Μέτρα αντιμετώπισης της οροβάγχης σε καλλιέργεια φακής από επιτροπή ειδικών ζιζανιολόγων

Στη συνέντευξη τύπου, που έγινε στην ΑΑΔΕ, την Τρίτη (12/5), ο διοικητής Γιώργος Πιτσιλής έδωσε το χρονοδιάγραμμα για την πληρωμή de minimis της μηδικής.

Όπως ανέφερε, η πλατφόρμα αναμένεται να ανοίξει προς τα τέλη Μαΐου, ώστε να ξεκινήσει η διαδικασία για τους παραγωγούς.

Οι πληρωμές τοποθετούνται χρονικά κοντά στο τρίτο δεκαήμερο του Ιουνίου, με πιθανότερες ημερομηνίες την 18η ή την 19η Ιουνίου.

Θυμίζουμε ότι στους δικαιούχους παραγωγούς της μηδικής θα καταβληθούν ενισχύσεις de minimis, που θα είναι συνολικού ύψους 35 εκατ. ευρώ.

Όσον αφορά τις αξιολογήσεις των Νέων Αγροτών, της τρέχουσας πρόσκλησης, απαντώντας σε σχετική ερώτηση του ΑγροΤύπου, ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Μαργαρίτης Σχοινάς τόνισε ότι μέχρι τον Ιούνιο αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί οι έλεγχοι και να προχωρήσουν οι πληρωμές της προκαταβολής.

Πάντως ο κ. Σχοινάς τόνισε στον ΑγροΤύπο ότι βασική προτεραιότητα της κυβέρνησης στην επόμενη ΚΑΠ θα είναι η στήριξη των Νέων Αγροτών και θα υπάρξουν πρόσθετα χρηματοδοτικά εργαλεία για να τους βοηθήσουν στην έναρξη του επαγγέλματος.

Ζημιές στις καλλιέργειες φασολιών προκάλεσε ο παγετός που είχαμε τις προηγούμενες ημέρες.

Όπως δηλώνει στον ΑγροΤύπο ο παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Πενταβρύσου κ. Δημήτριος Λαζαρίδης, υπάρχουν ζημιές στα φασόλια της Καστοριάς λόγω του παγετού.

Η σπορά φέτος στα όσπρια στην περιοχή μας ξεκίνησε από τις 15 Απριλίου και μετά. Όσα φασόλια σπάρθηκαν πρώιμα έχουν ζημιές από τις χαμηλές θερμοκρασίες που επικράτησαν στην περιοχή τις προηγούμενες ημέρες. Αντιθέτως οι όψιμες φυτεύσεις δεν είχαν ζημιά.

Οι παραγωγοί τώρα περιμένουν τις εκτιμήσεις από τους γεωπόνους του ΕΛΓΑ για να προχωρήσουν στην επανασπορά. Αν γίνει η επανασπορά νωρίτερα θα πρέπει οι παραγωγοί να αφήσουν μάρτυρες για να μπορέσουν να αποζημιωθούν.

Να θυμίσουμε ότι σε κοινότητες του δήμου Καστοριάς έχει γίνει αναγγελία για ζημιές από τον παγετό, που έγινε στις 4 Μαΐου 2026, σε δενδρώδεις καλλιέργειες, φασόλια, κηπευτικά και αμπέλια.

Αφορά τις Κοινότητες: Μεσοποταμία, Κρανιώνα, Μεταμόρφωση, Ιεροπηγή, Καλοχώρι, Κορησός, Λεύκη, Αυγή, Χιλιόδενδρο, Μανιάκοι, Δισπηλιό, Μαυροχώρι, Πολυκάρπη, Βασιλειάδα, Λιθιά, Μελισσότοπος, Άγιος Αντώνιος, Κορομηλιά, Τοιχιό, Μακροχώρι, Πεντάβρυσος.

Για την υποβολή δηλώσεων ή για την υποβολή αναγγελίας σε άλλη κοινότητα από τις προαναφερόμενες, οι παραγωγοί μπορούν να απευθύνονται στους ανταποκριτές του ΕΛΓΑ. Η καταληκτική ημερομηνία υποβολής των δηλώσεων είναι στις 19/05/2026.

Σύντομα έρχεται η δημοσίευση της Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ) για τις ενισχύσεις - de minimis στους παραγωγούς τριφυλλιού, ανέφερε σε δηλώσεις του ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Γιάννης Ανδριανός.

«Είναι έτοιμη η υπουργική απόφαση για τη μηδική με 35 εκατ. ευρώ», ανέφερε ο κ. Ανδριανός και πρόσθεσε ότι γίνονται εντατικοί έλεγχοι από την ΑΑΔΕ ώστε να πληρώνονται οι πραγματικοί παραγωγοί.

Ωστόσο δεν έχει ανακοινώσει μέχρι σήμερα το ΥπΑΑΤ τις περιοχές που θα είναι επιλέξιμες της ενίσχυσης.

Αρχικά το ΥπΑΑΤ υποστήριζε ότι η ενίσχυση de minimis για τη μηδική θα καταβληθεί πριν το Πάσχα. Μετά ανέφερε ότι η πληρωμή θα γίνει πριν την Πρωτομαγιά. Τώρα λένε ότι η πληρωμή θα γίνει μέσα στον Μάιο.

Επίσης, ο υφυπουργός γνωστοποίησε ότι σύντομα θα ανοίξει η πλατφόρμα μέσω της ΑΑΔΕ, μέσω της οποίας θα υποβληθούν τα τιμολόγια αγοράς λιπασμάτων ώστε να προχωρήσουν οι διαδικασίες για τις ενισχύσεις των παραγωγών.

Δεν ισχύει όμως το ίδιο για την ενίσχυση στο ρύζι. Ένας μήνας έχει περάσει από τότε που ήρθαν στο φως οι πρώτες πληροφορίες για την έκτακτη ενίσχυση των παραγωγών ρυζιού, χωρίς όμως μέχρι σήμερα να υπάρχει κάποια επίσημη εξέλιξη στο σκέλος της πληρωμής.

Επίσης θολό είναι το τοπίο για τις ενισχύσεις που έχουν υποσχεθεί στο σιτάρι και το βαμβάκι. Η στήριξη με το ποσό των 40 εκατ. ευρώ που περιμένουν οι παραγωγοί σιτηρών και 40 εκατ. ευρώ που περιμένουν οι παραγωγοί βάμβακος, όπως έχει υποσχεθεί το ΥπΑΑΤ θα δοθεί μέσω πόρων από τα αδιάθετα κονδύλια της βασικής ενίσχυσης του 2025.

Τα χρήματα, σύμφωνα με όσα έχει πει το ΥπΑΑΤ, θα καταβληθούν μέσω των οικολογικών σχημάτων (eco-schemes). Την ενίσχυση την εισπράττουν οι παραγωγοί λόγω των χαμηλών τιμών του 2025. Όμως μέχρι σήμερα δεν υπάρχει κάποια απόφαση που να αναφέρει τον τρόπο πληρωμής. 

Η καλλιέργεια της φακής βρίσκεται αυτή την περίοδο στο κρίσιμο στάδιο της ανθοφορίας, με τους παραγωγούς να παρακολουθούν καθημερινά τις καιρικές συνθήκες, καθώς οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται καθοριστικές για την πορεία της παραγωγής μέχρι τον αλωνισμό του Ιουνίου.

Με αφορμή τη φετινή εικόνα της καλλιέργειας, συνομιλήσαμε με τον παραγωγό κ. Νεόφυτο Αντωνιάδη από τη Θεσσαλία — μία από τις πλέον γνωστές ζώνες παραγωγής φακής στη χώρα — ο οποίος μαζί με τον αδελφό του Νίκο διαθέτουν πολυετή εμπειρία στον συγκεκριμένο τομέα, μεταφέροντας την εικόνα που επικρατεί φέτος στα χωράφια, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί, τις καιρικές προκλήσεις αλλά και τους προβληματισμούς για την αγορά ενόψει της συγκομιδής.

Από τα 300 στα 100 στρέμματα: Η πίεση των τελευταίων ετών

Ο κ. Αντωνιάδης περιέγραψε πως η οικογενειακή καλλιέργεια φακής, με έδρα τα Φάρσαλα, έχει περιοριστεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Όπως ανέφερε, ενώ παλαιότερα καλλιεργούσαν περίπου 300 στρέμματα κάθε χρόνο, πλέον η έκταση έχει μειωθεί περίπου στα 100 στρέμματα. Η μείωση αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, συνδέεται άμεσα με τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες αλλά και με την εμφάνιση της γνωστής οροβάγχης, ενός ιδιαίτερα δυσκολοεξόντωτου ζιζανίου που τα τελευταία χρόνια επηρεάζει σημαντικά την καλλιέργεια της φακής.

«Είναι ζιζάνιο, το οποίο πνίγει το φυτό και δεν το αφήνει να αναπτυχθεί», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι το πρόβλημα έχει εξαπλωθεί στην περιοχή και συνεχίζει να εμφανίζεται ακόμη και μετά από πολυετή αμειψισπορά. Όπως είπε, φέτος εμφανίστηκε ξανά σε χωράφι όπου είχε να καλλιεργηθεί φακή περίπου δέκα χρόνια, γεγονός που προβληματίζει ιδιαίτερα τους παραγωγούς.

Παρά τις δυσκολίες, χαρακτήρισε τη φακή ως «εξαιρετική καλλιέργεια», διευκρινίζοντας όμως πως δεν πρόκειται ούτε για μια ιδιαίτερα εύκολη καλλιέργεια, ούτε όμως και για μια υπερβολικά απαιτητική όπως η ντομάτα. Όπως σημείωσε, δεν είναι τόσο χαμηλής έντασης όσο το σιτάρι, ενώ απαιτεί διαχείριση τόσο σε επίπεδο φυτοπροστασίας όσο και σε επίπεδο καιρικού κινδύνου.

Στο στάδιο της ανθοφορίας με το βλέμμα στραμμένο στον καιρό

Αυτή την περίοδο, σύμφωνα με τον παραγωγό, η καλλιέργεια βρίσκεται «στην κορυφή της άνθησης», με τις καιρικές συνθήκες μέχρι στιγμής να θεωρούνται ευνοϊκές λόγω των βροχοπτώσεων και των σχετικά χαμηλών θερμοκρασιών.

Ωστόσο, όπως εξήγησε, από εδώ και πέρα η εξέλιξη του καιρού θα παίξει καθοριστικό ρόλο για την πορεία της παραγωγής. «Το ιδανικό θα ήταν να μην βρέξει καθόλου μέχρι τον αλωνισμό», σημείωσε, προσθέτοντας ότι η συγκομιδή προγραμματίζεται για τις αρχές Ιουνίου, εφόσον όλα εξελιχθούν ομαλά.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στις απότομες αυξομειώσεις της θερμοκρασίας, τις οποίες θεωρεί βασικό παράγοντα κινδύνου για την απόδοση της φακής. Όπως είπε, εάν μετά τις χαμηλές θερμοκρασίες υπάρξει ξαφνική άνοδος στους 35 βαθμούς, τότε μπορεί να επηρεαστεί το «γέμισμα του σπόρου».

Παράλληλα, ανέφερε πως τα έντομα δεν αποτελούν αυτή τη στιγμή τον βασικότερο εχθρό της καλλιέργειας. Αντίθετα, μεγαλύτερη ανησυχία προκαλούν οι μύκητες, αλλά και τα ζιζάνια όπως η βρούβα και οι αγριοβρώμες, τα οποία αντιμετωπίζονται με ψεκασμούς και καλλιεργητικές παρεμβάσεις.

«Αν δεν μαζέψει ένας αγρότης και δεν το βάλει μέσα στην αποθήκη, ποτέ δεν ξέρει τι μπορεί να γίνει μέχρι την τελευταία μέρα», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας την αβεβαιότητα που συνοδεύει την καλλιέργεια μέχρι τη συγκομιδή.

Κόστος, τιμές και η σκιά των αποθεμάτων της περσινής χρονιάς

Όσον αφορά το οικονομικό κομμάτι, ο κ. Αντωνιάδης εκτίμησε πως το συνολικό κόστος καλλιέργειας μπορεί να φτάσει περίπου τα 100 ευρώ ανά στρέμμα μαζί με τη συγκομιδή, χωρίς να υπολογίζεται το ενοίκιο του χωραφιού. Όπως σημείωσε, τα έξοδα έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το πετρέλαιο, ενώ η καλλιέργεια απαιτεί και παρεμβάσεις φυτοπροστασίας όπου χρειάζεται.

Στο κομμάτι της αγοράς εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτικός. Σύμφωνα με όσα ανέφερε, υπάρχουν ακόμη μεγάλες αδιάθετες ποσότητες από την περσινή χρονιά τόσο στη φακή όσο και στα υπόλοιπα όσπρια, γεγονός που δημιουργεί ανησυχία για την απορρόφηση της νέας παραγωγής.

«Πρόβλημα μεγάλο θα υπάρχει», είπε χαρακτηριστικά, εξηγώντας πως μόνο κάποιο απρόβλεπτο γεγονός σε μεγάλες παραγωγικές χώρες, όπως ο Καναδάς, θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα της αγοράς και να αυξήσει τη ζήτηση.

Σε ό,τι αφορά τις τιμές παραγωγού, σημείωσε ότι αυτή την περίοδο η «φακή κινείται περίπου στα 70 λεπτά το κιλό», ενώ — όπως τόνισε — για να είναι πραγματικά βιώσιμη και συμφέρουσα η καλλιέργεια για τον παραγωγό, η τιμή θα έπρεπε να βρίσκεται κοντά στο 1,20 ευρώ το κιλό.

Παρά τις αβεβαιότητες της αγοράς και τους κινδύνους που εξακολουθούν να υπάρχουν μέχρι τη συγκομιδή, οι παραγωγοί συνεχίζουν τις απαραίτητες καλλιεργητικές φροντίδες, με την ελπίδα πως οι καιρικές συνθήκες των επόμενων εβδομάδων θα επιτρέψουν την ομαλή ολοκλήρωση της άνθησης και την καλή ανάπτυξη του σπόρου μέχρι τον αλωνισμό των αρχών Ιουνίου.

Ακόμη μια απογοήτευση για τους αγρότες με τις καθυστερήσεις στις πληρωμές των ενισχύσεων.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, δεν πρόκειται να γίνει μέχρι την Πρωτομαγιά η καταβολή στους δικαιούχους παραγωγούς της μηδικής των ενισχύσεων de minimis, ύψους 35 εκατ. ευρώ.

Αρχικά το ΥπΑΑΤ υποστήριζε ότι η ενίσχυση de minimis για τη μηδική θα καταβληθεί πριν το Πάσχα. Μετά ανέφερε ότι η πληρωμή θα γίνει πριν την Πρωτομαγιά. Τώρα φαίνεται να πάει ακόμη πιο πίσω.

Το ΥπΑΑΤ έχει υπογράψει την απόφαση, η οποία είχε σταλεί προς το Υπουργείο Οικονομικών και στον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης, με σκοπό να συνυπογραφεί αλλά ακόμη δεν φαίνεται να έχει πάρει το «πράσινο φως», για να γίνει η πληρωμή στους παραγωγούς.

Έτσι, οι παραγωγοί αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα στη νέα καλλιεργητική περίοδο, με τα κόστη να είναι αυξημένα λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή και υπό τον φόβο ότι η ζήτηση θα είναι σημαντικά μειωμένη, λόγω των πολλών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η κτηνοτροφία με τις θανατώσεις του ζωικού κεφαλαίου λόγω ζωονόσων.

Πληροφορίες του ΑγροΤύπου αναφέρουν ότι η πληρωμή αναμένεται να γίνει μετά από τα μέσα Μαϊου και εφόσον εγκριθεί το σχέδιο του ΥπΑΑΤ και βγει το σχετικό ΦΕΚ.

