια συνολική στάση απέναντι στην καλλιέργεια, που ξεκινά από τον σωστό σχεδιασμό και συνεχίζεται με επιλογές και χειρισμούς μέσα στον οπωρώνα. Κάθε χειμώνας φέρνει τις δικές του προκλήσεις και δοκιμάζει την αντοχή των δέντρων, αλλά και την ετοιμότητα του παραγωγού. Σε αυτό το πλαίσιο, η αντιπαγετική προστασία αποτελεί μέρος της καθημερινής φροντίδας του οπωρώνα, με στόχο τη διατήρηση της καλλιέργειας και της παραγωγικής της δυναμικής στον χρόνο.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 01/2022, «Αντιπαγετική Προστασία των Εσπεριδοειδών», Β. Ζιώγας, σελ. 34–7.

Διακόπηκε λόγω των βροχοπτώσεων η συγκομιδή λεμονιών αλλά τώρα οι κοπές γίνονται με κανονικούς ρυθμούς.

Η παραγωγή φέτος είναι μειωμένη λόγω των παγετών της περασμένης άνοιξης. Αυτή την εποχή τα Ιντερντονάτο είναι προς το τέλος τους και γίνονται κυρίως κοπές στα Μαγληνά.

Δεν έχουμε μεγάλες εισαγωγές γιατί σε Τουρκία και Ισπανία έχουν προβλήματα με μειωμένη παραγωγή λόγω των καιρικών συνθηκών και αυτό βοηθάει τις τιμές παραγωγού να είναι σε καλά επίπεδα.

Ο κ. Κώστας Δεληγιάννης, παραγωγός από την περιοχή Αιγιαλείας δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι πάντα είχαμε καλή ζήτηση στις γιορτές των Χριστουγέννων. Φέτος όμως ακόμη η αγορά είναι σε υποτονικά επίπεδα. Οι τιμές παραγωγού στα συμβατικά λεμόνια κυμαίνονται από 60 έως 70 λεπτά το κιλό, ενώ τα βιολογικά κυμαίνονται από τα 70 έως 75 λεπτά.

Οι βροχές έφεραν υγρασίες και πολλά προβλήματα φυτοπροστασίας (φυτόφθορα κ.α.). Από την εικόνα που έχουμε βλέπουμε προβλήματα ποιότητας στην παραγωγή αν και έχουν τώρα καλό χρωματισμό.

Μετά την διακοπή στην συγκομιδή που είχαμε λόγω των βροχοπτώσεων τώρα οι παραγωγοί κάνουν μαζικές κοπές. Υπάρχει προσφορά από ντόπιο λεμόνι αλλά ακόμη είναι μειωμένη η ζήτηση.

Ο λεμονοπαραγωγός από το Αίγιο και μέλος της ΠΕΣ και της Ομάδας Εσπεριδοειδών της ΕΘΕΑΣ κ. Βασίλης Καρέλης, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι σίγουρα τα λεμόνια αυτή την εποχή έχουν πάρει καλό χρωματισμό.

Δεν έχουν γίνει μεγάλες εισαγωγές από Τουρκία και την αγορά την καλύπτει η εγχώρια παραγωγή, κάτι που βοηθάει τις τιμές να είναι σε καλά επίπεδα. Η μέση τιμή παραγωγού κυμαίνεται στα 65 λεπτά το κιλό, ενώ στα βιολογικά από 70 έως 75 λεπτά.

Από την πλευρά του ο κ. Δημήτρης Μπούρμπουλας, πρόεδρος στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Ξυλοκάστρου και παραγωγός λεμονιών, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι δεν έχουν ακόμη γίνει πολλές εισαγωγές από Τουρκία και οι τιμές παραγωγού στα λεμόνια είναι σε καλά επίπεδα. Αυτή την εποχή έχουμε μειωμένες ποσότητες Ιντερντονάτο και κόβουμε κυρίως Μαγληνά.

Μπορεί οι βροχοπτώσεις να σταμάτησαν την συγκομιδή αλλά έκαναν καλό στα δέντρα και στα μεγέθη των λεμονιών. Οι βροχές έφεραν καλά μεγέθη και τα λεμόνια έχουν καλό χρωματισμό.

Τώρα οι τιμές παραγωγού κυμαίνονται γύρω στα 70 λεπτά για τα συμβατικά και από 75 έως και 80 λεπτά για τα βιολογικά. Μετά από τόσες βροχές και υγρασίες οι παραγωγοί θα πρέπει να κάνουν τους απαραίτητους ψεκασμούς για φυτοπροστασία.

Υπέρβαση υπολειμμάτων φυτοφάρμακων καταγράφηκε σε φορτίο με κλημεντίνες ελληνικής προέλευσης στην Ρουμανία.

Συναγερμό είχαμε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για ελληνικά μανταρίνια κλημεντίνες μετά από διαπίστωση υπέρβασης του ανώτατου επιτρεπτού ορίου υπολειμμάτων (MRL) του φυτοφαρμάκου chlorpyrifos ethyl.

