Η περίοδος του αλωνισμού για το κριθάρι βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο στις περισσότερες περιοχές της χώρας, με αρκετούς παραγωγούς να έχουν ήδη ολοκληρώσει τη συγκομιδή και άλλους να αναμένεται να μπουν στα χωράφια τους τις επόμενες ημέρες. Παρά τις ιδιαιτερότητες της φετινής χρονιάς και τις συχνές βροχοπτώσεις που επηρέασαν τόσο τη σπορά όσο και την πορεία της καλλιέργειας, η μέχρι στιγμής εικόνα για την ποιότητα και την παραγωγή εμφανίζεται ικανοποιητική.
Με αφορμή την περίοδο του αλωνισμού του κριθαριού, επικοινωνήσαμε με γεωπόνο του Συνεταιρισμού ΘΕΣγη, ενός από τους μεγαλύτερους αγροτικούς συνεταιρισμούς της Θεσσαλίας. Το κριθάρι ζυθοποίησης αποτελεί μία από τις πρώτες καλλιέργειες με τις οποίες ασχολήθηκε οργανωμένα ο συνεταιρισμός, ο οποίος σήμερα διαχειρίζεται περισσότερα από 6.000 στρέμματα της συγκεκριμένης καλλιέργειας. Μέσα από την εμπειρία του συνεταιρισμού επιχειρούμε να καταγράψουμε την εικόνα που διαμορφώνεται σήμερα στο κριθάρι, από την πορεία της συγκομιδής και την ποιότητα του παραγόμενου καρπού έως τη σημασία της υγρασίας, της αποθήκευσης και της διαχείρισης του προϊόντος.
Καλή εικόνα για την ποιότητα παρά τη δύσκολη άνοιξη
Σύμφωνα με την εικόνα που έχει διαμορφωθεί μέχρι σήμερα, περίπου το 80% της παραγωγής κριθαριού έχει ήδη συγκομιστεί στις περισσότερες περιοχές ενδιαφέροντος του συνεταιρισμού, ενώ σε ορισμένες περιοχές οι εργασίες έχουν ολοκληρωθεί σχεδόν πλήρως.
Παρά το γεγονός ότι η φετινή άνοιξη χαρακτηρίστηκε από αυξημένη υγρασία και συχνές βροχοπτώσεις, η ποιότητα του προϊόντος κρίνεται ικανοποιητική. Όπως επισημαίνεται από τον συνεταιρισμό, «η ποιότητα είναι καλή», χωρίς να έχουν καταγραφεί γενικευμένα προβλήματα που να επηρεάζουν ουσιαστικά το παραγόμενο προϊόν. Αντίστοιχα, μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να έχει παρατηρηθεί κάποια γενικευμένη μείωση των αποδόσεων που να αποδίδεται στις φετινές καιρικές συνθήκες, παρά τη δύσκολη άνοιξη που προηγήθηκε.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι μεγάλο μέρος του κριθαριού που διαχειρίζεται ο ΘΕΣγη προορίζεται για ζυθοποίηση και όχι για κτηνοτροφική χρήση. Αυτό σημαίνει ότι οι προδιαγραφές είναι αυστηρότερες και η ποιότητα του παραγόμενου καρπού αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα.
Στο πλαίσιο αυτό, καθοριστικής σημασίας θεωρούνται η καθαρότητα του προϊόντος, η απουσία ξένων υλών, η ομοιομορφία των ποικιλιών και φυσικά η υγρασία του καρπού. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρθηκε, «πρέπει να υπάρχει καθαρότητα, να είναι ο σπόρος καθαρός και να μην μπερδεύονται οι ποικιλίες», ενώ η υγρασία θα πρέπει να παραμένει σε χαμηλά επίπεδα, με στόχο να βρίσκεται κάτω από το 12%.