Σύμφωνα με τις νεότερες πληροφορίες, το ΥπΑΑΤ έκανε διαχωρισμό της χώρας ανάλογα τα κρούσματα ευλογιάς που είχαμε την περίοδο των κοπών στην μηδική.

Έτσι έχουμε τη διαμόρφωση των ενισχύσεων σε τρεις ζώνες ως εξής:
πρώτη ζώνη - ποτιστικά 80 ευρώ/στρέμμα - ξηρικά 40 ευρώ/στρέμμα
δεύτερη ζώνη - ποτιστικά 40 ευρώ/στρέμμα - ξηρικά 20 ευρώ/στρέμμα
τρίτη ζώνη - ποτιστικά 20 ευρώ/στρέμμα - ξηρικά 10 ευρώ/στρέμμα

Ο Αγροτικός και Κτηνοτροφικός Σύλλογος Αλεξανδρούπολης ζητά από την κυβέρνηση να προχωρήσουν οι πληρωμές που έχει υποσχεθεί στους παραγωγούς.

Ο πρόεδρος του Αγροτικού και Κτηνοτροφικού Συλλόγου Αλεξανδρούπολης, Κώστας Αλεξανδρής, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι «κανένα από τα μέτρα στήριξης που ανακοίνωσε η κυβέρνηση δεν έχει υλοποιηθεί.

Οι παραγωγοί μηδικής της περιοχής περιμένουν ακόμη την καταβολή των ενισχύσεων de minimis, ύψους 35 εκατ. ευρώ.
Το ΥπΑΑΤ μάθαμε ότι έκανε διαχωρισμό της χώρας ανάλογα τα κρούσματα ευλογιάς που είχαμε την περίοδο των κοπών στην μηδική.

Έτσι έχουμε τη διαμόρφωση των ενισχύσεων ως εξής:

• πρώτη ζώνη - ποτιστικά 80 ευρώ/στρέμμα - ξηρικά 40 ευρώ/στρέμμα
• δεύτερη ζώνη - ποτιστικά 40 ευρώ/στρέμμα - ξηρικά 20 ευρώ/στρέμμα
• τρίτη ζώνη - ποτιστικά 20 ευρώ/στρέμμα - ξηρικά 10 ευρώ/στρέμμα

Την περιοχή του νότιου Έβρου την έβαλαν στη δεύτερη ζώνη και δεν μάθαμε την αιτία.

Επίσης ακόμη περιμένουμε την ενίσχυση για τις ζημιές στην παραγωγή ρυζιού, που μας είχαν υποσχεθεί ότι είναι στα 140 ευρώ το στρέμμα.

Οι κτηνοτρόφοι στην περιοχή μας παραμένουν απλήρωτοι (αποζημιώσεις για θανάτωση ζώων, απώλεια εισοδήματος, ενίσχυση για ζωοτροφές) παρά τα προβλήματα που έχουν από την καραντίνα λόγω της ευλογιάς.

Εδώ και χρόνια - από την εποχή που είχαμε προβλήματα από την Οζώδη Δερματίτιδα των Βοοειδών (ΟΔΒ) ζητούσαμε από το ΥπΑΑΤ για τον ΈΒρο και τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου να τρέξουν Σχέδια Βελτίωσης με επιχορήγηση 100% για τους χώρους απολύμανσης στις κτηνοτροφικές εκτροφές. Δεν μας άκουσαν και δεν πριμοδότησαν τις επενδύσεις που θα βοηθούσαν στο να μην εξαπλώνονται οι ζωονόσοι στις ακριτικές περιοχές της χώρας μας» .

Στην ανακοίνωση που εξέδωσε ο Αγροτικός και Κτηνοτροφικός Σύλλογος Αλεξανδρούπολης αναφέρει τα εξής:

Ο αγροτικός και κτηνοτροφικός κόσμος του Έβρου στέλνει σήμερα ένα ξεκάθαρο και τελευταίο μήνυμα προς τους κυβερνητικούς βουλευτές του νομού μας και την ηγεσία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης.

Απευθυνόμενοι συγκεκριμένα στον πρώην Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης κ. Τσιάρα, τον Υφυπουργό κ. Ανδριανό, τον Υφυπουργό παρά τω Πρωθυπουργώ κ. Κοντογεώργη, καθώς και τον νέο Υπουργό κ. Σχοινά, καθιστούμε σαφές ότι: Η οικονομική μας αντοχή να επωμιζόμαστε τα λάθη της κυβέρνησης και η υπομονή μας έχουν εξαντληθεί.

Δεν ζητάμε χάρες, απαιτούμε το δίκιο μας.
Εάν δεν υλοποιηθούν στο ακέραιο οι δεσμεύσεις που λάβαμε και αν δεν αποκατασταθούν άμεσα οι κατάφωρες αδικίες που υφίσταται η περιοχή του Έβρου, η αντίδρασή μας θα είναι μαζική και πρωτοφανής.

Ο δρόμος του αγώνα μας είναι γνωστός.
Τα τρακτέρ μας ξέρουν να οργώνουν και να καλλιεργούν τη γη, αλλά γνωρίζουν πολύ καλά και πώς να αποκλείουν τελωνεία και οδικούς άξονες και να παρελαύνουν σε εθνικές γιορτές!

Δεν θα επιτρέψουμε τον αφανισμό του πρωτογενούς τομέα στον ακριτικό Έβρο.
Η κυβέρνηση οφείλει να αναλάβει τις ευθύνες της πριν η οργή μεταφερθεί από τα χωράφια στους δρόμους.

Σε αναµονή της έναρξης για το πρώτο χέρι μηδικής είμαστε αυτή την εποχή. Οι βροχοπτώσεις των τελευταίων ημερών όμως φαίνεται να πάνε προς τα πίσω τις κοπές.

Υπάρχει όμως μεγάλος προβληματισμός με την ζήτηση από την αιγοπροβατοτροφία γιατί έχουμε μείωση του ζωικού κεφαλαίου αλλά και προβλήματα οικονομικής ρευστότητας στους κτηνοτρόφους.

Ο κ. Γρηγόριος Τζιότζιος, παραγωγός μηδικής και μέλος του Αγροτικού Συλλόγου Πλατυκάμπου, ανέφερε στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την εποχή η αποθηκευμένη μηδική καλής ποιότητας έχει τιμή από 18 έως 25 λεπτά το κιλό. Μετά το Πάσχα αναμένεται να ξεκινήσουν οι κοπές για το πρώτο χέρι. Ακόμη βέβαια περιμένουμε την ενίσχυση de minimis για την μηδική, ύψους 30 έως 35 εκατ. ευρώ, που μας έχει υποσχεθεί το ΥπΑΑΤ για το 2025. Είμαστε στο «σκοτάδι» όσον αφορά τις στρεμματικές ενισχύσεις και την υπογραφή της σχετικής απόφασης.

Ο κ. Γιάννης Δρίτσας, παραγωγός από την Θήβα, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι οι βροχές φέτος πήγαν πίσω τις κοπές της μηδικής. Πάντως βοήθησαν την καλλιέργεια και αναμένουμε καλύτερες αποδόσεις και ποιότητα. Όπως εξελίσσονται οι καιρικές συνθήκες οι κοπές και το εμπόριο αναμένεται να ξεκινήσουν μετά τις ημέρες του Πάσχα. Υπάρχει πάντως μεγάλος προβληματισμός στους παραγωγούς για την ζήτηση, μετά από την μεγάλη μείωση που έχουμε στο ζωικό κεφάλαιο λόγω της ευλογιάς.

Ο κ. Μιλτιάδης Ζιάκας, παραγωγός από την Φθιώτιδα, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι οι βροχές πήγαν πρώτη κοπή μηδικής. Βέβαια βοήθησαν την καλλιέργεια και έχουμε υγρασία στο έδαφος κάτι που θα φέρει καλές αποδόσεις και ποιότητα. Πάντως τα στρέμματα φέτος αναμένεται να είναι μειωμένα στην περιοχή μου και σε όλη την χώρα. Πολλοί φοβήθηκαν την μειωμένη ζήτηση εξαιτίας της θανάτωσης του ζωικού κεφαλαίου λόγω της ευλογιάς. Το πρώτο μαχαίρι έχει συνήθως πολλές ξένες ύλες και δεν έχει καλή ποιότητα και πάει για μεγάλα ζώα με μειωμένες τιμές. Αναμένουμε όμως στα επόμενα χέρια να έχουμε καλύτερες και πιο παραγωγικές κοπές. Από την στιγμή που θα σταματήσουν οι βροχοπτώσεις χρειάζεται περίπου μια εβδομάδα για να στεγνώσει το χωράφι και να ξεκινήσουμε τις κοπές. Εκτιμώ μετά το Πάσχα στην περιοχή μας θα ξεκινήσουν οι κοπές και θα δούμε πως θα διαμορφωθούν οι τιμές.

Ο κ. Νίκος Κοκόλης, κτηνοτρόφος και πρόεδρος του Αγροτοκτηνοτροφικού Συλλόγου Ακτίου - Βόνιτσας, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι ξεκίνησαν να κόβουν κάποιοι μηδική το πρώτο χέρι αλλά στη συνέχεια οι βροχές σταμάτησαν την συγκομιδή. Πάντως οι ποσότητες που κόπηκαν είναι μικρές και πάνε κυρίως για ιδιοκατανάλωση για αυτό δεν έγιναν πωλήσεις. Υπάρχει όμως μεγάλος προβληματισμός στην περιοχή για την ευλογιά. Πολλοί φοβούνται ότι δεν θα υπάρχει ζήτηση και θα έχουμε προβλήματα στην αγορά. Από την άλλη οι κτηνοτρόφοι φοβούνται να αγοράσουν μεγάλες ποσότητες.

Ο κ. Δημήτρης Πανούσης, παραγωγός που ασχολείται και με το εμπόριο μηδικής από τον Λαγκαδά, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι ακόμη δεν έχει ξεκινήσει το πρώτο χέρι λόγω των καιρικών συνθηκών. Τις τελευταίες ημέρες έχουμε πολλές βροχές. Υπάρχουν προβλήματα φυτοπροστασίας από την υγρασία και όσοι παραγωγοί δεν κάνουν τους σωστούς ψεκασμούς (για μύκητες) θα έχουν προβλήματα στο πρώτο και δεύτερο χέρι. Προβλέπω ότι μετά από 20 ημέρες θα ξεκινήσουν οι κοπές στο πρώτο χέρι στην περιοχή.

Ωστόσο αυτή την εποχή το εμπόριο μηδικής είναι «παγωμένο» λόγω της χαμηλές ζήτησης. Η ευλογιά έχει μειώσει το ζωικό κεφάλαιο και οι κτηνοτρόφοι φαίνονται φοβισμένοι να αγοράσουν μεγάλες ποσότητες. Αν ένα κοπάδι βρεθεί με ευλογιά μένουν οι ζωοτροφές στον κτηνοτρόφο και δεν ξέρει τι να τις κάνει. Επίσης πάντα ρωτάνε οι κτηνοτρόφοι από ποια περιοχή είναι η μηδική πριν την αγοράσουν.

Ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Αλεξανδρούπολης, Κώστας Αλεξανδρής, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι το πρώτο χέρι μηδικής θα ξεκινήσει στην περιοχή από τα τέλη Απριλίου με αρχές Μαΐου. Μέχρι σήμερα πάντως έχει φύγει περίπου το 90% των αποθεμάτων μηδικής της περιοχής μας. Οι τιμές αυτή την εποχή κυμαίνονται από 20 έως 22 λεπτά το κιλό. Το εμπόριο της μηδικής θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη του αφθώδους πυρετού, που είναι μια πολύ επικίνδυνη νόσος. Η Λέσβος αγοράζει το 50% έως 60% της μηδικής της Θράκης και των Σερρών. Αν δεν μπορέσουμε να περιορίσουμε τη νόσο τότε θα έχουμε μεγάλο πρόβλημα την τρέχουσα εμπορική περίοδο. 

Το Οικολογικό Σχήμα Π1-31.1 (Χρήση Ανθεκτικών και Προσαρμοσμένων Ειδών και Ποικιλιών) ενισχύει παραγωγούς που αντικαθιστούν καλλιέργειες.

Στο πλαίσιο της δράσης, ενισχύεται η καλλιέργεια χειμερινών σιτηρών και χειμερινών ψυχανθών, σε αντικατάσταση απαιτητικών σε αρδευτικό νερό καλλιεργειών και συγκεκριμένα του αραβοσίτου, της μηδικής και του βαμβακιού.

Για τις δηλώσεις ΟΣ∆Ε του 2026 θα µετρήσουν οι χειµερινές σπορές της περιόδου Οκτωβρίου-Νοεµβρίου 2025 που µπήκαν σε αγροτεµάχια που είχαν δηλωθεί µε µία εκ των επιλέξιµων καλλιεργειών (βαµβάκι, καλαµπόκι, µηδική).

Το μέγιστο ύψος ενίσχυσης ορίζεται ως εξής:

Χειµερινά ψυχανθή: Αντικατάσταση µηδικής 48,8 ευρώ το στρέµµα, βαµβακιού 10,9 ευρώ το στρέµµα, Αραβοσίτου 31,6 ευρώ το στρέµµα.

Χειµερινά σιτηρά: Αντικατάσταση µηδικής 52,2 ευρώ το στρέµµα, βαµβακιού 14,3 ευρώ το στρέµµα, αραβοσίτου 29,7 ευρώ το στρέµµα.

Επίσης ο παραγωγός μπορεί να κάνει συνδιασμό Οικολογικών μαζί με το 31.4-Α που αφορά συγκέντρωση και θρυμματισμό των υπολειμμάτων καλλιεργειών (11 ευρώ/στρέμμα), το 06.12 που αφορά τη χρήση γεωργίας ακριβείας στη λίπανση (10 ευρώ/στρέμμα) και το 06.16 αφορά τη χρήση προϊόντων ειδικής θρέψης (4,5 ευρώ το στρέμμα).

Η χώρα μας δεν αιτήθηκε την αλλαγή και τον επανασχεδιασμό των Οικολογικών Σχημάτων στην φετινή αναθεώρηση της ΚΑΠ. Αυτό βέβαια ήταν πολύ δύσκολο να γίνει γιατί κανείς δεν μπορεί να υπολογίσει τα πριμ των Οικολογικών Σχημάτων, τα οποία με τις μέχρι σήμερα πληρωμές που έχουν γίνει δεν έχουν καμιά σχέση με το Στατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ που πήρε έγκριση από την Κομισιόν.

Πολλά μπορεί να αλλάξουν αν γίνει δεκτή από την Κομισιόν η αναδιανοµή των ενισχύσεων που έχει ζητήσει η χώρα μας και αν τηρηθεί η υπόσχεση ότι τα σιτηρά θα λάβουν τη µέγιστη επιδότηση μέσω των Οικολογικών Σχημάτων.

Επιμένει το ΥπΑΑΤ ότι η ενίσχυση de minimis για την μηδική, ύψους 30 έως 35 εκατ. ευρώ, θα καταβληθεί μέσα στον Απρίλιο και ότι γίνεται προσπάθεια να πληρωθεί έως την Μεγάλη Εβδομάδα.

Αυτό δήλωσε σε συνάντηση που είχε με παραγωγούς ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Γιάννης Ανδριανός, στα πλαίσια του Φόρουμ Μακεδονίας Θράκης, που έγινε στην Αλεξανδρούπολη.

Ωστόσο μέχρι σήμερα δεν έχει προχωρήσει η σχετική διαδικασία και βρισκόμαστε στο «σκοτάδι» όσον αφορά τις στρεμματικές ενισχύσεις και την υπογραφή της σχετικής απόφασης.

Είναι ήδη γνωστό είναι ότι η ενίσχυση θα δοθεί μόνο σε παραγωγούς που είχαν αδιάθετες ποσότητες κατά τους μήνες της καραντίνας και βάσει δηλώσεων ΟΣΔΕ του 2025.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, θα είναι κλιμακούμενη και τα ποσά θα διαφέρουν για αρδευόμενες εκτάσεις και για ξερικά χωράφια.

Υπενθυμίζεται πως από το καλοκαίρι του 2025, η Ελλάδα έχει υιοθετήσει τον επικαιροποιημένο Ευρωπαϊκό Κανονισμό 687/2020 που ορίζουν τα γεωγραφικά όρια για τις ζώνες προστασίας κατά της ευλογιάς οι οποίες έχουν ως εξής:
Ζώνη 5 χιλιομέτρων από κρούσμα (Προστασίας) 
Ζώνη 20 χιλιομέτρων από κρούσμα (Επιτήρησης) 
Ζώνη 40 χιλιομέτρων από κρούσμα (Περαιτέρω απαγορευμένες ζώνες).

Στις συζητήσεις, που είχε το ΥπΑΑΤ με τους παραγωγούς ανέφερε ότι τις περιοχές που έχουν πληγεί από την ευλογιά θα τις χώριζε σε «κόκκινες» και «ροζ» ζώνες, ανάλογα με τη διάρκεια της καραντίνας.

Οι κόκκινες περιοχές είναι οι Περιφερειακές Ενότητες που έχουν πληγεί περισσότερο από την καραντίνα λόγω ευλογιάς (π.χ. Λάρισα, Σαμοθράκη, Μαγνησία κ.α.). Οι ροζ περιοχές είναι αυτές που έχουν πληγεί λιγότερο (Τρίκαλα, Καρδίτσα κ.α.).

Στις κόκκινες περιοχές θα καταβληθούν:
80 ευρώ ανά στρέμμα για ποτιστικά χωράφια
40 ευρώ ανά στρέμμα για ξηρικά χωράφια

Στις ροζ περιοχές θα καταβληθούν:
40 ή 30 ευρώ ανά στρέμμα για ποτιστικά
20 ή 15 ευρώ ανά στρέμμα για ξηρικά

Ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Αλεξανδρούπολης, Κώστας Αλεξανδρής, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι υπάρχει καθυστέρηση στην όλη διαδικασία και ακόμη δεν έχουμε ενημερωθεί τι θα γίνει με τις ενισχύσεις. Ωστόσο ο αφθώδης πυρετός, που εμφανίστηκε στην Λέσβο, φέρνει νέα δεδομένα στο εμπόριο της μηδικής. Υπάρχει μεγάλη αναστάτωση στους κτηνοτρόφους που φοβούνται να αγοράσουν ζωοτροφές. Πολλοί ζητούν χόρτα αποθηκευμένα παλιάς κοπής. Επίσης η Λέσβος έχει μεγάλο ζωικό κεφάλαιο, μιλάμε για ένα νησί που έχει γύρω στις 450.000 αιγοπρόβατα και βοοειδή. Οι εκτροφές στο νησί αγοράζουν μηδική κυρίως από τον Έβρο και τις Σέρρες. Όλα αυτά φέρνουν νέα προβλήματα στο εμπόριο μηδικής και στους παραγωγούς. Το ΥπΑΑΤ θα πρέπει να μας ενημερώσει για το πως θα στηρίξει την καλλιέργεια. Στον Έβρο ακόμη περιμένουμε την στήριξη που είχε υποσχεθεί από το 2024.

Η καλλιέργεια του φασολιού αποτελεί μία από τις βασικές επιλογές παραγωγών που ασχολούνται με τα όσπρια, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου υπάρχουν κατάλληλες εδαφοκλιματικές συνθήκες και δυνατότητα άρδευσης. Με τις σπορές της καλλιέργειας να πλησιάζουν σε αρκετές περιοχές της χώρας, το ενδιαφέρον των παραγωγών στρέφεται στις καλλιεργητικές επιλογές και τις πρακτικές που θα ακολουθήσουν οι παραγωγοί στο χωράφι. Στο πλαίσιο αυτό, ο ΑγροΤύπος συνομιλεί με τον γεωπόνο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Θεσσαλίας Θεστό, κ. Μπασινό, για την εικόνα της καλλιέργειας, τις αποδόσεις, το κόστος παραγωγής αλλά και τις συνθήκες της αγοράς.

Ποικιλίες, σπορά και εγκατάσταση της καλλιέργειας

Η εγκατάσταση της καλλιέργειας του φασολιού ξεκινά την άνοιξη, όταν οι θερμοκρασίες του εδάφους επιτρέπουν τη σωστή βλάστηση του σπόρου. Σύμφωνα με τον γεωπόνο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Θεσσαλίας Θεστό κ. Μπασινό, οι  σπορές πραγματοποιούνται συνήθως από τα μέσα Μαρτίου έως και την πρώτη εβδομάδα του Απριλίου, όταν οι συνθήκες γίνουν πιο σταθερές. «Αναμένεται αν έχει καλό καιρό να ξεκινήσουν και την ερχόμενη εβδομάδα», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Στην Ελλάδα καλλιεργούνται διάφοροι τύποι φασολιού, όπως οι γνωστές μεγαλόσπερμες ποικιλίες τύπου Πρεσπών (γίγαντες ή ελέφαντες) αλλά και μικρόσπερμες ποικιλίες. Ωστόσο, όπως εξηγεί ο κ. Μπασινός, στην συγκεκριμένη περιοχή οι παραγωγοί επιλέγουν κυρίως το λευκό μικρόσπερμο φασόλι, καθώς προσαρμόζεται καλύτερα στις τοπικές συνθήκες. Όπως σημειώνει, οι μεγαλόσπερμες ποικιλίες απαιτούν διαφορετικές εδαφοκλιματικές συνθήκες και διαφορετικό μικροκλίμα για να αποδώσουν ικανοποιητικά. Αντίθετα, το μικρόσπερμο φασόλι ευνοείται περισσότερο από τις συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή, γεγονός που έχει οδηγήσει τους παραγωγούς να στραφούν κυρίως σε αυτή την καλλιέργεια.

Παράλληλα, το φασόλι είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο στις θερμοκρασίες κατά το στάδιο της άνθησης. «Είναι πολύ ευαίσθητο στις υψηλές θερμοκρασίες στην άνθηση», σημειώνει ο κ. Μπασινός, εξηγώντας ότι οι υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να επηρεάσουν το δέσιμο των λοβών. Όπως αναφέρει, τα πρώτα άνθη συνήθως δένουν κανονικά, όμως στα επόμενα στάδια η παραγωγή μπορεί να επηρεαστεί εάν επικρατήσουν υψηλές θερμοκρασίες. Για την εγκατάσταση της καλλιέργειας χρησιμοποιείται συνήθως ποσότητα 9 έως 10 κιλών σπόρου ανά στρέμμα, ώστε να επιτευχθεί η κατάλληλη πυκνότητα φυτών στο χωράφι. Ο σπόρος τοποθετείται σε κατάλληλο βάθος, ανάλογα με την υγρασία του εδάφους, ώστε να εξασφαλιστεί καλή και ομοιόμορφη φυτρωτικότητα.

Λίπανση και άρδευση

Η σωστή ανάπτυξη της καλλιέργειας του φασολιού εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη θρέψη των φυτών και την επάρκεια νερού κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου. Το φασόλι, ως ψυχανθές φυτό, έχει τη δυνατότητα να δεσμεύει άζωτο από την ατμόσφαιρα. Παρόλα αυτά, στην πράξη οι περισσότεροι παραγωγοί εφαρμόζουν βασική λίπανση κατά την εγκατάσταση της καλλιέργειας, ώστε να υποστηριχθεί η αρχική ανάπτυξη των φυτών.

Όπως εξηγεί ο  κ. Μπασινός, «η πλειοψηφία των παραγωγών ρίχνει βασική λίπανση, περίπου 30 έως 50 κιλά κάποιο σύνθετο λίπασμα», με την τελική επιλογή να εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά του χωραφιού αλλά και την εμπειρία του παραγωγού. Σε αρκετές περιπτώσεις εφαρμόζεται και επιφανειακή λίπανση κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης της καλλιέργειας. «Κάποιοι ρίχνουν και άζωτο, γύρω στα 20 έως 25 κιλά», σημειώνει, επισημαίνοντας ότι οι πρακτικές αυτές διαφοροποιούνται ανάλογα με τη διαχείριση που ακολουθεί κάθε παραγωγός.

Ιδιαίτερα σημαντικός παράγοντας για την καλλιέργεια είναι και η άρδευση, καθώς το φασόλι παρουσιάζει αυξημένες ανάγκες σε νερό. «Έχει απαιτήσεις στο νερό», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Μπασινός. Σε ορισμένες περιπτώσεις παραγωγοί που καθυστέρησαν την έναρξη της άρδευσης διαπίστωσαν στα κάτω λοβία (τα πρώτα που έχουν εκπτυχθεί) οι εσωτερικές θήκες των σπόρων να μην έχουν γεμίσει πλήρως. Κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου πραγματοποιούνται τακτικά ποτίσματα, τα οποία συνήθως γίνονται ανά τρεις έως τέσσερις ημέρες, ανάλογα με τις θερμοκρασίες και τις συνθήκες του χωραφιού. Παράλληλα, το φασόλι προτιμά ελαφριά-μέσης σύστασης εδάφη. Όπως σημειώνει ο γεωπόνος του συνεταιρισμού, «δεν θέλουν βαριά χωράφια», καθώς τα πολύ βαριά εδάφη μπορεί να δημιουργήσουν προβλήματα στην ανάπτυξη των φυτών λόγω υπερβολικής υγρασίας και εμφάνισης εδαφογενών ασθενειών.

Φυτοπροστασία της καλλιέργειας: ζιζάνια, έντομα και ασθένειες

Η φυτοπροστασία αποτελεί σημαντικό μέρος της καλλιεργητικής διαχείρισης του φασολιού, καθώς η καλλιέργεια μπορεί να επηρεαστεί τόσο από ζιζάνια όσο και από έντομα και ασθένειες. Η προφυτρωτική ζιζανιοκτονία εφαρμόζεται μαζί με την σπορά και σε περίπτωση που δεν βρέξει απαιτείται ο παραγωγός να ποτίσει. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί και μεταφυτρωτική εφαρμογή, εφόσον εμφανιστεί μεγάλη πυκνότητα ζιζανίων στο χωράφι. Παράλληλα, σημαντικό ρόλο στον έλεγχο των ζιζανίων παίζουν και οι μηχανικές καλλιεργητικές επεμβάσεις. Όπως εξηγεί ο γεωπόνος του Α. Σ., μετά τις πρώτες εβδομάδες ανάπτυξης της καλλιέργειας πραγματοποιούνται σκαλίσματα με σκαλιστήρι, τα οποία βοηθούν τόσο στον περιορισμό των ζιζανίων όσο και στον καλύτερο αερισμό του εδάφους. Όταν το επιτρέπουν οι συνθήκες, επομένως, πραγματοποιείται ένα σκάλισμα, με στόχο να επιτευχθούν οι ανωτέρω στόχοι, ενώ σε κάποιες περιπώσεις πραγματοποιείται και δεύτερο σκάλισμα ώστε να εξασφαλιστεί ένα πλήρως καθαρό και απαλλαγμένο έδαφος.

Επιπλέον, το φασόλι μπορεί να παρουσιάζει ευαισθησία και σε ορισμένες ασθένειες. Όπως επισημαίνει ο κ. Μπασινός, η καλλιέργεια είναι ευαίσθητη σε εδαφογενείς ασθένειες, γεγονός που καθιστά σημαντική τη σωστή επιλογή χωραφιού αλλά και τη διαχείριση της υγρασίας στο έδαφος. Όσον αφορά τα έντομα, συνήθως απαιτείται τουλάχιστον ένας ψεκασμός κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου για την αντιμετώπιση μυζητικών εντόμων που μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη των φυτών.

Αποδόσεις και κόστος καλλιέργειας

Οι αποδόσεις της καλλιέργειας του φασολιού μπορεί να παρουσιάζουν σημαντικές διακυμάνσεις, καθώς επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες, όπως οι καιρικές συνθήκες της χρονιάς, τα χαρακτηριστικά του χωραφιού αλλά και οι καλλιεργητικές πρακτικές που εφαρμόζονται. Σύμφωνα με τον γεωπόνο του Α. Σ. Θεσσαλίας, σε μια κανονική χρονιά οι παραγωγές κυμαίνονται περίπου μεταξύ 200 και 250 κιλών ανά στρέμμα, ενώ σε ευνοϊκές συνθήκες μπορούν να φτάσουν ακόμη και τα 300 έως 320 κιλά ανά στρέμμα. Όπως επισημαίνει, οι αποδόσεις της καλλιέργειας μπορεί να επηρεαστούν έντονα από τις καιρικές συνθήκες, καθώς σε δύσκολες χρονιές  μπορεί να είναι σημαντικά χαμηλότερες. Χαρακτηριστικό παράδειμα δίνει την χρονια του 2024, όπου λόγω υπερβολής θερμοκρασίας κατα την άνθηση, η παραγωγή έφτασε έως και κάτω απο 100 κιλά.

Παράλληλα με την παραγωγικότητα, σημαντικό ρόλο για τον παραγωγό παίζει και το κόστος καλλιέργειας. Το φασόλι θεωρείται καλλιέργεια με σχετικά υψηλό κόστος παραγωγής σε σχέση με άλλα όσπρια. Με βάση στοιχεία από παραγωγούς που συνεργάζονται με τον συνεταιρισμό, το συνολικό κόστος καλλιέργειας μπορεί να φτάσει περίπου τα 230-250 ευρώ ανά στρέμμα, ανάλογα πάντα με τις εισροές και τις καλλιεργητικές εργασίες που εφαρμόζονται. Το κόστος αυτό περιλαμβάνει τον σπόρο, τη λίπανση, τις καλλιεργητικές εργασίες, την άρδευση αλλά και τη συγκομιδή της παραγωγής.

Ο σπόρος αποτελεί ένα από τα πρώτα σημαντικά κόστη της καλλιέργειας. Όπως αναφέρει ο κ. Μπασινός, «ο σπόρος κοστίζει περίπου από 1,80 έως 2 ευρώ το κιλό», γεγονός που σημαίνει ότι μόνο για τον σπόρο το κόστος μπορεί να φτάσει περίπου τα 18 έως 20 ευρώ ανά στρέμμα .Η συγκομιδή αποτελεί επίσης ένα σημαντικό μέρος των εξόδων, καθώς το κόστος της μπορεί να φτάσει περίπου τα «60 έως 70 ευρώ ανά στρέμμα». Ο γεωπόνος σημειώνει ότι, η τελική οικονομική απόδοση της καλλιέργειας εξαρτάται τόσο από τις αποδόσεις όσο και από το επίπεδο των εισροών που χρησιμοποιεί κάθε παραγωγός.

Όσον αφορά τον καλλιεργητικό κύκλο της καλλιέργειας, το φασόλι διαρκεί περίπου 90 ημέρες, με τη συγκομιδή να πραγματοποιείται συνήθως από τα τέλη Ιουνίου έως τις αρχές Ιουλίου. Όπως εξηγεί ο κ. Μπασινός, τα φυτά κόβονται αρχικά στο χωράφι και παραμένουν για περίπου 6-7 ημέρες ώστε να στεγνώσουν, πριν συλλεχθούν και αλωνιστούν με μηχανή. Στη συνέχεια το προϊόν περνά από καθαρισμό και διαλογή πριν οδηγηθεί στην αγορά.

Τιμές παραγωγού και εικόνα της καλλιέργειας

Οι τιμές παραγωγού για το φασόλι την προηγούμενη καλλιεργητική περίοδο κινήθηκαν σε σχετικά ικανοποιητικά επίπεδα, γεγονός που διατηρεί το ενδιαφέρον των παραγωγών για την καλλιέργεια. Σύμφωνα με τον γεωπόνο, «οι τιμές στην αγορά πέρυσι κυμάνθηκαν περίπου από 1,20 έως 1,40 ευρώ το κιλό», επίπεδα που επιτρέπουν σε αρκετές περιπτώσεις μια ικανοποιητική οικονομική απόδοση, παρά το γεγονός ότι το κόστος καλλιέργειας είναι σχετικά υψηλό σε σχέση με άλλα όσπρια.

Την ίδια στιγμή, η εικόνα της καλλιέργειας στην περιοχή δείχνει αυξημένο ενδιαφέρον από την πλευρά των παραγωγών. Όπως αναφέρει ο κ. Μπασινός, φέτος η καλλιέργεια φασολιού στον συνεταιρισμό αναμένεται να διπλασιαστεί σε στρέμματα, παρουσιάζοντας σημαντική αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Η αύξηση αυτή δείχνει ότι αρκετοί παραγωγοί στρέφονται προς την καλλιέργεια, αξιοποιώντας τόσο τις δυνατότητες της αγοράς όσο και τον ρόλο των οσπρίων στη βελτίωση των καλλιεργητικών συστημάτων.

Παράλληλα, το φασόλι ως ψυχανθές παίζει σημαντικό ρόλο και στη διαχείριση της γονιμότητας των εδαφών. Η ένταξή του στο σύστημα καλλιέργειας μέσω της αμειψισποράς μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση των εδαφικών χαρακτηριστικών, καθώς τα ψυχανθή έχουν τη δυνατότητα να εμπλουτίζουν το έδαφος με άζωτο. Όπως επισημαίνει ο κ. Μπασινός, η αξιοποίηση τέτοιων καλλιεργειών μπορεί να βοηθήσει τους παραγωγούς να διατηρήσουν τη γονιμότητα των χωραφιών τους, ενώ παράλληλα ανταποκρίνεται και στο αυξανόμενο ενδιαφέρον της αγοράς για προϊόντα οσπρίων.

Το ΥπΑΑΤ μελετά να υπάρξει υπό προϋποθέσεις μια μείωση των ασφαλιστικών εισφορών του ΕΛΓΑ για συγκεκριμένες καλλιέργειες.

Ο κ. Στυλιανός Πανάγαινας, Διευθυντής Αγροτικός Συνεταιρισμός Θήβας «Ένωση Θηβών», ανέφερε στον ΑγροΤύπο ότι κατά την συνάντηση που είχαμε με τον Υπουργό Αγροτικής & Τροφίμων, Κώστα Τσιάρα, μας είπε ότι σχεδιάζει, σε συνεργασία με τον ΕΛΓΑ, να υπάρξει μια μείωση του ασφαλίστρου του Οργανισμού στις περιπτώσεις καλλιεργειών που δεν αποζημιώνονται συχνά για ζημιές. Αυτό θα φέρει μια πιο δίκαιη κατανομή των ασφαλιστικών εισφορών από την πλευρά των παραγωγών που αν και πληρώνουν εισφορές δεν λαμβάνουν αποζημιώσεις.

Όσον αφορά την συνδεμένη στο καλαμπόκι, ο υπουργός ανέφερε ότι δεν αλλάζει κάτι στα επιλέξιμα στρέμματα για την συνδεδεμένη ενίσχυση το 2026. Αφορά τα αγροτεμάχια που βρίσκονται σε περιοχές των οποίων τα ύδατα είναι σε καλή κατάσταση από ποσοτικής και ποιοτικής πλευράς. Αλλαγές θα μπορούν να υπάρξουν, από το 2028, με το νέο Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ που θα καταθέσει η χώρα μας στην ΕΕ.

Νεότερα όμως έχουμε με την συνδεδεμένη ενίσχυση στην μηδική. Ως γνωστό η χρήση του πιστοποιημένο σπόρου για την συνδεδεμένη ενίσχυση στην καλλιέργεια των πρωτεϊνούχων σανοδοτικών ψυχανθών, για το έτος 2024, ήταν προαιρετική. Από το 2025 όμως οι παραγωγοί μηδικής είναι υποχρεωμένοι χρησιμοποιούν καθολικά πιστοποιημένο σπόρο προς σπορά 1ης ή 2ης γενεάς (αναπαραγωγής) για να λαβουν την συνδεδεμένη ενίσχυση.

Η χρήση του σπόρου αποδεικνύεται με την προσκόμιση πρωτότυπων τιμολογίων αγοράς και των πρωτότυπων επίσημων ετικετών, που φέρουν οι συσκευασίες των σπόρων (καρτελάκια). Όμως όσοι είχαν σπείρει μηδική τα προηγούμενα χρόνια δεν είχαν τα καρτελάκια και δεν μπορούσαν να εισπράξουν την συνδεδεμένη ενίσχυση το 2025.

Ο υπουργός υποσχέθηκε ότι θα λυθεί το πρόβλημα και θα γίνουν διασταυρώσεις στο ΟΣΔΕ με τα προηγούμενα χρόνια, ώστε να φανεί ότι οι συγκεκριμένοι παραγωγοί καλλιεργούσαν μηδική και να μην χάνουν την συνδεδεμένη ενίσχυση.  

Δύο εικόνες έχει η καλλιέργεια μηδικής στην χώρα μας.

Στις περιοχές που έχουν πρόβλημα με την ευλογιά υπάρχει κίνδυνος να μην συγκομιστεί το πρώτο χέρι λόγω έλλειψης εμπορικού ενδιαφέροντος.

Αντίθετα σε περιοχές που δεν έχουν πρόβλημα με την ευλογιά έχουμε μια αύξηση των στρεμμάτων καλλιέργειας με μηδική λόγω χαμηλών τιμών στο βαμβάκι.

Ειδικότερα σε Βοιωτία και Φθιώτιδα έχουμε μια στροφή στην καλλιέργεια μηδικής, γιατί η άλλη εναλλακτική που είναι το καλαμπόκι έχει αυξημένες ανάγκες άρδευσης και υψηλό κόστος λίπανσης και σπόρων.

Από την άλλη όμως κύκλοι της αγοράς αναφέρουν ότι η ζήτηση για μηδική έχει μειωθεί τουλάχιστον κατά 30% λόγω μείωσης του ζωικού κεφαλαίου στην χώρα μας.

Ο κ. Νίκος Κοκόλης, κτηνοτρόφος και πρόεδρος του Αγροτοκτηνοτροφικού Συλλόγου Ακτίου - Βόνιτσας, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι όσον αφορά τις τιμές αυτή την εποχή από τον έμπορο κυμαίνονται για την καλή ποιότητα στα 37 λεπτά το κιλό. 
Στην αγορά όμως βρίσκεις και με 25 λεπτά λόγω της μειωμένης ζήτησης. Από τα μέσα Απριλίου που αναμένεται να ξεκινήσει το πρώτο χέρι οι τιμές στο χωράφι αναμένεται να κυμανθούν από 9 έως 12 λεπτά το κιλό. Στην συνέχεια όμως θα αυξηθούν.
Όσον αφορά τις αδιάθετες ποσότητες μηδικής του 2025 ανακοινώθηκε από το ΥπΑΑΤ ότι θα δοθούν 30 εκατ. ευρώ, ενισχύσεις de minimis για την στήριξη παραγωγών.

Ο κ. Ιορδάνης Ιωαννίδης, πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Πλατυκάμπου, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι σε πρόσφατη ενημέρωση που είχαμε στο ΥπΑΑΤ μας ανέφεραν ότι θα πληρωθούν τα de minimis οι περιοχές που έχουν πληγεί από την ευλογιά αν και το εμπόριο της μηδικής έχει πληγεί σε όλη την χώρα. Το υπουργείο έχει χωρίσει τις περιοχές που έχουν πληγεί από την ευλογιά σε «κόκκινες» και «ροζ» ζώνες. Οι κόκκινες είναι οι Περιφερειακές Ενότητες που έχουν πληγεί περισσότερο από την καραντίνα λόγω ευλογιάς (π.χ. Λάρισα, Σαμοθράκη, Μαγνησία κ.α.). Οι ροζ περιοχές είναι αυτές που έχουν πληγεί λιγότερο (Τρίκαλα, Καρδίτσα κ.α.). Θα καταβληθούν τα ίδια χρήματα ενίσχυσης σε όλη την Περιφερειακή Ενότητα (ανεξάρτητα τον χρόνο της καταντίνας σε κάθε περιοχή). Οι ενισχύσεις θα δοθούν στους παραγωγούς με βάση τις δηλώσεις ΟΣΔΕ του 2025.

Στις κόκκινες περιοχές θα καταβληθούν:

• 80 ευρώ ανά στρέμμα για ποτιστικά χωράφια
• 40 ευρώ ανά στρέμμα για ξηρικά χωράφια

Στις ροζ περιοχές θα καταβληθούν:

• 40 ή 30 ευρώ ανά στρέμμα για ποτιστικά
• 20 ή 15 ευρώ ανά στρέμμα για ξηρικά

Τα ποσά στις ροζ περιοχές θα εξαρτηθούν από τον αριθμό των δικαιούχων παραγωγών.

Στην συνάντηση στο ΥπΑΑΤ ο υπουργός δεσμεύτηκε ότι η πληρωμή θα γίνει μέχρι τις 25 Μαρτίου.
Η ενίσχυση de minimis δεν μπορεί να καθυστερήσει γιατί οι παραγωγοί μηδικής έχουν σοβαρό πρόβλημα ρευστότητας και δεν μπορούν να συνεχίζουν την καλλιέργεια. Τα μαγαζιά δεν δίνουν λιπάσματα αν δεν πληρωθούν μετρητοίς. Επίσης υπάρχει το 2025 μια μεγάλη μείωση του τζίρου κατά 30%. 

Ο κ. Σάκης Λουκμακιάς, γεωργο-κτηνοτρόφος από το δήμο Τοπείρου Ξάνθης, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι πολλά τριφύλλια στην περιοχή δεν θα κοπούν το πρώτο χέρι γιατί δεν υπάρχει εμπορικό ενδιαφέρον. Τα κοπάδια έχουν αποδεκατιστεί και η ζήτηση είναι μηδαμινή. Η ενίσχυση των de minimis θα πρέπει να καταβληθεί στους δικαιούχους παραγωγούς μηδικής με βάση το ΟΣΔΕ του 2025.

Ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Αλεξανδρούπολης, Κώστας Αλεξανδρής, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι υπήρξε πρόβλημα στην καλλιέργεια μηδικής από τον Αύγουστο του 2024 που εμφανίστηκε η ευλογιά των προβάτων στην περιοχή και ξεκίνησε η καραντίνα. Αυτό έχει δημιουργήσει μεγάλο πρόβλημα στους κτηνοτρόφους αλλά και στους παραγωγούς τριφυλλιού που δεν μπορούν να πουλήσουν το προϊόν τους. Μπήκαν σε καραντίνα δέματα μηδικής, εξαιτίας της ζωονόσου, που έχουν συλλεχθεί και αποθηκευτεί πριν από την εμφάνισή της.
Στην περιοχή του νότιου και κεντρικού Έβρου καλλιεργούνται περίπου 50.000 στρέμματα ποτιστικά με τριφύλλι (μηδική) και 20.000 στρέμματα ξηρικά.
Το 2025 η καλλιέργεια μηδικής είχε πρόβλημα εμπορίας και χαμηλών τιμών λόγω μειωμένης ζήτησης. Η πτώση των τιμών οφείλεται κυρίως στην θανάτωση μεγάλου αριθμού αιγοπροβάτων και στην μείωση του ζωικού κεφαλαίου που έχει η χώρα μας λόγω της ευλογιάς.

Στα 60 ευρώ το στρέμμα σχεδίαζε το ΥπΑΑΤ να ανέλθει η ενίσχυση de minimis για τις αδιάθετες ποσότητες της μηδικής λόγω της ευλογιάς.

Αυτό ανέφεραν στην πρόσφατη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο ΥπΑΑΤ, στην Αθήνα, παρουσία του υπουργού Κώστα Τσιάρα, του υφυπουργού Χρήστου Κέλλα, του υφυπουργού Γιάννη Ανδριανού, του γενικού γραμματέα Σπύρου Πρωτοψάλτη, με τον Αγροτικό Σύλλογο Πλατυκάμπου.

Να θυμίσουμε ότι για τις αδιάθετες ποσότητες μηδικής ανακοινώθηκε από την κυβέρνηση ότι θα δοθούν 30 εκατ. ευρώ, ενισχύσεις de minimis για την στήριξη παραγωγών.

Η ενίσχυση στη μηδική δίνεται για τα χαμένα χέρια των παραγωγών στις πολλές ζώνες επιτήρησης λόγω διασποράς της ευλογιάς, μιας που απαγορευόταν η διακίνηση ζωοτροφών.

Ο κ. Γρηγόριος Τζιότζιος, παραγωγός μηδικής και μέλος του Αγροτικού Συλλόγου Πλατυκάμπου, ανέφερε στον ΑγροΤύπο ότι αρχικά μας ανέφεραν ότι οι παραγωγοί μηδικής θα αποζημιωθούν με 60 ευρώ το στρέμμα. Μιλάμε για μια ενίσχυση που δεν μπορεί σε καμιά περίπτωση να καλύψει το κόστος παραγωγής. Στην συνέχεια μετά από τις πιέσεις των μελών του Συλλόγου μας ανέφεραν ότι η ενίσχυση θα φτάσει τα 75 ευρώ το στρέμμα. 

Πάντως υποσχέθηκαν ότι θα γίνει προσπάθεια από την πλευρά του ΥπΑΑΤ να βρεθούν ακόμη 3,5 εκατομμύρια ευρώ για να προστεθούν στο αρχικό κονδύλι με στόχο η ενίσχυση να αυξηθεί κατά 15 ευρώ και να φτάσει στα 90 ευρώ το στρέμμα. Αυτά βέβαια παραμένουν υποσχέσεις.

Επίσης μετά από πιέσεις των παραγωγών αποφάσισαν να συμπεριλάβουν στις ενισχύσεις και τις ξηρικές καλλιέργειες μηδικής. Στα ξερικά χωράφια, υπάρχει η αίσθηση πως το μέγιστο ποσό αποζημίωσης θα ανέλθει στα 40 ευρώ το στρέμμα

Όσον αφορά την ενίσχυση των παραγωγών βαμβακιού και σιταριού, με 80 εκ. ευρώ, θα γίνει μέσω πληρωμής από τα Οικολογικά Σχήματα του 2025, τα οποία είναι να πληρωθούν το δεύτερο τρίμηνο του 2026. 

Το μόνο που μένει για να ανακοινώσουν τα ποσά για τις υποδράσεις του Σχήματος 6 για τις δύο αροτραίες καλλιέργειες. Εμείς ζητήσαμε την αύξηση των ποσών για τις συγκεκριμένες δράσεις ώστε να καλύψουν το ποσό της στρεμματικής ενίσχυσης που έχουν υποσχεθεί να πάρουν οι παραγωγοί.

Ωστόσο το ΥπΑΑΤ παραδέχτηκε ότι δεν θα πληρωθούν όλοι οι βαμβακοπαραγωγοί την επιπλέον ενίσχυση.

Το ρεβύθι συγκαταλέγεται στα βασικά όσπρια που καλλιεργούνται στη χώρα και τα τελευταία χρόνια διατηρεί σταθερή παρουσία σε πολλές αγροτικές περιοχές. Με τις σπορές να πλησιάζουν, το ενδιαφέρον των παραγωγών στρέφεται στις καλλιεργητικές επιλογές που θα ακολουθήσουν. Στο πλαίσιο αυτό, μιλήσαμε με τον γεωπόνο του Συνεταιρισμού Θεσσαλίας Θεστό, κ. Μπασινό Α., για την καλλιέργεια του ρεβυθιού, τις επιλογές που γίνονται φέτος και στοιχεία που προκύπτουν από την εμπειρία του συνεταιρισμού.

Χρόνος σποράς και καλλιεργητικό πλαίσιο

Η σπορά του ρεβυθιού πραγματοποιείται γενικά εντός του Φεβρουαρίου, με τον ακριβή χρόνο να διαφοροποιείται ανάλογα με τις κλιματικές συνθήκες κάθε περιοχής. Σε περιοχές με ηπιότερο χειμώνα, οι παραγωγοί μπορεί να προχωρήσουν νωρίτερα, ενώ σε άλλες περιπτώσεις η σπορά μετατίθεται προς τα τέλη του μήνα. Στη Θεσσαλία, και ειδικότερα στις περιοχές όπου δραστηριοποιείται ο συνεταιρισμός, η σπορά τοποθετείται συνήθως από τα μέσα Φεβρουαρίου και μπορεί να φτάσει έως τα τέλη του μήνα. Όπως αναφέρει ο κ. Μπασινός, την τρέχουσα περίοδο «αναμένουμε μέσα στην επόμενη μία έως δύο εβδομάδες να ξεκινήσουν οι σπορές», με βάση τις συνθήκες που επικρατούν στα χωράφια.

Το ρεβύθι παραμένει μια καλλιέργεια που εντάσσεται συχνά σε συστήματα αμειψισποράς. «Είναι ψυχανθές και πολλοί το βάζουν ως ενδιάμεση καλλιέργεια», υπογραμμίζεται, αναδεικνύοντας τη σημασία του καλλιεργητικού σχεδιασμού στη συνολική εκμετάλλευση.

Ποικιλίες ρεβυθιού: επιλογές και κατεύθυνση καλλιέργειας

Στην καλλιέργεια του ρεβυθιού συναντώνται διαφορετικοί τύποι, οι οποίοι διακρίνονται σε μικρόσπερμο, μεσαίο και μεγαλόσπερμο. Ο συνεταιρισμός διαθέτει εμπειρία κυρίως από την καλλιέργεια μεσαίου και μεγαλόσπερμου ρεβυθιού, με συγκεκριμένες ποικιλίες να αποτελούν τη βάση του παραγωγικού σχεδιασμού. Στο μεσαίο ρεβύθι καλλιεργείται η ποικιλία Θήβων, ενώ στο μεγαλόσπερμο η ποικιλία Μακαρένα, από τις οποίες ο συνεταιρισμός έχει πολυετή εμπειρία.

Φέτος, ωστόσο, η εικόνα διαφοροποιείται. Παρότι η Μακαρένα είχε σημαντική παρουσία τα προηγούμενα χρόνια, δεν προχωρούν νέες σπορές της συγκεκριμένης ποικιλίας μέσω του συνεταιρισμού, καθώς «δεν υπάρχει εμπορική ζήτηση από τους εμπόρους που συνεργαζόμαστε» όπως μας αναφέρει ο γεωπόνος. Αντίθετα, αυξημένο ενδιαφέρον καταγράφεται για το μεσαίο ρεβύθι και ειδικότερα για την ποικιλία Θήβων, η οποία παρουσιάζει καλύτερη κινητικότητα στην αγορά.

Καλλιεργητικές απαιτήσεις και συγκριτικά χαρακτηριστικά του ρεβυθιού

Οι ανάγκες του ρεβυθιού σε σπόρο, σύμφωνα με τα στοιχεία του συνεταιρισμού, κυμαίνονται από 16 έως 20 κιλά ανά στρέμμα, με τη διαφοροποίηση να εξαρτάται από τις συνθήκες της περιοχής και τον τρόπο καλλιέργειας. Πρόκειται κατά κύριο λόγο για ξηρική καλλιέργεια, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις παραγωγοί με δυνατότητα άρδευσης επιλέγουν ένα υποστηρικτικό πότισμα την άνοιξη, χωρίς αυτό να αποτελεί γενικό κανόνα.

Σε επίπεδο φυτοπροστασίας, το μεσαίο ρεβύθι εμφανίζει αυξημένη ανθεκτικότητα. «Είναι πιο ανθεκτικό στην ασκοχύτωση σε σχέση με τα μεγαλόσπερμα», επισημαίνεται, γεγονός που περιορίζει τις ανάγκες σε παρεμβάσεις. Συνήθως εφαρμόζεται προφυτρωτική ζιζανιοκτονία και, εφόσον απαιτηθεί, μία έως δύο επεμβάσεις κατά τη διάρκεια της καλλιέργειας.

Σε σύγκριση με άλλα όσπρια, όπως η φακή ή το λαθούρι, το ρεβύθι παρουσιάζει διαφορετική συμπεριφορά σε ακραία καιρικά φαινόμενα. «Σε έντονες βροχοπτώσεις δεν πλαγιάζει και δεν χάνει εύκολα τον σπόρο, όπως η φακή», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Μπασινός, στοιχείο που σχετίζεται με τη μορφολογία του φυτού. Αντίθετα, σε περιόδους παρατεταμένης ξηρασίας εμφανίζει μεγαλύτερη ευαισθησία, ιδίως κατά το στάδιο της πλήρωσης του σπόρου.

Αποδόσεις και κόστος καλλιέργειας: το παραγωγικό πλαίσιο του ρεβυθιού

Οι αποδόσεις στο ρεβύθι παρουσιάζουν σημαντικές διακυμάνσεις, ανάλογα με την περιοχή και τις καλλιεργητικές πρακτικές που εφαρμόζονται. Σύμφωνα με τα στοιχεία που μεταφέρθηκαν, το εύρος των αποδόσεων κυμαίνεται από 250 έως 350 κιλά ανά στρέμμα, με περιπτώσεις τόσο χαμηλότερων όσο και υψηλότερων αποδόσεων. «Έχουμε χωράφια που δίνουν 300, άλλα 350, άλλα 200. Το ελάχιστο τοποθετείται στα 250 κιλά», αναφέρεται χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι οι αποδόσεις συνδέονται άμεσα με την εφαρμογή των κατάλληλων καλλιεργητικών εργασιών.

Σε ό,τι αφορά το κόστος, η καλλιέργεια του ρεβυθιού εκτιμάται ότι κυμαίνεται γύρω στα 80 ευρώ ανά στρέμμα, με δυνατότητα αύξησης έως τα 100 ευρώ, ανάλογα με τις επεμβάσεις και τις μεταβολές στις τιμές των εισροών. Στο κόστος αυτό περιλαμβάνονται ο σπόρος, οι φυτοπροστατευτικές επεμβάσεις και οι βασικές καλλιεργητικές εργασίες. Όπως επισημαίνει ο γεωπόνος, «ο σπόρος είναι από τα πιο ακριβά κομμάτια της καλλιέργειας», στοιχείο που επηρεάζει το συνολικό κόστος παραγωγής, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις αυξημένων κιλών σπόρου ή πρόσθετων παρεμβάσεων.

Τιμές παραγωγού, εικόνα της αγοράς και ζήτημα διάθεσης

Σε επίπεδο αγοράς, οι τιμές παραγωγού για το μεσαίο ρεβύθι, καθαρισμένο, κατά την περσινή εμπορική περίοδο, κινήθηκαν «στα 0,70–0,75 ευρώ το κιλό». Παρά το επίπεδο αυτό, η συνολική εικόνα της αγοράς χαρακτηρίζεται από πίεση, καθώς παραμένουν σημαντικές ποσότητες αδιάθετου προϊόντος. «Υπάρχει πάρα πολύ ρεβύθι στις αποθήκες», επισημαίνει στον ΑγροΤύπο ο κ. Μπασινός, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τη δυνατότητα απορρόφησης της παραγωγής. Σε σύγκριση με προηγούμενα έτη, οι τιμές στα όσπρια εμφανίζονται μειωμένες, με πτώση που, σύμφωνα με την εκτίμηση που μεταφέρεται, φτάνει περίπου το 23%.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, κομβικό σημείο για τη βιωσιμότητα της καλλιέργειας αναδεικνύεται η εξασφάλιση διάθεσης. Όπως τονίζεται, «αν δεν υπάρχει εξασφαλισμένη αγορά, δεν θα πρότεινα σε κάποιον να βάλει όσπρια». Η παραμονή του προϊόντος στις αποθήκες για μεγάλο χρονικό διάστημα, «ακόμη και 6–9 μήνες μετά τη συγκομιδή, δημιουργεί σημαντικό οικονομικό βάρος για τον παραγωγό». Για τον λόγο αυτό σύμφωνα με τον γεωπόνο, «η συμβολαιακή γεωργία εμφανίζεται ως βασικό εργαλείο περιορισμού του ρίσκου, ειδικά σε μια περίοδο όπου η αγορά χαρακτηρίζεται από αυξημένα αποθέματα και μειωμένη απορρόφηση».

Τα όσπρια αποτελούν βασικό πυλώνα της φυτικής παραγωγής και διαχρονικά κατέχουν σημαντική θέση στις καλλιεργητικές επιλογές των παραγωγών. Ως επί το πλείστον, οι περισσότερες καλλιέργειες είτε έχουν ήδη σπαρθεί είτε αναμένεται να σπαρθούν το επόμενο διάστημα, ενώ υπάρχουν και ορισμένες που βρίσκονται σε πιο προχωρημένο στάδιο και το προϊόν τους έχει ήδη συγκομιστεί και αποθηκευτεί. Σε αυτό το πλαίσιο, ένας εχθρός που συχνά περνά απαρατήρητος μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός για την ποιότητα του προϊόντος και τη συνέχεια της καλλιέργειας: οι βρούχοι. Πρόκειται για έντομα που προσβάλλουν τα όσπρια τόσο στον αγρό όσο και στην αποθήκη, με ζημιές που γίνονται αντιληπτές κυρίως στον αποθηκευμένο σπόρο και στο συγκομισμένο προϊόν.

Τι είναι οι βρούχοι και πότε δρουν

Οι βρούχοι ανήκουν στα κολεόπτερα έντομα και προσβάλλουν τα όσπρια τόσο στον αγρό όσο και στην αποθήκη. Το κρίσιμο όμως σημείο είναι ότι η ζημιά τους γίνεται αντιληπτή κυρίως μετά τη συγκομιδή, όταν ο σπόρος έχει ήδη αποθηκευτεί. Τα ενήλικα έντομα γεννούν τα αυγά τους πάνω στους λοβούς και οι προνύμφες εισέρχονται στο εσωτερικό των σπόρων, όπου και ολοκληρώνουν την ανάπτυξή τους. Όταν το έντομο εξέλθει, αφήνει χαρακτηριστικές οπές, σημάδι ότι ο σπόρος έχει ήδη υποστεί εσωτερική καταστροφή.

Όταν η προσβολή ξεκινά από τον αγρό και συνεχίζεται στην αποθήκη

Σε ορισμένα είδη βρούχων, η προσβολή αρχίζει πάνω στο φυτό και συνεχίζεται μετά τη συγκομιδή, μέσα στον αποθηκευμένο σπόρο. Σε αυτή την περίπτωση, ο κίνδυνος δεν σταματά με την απομάκρυνση του προϊόντος από το χωράφι. Αντίθετα, η αποθήκη μετατρέπεται σε χώρο εξέλιξης του προβλήματος, με τον πληθυσμό των εντόμων να αυξάνεται και τη ζημιά να γίνεται εντονότερη όσο περνά ο χρόνος. Τα όσπρια εμφανίζονται τρύπια, με σκόνη στο εσωτερικό της συσκευασίας, ενώ ο σπόρος που προορίζεται για φύτευση μπορεί να χάσει σημαντικά τη βλαστική του ικανότητα.

Οι βρούχοι δεν προσβάλλουν όλα τα όσπρια με τον ίδιο τρόπο. Υπάρχουν είδη που προτιμούν τα φασόλια, άλλα που εμφανίζονται συχνότερα σε μπιζέλια, φακές, ρεβύθια, κουκιά ή λούπινα. Κοινό τους χαρακτηριστικό είναι ότι αναπτύσσονται μέσα στον σπόρο, προστατευμένοι από εξωτερικούς παράγοντες, γεγονός που καθιστά δύσκολη την έγκαιρη ανίχνευση της προσβολής. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να βρεθούν περισσότερα από ένα έντομα στον ίδιο σπόρο, με αποτέλεσμα την πλήρη καταστροφή του.

Γιατί η αποθήκευση παίζει καθοριστικό ρόλο

Η σωστή αποθήκευση αποτελεί βασικό παράγοντα περιορισμού των ζημιών. Οι βρούχοι ευνοούνται όταν οι σπόροι δεν είναι καλά αποξηραμένοι και όταν οι αποθήκες δεν διατηρούνται καθαρές, στεγνές και δροσερές. Συχνά, η αρχική προσβολή μπορεί να προέρχεται από επαναχρησιμοποιημένα σακιά ή κιβώτια, όπου έχουν παραμείνει έντομα από προηγούμενες εσοδείες. Η παρουσία προσβεβλημένου προϊόντος μέσα στον ίδιο χώρο αποθήκευσης αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εξάπλωσης.

Ο σπόρος για σπορά χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή

Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία για τον παραγωγό είναι η επιλογή σπόρου για την επόμενη καλλιέργεια. Οι βρούχοι μπορούν να παραμείνουν μέσα στον ξηρό σπόρο μέχρι τη στιγμή της φύτευσης. Όταν ο σπόρος βραχεί και το περίβλημά του μαλακώσει, το έντομο εξέρχεται, έχοντας ήδη προκαλέσει μη αναστρέψιμη ζημιά στο εσωτερικό. Η χρήση υγιούς, απαλλαγμένου από βρούχους σπόρου είναι βασική προϋπόθεση για την αποφυγή μεταφοράς του προβλήματος στο χωράφι.

Πρόληψη και έγκαιρη διαχείριση

Η αντιμετώπιση των βρούχων βασίζεται κυρίως στην πρόληψη. Η παρακολούθηση της καλλιέργειας από νωρίς, η καταστροφή των φυτικών υπολειμμάτων μετά τη συγκομιδή και η σωστή υγιεινή της αποθήκης μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο. Για τα αποθηκευμένα όσπρια, η καλή ξήρανση, οι χαμηλές θερμοκρασίες και η τακτική επιθεώρηση του προϊόντος είναι καθοριστικής σημασίας. Σε μικρές ποσότητες που προορίζονται για κατανάλωση και όχι για σπορά, υπάρχουν πρακτικές που μπορούν να περιορίσουν την παρουσία εντόμων πριν από τη φύλαξη.

Ένα ζήτημα που αφορά όλη την αλυσίδα της καλλιέργειας

Οι βρούχοι δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα της αποθήκης ούτε μόνο του χωραφιού. Αφορούν ολόκληρη τη διαδρομή των οσπρίων, από την καλλιέργεια μέχρι τη σπορά και την κατανάλωση. Η έγκαιρη κατανόηση του τρόπου δράσης τους και η προσοχή στη διαχείριση του σπόρου μπορούν να κάνουν τη διαφορά, προστατεύοντας τόσο το προϊόν όσο και την επόμενη παραγωγή. Σε μια περίοδο που ο παραγωγός σχεδιάζει τα επόμενα βήματά του, η πρόληψη παραμένει το πιο ισχυρό εργαλείο.

Πηγή: Γεωργία & Κτηνοτροφία, τεύχος 13/2016, «Οι βρούχοι των οσπρίων», σελ. 30–31

Ανέβηκαν οι τόνοι στη Βουλή ανάμεσα στον υφυπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Χρήστο Κέλλα και τον κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο της Πλεύσης Ελευθερίας, Αλέξανδρο Καζαμία κατά τη διάρκεια συζήτησης επίκαιρης ερώτησης για την ευλογιά.

Λίγο αργότερα ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Γιάννης Ανδριανός απαντώντας σε επίκαιρη ερώτηση της βουλευτού Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνας Σπυριδάκη σημείωσε πως τα κονδύλια από το De minimis κατευθύνονται προς τη μηδική ώστε να στηριχθούν οι κτηνοτρόφοι και πως μέσα στην ημέρα πρόκειται να καταβληθούν 6,4 εκ. ευρώ από τον ΕΛΓΑ για αποζημιώσεις από τους παγετούς.

Ειδικότερα, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας του Κοινοβουλευτικού Ελέγχου συζητήθηκε η επίκαιρη ερώτηση του βουλευτή της Πλεύσης Ελευθερίας, Αλέξανδρου Καζαμία, που είχε ως θέμα: «Νέες αποκαλύψεις εγγράφων της Κομισιόν δείχνουν πως η ΕΕ προέτρεπε για μήνες την Ελλάδα να προσφύγει και στον εμβολιασμό για την καταπολέμηση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων».

Κατά την έναρξη της συζήτησης, ο κ. Καζαμίας τόνισε στον κ. Κέλλα πως δεν θα έπρεπε να βρίσκεται καν στο Κοινοβούλιο, μετά τα όσα ακούγονται στον κοριό της ΕΥΠ για «ρουσφετάκια» και αναφέρθηκε στο γεγονός ότι κρύβεται κι ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας, για το θέμα της ευλογιάς.

ΦΡΑΣΤΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΜΕΤΑΞΥ ΚΕΛΛΑ - ΚΑΖΑΜΙΑ

Ο κ. Κέλλας στην πρωτολογία του ανταπάντησε πως ο κ. Καζαμίας δεν γνωρίζει καλά το αντικείμενο της Κτηνοτροφίας και δεν θα ήθελε να ξέρει τι λένε πίσω του οι κτηνοτρόφοι. Υπεραμύνθηκε του γεγονότος γιατί δεν γίνονται εμβολιασμοί σε αιγοπρόβατα τονίζοντας ότι θα είχε καταστροφικές συνέπειες για την ελληνική παραγωγή.

Στη δευτερολογία του ο κ. Καζαμίας επανήλθε λέγοντας πως «είναι πραγματικά θλιβερό, που έχει φτάσει η παράταξη για να προστατεύσει τον υπουργό τον κ. Τσιάρα, ο οποίος δεν έρχεται εδώ στη Βουλή ν΄ απαντήσει στις επίκαιρες ερωτήσεις της Πλεύσης Ελευθερίας. Στέλνει εσάς, έναν υφυπουργό απαξιωμένο και απονομιμοποιημένο, ο οποίος στη δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας φαίνεται ν΄ ασχολείται διαρκώς με τα ρουσφετάκια», τονίζοντας πως αυτό ακούγεται στις επισυνδέσεις από τον Κυριάκο Μπαμπασίδη, πρώην πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ της Νέας Δημοκρατίας, «δηλαδή κάποιος που σας ξέρει καλά».

«Εσάς απ’ ό, τι φαίνεται κύριε Κέλλα δεν σας αρέσουν μόνο τα ρουσφετάκια αλλά σας αρέσουν και τα ψεματάκια. Γιατί αυτά είναι που μας λέγατε τόσην ώρα», είπε ο κ. Καζαμίας. Σημείωσε πως στην Πλεύση Ελευθερίας γνωρίζουν καλά αγγλικά για να ξέρουν πως τα έγγραφα που επικαλείται ο κ. Κέλλας δεν ισχύουν και πως η Ευρώπη προτείνει το εμβόλιο και εξαιτίας της κυβερνητικής πολιτικής έχουν θανατωθεί σχεδόν μισό εκατομμύριο αιγοπρόβατα. Τόνισε μάλιστα ότι οι Ευρωπαίοι κτηνίατροι συστήνουν το εμβόλιο.

ΠΕΡΙ ΕΜΒΟΛΙΩΝ

Στη δευτερολογία του ο κ. Κέλλας αναφέρθηκε στο έγγραφο στο οποίο απάντησε ο αρμόδιος κοινοτικός επίτροπος στον Κώστα Αρβανίτη, ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ, για την ευλογιά. Υποστήριξε ότι ο επίτροπος τονίζει πως δεν υπάρχει εμβόλιο εγκεκριμένο από την ΕΕ. Ο κ. Κέλλας υποστήριξε πως αυτά που υπάρχουν, ένα τουρκικό, ένα αιγυπτιακό και ένα ιορδανικό έχουν εξασθενημένο τον ιό με αποτέλεσμα η νόσος να καθίσταται ενδημική και η χώρα να μπαίνει σε καθεστώς ειδικών μέτρων, δυναμιτίζοντας τις εξαγωγές της φέτας.

Αν κάνουμε το εμβόλιο θα περάσουν περίπου 8-10 χρόνια και θα πάθουμε ότι με την Οζώδη Δερματίτιδα, ανέφερε ο κ. Κέλλας και πρόσθεσε πως η κυβέρνηση ακολουθεί τις συστάσεις των κτηνιατρικών σχολών της Ελλάδας.

Εξάλλου, απαντώντας στη συνέχεια, ο έτερος υφυπουργός, Γιάννης Ανδριανός σε ερώτηση της βουλευτού Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ για το θέμα της στήριξης της ελαιοπαραγωγής στο Λασίθι, εξήγησε πως εξαιτίας της κρίσης στην κτηνοτροφία, κατευθύνονται προς τα εκεί οι πόροι του De minimis και συγκεκριμένα στη μηδική.

Σημείωσε ότι προχωρά η αναθεώρηση του Κανονισμού του ΕΛΓΑ κι ότι δόθηκαν 1,8 δις ευρώ, ενώ οι ασφαλιστικές εισφορές των αγροτών δεν καλύπτουν ούτε καν το 50% των ζημιών. Ανέφερε μάλιστα πως ένα από τα ζητήματα, που θ’ ασχοληθεί η αγροτική διακομματική επιτροπή αφορά και στον κανονισμό του ΕΛΓΑ εξηγώντας ότι πρέπει τα κόμματα να πάρουν θέση, αφήνοντας να εννοηθεί ότι επιπλέον καλύψεις σηματοδοτούν κι αύξηση του ασφαλίστρου. 

Οι επιλογές που κάνει ένας παραγωγός στο χωράφι δεν επηρεάζουν μόνο την καλλιέργεια, αλλά συχνά καθορίζουν και τη λειτουργία ολόκληρης της εκμετάλλευσης. Ιδιαίτερα όταν η φυτική παραγωγή συνδέεται άμεσα με τη ζωική, οι αποφάσεις για το τι θα καλλιεργηθεί αποκτούν διπλό βάρος. Σε αυτό το πλαίσιο, τα ψυχανθή διατηρούν σταθερά τη θέση τους στο ενδιαφέρον των παραγωγών, καθώς συνδέονται άμεσα με τη διατροφή των αγροτικών ζώων και τη διαμόρφωση των σιτηρεσίων, σε μια πραγματικότητα όπου το κόστος των ζωοτροφών αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη βιωσιμότητα της εκμετάλλευσης.

Ο ρόλος των ψυχανθών στη διατροφή των ζώων

Τα σπέρματα των ψυχανθών αποτελούν εδώ και δεκαετίες βασική πηγή πρωτεΐνης στη ζωική διατροφή. Η σημασία τους ενισχύθηκε ιδιαίτερα με την αύξηση της ζήτησης για ζωικά προϊόντα και τον περιορισμό άλλων πρωτεϊνικών ζωοτροφών, γεγονός που ανέδειξε την ανάγκη για εναλλακτικές φυτικές πρώτες ύλες. Η χρήση τους στα σιτηρέσια, τόσο των μονογαστρικών όσο και των μηρυκαστικών ζώων, βασίζεται κυρίως στην ικανότητά τους να συμπληρώνουν τους καρπούς των σιτηρών, οι οποίοι από μόνοι τους δεν καλύπτουν τις απαιτήσεις σε πρωτεΐνη.

Στην πράξη, χρησιμοποιούνται σπέρματα καρποδοτικών ψυχανθών όπως τα κουκιά, τα μπιζέλια, τα ρεβίθια, τα λούπινα, η φακή, ο βίκος και η ρόβη, τα οποία μπορούν να ενταχθούν στη ζωική διατροφή με διαφορετικό τρόπο και βαθμό αξιοποίησης, ανάλογα με το είδος του ζώου και τη σύνθεση του σιτηρεσίου.

Η περιεκτικότητα των ψυχανθών σε πρωτεΐνη παρουσιάζει διακυμάνσεις, που εξαρτώνται τόσο από το είδος όσο και από τις εδαφοκλιματικές συνθήκες καλλιέργειας. Καθοριστικό ρόλο παίζει η διαθεσιμότητα του αζώτου, καθώς η αυξημένη παροχή του οδηγεί σε υψηλότερη περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη, συχνά όμως σε βάρος της τελικής απόδοσης σε καρπό. Η ισορροπία αυτή αποτελεί βασικό στοιχείο που ο παραγωγός καλείται να συνεκτιμήσει ήδη από τον αρχικό σχεδιασμό της καλλιέργειας.

Θρεπτική αξία και ενεργειακή συνεισφορά

Τα όσπρια και τα κτηνοτροφικά ψυχανθή χαρακτηρίζονται από υψηλή περιεκτικότητα σε αζωτούχες ουσίες και μέτρια συμμετοχή υδατανθράκων. Οι πρωτεΐνες τους είναι πλουσιότερες σε ορισμένα απαραίτητα αμινοξέα σε σύγκριση με εκείνες των σιτηρών, με ιδιαίτερη σημασία στη λυσίνη, στοιχείο κρίσιμο για την αποτελεσματική αξιοποίηση της τροφής από τον ζωικό οργανισμό. Αντίθετα, παρουσιάζουν χαμηλότερη περιεκτικότητα σε ορισμένα θειούχα αμινοξέα, γεγονός που λαμβάνεται υπόψη κατά τη διαμόρφωση ισορροπημένων σιτηρεσίων.

Παράλληλα, τα ψυχανθή παρέχουν ενεργειακή αξία συγκρίσιμη με εκείνη των δημητριακών. Η σύστασή τους σε λιπαρές ουσίες διαφέρει σημαντικά μεταξύ των ειδών, καθώς ορισμένα σπέρματα έχουν πολύ χαμηλή περιεκτικότητα, ενώ άλλα εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά, στοιχείο που επηρεάζει τον τρόπο και το ποσοστό συμμετοχής τους στη διατροφή των ζώων.

Ιδιαιτερότητες και περιορισμοί στη χρήση

Παρά τα πλεονεκτήματά τους, τα σπέρματα των ψυχανθών περιέχουν ουσίες που μπορούν να επηρεάσουν την πέψη και τον μεταβολισμό των ζώων. Οι λεγόμενοι αντιδιαιτητικοί παράγοντες αποτελούν φυσικό μηχανισμό άμυνας των φυτών και απαντώνται σε διαφορετικά επίπεδα στα περισσότερα είδη. Η παρουσία τους καθιστά αναγκαία τη σωστή διαχείριση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, την κατεργασία των σπερμάτων πριν από τη χορήγησή τους στα ζώα. Η επίδραση αυτών των ουσιών διαφέρει μεταξύ μονογαστρικών και μηρυκαστικών ζώων, καθώς τα τελευταία διαθέτουν ζυμωτικούς μηχανισμούς που μπορούν να περιορίσουν τη δράση τους. Για τον λόγο αυτό, η ένταξη των ψυχανθών στα σιτηρέσια γίνεται πάντα με μέτρο και με γνώση των ιδιαιτεροτήτων κάθε είδους.

Η εικόνα της καλλιέργειας στη χώρα

Στη χώρα μας έχουν καλλιεργηθεί διαχρονικά διάφορα καρποδοτικά ψυχανθή, με κυριότερα τα κουκιά, τα μπιζέλια, τα ρεβίθια, τα λούπινα, τη φακή, τον βίκο και τη ρόβη. Τα διαθέσιμα στοιχεία των προηγούμενων ετών δείχνουν διακυμάνσεις στις καλλιεργούμενες εκτάσεις, αλλά και μια γενικότερη τάση ενίσχυσης της καλλιέργειας, καθώς τα ψυχανθή συνδέονται άμεσα με την κάλυψη των αναγκών της κτηνοτροφίας σε πρωτεΐνη.

Η σημασία τους δεν περιορίζεται μόνο στη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενες ζωοτροφές. Η αξιοποίηση εγχώρια παραγόμενων ψυχανθών μπορεί να συμβάλει στη συγκράτηση του κόστους διατροφής των ζώων, στη δημιουργία προστιθέμενης αξίας στα κτηνοτροφικά προϊόντα και στη στήριξη της ελληνικής παραγωγής. Στο πλαίσιο των αγροτικών πολιτικών των προηγούμενων ετών, η καλλιέργεια των ψυχανθών έχει κατά καιρούς συνδεθεί και με μορφές ενίσχυσης, γεγονός που συνέβαλε στη διατήρηση του ενδιαφέροντος για τα συγκεκριμένα φυτά.

Ψυχανθή και ζωική παραγωγή: πρακτική αξιοποίηση

Η αξιοποίηση των ψυχανθών στη ζωική διατροφή δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική επιλογή, αλλά μια πρακτική που απαιτεί γνώση και σωστή διαχείριση. Τα χαρακτηριστικά τους, τόσο ως προς τη θρεπτική τους αξία όσο και ως προς τους περιορισμούς που τα συνοδεύουν, καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να ενταχθούν αποτελεσματικά στα σιτηρέσια.

Σε μια περίοδο όπου το κόστος των ζωοτροφών παραμένει υψηλό, η ορθολογική αξιοποίηση των διαθέσιμων δεδομένων και η προσεκτική ένταξη εγχώριων πρώτων υλών μπορούν να αποτελέσουν ένα ουσιαστικό εργαλείο για τη στήριξη της ζωικής παραγωγής και τη συνολική ισορροπία της εκμετάλλευσης.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, 2016, τεύχος 13, «Σπέρματα ψυχανθών (όσπρια) και σιτηρέσια αγροτικών ζώων», σελ. 22–26.

Για τις αδιάθετες ποσότητες μηδικής ανακοινώθηκε από την κυβέρνηση ότι θα δοθούν 30 εκατ. ευρώ, ενισχύσεις de minimis για την στήριξη παραγωγών.

Ακόμη όμως το ΥπΑΑΤ δεν έχει αποφασίσει για τις επιλέξιμες περιοχές που θα καταβληθεί η ενίσχυση, δηλαδή αν είναι οι κόκκινες (όλος ο νομός σε καραντίνα) ή θα επιλεγούν και οι ροζ (κάποιες ζώνες σε καραντίνα αλλά όχι όλος ο νομός).

Αφού μιλάμε για ενίσχυση de minimis θα αφορά στρεμματική ενίσχυση που θα καταβληθεί άμεσα με βάση τις δηλώσεις καλλιέργειας.

Σύμφωνα με αυτές τα επιλέξιμα στρέμματα θα κυμανθούν από 500 έως 600 χιλιάδες και η ενίσχυση θα κυμανθεί από 50 έως 80 ευρώ το στρέμμα, ανάλογα τις αποφάσεις που θα πάρει το ΥπΑΑΤ.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, η ενίσχυση αναμένεται να καταβληθεί στους δικαιούχους γύρω στο Πάσχα.

Όσον αφορά την αγορά, ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Αλεξανδρούπολης, Κώστας Αλεξανδρής, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι οι τιμές στην μηδική έχουν μια συνεχή καθοδική πορεία.

Μόνο στην περιοχή του νότιου και κεντρικού Έβρου καλλιεργούνται περίπου 50.000 στρέμματα ποτιστικά με τριφύλλι (μηδική) και 20.000 στρέμματα ξηρικά.

Αν και τελευταία λόγω μείωσης των κρουσμάτων άνοιξαν κάποιες περιοχές από την καραντίνα οι τιμές παραγωγού κυμαίνονται από 18 έως 23 λεπτά το κιλό.

Στην βόρεια Ελλάδα αυτή την εποχή τα αποθέματα μηδικής έχουμε στον Έβρο και στις Σέρρες.

Αν και τα αποθέματα είναι μειωμένα ωστόσο έχει παράλληλα μειωθεί και η ζήτηση λόγω της θανάτωση χιλιάδων προβάτων από την ευλογιά.

Τέλη Σεπτεμβρίου με αρχές Οκτωβρίου ολοκληρώθηκε το τέταρτο χέρι της μηδικής. Από Απρίλιο έως Μάιο θα ξεκινήσει το πρώτο χέρι.

Ωστόσο ήδη έχουμε εισαγωγές από Βουλγαρία και Ρουμανία, με τις τιμές όμως να κυμαίνονται στα ίδια επίπεδα με την εγχώρια παραγωγή.

Συνεχόμενες αναφορές κάνει η ηγεσία του ΥπΑΑΤ στην καλλιέργεια μηδικής, που επλήγη από περιορισμούς λόγω ζωονόσων, σημειώνοντας ότι «υπάρχουν καλλιέργειες που δεν μπόρεσαν να διακινηθούν και πρέπει να δούμε πώς θα αποζημιωθούν».

Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κώστας Τσιάρας, ανακοίνωσε πως σε αυτά και πέρα από το σιτάρι και το βαμβάκι, θα συμπεριληφθεί και η μηδική, λόγω του αποκλεισμού διακίνησης του προϊόντος, εξαιτίας της ευλογιάς της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.

Το θέμα είναι ότι ο υπουργός δεν ανοίγει τα χαρτιά του για τον τρόπο στήριξης της καλλιέργειας.

Πρόβλημα αντιμετωπίζει η καλλιέργεια μηδικής εδώ και δύο χρόνια λόγω των προβλημάτων από τις ζωονόσους στα αιγοπρόβατα.

Ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Αλεξανδρούπολης, Κώστας Αλεξανδρής, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι υπήρξε πρόβλημα στην καλλιέργια μηδικής από τον Αύγουστο του 2024 που εμφανίστηκε η ευλογιά των προβάτων στην περιοχή είμαστε συνεχώς σε καραντίνα. Αυτό έχει δημιουργήσει μεγάλο πρόβλημα στους κτηνοτρόφους αλλά και στους παραγωγούς τριφυλλιού που λόγω της καραντίνας δεν μπορούν να πουλήσουν το προϊόν τους. Μπήκαν σε καραντίνα δέματα μηδικής, εξαιτίας της ζωονόσου, που έχουν συλλεχθεί και αποθηκευτεί πριν από την εμφάνισή της.

Στην περιοχή του νότιου και κεντρικού Έβρου καλλιεργούνται περίπου 50.000 στρέμματα ποτιστικά με τριφύλλι (μηδική) και 20.000 στρέμματα ξηρικά.

Εμείς καταθέσαμε τα στοιχεία για το 2024 στο ΥπΑΑΤ. Καταγράψαμε τις ποσότητες που έμειναν απούλητες στις αποθήκες των παραγωγών. Το πρόβλημα ήταν ότι η ενίσχυση de minimis είναι στρεμματική (δηλαδή ανά στρέμμα καλλιέργειας και όχι ανά κιλό). Για αυτό πήραμε ένα μέσο όρο απόδοσης 1.350 κιλά ανά στρέμμα και αφαιρέσαμε τις ποσότητες που είχε καταφέρει ο παραγωγός να πουλήσει. Αυτό όμως δεν το κατάλαβε το ΥπΑΑΤ με αποτέλεσμα αν και δεσμεύτηκε κονδύλι 1,75 εκατ. ευρώ να μην αποζημιωθούν τελικά οι παραγωγοί για το 2024.

Για το 2025 θα πρέπει να μας καλέσει το ΥπΑΑΤ και να δούμε πως μπορούμε να κάνουμε την καταγραφή της απώλειας εισοδήματος των παραγωγών μηδικής και να συζητήσουμε με τι τρόπο θα καταβληθεί η αποζημίωση. Το σίγουρο είναι ότι και το 2025 η καλλιέργεια μηδικής είχε πρόβλημα εμπορίας και χαμηλών τιμών λόγω μειωμένης ζήτησης. Η πτώση των τιμών οφείλεται κυρίως στην θανάτωση μεγάλου αριθμού αιγοπροβάτων και στην μείωση του ζωικού κεφαλαίου που έχει η χώρα μας λόγω της ευλογιάς.

Ο κ. Σάκης Λουκμακιάς, γεωργο-κτηνοτρόφος από το δήμο Τοπείρου Ξάνθης, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι το 2025 είχαμε μεγάλο πρόβλημα με τις τιμές στην μηδική σε περιοχές που επλήγησαν από την ευλογιά, όπως η δική μας. Έχουμε δύο κατηγορίες που επλήγησαν. Η μια είναι οι παραγωγοί που καλλιεργούσαν μηδική και έκαναν εμπορία του προϊόντος. Οι τιμές ήταν μειωμένες λόγω χαμηλή ζήτησης από την πλευρά των κτηνοτρόφων.

Η μηδική πάει στην εγχώρια αγορά και δεν γίνονται εξαγωγές. Έχουν θανατωθεί χιλιάδες αιγοπρόβατα και η ζήτηση είναι μειωμένη σε σχέση με το παρελθόν. Πολλοί γεωργοί το 2025 δεν έκοψαν δεύτερο και τρίτο χέρι και έμεινε ασυγκόμιστη στα χωράφια. Επίσης και πολλές ποσότητες που συγκομίστηκαν έμειναν απούλητες στις αποθήκες των παραγωγών. Θα πρέπει οι κατά τόπους ΔΑΟΚ να προχωρήσουν σε καταγραφή των απούλητων ποσοτήτων και να αποζημιωθούν οι παραγωγοί για την ζημιά.

Υπάρχουν όμως και πολλοί κτηνοτρόφοι που καλλιεργούσαν μηδική για αυτοκατανάλωση και επειδή έχασαν το κοπάδι τους λόγω ευλογιάς του έμειναν απούλητες ποσότητες. Και αυτοί έχουν ζημιά και θα πρέπει να βρει τρόπους το ΥπΑΑΤ να τους αποζημιώσει γιατί θα πρέπει να καταστρέψουν τις συγκεκριμένες ποσότητες.

Σε περιοχές που υπάρχουν προβλήματα λόγω της ευλογιάς έχουμε τιμές στην μηδική ακόμη και κάτω από 15 λεπτά το κιλό. Επίσης γίνονται εισαγωγές από Βουλγαρία σε πολύ χαμηλές τιμές. Θα πρέπει να αποζημιωθούν οι παραγωγοί για να μπορέσουν να προχωρήαουν στην φετινή συγκομιδή. Το πρώτο χέρι κόβεται από Απρίλιο μέχρι Μάιο ανάλογα τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν.   

Τα όσπρια μπορεί να θεωρούνται παραδοσιακή τροφή, όμως τα τελευταία χρόνια επανέρχονται σταθερά στο προσκήνιο των διατροφικών και αγροτικών εξελίξεων παγκοσμίως. Δεν πρόκειται για μια πρόσκαιρη τάση, αλλά για το αποτέλεσμα μακροχρόνιων αλλαγών στην παραγωγή, την κατανάλωση και το εμπόριο, που διαμορφώνουν μια εικόνα με συνέχεια και βάθος για τα επόμενα χρόνια.

Από τη στασιμότητα στη σταθερή ανάκαμψη της παραγωγής

Για μεγάλο χρονικό διάστημα, έως και τα τέλη της δεκαετίας του 1990, η παγκόσμια παραγωγή οσπρίων κινήθηκε με χαμηλούς ρυθμούς. Η εγκατάλειψη παραδοσιακών αμειψισπορών, η περιορισμένη γενετική βελτίωση και η μικρή πρόσβαση σε αποδοτικό πολλαπλασιαστικό υλικό περιόρισαν τη δυναμική της καλλιέργειας. Από τις αρχές όμως της δεκαετίας του 2000, η εικόνα αυτή άρχισε να αλλάζει. Η παγκόσμια παραγωγή αυξάνεται έκτοτε με μέσο ετήσιο ρυθμό περίπου 3%, με την Ασία και την Αφρική να συνεισφέρουν πάνω από τα δύο τρίτα της συνολικής αύξησης της τελευταίας δεκαετίας.

Κατανάλωση: διαφορετικές ταχύτητες ανά ήπειρο

Η κατανάλωση οσπρίων δεν εξελίσσεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις περιοχές του κόσμου. Μετά τη σημαντική πτώση που καταγράφηκε από τη δεκαετία του 1960 και μετά, η παγκόσμια κατά κεφαλήν κατανάλωση έχει επανέλθει σταδιακά και σήμερα προσεγγίζει τα 7 κιλά ανά άτομο ετησίως. Σύμφωνα με τις προβολές, έως το 2034 αναμένεται να φτάσει τα 8,6 κιλά. Η Ασία παραμένει η περιοχή με τη μεγαλύτερη συνολική κατανάλωση, απορροφώντας πάνω από το μισό των παγκόσμιων ποσοτήτων, ενώ η Αφρική παρουσιάζει σταθερά υψηλά επίπεδα κατά κεφαλήν κατανάλωσης. Αντίθετα, στη Βόρεια Αμερική, παρότι προβλέπεται ο υψηλότερος ετήσιος ρυθμός αύξησης την επόμενη δεκαετία, τα επίπεδα κατανάλωσης το 2034 εκτιμάται ότι θα παραμείνουν αισθητά χαμηλότερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Το διάγραμμα της εξέλιξης ανά ήπειρο δείχνει καθαρά αυτές τις αποκλίσεις, αλλά και τη γενική ανοδική τάση σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η σημερινή εικόνα της αγοράς και το εμπόριο

Σε επίπεδο παραγωγής, η Ινδία κατέχει κυρίαρχη θέση, καλύπτοντας σχεδόν το 29% της παγκόσμιας παραγωγής. Ακολουθούν με αρκετά μικρότερα μερίδια ο Καναδάς, η Κίνα και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής διακινείται μέσω διεθνούς εμπορίου, με τον Καναδά να παραμένει ο βασικότερος εξαγωγέας και την Κίνα τον μεγαλύτερο εισαγωγέα. Το 2024, η παγκόσμια κατανάλωση οσπρίων έφτασε τους 101 εκατ. τόνους, ενώ το διεθνές εμπόριο ανήλθε σε 20,7 εκατ. τόνους, αυξημένο σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Την ίδια περίοδο, οι διεθνείς τιμές κινήθηκαν πτωτικά σε σχέση με τα υψηλά του 2021, διαμορφώνοντας ένα διαφορετικό περιβάλλον για την αγορά.

Οι παράγοντες που διαμορφώνουν τις προβλέψεις

Η αυξανόμενη ενσωμάτωση των οσπρίων στη σύγχρονη διατροφή, τόσο ως βασική τροφή όσο και ως συστατικό επεξεργασμένων προϊόντων, αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν τις μελλοντικές προβολές. Η ανάπτυξη έτοιμων τροφίμων, σνακ και εναλλακτικών προϊόντων φυτικής πρωτεΐνης διευρύνει τη χρήση τους πέρα από την παραδοσιακή κατανάλωση. Παράλληλα, η προβλεπόμενη αύξηση της παραγωγής έως το 2034 εκτιμάται ότι θα φτάσει τους 26 εκατ. τόνους παγκοσμίως, με περίπου το 40% αυτής της αύξησης να προέρχεται από την Ασία. Η εντατικοποίηση της καλλιέργειας, η αύξηση των αποδόσεων και η επέκταση των καλλιεργούμενων εκτάσεων, ιδιαίτερα στην Αφρική, συνθέτουν την εικόνα της επόμενης δεκαετίας.

Ένα τρόφιμο με σταθερό ρόλο στο παγκόσμιο διατροφικό τοπίο

Χωρίς αιφνίδιες ανατροπές, τα όσπρια φαίνεται να ακολουθούν μια πορεία ήπιας αλλά σταθερής παρουσίας στη διατροφή και στις αγορές. Οι διαφοροποιήσεις ανά περιοχή παραμένουν, ωστόσο η συνολική εικόνα δείχνει ότι διατηρούν έναν σταθερό ρόλο στο παγκόσμιο διατροφικό τοπίο, προσαρμοσμένο στις σύγχρονες ανάγκες και στις εκτιμήσεις για τα επόμενα χρόνια.

Πηγή: FAO – OECD-FAO Agricultural Outlook 2025-2034

Η συζήτηση για τις φυτικές πρωτεΐνες επιστρέφει δυναμικά στο ευρωπαϊκό τραπέζι, όχι ως θεωρητική άσκηση αλλά ως απάντηση σε πραγματικές πιέσεις: την κλιματική αλλαγή, την αστάθεια των αγορών και την αυξανόμενη εξάρτηση από εισαγόμενες ζωοτροφές. Τα τελευταία χρόνια, η Ευρώπη αναζητά τρόπους να καλύψει ένα διαρκώς διευρυνόμενο κενό μεταξύ της παραγωγής και των αναγκών της σε πρωτεΐνη φυτικής προέλευσης, με επίκεντρο καλλιέργειες που μπορούν να παίξουν ρόλο τόσο στο χωράφι όσο και στην αγορά.

Η ευρωπαϊκή αυτή συζήτηση ενισχύεται και από πρόσφατη τεχνική εργασία ομάδας εμπειρογνωμόνων στο πλαίσιο του EU CAP Network, η οποία εξέτασε τις προοπτικές των καλλιεργειών φυτικής πρωτεΐνης υπό συνθήκες κλιματικής αλλαγής. Σε αυτό το πλαίσιο, όταν γίνεται λόγος για φυτικές πρωτεΐνες, η συζήτηση αφορά κυρίως τα ψυχανθή, δηλαδή καλλιέργειες όπως ρεβίθια, φακές, κουκιά, μπιζέλια και σόγια, που συνδυάζουν την παραγωγή πρωτεΐνης με σημαντικά οφέλη για το έδαφος και τη λειτουργία των καλλιεργητικών συστημάτων. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν μπορούν να καλλιεργηθούν περισσότερα ψυχανθή, αλλά πώς αυτές οι καλλιέργειες φυτικής πρωτεΐνης μπορούν να ενταχθούν με τρόπο βιώσιμο, οικονομικά ρεαλιστικό και προσαρμοσμένο στις νέες κλιματικές συνθήκες.

Ένα διαχρονικό έλλειμμα που μεγαλώνει

Η ευρωπαϊκή γεωργία βασίζεται εδώ και δεκαετίες σε εισαγόμενες πρωτεϊνούχες πρώτες ύλες, κυρίως για τη σίτιση των ζώων. Παράλληλα, η καλλιέργεια ψυχανθών μειώθηκε σταδιακά, καθώς τα συνθετικά λιπάσματα αντικατέστησαν τον ρόλο τους στη λίπανση και τα συστήματα παραγωγής στράφηκαν σε πιο εντατικά μοντέλα. Το αποτέλεσμα είναι ένα παραγωγικό κενό που δύσκολα καλύπτεται από την εγχώρια παραγωγή, ενώ η εξάρτηση από τις διεθνείς αγορές παραμένει υψηλή. Την ίδια στιγμή, οι διατροφικές συνήθειες μετατοπίστηκαν προς μεγαλύτερη κατανάλωση ζωικών προϊόντων, ενισχύοντας περαιτέρω τη ζήτηση για φυτικές πρωτεΐνες που χρησιμοποιούνται ως ζωοτροφή. Η εικόνα αυτή καθιστά σαφές ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο την καλλιέργεια, αλλά ολόκληρη τη δομή του αγροδιατροφικού συστήματος.

Περισσότερη παραγωγή ή λιγότερη εξάρτηση;

Η ενίσχυση της παραγωγής φυτικών πρωτεϊνών δεν είναι μια απλή εξίσωση. Από τη μία πλευρά, υπάρχει η δυνατότητα αύξησης της παραγωγικότητας μέσω καλύτερων ποικιλιών, βελτιωμένων καλλιεργητικών πρακτικών και ένταξης των ψυχανθών σε πιο ισορροπημένες αμειψισπορές. Από την άλλη, γίνεται σαφές ότι η πλήρης αντικατάσταση των εισαγωγών δεν είναι ρεαλιστική, λόγω περιορισμών σε γη, κλίμα και υποδομές. Γι’ αυτό και η συζήτηση στρέφεται ταυτόχρονα στη μείωση της ανάγκης για εισαγόμενη πρωτεΐνη, μέσα από πιο αποδοτική χρήση των πόρων, καλύτερη αντιστοίχιση ζωικού κεφαλαίου και τοπικής παραγωγής ζωοτροφών, αλλά και στροφή σε πρωτεϊνούχα φυτικά τρόφιμα για άμεση ανθρώπινη κατανάλωση.

Η κλιματική αλλαγή αλλάζει τους κανόνες

Οι αλλαγές στο κλίμα επηρεάζουν ήδη την παραγωγή πρωτεϊνούχων καλλιεργειών. Η έλλειψη νερού, οι ακραίες θερμοκρασίες και η αυξημένη πίεση από εχθρούς και ασθένειες κάνουν τον προγραμματισμό πιο δύσκολο και αυξάνουν το ρίσκο για τους παραγωγούς. Παράλληλα όμως, δημιουργούνται νέες δυνατότητες, καθώς καλλιέργειες που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ακατάλληλες για ορισμένες περιοχές αρχίζουν να εμφανίζουν προοπτικές. Η προσαρμογή περνά μέσα από την επιλογή ανθεκτικότερων ειδών και ποικιλιών, την καλύτερη διαχείριση του εδάφους και του νερού, αλλά και την ευελιξία στα καλλιεργητικά συστήματα. Οι φυτικές πρωτεΐνες δεν αντιμετωπίζονται μόνο ως προϊόν, αλλά και ως εργαλείο για πιο ανθεκτικά αγροτικά συστήματα.

Από το χωράφι στην αγορά: το κρίσιμο σημείο

Ένα από τα βασικά εμπόδια για την ανάπτυξη των πρωτεϊνούχων καλλιεργειών βρίσκεται μετά τη συγκομιδή. Η μεταποίηση, η τυποποίηση και η πρόσβαση στην αγορά συχνά καθορίζουν αν μια καλλιέργεια θα είναι οικονομικά βιώσιμη. Σε πολλές περιπτώσεις, οι παραγωγοί λαμβάνουν μικρό μέρος της προστιθέμενης αξίας, καθώς η επεξεργασία γίνεται εκτός αγροτικής εκμετάλλευσης. Η δυνατότητα επεξεργασίας σε επίπεδο εκμετάλλευσης ή περιοχής, ακόμη και με απλές παρεμβάσεις όπως καθαρισμός ή θερμική επεξεργασία, μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα. Ωστόσο, το κόστος εξοπλισμού και η έλλειψη υποδομών παραμένουν σημαντικοί ανασταλτικοί παράγοντες.

Συνεργασία και γνώση ως προϋπόθεση

Η ανάπτυξη των φυτικών πρωτεϊνών δεν μπορεί να στηριχθεί σε μεμονωμένες προσπάθειες. Η συνεργασία μεταξύ παραγωγών, η κοινή χρήση εξοπλισμού και η δημιουργία τοπικών αλυσίδων αξίας ενισχύουν τη διαπραγματευτική δύναμη και μειώνουν το ρίσκο. Παράλληλα, η πρόσβαση σε πρακτική γνώση, παραδείγματα από την πράξη και ουσιαστική γεωργική συμβουλή είναι καθοριστικής σημασίας. Η ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ παραγωγών, τα πιλοτικά αγροκτήματα και η στενότερη σύνδεση με την έρευνα μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτης, ειδικά σε μια περίοδο όπου οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται μέσα σε συνθήκες αβεβαιότητας.

Μια μετάβαση που δεν είναι μόνο τεχνική

Η ενίσχυση της παραγωγής φυτικών πρωτεϊνών στην Ευρώπη δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ή αγρονομικό ζήτημα. Αφορά επιλογές παραγωγής, κατανάλωσης και οργάνωσης της αγροδιατροφικής αλυσίδας. Σε ένα περιβάλλον που αλλάζει, οι φυτικές πρωτεΐνες αναδεικνύονται ως κρίκος που συνδέει τη βιωσιμότητα με την αυτάρκεια και τη γεωργική ανθεκτικότητα. Το στοίχημα δεν είναι αν μπορούν να καλλιεργηθούν περισσότερα ψυχανθή, αλλά αν μπορούν να ενταχθούν ουσιαστικά σε ένα σύστημα που να στηρίζει τον παραγωγό, να αντέχει στις κλιματικές πιέσεις και να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της κοινωνίας.

Πηγή: EU CAP Network

Έκτακτη στήριξη στην καλλιέργεια της μηδικής ανακοίνωσε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας.

Αφορά το κονδύλι των 80 εκ. ευρώ που έχει υποσχεθεί η κυβέρνηση για την ενίσχυση της φυτικής παραγωγής, στο σιτάρι και το βαμβάκι. Αυτό σημαίνει βέβαια ότι θα μειωθεί η στρεμματική ενίσχυση στις συγκεκριμένες καλλιέργειες.

Ακόμη 80 εκ. ευρώ θα καταβληθούν στους κτηνοτρόφους για τα προβλήματα λόγω ευλογιάς και πανώλης.

Σύμφωνα με την κυβέρνηση τα χρήματα αυτά είναι αδιάθετα από την πληρωμή της βασικής ενίσχυσης λόγω της αλλαγής των κριτηρίων πληρωμής.

Συγκεκριμένα ο υπουργός ανακοίνωσε ότι ανάμεσα στα προϊόντα για τα οποία θα υπάρξει πρόσθετη οικονομική στήριξη, εκτός από το σιτάρι και το βαμβάκι, θα περιληφθεί και η μηδική, λόγω αποκλεισμού διακίνησης του προϊόντος, εξ αιτίας της ευλογιάς.

Ο υπουργός υπενθύμισε ότι η κυβέρνηση έχει κάνει όλα τα βήματα που απαιτούνται για να προσέλθουν οι αγρότες σε διάλογο και αναφέρθηκε στην παράταση του προγράμματος ΓΑΙΑ με χαμηλότερη τιμή στο αγροτικό ρεύμα, στην αποδοχή του αιτήματος για αγροτικό πετρέλαιο στην αντλία χωρίς ΕΦΚ, στην επέκταση της αποζημίωσης του ΕΛΓΑ στο 100% του ασφαλισμένου προϊόντος, αλλά και στην επί πλέον οικονομική στήριξη προϊόντων που, λόγω διεθνούς συγκυρίας, έχουν πολύ χαμηλή τιμή.

Ο ΥπΑΑΤ είπε ότι η κυβέρνηση είναι πρόθυμη να συζητήσει και άλλα προβλήματα του πρωτογενούς τομέα, εξαντλώντας κάθε διαθέσιμο πόρο.

«Υπάρχουν, βέβαια, συγκεκριμένα όρια. Η χώρα πρέπει να κινηθεί εντός ευρωπαϊκού πλαισίου και, βεβαίως, υπάρχει και μια συγκεκριμένη δυνατότητα στα εθνικά δημοσιονομικά δεδομένα, στον εθνικό Προϋπολογισμό. Κάνουμε προσπάθεια εξάντλησης κάθε δυνατότητας. Είμαι αισιόδοξος. Μπορούμε να βρούμε ακόμη και αυτή τη στιγμή τόπο συνεννόησης, διότι η κυβέρνηση κατανοεί τα προβλήματα. Έχουμε ήδη δείξει ότι είμαστε διατεθειμένοι να στηρίξουμε τον αγροτικό κόσμο αξιοποιώντας κάθε πόρο που υπάρχει. Με υπευθυνότητα από την πλευρά των αγροτών και από την πλευρά της κυβέρνησης, μπορούν να σταματήσουν οι κινητοποιήσεις που ταλαιπωρούν την κοινωνία».

Ο κ. Τσιάρας κάλεσε τους αγρότες να θυμηθούν τα μέτρα στήριξής τους που έχει λάβει αυτή η κυβέρνηση από το 2019 μέχρι σήμερα, αλλά και την πρόθεσή της να χαράξει Εθνική Στρατηγική μέσα από τη σύσταση της Διακομματικής Επιτροπής, που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός, γεγονός που δείχνει την αξιοπιστία της απέναντι στα μεγάλα προβλήματα του πρωτογενούς τομέα.

Την ώρα που η συζήτηση γύρω από τα όσπρια επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, υπάρχουν καλλιέργειες που κινούνται μακριά από τον θόρυβο, αλλά σταθερά αυξάνουν το αποτύπωμά τους στα χωράφια. Μία από αυτές είναι το λαθούρι. Στη Θεσσαλία, και ειδικότερα στον κάμπο της Λάρισας, η καλλιέργεια αρχίζει να επανεμφανίζεται με αυξημένες εκτάσεις, όχι ως «μόδα», αλλά ως συνειδητή επιλογή χαμηλού ρίσκου.

Με αφορμή την επικείμενη έναρξη της σποράς, συζητήσαμε με τον γεωπόνο του Συνεταιρισμού Θεστό, κ. Μπασινό Α., ο οποίος μετέφερε την εικόνα που διαμορφώνεται φέτος στην περιοχή, βασισμένη στην εμπειρία της καλλιέργειας και στη συνεργασία με παραγωγούς.

Πότε ξεκινά η σπορά και τι δείχνει η εικόνα των εκτάσεων

Όπως εξηγεί ο γεωπόνος του Συνεταιρισμού Θεστό, το λαθούρι δεν έχει ακόμη σπαρθεί, καθώς η περίοδος σποράς του τοποθετείται στα τέλη Δεκεμβρίου με αρχές Ιανουαρίου, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες. Σε αντίθεση με άλλα ψυχανθή, όπως η φακή που ήδη έχει φυτρώσει, το λαθούρι μπαίνει αργότερα στο χωράφι, στοιχείο που δεν θεωρείται μειονέκτημα, αλλά εντάσσεται στον γενικότερο καλλιεργητικό σχεδιασμό των παραγωγών, οι οποίοι το αντιμετωπίζουν κυρίως ως συμπληρωματική και όχι ως κύρια καλλιέργεια. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, η εικόνα που διαμορφώνεται στη Θεσσαλία δείχνει αύξηση των καλλιεργούμενων εκτάσεων, καθώς, «από τα 500–600 στρέμματα των προηγούμενων ετών, φέτος το λαθούρι εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει τα 1.000 στρέμματα». Σύμφωνα με τον συνεταιρισμό, η εξέλιξη αυτή δεν οφείλεται σε έντονη εμπορική πίεση, αλλά σε μια πιο ψύχραιμη αξιολόγηση από πλευράς παραγωγών, που αναζητούν καλλιέργειες με χαμηλές απαιτήσεις, περιορισμένο κόστος και ελεγχόμενο ρίσκο.

Χαμηλές εισροές, ανθεκτικότητα και προσαρμογή σε φτωχά χωράφια

Σε γεωπονικό επίπεδο, το λαθούρι χαρακτηρίζεται από χαμηλές ανάγκες σε εισροές και περιορισμένες απαιτήσεις σε επεμβάσεις, «γεγονός που το κατατάσσει στις πλέον ανθεκτικές και οικονομικά βιώσιμες καλλιέργειες για χωράφια χαμηλής παραγωγικής δυναμικότητας». Όπως εξηγεί ο γεωπόνος, η καλλιέργεια δεν απαιτεί λίπανση, πέρα από μια πιθανή προσθήκη φωσφόρου στην αρχή, εφόσον το έδαφος το χρειάζεται, ενώ οι φυτοπροστατευτικές παρεμβάσεις περιορίζονται κυρίως στον έλεγχο των ζιζανίων και γίνονται μόνο εφόσον προκύψει ανάγκη για μυκητολογικά ή εντομολογικά ζητήματα. Σε σύγκριση με άλλα ψυχανθή, όπου οι ψεκασμοί μπορεί να φτάνουν τις πέντε ή περισσότερες εφαρμογές, στο λαθούρι οι επεμβάσεις παραμένουν ελάχιστες, μειώνοντας σημαντικά τόσο το κόστος όσο και τον καλλιεργητικό φόρτο. Παράλληλα, η αντοχή του στο κρύο και η προσαρμοστικότητά του σε φτωχά και άγονα εδάφη το καθιστούν κατάλληλο για χωράφια περιορισμένων δυνατοτήτων, τα οποία σπάνια επιλέγονται για πιο απαιτητικές καλλιέργειες. Ως ψυχανθές, συμβάλλει και στη βελτίωση του εδάφους, χωρίς ωστόσο να προτιμάται έναντι καλλιεργειών όπως ο βίκος όταν ο στόχος είναι η χλωρή λίπανση αμιγώς.

Αποδόσεις, τιμές και κόστος καλλιέργειας

Οι αποδόσεις του λαθουριού θεωρούνται χαμηλότερες σε σχέση με άλλα ψυχανθή, ωστόσο το τελικό αποτέλεσμα κρίνεται ισορροπημένο λόγω του χαμηλού κόστους. Σύμφωνα με τον κ. Μπασινό, σε άγονα και ξηρικά χωράφια η καλλιέργεια μπορεί να αποδώσει περίπου 200 κιλά ανά στρέμμα, ενώ σε καλύτερης ποιότητας αγροτεμάχια οι αποδόσεις αυξάνονται αναλογικά, ανάλογα με τις συνθήκες και τις δυνατότητες του χωραφιού.

Σε ό,τι αφορά τις τιμές, η καθαρή τιμή παραγωγού για το λαθούρι κυμαίνεται περίπου από 0,50 έως 0,65 ευρώ το κιλό. Όπως επισημαίνεται, δεν πρόκειται για καλλιέργεια υψηλών αποδόσεων ή εντυπωσιακών τιμών, ωστόσο το οικονομικό αποτέλεσμα παραμένει θετικό, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με περιορισμένες εισροές.

Το συνολικό κόστος καλλιέργειας –συμπεριλαμβανομένων σπόρου, καλλιεργητικών εργασιών και συγκομιδής– «δεν ξεπερνά τα 50 ευρώ ανά στρέμμα» σύμφωνα με τον κ. Μπασινό, στοιχείο που καθιστά το λαθούρι μια επιλογή με ελεγχόμενο ρίσκο για τον παραγωγό.

Από το χωράφι στη φάβα: η διαδικασία και οι απώλειες

Το λαθούρι δεν διατίθεται ως έχει για ανθρώπινη κατανάλωση, καθώς, όπως περιγράφει ο κ. Μπασινός, περνά υποχρεωτικά από σπαστήρα ώστε να παραχθεί φάβα. Κατά τη διαδικασία αυτή καταγράφεται «απώλεια περίπου 30–35%», που αφορά το περίβλημα του σπόρου, με αποτέλεσμα «από έναν τόνο προϊόντος να προκύπτουν περίπου 650 κιλά καθαρής φάβας» . Η διάθεση γίνεται κυρίως μέσω χονδρεμπόρων, με τη ζήτηση να εμφανίζεται αυξημένη τα τελευταία χρόνια.

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι το λαθούρι δεν αντιμετωπίζεται ως καλλιέργεια που έρχεται να αντικαταστήσει άλλες, αλλά εντάσσεται κυρίως «ως συμπληρωματική επιλογή στο καλλιεργητικό πλάνο», ιδιαίτερα για παραγωγούς που επιδιώκουν να αξιοποιήσουν χωράφια χαμηλής παραγωγικότητας και να περιορίσουν το ρίσκο σε μια περίοδο αυξημένου κόστους. Όπως συνοψίζει ο γεωπόνος του Συνεταιρισμού, πρόκειται για μια «αθόρυβη» καλλιέργεια, με λίγες απαιτήσεις και σταθερή παρουσία, που βρίσκει ξανά τη θέση της σε έναν πιο ρεαλιστικό αγροτικό σχεδιασμό.

Χωρίς να διεκδικεί πρωταγωνιστικό ρόλο, το λαθούρι επανεμφανίζεται στα χωράφια της Θεσσαλίας ως μια επιλογή με συγκεκριμένο ρόλο και ξεκάθαρα χαρακτηριστικά.