Ειδικότερα, στις 9 Δεκεμβρίου 2025, οι ρουμανικές αρχές ενημέρωσαν το ευρωπαϊκό σύστημα ειδοποίησης για τρόφιμα RASFF για υπέρβαση υπολειμμάτων φυτοφαρμάκου.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ειδοποίησης οι αναλύσεις έδειξαν αυξημένη συγκέντρωση του εντοκτοκτόνου (chlorpyrifos ethyl) - μη επιτρεπόμενη ουσία - με υπολείμματα 0,044 ±0,022 mg/kg - ppm, όταν το ανώτατο όριο στην ΕΕ είναι τα 0,01 mg/kg - ppm.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτήρισε το γεγονός σαν δυνητικά σοβαρό που απαιτεί παρακολούθηση. 

Η Ρουμανία απο την πλευρά της ανακοίνωσε ότι προχώρησε στην απόσυρση του φορτίου από την αγορά.

Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις βραχυπρόθεσμες προοπτικές των αγροτικών αγορών (Short-Term Outlook 2025) αποτυπώνει ένα περιβάλλον έντονης μεταβλητότητας. Οι ευρωπαϊκές δενδροκομικές καλλιέργειες παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις ως προς την παραγωγή, την ποιότητα και τις καταναλωτικές τάσεις. Ανάμεσά τους, τα πορτοκάλια ξεχωρίζουν ως μια καλλιέργεια που επιστρέφει σε πιο ομαλές γραμμές μετά τη δύσκολη περσινή χρονιά, αλλά με σαφείς ενδείξεις ότι η αγορά μετασχηματίζεται. Η ανάκαμψη της παραγωγής στην Ισπανία και την Πορτογαλία, η αλλαγή στις προτιμήσεις των καταναλωτών και η συνεχιζόμενη πίεση στον κλάδο του χυμού δημιουργούν ένα νέο τοπίο, μέσα στο οποίο οι Έλληνες παραγωγοί καλούνται να επανατοποθετηθούν.

Επιστροφή σε υψηλότερα επίπεδα παραγωγής – με τη βοήθεια του καιρού

Σύμφωνα με την Κομισιόν, η ευρωπαϊκή παραγωγή πορτοκαλιών για το 2024/25 αυξάνεται κατά 4,6%, σημειώνοντας ουσιαστική ανάκαμψη από τα ιστορικά χαμηλά της προηγούμενης σεζόν. Η αύξηση αυτή οφείλεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στη θεαματική βελτίωση των αποδόσεων στην Ισπανία και την Πορτογαλία, οι οποίες καταγράφουν άνοδο 10% και 24% αντίστοιχα. Οι δύο αυτές χώρες αντιπροσωπεύουν πάνω από το μισό της συνολικής ευρωπαϊκής παραγωγής, επομένως η μεταβολή τους καθορίζει και την εικόνα της αγοράς.

Το αξιοσημείωτο είναι ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτής της ανάκαμψης δεν αφορά τα επιτραπέζια πορτοκάλια. Η παραγωγή για φρέσκια κατανάλωση παραμένει σταθερή και εξακολουθεί να κινείται 5% κάτω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας. Έτσι, η επιπλέον ποσότητα κατευθύνεται σχεδόν αποκλειστικά προς τη μεταποίηση. Με άλλα λόγια, η αγορά του χυμού είναι αυτή που απορροφά την ανάκαμψη της παραγωγής, και όχι το ράφι του σούπερ μάρκετ.

Η κατανάλωση χυμού καταρρέει – και αλλάζει τους συσχετισμούς

Η Κομισιόν καταγράφει μία από τις πιο χαρακτηριστικές αλλαγές στη δεκαετία: την απότομη πτώση της κατανάλωσης χυμού πορτοκαλιού. Η κατά κεφαλήν κατανάλωση μειώνεται κατά 25%, καθώς οι Ευρωπαίοι στρέφονται σε φθηνότερα ή εναλλακτικά ροφήματα, εντείνοντας μια πτωτική τάση που προϋπήρχε και τώρα ενισχύεται από το αυξημένο κόστος διαβίωσης. Η μεταβολή αυτή δεν περιορίζεται μόνο στη συμπεριφορά των καταναλωτών· επηρεάζει συνολικά τη δομή της αγοράς χυμού. Η εγχώρια ευρωπαϊκή αγορά συρρικνώνεται, ενώ οι εισαγωγές επεξεργασμένων πορτοκαλιών —κυρίως χυμού— υποχωρούν σε ιστορικά χαμηλά, μειωμένες κατά 36% σε σχέση με πέρυσι. Παράλληλα, και οι εξαγωγές της ΕΕ σε χυμούς συνεχίζουν πτωτικά, σημειώνοντας μείωση 10%.

Η εικόνα είναι ξεκάθαρη: ακόμη κι αν η ευρωπαϊκή παραγωγή πορτοκαλιών ανακάμπτει, ο κλάδος της μεταποίησης βρίσκεται αντιμέτωπος με μια αγορά που συρρικνώνεται, αναγκάζοντας την αλυσίδα αξίας να προσαρμοστεί σε ένα νέο, πιο περιοριστικό περιβάλλον.

Το εμπόριο νωπών πορτοκαλιών αντιστέκεται

Σε αντίθεση με τα επεξεργασμένα προϊόντα, το εμπόριο νωπών πορτοκαλιών εμφανίζει αξιοσημείωτη σταθερότητα. Οι εισαγωγές μειώνονται κατά 3,6%, παραμένοντας κοντά στον μέσο όρο πενταετίας, ενώ οι εξαγωγές αυξάνονται κατά 5,2%.

Παρότι η άνοδος αυτή δεν επαρκεί για να καλύψει τις απώλειες προηγούμενων ετών, η τάση δείχνει ότι το πορτοκάλι ως επιτραπέζιο προϊόν διατηρεί τη θέση του στην ευρωπαϊκή αγορά. Η Κομισιόν σημειώνει επίσης ότι, παρά την αύξηση της παραγωγής, η κατανάλωση φρέσκων πορτοκαλιών παραμένει σταθερή, αλλά εξακολουθεί να βρίσκεται χαμηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα

Αν και η έκθεση δεν περιλαμβάνει ειδική αναφορά στην ελληνική παραγωγή πορτοκαλιού, τα δεδομένα της ΕΕ δημιουργούν ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο η Ελλάδα καλείται να λειτουργήσει. Η ενίσχυση της παραγωγής στην Ισπανία –τον βασικό ανταγωνιστή στην ευρωπαϊκή αγορά– σημαίνει ότι ο ανταγωνισμός για το επιτραπέζιο προϊόν θα είναι εντονότερος. Με δεδομένο ότι η επιπλέον ευρωπαϊκή παραγωγή κατευθύνεται προς τη μεταποίηση, η ελληνική βιομηχανία χυμοποίησης λειτουργεί πλέον σε ένα περιβάλλον μειούμενης ζήτησης, γεγονός που ενδέχεται να πιέσει τις τιμές για το βιομηχανικό πορτοκάλι.

Την ίδια στιγμή, η σταθερότητα του εμπορίου νωπού προϊόντος αποτελεί ευκαιρία. Η Ελλάδα διαθέτει παραγωγικές περιοχές με εξαιρετικό ποιοτικό δυναμικό και διαφοροποίηση ποικιλιών, στοιχεία που μπορούν να αξιοποιηθούν καλύτερα σε μια αγορά που αναζητά προϊόν με ταυτότητα.

Ένα έτος που απαιτεί προσαρμογή και στρατηγική

Η εικόνα που προκύπτει είναι ξεκάθαρη: η αγορά πορτοκαλιού στην Ευρώπη αλλάζει. Η ανάκαμψη της παραγωγής, η υποχώρηση της ζήτησης για χυμό και η ενίσχυση των μεσογειακών ανταγωνιστών αναδιαμορφώνουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείται και η ελληνική παραγωγή. Για τον Έλληνα παραγωγό, αυτό το νέο τοπίο δεν αποτελεί απλώς πρόκληση, αλλά και αφετηρία για προσαρμογή.

Η περαιτέρω στροφή στην ποιότητα, η καλύτερη αξιοποίηση των επιτραπέζιων ποικιλιών, η οργάνωση της εμπορίας και η σταθερή επένδυση σε εξαγώγιμο προϊόν μπορούν να ενισχύσουν τη θέση του ελληνικού πορτοκαλιού την επόμενη χρονιά. Σε μια αγορά που γίνεται πιο ανταγωνιστική και πιο απαιτητική, το 2025 δεν είναι απλώς άλλη μια χρονιά: είναι μια χρονιά που θέτει τις βάσεις για το μέλλον της καλλιέργειας.

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή 

Πάμε προς την ολοκλήρωση της συγκομιδής για τα μανταρίνια ποικιλίας Κλημεντίνης, ενώ ήδη σε κάποιες περιοχές έχουν ξεκινήσει να κόβουν τα πρώιμα Νόβα.

Όπως αναφέρουν οι παραγωγοί μέχρι τα Χριστούγεννα θα έχουν ολοκληρωθεί οι κοπές στις Κλημεντίνες.

Στο μεταξύ από σήμερα Δευτέρα (1η Δεκεμβρίου) ξεκίνησε να εφαρμόζεται το ψηφιακό δελτίο αποστολής και ήδη πολλοί παραγωγοί που δεν έχουν εξοικειωθεί με το μέτρο αντιμετωπίζουν προβλήματα και καθυστερήσεις στις παραδόσεις των προϊόντων τους.

Ο κ. Βασίλης Τρουμπάτας, παραγωγός και πρόεδρος στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Παραγωγών Εσπεριδοειδών Σαγιάδας, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος είχαμε μια μειωμένη παραγωγή στις Κλημεντίνες λόγω των καιρικών συνθηκών. Είμαστε τώρα προς τα τελειώματα της συγκομιδής. Φέτος οι τιμές παραγωγού (καθαρά) ξεκίνησαν στα πρώιμα από 1 ευρώ το κιλό και όταν ξεκίνησαν οι εξαγωγές κυμαίνονταν στα 50 λεπτά. Στην συνέχεια όμως είχαμε μια πτώση τιμής κάθε ημέρα και σήμερα έχουν φτάσει στα 25 λεπτά το κιλό. Μιλάμε για μια τιμή κόστους για τους παραγωγούς, ενώ την λιανική αγορά της Ηγουμενίτσας σήμερα τα μανταρίνια πωλούνται στα 1,90 ευρώ το κιλό. Μέχρι το επόμενο 15ήμερο θα έχει ολοκληρωθεί η συγκομιδή στις Κλημεντίνες.

Έχουμε τις χαμηλές τιμές στα μανταρίνια έχουμε όμως και το ψηφιακό δελτίο αποστολής που ξεκίνησε να εφαρμόζεται από σήμερα. Όπως ξεκαθάρισαν οι έμποροι όποιος παραγωγός δεν ανεβάζει στην εφαρμογή τα δελτία αποστολής δεν θα παραλαμβάνουν το προϊόν του από το χωράφι. Σαν πρόεδρος του συνεταιρισμού θέλω να σας επισημάνω ότι ο μέσος παραγωγός δεν μπορεί να κάνει αυτή τη διαδικασία.  

Όπως δηλώνει στον ΑγροΤύπο ο κ. Αριστοτέλης Μπακάκης, παραγωγός εσπεριδοειδών από το Μάστρο του Μεσολογγίου, είμαστε στα τελειώματα στην συγκομιδή της Κλημεντίνης και ξεκίνησαν κάποιες πρώιμες κοπές στα Νόβα. Οι Κλημεντίνες που έχουν μείνει στα δέντρα είναι στο δεύτερο χέρι και έχουν κάποια προβλήματα ποιοτικά και μεγέθους. Αυτή την εποχή οι τιμές παραγωγού στις Κλημεντίνες είναι στα 25 έως 30 λεπτά το κιλό για τα καλής ποιότητας μανταρίνια. Μέχρι τις 15 Δεκεμβρίου θα έχουν ολοκληρωθεί οι Κλημεντίνες στην περιοχή. Ακόμη τα Νόβα δεν έχουν πάρει χρωματισμό και ελπίζουμε οι τιμές τους να φτάσουν στα 40 λεπτά το κιλό για να αφήσουν ένα εισόδημα στον παραγωγό.

O Θωμάς Φάκλαρης, από τον Συνεταιρισμό Σκαφιδακίου στην Αργολίδα, επισημαίνει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την εποχή είμαστε στο τοπ της συγκομιδής στις Κλημεντίνες. Από την άλλη όμως οι τιμές (μικτές) είναι μειωμένες, από τα 70 λεπτά που είχαμε στην αρχή της φετινής εμπορικής περιόδου σήμερα έχουν φτάσει στα 45 έως 50 λεπτά το κιλό. Τώρα που μειώθηκαν οι τιμές έχουμε μια αύξηση της ροής των εξαγωγών. Κλημεντίνες θα κόβουμε μέχρι τα Χριστούγεννα στην περιοχή.

Όμως από σήμερα τους παραγωγούς τους επιβάρυναν με το ηλεκτρονικό δελτίο αποστολής. Οι παραγωγοί θα πρέπει να έχουν το λάπτοπ στο χωράφι και να ανεβάζουν στην ΑΑΔΕ το δελτίο αποστολής. Για να ξεκινήσει το φορτηγό πρέπει να έχει ανεβάσει ο παραγωγός το δελτίο αποστολής. Μιλάμε για πρόβλημα που φέρνει μεγάλες καθυστερήσεις. Είναι ντροπή που λαμβάνουν τέτοια μέτρα που κάνουν δύσκολη την εργασία των παραγωγών. Δεν είναι δουλειά μου να γίνω λογιστής ή γραμματέας. Είμαι παραγωγός και έχω τα προβλήματα στην καλλιέργεια και την εμπορία του προϊόντος μου. Στην χώρα μας όποιος θέλει να δουλέψει αντιμετωπίζει συνεχώς προβλήματα.

Από την πλευρά του ο κ. Πέτρος Μπλέτας, παραγωγός από την Σκάλα Λακωνίας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι σε περίπου 10 ημέρες θα ολοκληρωθούν οι κοπές στις Κλημεντίνες. Φέτος η ζήτηση ήταν σε καλά επίπεδα και είχαμε σταθερές τις ροές των εξαγωγών. Οι ποσότητες που έχουν μείνει στα χωράφια είναι μειωμένες. Οι τιμές παραγωγού (καθαρά) αυτή την εποχή στα μανταρίνια έχουν μειωθεί, από τα 50 λεπτά που ξεκίνησαν την φετινή εμπορική περίοδο έχουν φτάσει στα 30 λεπτά και για τα καλής ποιότητας στα 40 λεπτά. Όταν ολοκληρωθούν οι κοπές στις Κλημεντίνες θα ξεκινήσουμε να κόβουμε τα Νόβα.  

Η ελληνική παραγωγή πορτοκαλιών στηρίζεται σε έναν πλούτο ποικιλιών, από τα πρώιμα ομφαλοφόρα μέχρι τα οψίμα Βαλέντσια που κυριαρχούν στις παγκόσμιες εξαγωγές. Κάθε ομάδα έχει τις δικές της απαιτήσεις, τα δικά της πλεονεκτήματα και τα ξεχωριστά προβλήματα που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι παραγωγοί — από το creasing των «Μέρλιν» μέχρι τη μικροκαρπία των Βαλέντσια και την ανάγκη για υγιές πολλαπλασιαστικό υλικό. Με τον διεθνή ανταγωνισμό να αυξάνεται, η κατανόηση των ιδιαιτεροτήτων κάθε ποικιλίας γίνεται κρίσιμο εργαλείο για τη σωστή διαχείριση του οπωρώνα και την καλύτερη αξιοποίηση της παραγωγής. Εδώ παρουσιάζουμε, με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, τις ποικιλίες που διαμορφώνουν σήμερα τον χάρτη της ελληνικής πορτοκαλοκαλλιέργειας.

1.  Ομφαλοφόρα πορτοκάλια

Τα ομφαλοφόρα πορτοκάλια αποτελούν μία από τις πιο αναγνωρίσιμες ομάδες πορτοκαλιών, χάρη στο χαρακτηριστικό «ομφαλό» που σχηματίζεται από ένα δευτερεύον καρπίδιο. Ωριμάζουν νωρίς, είναι άσπερμα, με έντονο πορτοκαλί χρώμα και γλυκιά, ευχάριστη γεύση, γεγονός που τα καθιστά δημοφιλή στην επιτραπέζια αγορά. Ωστόσο, τα δέντρα τους είναι λιγότερο παραγωγικά και απαιτητικά στο κλίμα, αποδίδοντας καρπούς υψηλής ποιότητας μόνο σε υποτροπικές – μεσογειακές συνθήκες. Παρά την υψηλή περιεκτικότητα σε λιμονίνη, που παραδοσιακά απέκλειε τη χυμοποίησή τους, οι σύγχρονες τεχνολογίες επιτρέπουν πλέον τη χρήση τους και στη βιομηχανία χυμών, ενισχύοντας τον ρόλο τους στις μεσογειακές καλλιέργειες.

Κοινό Ομφαλοφόρο (Μέρλιν): Η βασική ποικιλία των ελληνικών ομφαλοφόρων

Το κοινό ομφαλοφόρο, γνωστό ευρέως ως «Μέρλιν», αποτελεί την κυριότερη ποικιλία της ομάδας και τη βάση σύγκρισης για όλα τα ομφαλοφόρα πορτοκάλια, με παραγωγή που αγγίζει τους 700.000 τόνους στη χώρα. Παράγει εξαιρετικής ποιότητας καρπούς και στηρίζει τις ελληνικές εξαγωγές. Ωριμάζει κυρίως τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, όμως οι έντονες βροχοπτώσεις και τα ακραία καιρικά φαινόμενα δημιουργούν απώλειες στο φορτίο. Το σημαντικότερο μειονέκτημά του είναι το creasing (χαλάρωση φλοιού), που μετά τον Φεβρουάριο δυσκολεύει τη διάθεση της παραγωγής, οδηγώντας τα τελευταία χρόνια σε προσπάθειες αναδιάρθρωσης με πιο πρώιμες ή οψιμότερες ποικιλίες.

Navelina: Η πρώιμη ποικιλία που κυριάρχησε στην Πελοπόννησο

Η Navelina, μία από τις πρώιμες ποικιλίες που προωθήθηκαν μέσω των προγραμμάτων αναδιάρθρωσης, έχει εγκατασταθεί ευρέως στην Πελοπόννησο και ιδιαίτερα στην Ηλεία, συμμετέχοντας μαζί με τη Newhall στο 11% της χώρας. Ωριμάζει από τα μέσα Οκτωβρίου, με ικανοποιητικό δείκτη ωριμότητας, αν και απαιτεί αποπρασινισμό με αιθυλένιο για να ολοκληρωθεί ο χρωματισμός των καρπών. Οι καρποί της ξεχωρίζουν για το ωοειδές σχήμα και το βαθύτερο κόκκινο χρώμα στην πλήρη ωρίμανση, πιο ελκυστικό από άλλες πρώιμες ποικιλίες. Παρουσιάζει τάση παρενιαυτοφορίας και έντονη διαφοροποίηση μεγέθους ανάλογα με το φορτίο, ενώ σοβαρό ζήτημα αποτελεί το μολυσμένο πολλαπλασιαστικό υλικό που χρησιμοποιήθηκε στις αναδιαρθρώσεις, με την ίωση Concave gum να μειώνει σταδιακά τη ζωτικότητα και την παραγωγή των δέντρων.

NewHall: Η πρώιμη ποικιλία που «συμβαδίζει» με τη Navelina

Η NewHall παρουσιάζει τόσο μεγάλη ομοιότητα με τη Navelina, ώστε στις μεσογειακές συνθήκες – και στην αγορά – οι δύο ποικιλίες συχνά πωλούνται με το ίδιο όνομα. Το βασικό της πλεονέκτημα είναι η μεγαλύτερη αντοχή στους ανέμους, με τις ζημιές από το Firing του κόκκινου τετράνυχου να παραμένουν περιορισμένες, ακόμη και σε χρονιές με έντονους νότιους ανέμους. Σε αντίθεση με τη Navelina, το πολλαπλασιαστικό υλικό της NewHall είναι υγιές, χωρίς προβλήματα ιώσεων, ενώ μαζί αποτελούν το 11% της συνολικής έκτασης των πρώιμων ομφαλοφόρων πορτοκαλιών.

RO25: Η πρώιμη και ιδιαίτερα παραγωγική επιλογή των ομφαλοφόρων

Το ομφαλοφόρο RO25 ωριμάζει λίγες ημέρες πριν από τις ποικιλίες Navelina και NewHall και ξεχωρίζει για την υψηλότερη παραγωγικότητά του. Οι καρποί μπορούν να παραμείνουν στο δέντρο μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου και να διατεθούν ακόμη και ως «Μέρλιν», ενώ τα οργανοληπτικά τους χαρακτηριστικά θεωρούνται ανώτερα από των άλλων πρώιμων ποικιλιών. Μοναδικό μειονέκτημα αποτελεί η καθυστέρηση στον αποπρασινισμό, παρότι ο δείκτης ωριμότητας είναι ήδη υψηλός, με αυξημένα σάκχαρα. Οι καρποί παρουσιάζουν ομοιομορφία και η ποικιλία δεν εμφανίζει προβλήματα παρενιαυτοφορίας.

Skaggs’s Bonanza: Η πρώιμη ποικιλία που άφησε το αποτύπωμά της

Η Skaggs’s Bonanza υπήρξε μία ιδιαίτερα παραγωγική και πολύ πρώιμη ποικιλία, η οποία στα μέσα της δεκαετίας του ’70 κέρδισε μεγάλο ενδιαφέρον και εγκαταστάθηκε σε αρκετές περιοχές της χώρας. Παρά τον έγκαιρο αποπρασινισμό των καρπών, δεν κατάφερε να δώσει το βαθύ κόκκινο χρώμα της Navelina και της NewHall, ενώ στους θαλάμους αποπρασινισμού εμφάνιζε έντονα προβλήματα ελαιοκυττάρωσης. Με τον χρόνο, το ενδιαφέρον μειώθηκε και πολλοί οπωρώνες μετατράπηκαν σε άλλες πρώιμες ποικιλίες, με αποτέλεσμα η Skaggs’s Bonanza να παραμένει σήμερα μόνο σε περιορισμένες φυτεύσεις.

Όψιμες ποικιλίες ομφαλοφόρων: Navel Late & Lane Late

Οι όψιμες ποικιλίες Navel Late και Lane Late προσφέρουν σημαντική δυνατότητα επιμήκυνσης της περιόδου συγκομιδής, φτάνοντας έως Μάιο και Ιούνιο, στοιχείο που ενισχύει την παρουσία του ελληνικού πορτοκαλιού στην αγορά νωπού προϊόντος. Η Navel Late ωριμάζει περίπου μαζί με το κοινό ομφαλοφόρο, όμως παραμένει περισσότερο στο δέντρο χωρίς έντονα προβλήματα καρπόπτωσης ή creasing, με λεπτόφλοιο καρπό και κλειστό ομφαλό· το σχετικά μικρότερο μέγεθος αντιμετωπίζεται με εμβολιασμό σε Βολκαμεριάνα. Η Lane Late, η πιο όψιμη της ομάδας, δίνει λεία, ποιοτικά φρούτα με χαμηλότερα επίπεδα λιμονίνης, διατηρώντας άριστα χαρακτηριστικά μέχρι τέλη Ιουνίου, αν και σε συγκεκριμένα εδάφη εμφανίζει το πρόβλημα της κοκκίωσης μετά τον Μάιο.

2. Βαλέντσια: Τα οψίμα πορτοκάλια με τη μεγαλύτερη παγκόσμια δυναμική

Τα πορτοκάλια Βαλέντσια ξεχωρίζουν για την υψηλή προσαρμοστικότητά τους, ευδοκιμώντας σε ευρύ φάσμα εδαφών και κλιματικών συνθηκών, με καρπούς μέτριου μεγέθους, λίγους σπόρους και λεπτό φλοιό. Στην Ελλάδα ωριμάζουν από τα τέλη Μαρτίου – αρχές Απριλίου, ενώ σε δροσερές περιοχές μπορούν να παραμείνουν στα δέντρα έως το φθινόπωρο, αν και με μειωμένα σάκχαρα και οξέα. Η ομάδα της Βαλέντσια κυριαρχεί διεθνώς στην παραγωγή και τις εξαγωγές, με τα ελληνικά και μαροκινά πορτοκάλια να υπερέχουν ποιοτικά σε σύγκριση με άλλες χώρες. Στη χώρα μας καλλιεργούνται κυρίως οι ποικιλίες Frost — ιδιαίτερα παραγωγική και ζωηρή — και Olinda, πιο χυμώδης και με σφαιρικότερους καρπούς. Κεντρικό πρόβλημα αποτελεί η μικροκαρπία, που σχετίζεται με κλώνους, υποκείμενα, θρέψη και υδατικό stress, αντιμετωπίζεται με νέους κλώνους, όπως Midnight και Delta, καθώς και με τη Liu Gim Gong σε citrumelo Swingle, που δίνει καρπούς υψηλής ποιότητας και ευνοϊκή σχέση σακχάρων–οξέων

Το σωστό πορτοκάλι, τη σωστή στιγμή

Κάθε ποικιλία έχει τα δικά της «θέλω» και τις δικές της παγίδες, από το creasing των Μέρλιν μέχρι τη μικροκαρπία των Βαλέντσια. Για τον παραγωγό, η επιλογή του σωστού υλικού και η καλή γνώση της συμπεριφοράς κάθε ποικιλίας είναι αυτή που τελικά κάνει τη διαφορά στο χωράφι και στην τσέπη. Σε μια αγορά που πιέζεται από τον διεθνή ανταγωνισμό, η ενημέρωση και η σωστή στρατηγική παραμένουν τα βασικότερα εργαλεία του.

Πηγή: Γεωργία–Κτηνοτροφία, τεύχος 10/2008, Ε. Πρωτοπαπαδάκης, «Τα κυριότερα είδη, ποικιλίες και υποκείμενα εσπεριδοειδών στην Ελλάδα», σελ. 16–27.

Τα λεμόνια αποτελούν έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς καρπούς του μεσογειακού τοπίου, με την καλλιέργειά τους να έχει βαθιές ρίζες και σημαντική οικονομική βαρύτητα για πολλές χώρες της περιοχής. Στην Ελλάδα, περίπου το 50% της παραγωγής απορροφάται από την εγχώρια αγορά, ενώ την άνοιξη —και κυρίως τους θερινούς μήνες— οι ανάγκες καλύπτονται με εισαγωγές από την Αργεντινή, την Τουρκία και την Ισπανία. Περίπου το 14% της παραγωγής κατευθύνεται στις εξαγωγές και ένα ακόμη 10% στη βιομηχανία χυμοποίησης, διαμορφώνοντας μια αγορά που παραμένει ζωντανή, αλλά και εξαρτημένη από την εποχικότητα και τις διεθνείς ροές προϊόντος.

Οι βασικές ποικιλίες λεμονιών και το προφίλ τους

1. Ποικιλία Μαγληνή

Η Μαγληνή παραμένει η κυρίαρχη ποικιλία λεμονιάς στη χώρα, καλύπτοντας περίπου το 65% της παραγωγής και των καλλιεργούμενων εκτάσεων. Πρόκειται για την παλαιότερη εμπορική ποικιλία, ιδιαίτερα αγαπητή στους εμπόρους, με ορθόκλαδα δέντρα, υψηλή παραγωγικότητα και μεσοπρώιμη συγκομιδή που ξεκινά τον Νοέμβριο. Τα χαρακτηριστικά της θυμίζουν έντονα τις ιταλικές Femminello, όμως η καλλιέργειά της δοκιμάζεται από τη μεγάλη της ευαισθησία στον παγετό και στην κορυφοξήρα.

2. Ποικιλία Αδαμοπούλου

Η Αδαμοπούλου συγκαταλέγεται σε όλες τις αναδιαρθρώσεις ποικιλιών, καθώς θεωρείται ανθεκτική στην κορυφοξήρα και ξεχωρίζει για τη μεγάλη της καρποφορία. Οι καρποί της είναι καλής ποιότητας, με ελάχιστα σπέρματα, και η ποικιλία έχει γίνει αποδεκτή σε όλα τα διαμερίσματα της χώρας. Το σχήμα των λεμονιών της θυμίζει έντονα τις ποικιλίες της ομάδας Lisbon.

3. Ποικιλία Eureka

Η Eureka είναι ποικιλία με δέντρα μέτριας ζωηρότητας και πλαγιόκλαδη ανάπτυξη, με αραιό φύλλωμα και φύλλα πιο μυτερά και πριονωτά από της Lisbon. Οι καρποί της θεωρούνται εξαιρετικής ποιότητας, κατά κανόνα άσπερμοι, και διατίθενται αργά τον χειμώνα, την άνοιξη και στις αρχές του καλοκαιριού. Επειδή οι καρποί σχηματίζονται στους ακραίους βλαστούς, είναι εκτεθειμένοι σε αέρα, χαλάζι και άλλες καιρικές καταπονήσεις. Την περίοδο 1980–85 διαδόθηκε στην Πρέβεζα μέσω προγραμμάτων αναδιάρθρωσης, όμως οι ζημιές από την κορυφοξήρα ήταν μεγάλες. Οι νουκελικοί κλώνοι που είχαν εισαχθεί νωρίτερα από την Καλιφόρνια (1970–75) —Allen, Cascade, Cook και Frost— έχουν πλέον εξαφανιστεί από την ομάδα Eureka.

4. Ποικιλία Lisbon

Η Lisbon ξεχωρίζει για τα ζωηρότερα και πιο ισχυρά δέντρα της, τα οποία αναπτύσσονται καλύτερα από εκείνα της Eureka. Οι καρποί της μοιάζουν με της Eureka, αλλά έχουν μικρότερο λαιμό και πιο αναπτυγμένη θηλή, ενώ σχηματίζονται στο εσωτερικό της κόμης, προστατευμένοι από το πυκνό φύλλωμα που μειώνει ζημιές από ανέμους και παγετούς. Πρόκειται για ποικιλία εξαιρετικής ποιότητας, με συγκομιδή τον χειμώνα και την άνοιξη. Οι κλώνοι Prior 14-18, Monroe, Frost και Cavers που εισήχθηκαν το 1972 από την Καλιφόρνια εγκαταστάθηκαν σε ερευνητικές φυτεύσεις, αλλά λίγα χρόνια μετά χάθηκαν λόγω προσβολών από την κορυφοξήρα, καθώς ήταν νουκελικοί και ευαίσθητοι στην ασθένεια.

5. Ποικιλία Ζαμπετάκη

Η ποικιλία Ζαμπετάκη χαρακτηρίζεται από δέντρα μέσης ζωηρότητας που ανθίζουν και δένουν καρπούς καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Παράγει λεμόνια μέσου μεγέθους, με λεπτό φλοιό, πολύ μικρή θηλή και σχεδόν άσπερμη σάρκα, ιδιαίτερα πλούσια σε χυμό. Η συγκομιδή της γίνεται την άνοιξη και το καλοκαίρι, αποτελώντας πιθανώς την πιο σημαντική ποικιλία για την καλοκαιρινή παραγωγή. Η απόδοσή της επηρεάζεται από το υποκείμενο, με τη νεραντζιά να προσφέρει την καλύτερη παραγωγικότητα.

6. Ποικιλία Interdonato

Η Interdonato, υβρίδιο λεμονιάς και κιτριάς, ξεχωρίζει για τους μεγάλους, κυλινδρικούς καρπούς της και για το σημαντικό πλεονέκτημά της: τη φθινοπωρινή παραγωγή, περίοδο που η αγορά παρουσιάζει έλλειψη και οι τιμές παραμένουν υψηλές. Η Τουρκία έχει αξιοποιήσει ιδιαίτερα την ποικιλία, επεκτείνοντας συνεχώς τις καλλιέργειές της, ενώ στην Ιταλία η παρουσία της είναι πιο περιορισμένη. Στην Ελλάδα προωθείται μέσω προγραμμάτων αναδιάρθρωσης, ωστόσο η χαμηλότερη παραγωγή των δέντρων σε σχέση με άλλες ποικιλίες κάνει τους παραγωγούς επιφυλακτικούς.

7. Ποικιλία Λαπιθιώτικη

Η Λαπιθιώτικη αποτελεί την κύρια ποικιλία λεμονιάς στην Κύπρο και χαρακτηρίζεται από ικανοποιητική ανθεκτικότητα στην κορυφοξήρα. Έχει εισαχθεί και στην Τουρκία, όπου καλλιεργείται με το όνομα kibris. Η κύρια συγκομιδή της ξεκινά στα τέλη Σεπτεμβρίου και ολοκληρώνεται ως τα τέλη Μαρτίου, ενώ οι καρποί μπορούν να παραμείνουν στο δέντρο μέχρι τον Ιούνιο· όμως οι υψηλές θερμοκρασίες προκαλούν έντονη καρπόπτωση. Για διατήρηση καλοκαιρινής παραγωγής απαιτούνται ψεκασμοί με γιββερελλικό οξύ, τον Απρίλιο.

Η ελληνική λεμονοκαλλιέργεια σήμερα

Η ελληνική λεμονοκαλλιέργεια παραμένει στενά συνδεδεμένη με τις ποικιλίες της και τις ιδιαιτερότητές τους, σε μια αγορά που επηρεάζεται έντονα από την εποχικότητα και τις εισαγωγές. Ανθεκτικότητα σε ασθένειες όπως η κορυφοξήρα, προσαρμοστικότητα στο κλίμα και χρονισμός παραγωγής καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τις επιλογές των παραγωγών. Σε κάθε περίπτωση, η σωστή επιλογή ποικιλίας εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής παραγωγής.

Πηγή: Γεωργία–Κτηνοτροφία, τεύχος 10/2008, Ε. Πρωτοπαπαδάκης, «Τα κυριότερα είδη, ποικιλίες και υποκείμενα εσπεριδοειδών στην Ελλάδα», σελ. 16–27.