Την ίδια στιγμή, οι όποιες διαφοροποιήσεις στις αποδόσεις φαίνεται να συνδέονται περισσότερο με τις καλλιεργητικές πρακτικές και τις τοπικές συνθήκες παρά με κάποιο γενικευμένο πρόβλημα της χρονιάς. Σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρήθηκαν ελαφρύτεροι κόκκοι ή μικρότερο γέμισμα του σπόρου, κυρίως σε χωράφια όπου είτε δεν σημειώθηκαν οι βροχοπτώσεις που απαιτούνταν σε κρίσιμα στάδια ανάπτυξης είτε δεν εφαρμόστηκε εγκαίρως η λίπανση. Όπως σημειώθηκε, «σε κάποιες περιοχές που δεν έβρεξε ή δεν έπεσε το λίπασμα στο κατάλληλο timing υπάρχουν κάποια ελαφριά σπόρια». Για τους παραγωγούς του κριθαριού ζυθοποίησης, η καλή πλήρωση του κόκκου και το ικανοποιητικό ειδικό βάρος αποτελούν βασικά χαρακτηριστικά που συνδέονται άμεσα τόσο με την ποιότητα όσο και με την τελική εμπορική αξία του προϊόντος.
Όσον αφορά τις αποδόσεις, αυτές εξακολουθούν να παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάλογα με το χωράφι, το έδαφος και τις καλλιεργητικές φροντίδες που εφαρμόστηκαν. Σύμφωνα με την εμπειρία του συνεταιρισμού, ένα στρέμμα μπορεί να αποδώσει από 400 έως 600 κιλά, ενώ σε λιγότερο ευνοϊκές περιπτώσεις οι αποδόσεις μπορεί να κινηθούν ακόμη και χαμηλότερα. Το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από μια σειρά παραγόντων, όπως οι εδαφικές συνθήκες, η λίπανση και συνολικά οι καλλιεργητικοί χειρισμοί που εφαρμόστηκαν κατά τη διάρκεια της χρονιάς.
Υγρασία και χρόνος συγκομιδής: Τα βασικά σημεία προσοχής μέχρι το τέλος του αλωνισμού
Για το ποσοστό των παραγωγών που δεν έχουν ακόμη ολοκληρώσει τον αλωνισμό, το βασικό στοιχείο που απαιτεί προσοχή δεν φαίνεται να είναι οι ασθένειες ή οι εντομολογικές προσβολές, αλλά κυρίως οι καιρικές συνθήκες και ειδικότερα η υγρασία.
Όπως εξηγεί ο γεωπόνος του συνεταιρισμού, οι περισσότερες περιπτώσεις αφορούν όψιμες περιοχές που βρίσκονται ακόμη εντός του φυσιολογικού χρονικού πλαισίου συγκομιδής. Οι παραγωγοί αυτοί παραμένουν μέσα στο αναμενόμενο παράθυρο αλωνισμού και η καθυστέρηση δεν οφείλεται σε κάποιο πρόβλημα της καλλιέργειας, αλλά κυρίως στις καιρικές συνθήκες που επικράτησαν το τελευταίο διάστημα.
Ωστόσο, οι συχνές βροχές των τελευταίων εβδομάδων αναγκάζουν τους παραγωγούς να περιμένουν μέχρι να στεγνώσει επαρκώς η καλλιέργεια ώστε να μπορέσουν να μπουν με ασφάλεια οι θεριζοαλωνιστικές μηχανές. «Οι υγρασίες είναι το θέμα», τονίζεται χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι αυτή τη χρονική στιγμή ο καιρός αποτελεί τον βασικότερο παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει την ομαλή ολοκλήρωση της συγκομιδής.
Αντίθετα, δεν θεωρείται πιθανό να προκύψουν σοβαρές προσβολές από έντομα ή μυκητολογικές ασθένειες λίγες ημέρες πριν τον αλωνισμό. Ακόμη και σε περιπτώσεις έντονων ανέμων ή πλαγιάσματος της καλλιέργειας, το πρόβλημα αφορά κυρίως τη δυσκολία της συγκομιδής και όχι τόσο την ποιοτική υποβάθμιση του προϊόντος. Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται καλύτερη ρύθμιση της θεριζοαλωνιστικής ώστε να συλλεχθεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερο ποσοστό της παραγωγής.
Παράλληλα, υπενθυμίζεται ότι ένα μικρό ποσοστό απωλειών κατά τη συγκομιδή θεωρείται πάντοτε αναμενόμενο. Ωστόσο, η εμπειρία των παραγωγών και η σωστή ρύθμιση του εξοπλισμού συμβάλλουν σημαντικά στον περιορισμό τους.
Από το χωράφι στην αποθήκη: Η σημασία της καθαρότητας και της σωστής διαχείρισης
Μετά τη συγκομιδή, το ενδιαφέρον μεταφέρεται στην αποθήκευση και στη διαχείριση της παραγωγής. Στην περίπτωση του ΘΕΣγη, οι παραγωγοί παραδίδουν την παραγωγή τους στις εγκαταστάσεις του συνεταιρισμού, όπου ακολουθεί η διαδικασία παραλαβής, αξιολόγησης και αποθήκευσης. Για να διατηρηθούν τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του προϊόντος και μετά την έξοδό του από το χωράφι, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ορθή αποθήκευση και στη διαχείριση κάθε παρτίδας που παραλαμβάνεται.
Όταν ένα φορτίο δεν πληροί πλήρως τις απαιτούμενες προδιαγραφές, ακολουθείται διαφορετική διαχείριση ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του. Σε ορισμένες περιπτώσεις πραγματοποιείται καθαρισμός και διαλογή, ενώ σε άλλες το προϊόν μπορεί να κατευθυνθεί σε διαφορετικές χρήσεις ή να αποθηκευτεί ξεχωριστά μέχρι να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες διαδικασίες.
Η διαλογή αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν υπάρχουν αυξημένες ξένες ύλες, καθώς η διατήρηση της ποιότητας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εμπορική αξιοποίηση του προϊόντος και ειδικά για το κριθάρι ζυθοποίησης. Όπως επισημαίνεται από τον συνεταιρισμό, στόχος είναι το προϊόν που αποθηκεύεται να διατηρεί τα ποιοτικά χαρακτηριστικά με τα οποία παραλήφθηκε, χωρίς επιβαρύνσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την τελική του αξιοποίηση.
Μια χρονιά που καθυστέρησε, αλλά χωρίς σοβαρές απώλειες
Αν θα μπορούσε να συνοψιστεί η εικόνα της φετινής χρονιάς σε μία φράση, αυτή θα ήταν ότι η συγκομιδή καθυστέρησε περισσότερο εξαιτίας του καιρού παρά εξαιτίας προβλημάτων της ίδιας της καλλιέργειας.
Οι συνεχείς βροχοπτώσεις, τόσο κατά την περίοδο των σπορών όσο και κοντά στη συγκομιδή, δημιούργησαν δυσκολίες στον προγραμματισμό των εργασιών και μετέθεσαν χρονικά αρκετές καλλιεργητικές επεμβάσεις. Παρ’ όλα αυτά, μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να έχουν προκαλέσει σοβαρή υποβάθμιση της παραγωγής.
Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με την εμπειρία των ανθρώπων του συνεταιρισμού, το κριθάρι δεν εμφανίζει αυξημένες απαιτήσεις σε σχέση με το σιτάρι, είτε ως προς το νερό και τα θρεπτικά στοιχεία είτε ως προς τη φυτοπροστασία. Αντίθετα, πρόκειται για μια καλλιέργεια που συνήθως ολοκληρώνει νωρίτερα τον βιολογικό της κύκλο, γεγονός που εξηγεί γιατί οι θεριζοαλωνιστικές μηχανές μπαίνουν πρώτα στα χωράφια με κριθάρι και στη συνέχεια στα σιτάρια.
Παρά τις καιρικές δυσκολίες και το γεγονός ότι, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, «ο καιρός τους πάει κόντρα», η συνολική εικόνα παραμένει θετική, με την ποιότητα να διατηρείται σε καλά επίπεδα και την καλλιέργεια να ολοκληρώνει τον κύκλο της χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα.