Σιτάρι στην Ευρώπη: Πώς διαμορφώθηκε η αγορά το 2025 και η εικόνα στην αρχή του 2026

Στις 28 Ιανουαρίου 2026, η Κρατική Υπηρεσία Σιτηρών της Τυνησίας (ODC) διεξήγαγε διαγωνισμό για την αγορά 100.000 τόνων μαλακού σιταριού και 100.000 τόνων σκληρού σιταριού οποιασδήποτε προέλευσης.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, οι 100.000 τόνοι μαλακού σιταριού αγοράστηκαν σε τιμή C&F από τις ακόλουθες εταιρείες:

• Finagrit – 25.000 τόνοι στα 214,20 ευρώ/τόνο
• Casillo – 25.000 τόνοι στα 217,14 ευρώ/τόνο
• Buildcom – 25.000 τόνοι στα 216,38 ευρώ/τόνο
• Buildcom – 25.000 τόνοι στα 216,05 ευρώ/τόνο

Το σκληρό σιτάρι αγοράστηκε σε τιμή C&F από τις ακόλουθες εταιρείες:

• Casillo – 25.000 τόνοι στα 272,17 ευρώ/τόνο
• Casillo – 25.000 τόνοι στα 274,01 ευρώ/τόνο
• Bunge – 25.000 τόνοι στα 274,24 ευρώ/τόνο
• Amber – 25.000 τόνοι στα 270,83 ευρώ/τόνο

Σύμφωνα με τους όρους της εμπορικής συμφωνίας, το μαλακό σιτάρι θα αποσταλεί στα λιμάνια της Τυνησίας από την 1η Μαρτίου έως τις 15 Απριλίου, ενώ το σκληρό σιτάρι από τις 20 Φεβρουαρίου έως τις 5 Απριλίου.

Η Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου (INTA) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενέκρινε την συμφωνία για τον κανονισμό ελεύθερου εμπορίου - ΣΓΠ με τρίτες χώρες (με μειωμένους ή μηδενικούς δασμούς), μετά από την ολοκλήρωση της διαπραγμάτευσης στους τριμερείς διαλόγους.

Είκοσι οκτώ Ευρωβουλευτές μέλη της Επιτροπής υποστήριξαν το σχέδιο κανονισμού, δεκατρία ψήφισαν κατά και ένα ψήφισε λευκό, φέρνοντας μια τετραετή διαδικασία διαπραγμάτευσης κοντά στο τέλος της.

Το Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων (ΣΓΠ) της ΕΕ, το οποίο διέπεται κυρίως από τον Κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 978/2012, μειώνει ή καταργεί τους δασμούς για εισαγωγές από αναπτυσσόμενες χώρες.

Σύμφωνα με το ψήφισμα το ΣΓΠ θα παραταθεί κατά μια 10ετία, ξεκινώντας από το 2027. Όμως το σχέδιο προβλέπει και κάποιους όρους. Για να παραμείνουν οι χώρες στην ομάδα που θα ισχύει το ΣΓΠ θα πρέπει πλέον να «εφαρμόσουν αποτελεσματικά» 32 διεθνείς συμβάσεις, από 27 που ήταν προηγουμένως. Οι νέες απαιτήσεις καλύπτουν την κλιματική αλλαγή, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του άνθρακα και τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες.

Η απόφαση της Επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δεν αποτελεί την τελική απόφαση. Ο εισηγητής Ευρωβουλευτής κ. Bernd Lange (S&D/DEU) θα φέρει το θέμα στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο. Επομένως η τελική έγκριση θα μπορούσε να ληφθεί μέχρι το καλοκαίρι.

Καμιά προστασία στον τομέα του ρυζιού

Οι ευρωπαϊκές αγροτικές οργανώσεις Copa και η Cogeca αποδοκιμάζουν την ψηφοφορία της  της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου (INTA) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, γιατί όπως τονίζουν δεν καταφέρνει να προστατεύσει τον τομέα του ρυζιού της ΕΕ από τις καταστροφικές αυξήσεις των εισαγωγών από τις τρίτες χώρες. Εκφράζουν την βαθιά λύπη για την έγκριση αυτής της συμφωνίας ως έχει.

Και προσθέτουν: «Πιστεύουμε ακράδαντα ότι μια αυτόματη διασφάλιση για το ρύζι είναι απαραίτητη για την προστασία ενός τόσο ευαίσθητου τομέα. Παρ' όλα αυτά, στα τρέχοντα επίπεδά τους, τα όρια και οι ποσότητες αύξησης που συμφωνήθηκαν θα επιτρέψουν την ενεργοποίηση του μηχανισμού μόνο όταν έχουν ήδη προκληθεί μεγάλες ζημιές.

Η μετατόπιση της ευρωπαϊκής παραγωγής ρυζιού Indica, η οποία καλύπτει περίπου 100.000 εκτάρια, θα είχε σοβαρό οικονομικό αντίκτυπο στην ΕΕ. Σε βασικές περιοχές παραγωγής, οι εκτάσεις ρυζιού αποτιμώνται σε 30.000 έως 40.000 ευρώ ανά εκτάριο, πράγμα που σημαίνει πιθανές απώλειες 3-4 δισεκατομμυρίων ευρώ για την οικονομία της ΕΕ. Αυτές οι απώλειες θα ήταν εξαιρετικά δυσανάλογες με τα περιορισμένα οικονομικά κέρδη για τις χώρες εξαγωγής ΣΓΠ, τα οποία εκτιμώνται σε μόλις 15-18 εκατομμύρια ευρώ αν λάβουμε υπόψη τον μέσο όγκο και την τιμή των εισαγωγών τους.

Ενώ το ευρωπαϊκό ρύζι Indica είναι επί του παρόντος το πιο εκτεθειμένο σε εισαγωγές χαμηλού κόστους, ο κίνδυνος διευρύνεται για τον τομέα.

Οι εισαγωγές ρυζιού Japonica έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, εντείνοντας τον ανταγωνισμό με την παραδοσιακή ευρωπαϊκή παραγωγή. Υπάρχει αυξανόμενη ανησυχία ότι αυτή η πίεση θα μπορούσε να επεκταθεί σε συγκεκριμένες ποικιλίες Japonica, συμπεριλαμβανομένου του ρυζιού για ριζότο. Αυτό αναμένεται να επηρεάσει επίσης τις δυνατότητες των παραγωγών Indica να στραφούν στην καλλιέργεια Japonica και να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους.

Η παραγωγή ρυζιού είναι δομικά ευάλωτη. Οι καλλιέργειες ρυζιού δεν μπορούν εύκολα να μετατραπούν σε άλλες καλλιέργειες και συχνά βρίσκονται σε προστατευόμενες υγροτόπους, όπου η γεωργία παίζει ζωτικό ρόλο στη διαχείριση των υδάτων, τη βιοποικιλότητα και τη διατήρηση του τοπίου. Οποιαδήποτε σημαντική απώλεια παραγωγής θα είχε επομένως σοβαρές οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνέπειες.

Τώρα που η συμφωνία μεταφέρεται στην Ολομέλεια, ελπίζουμε ότι περισσότεροι ευρωβουλευτές θα κατανοήσουν το βάρος και τη σημασία αυτής της απόφασης για το μέλλον του τομέα του ρυζιού της ΕΕ».

Η Αυστραλία αναμένει, για την περίοδο 2025/2026, να πετύχει την μεγαλύτερη σοδειά κριθαριού και τη δεύτερη μεγαλύτερη σιταριού που έχει καταγραφεί ποτέ ιστορικά στην χώρα, σύμφωνα με την Υπηρεσία Εξωτερικού (FAS) του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA).

Συγκεκριμένα η Δυτική Αυστραλία, η οποία παράγει περίπου το 40% του σιταριού και του κριθαριού της χώρας, σημείωσε πολύ περιορισμένες βροχοπτώσεις μέχρι τον Ιούλιο, καθυστερώντας σημαντικά την συνήθη έναρξη της σποράς τον Απρίλιο.

Ωστόσο, η περιοχή στην συνέχεια είχε βροχοπτώσεις πολύ πάνω από το μέσο όρο, κάτι που βοήθησε σε μεγάλο βαθμό στην ανάπτυξη των καλλιεργειών και έφερε καλές αποδόσεις.

Ως αποτέλεσμα, η παραγωγή σιταριού εκτιμάται σε 37 εκατομμύρια τόνους, 34% πάνω από τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας.

Η παραγωγή κριθαριού προβλέπεται να φτάσει τα 15,5 εκατομμύρια τόνους, 32% υψηλότερη από τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας.

Οι εξαγωγές σιταριού της Αυστραλίας, την περίοδο 2025/2026, αναμένεται για την να φτάσουν τους 27 εκατομμύρια τόνους, αυξημένες κατά 3,3 εκατομμύρια τόνους σε σχέση με πέρυσι και κατά 7,3 εκατομμύρια τόνους πάνω από τον μέσο όρο των τελευταίων 10 ετών. Η Αυστραλία εξάγει σιτάρι σε περισσότερους από 50 προορισμούς, με την Ινδονησία, τις Φιλιππίνες, την Ταϊλάνδη, το Βιετνάμ και τη Νότια Κορέα να είναι οι κορυφαίες αγορές τα τελευταία χρόνια.

Η αύξηση της παραγωγής κριθαριού οφείλεται στις υψηλές αποδόσεις, οι οποίες προβλέπεται να είναι οι δεύτερες υψηλότερες που έχουν καταγραφεί ποτέ.

Οι εξαγωγές κριθαριού προβλέπεται να ανέλθουν σε 8,6 εκατομμύρια τόνους, οι οποίες είναι επίσης οι δεύτερες υψηλότερες ιστορικά, με την Κίνα να αντιπροσωπεύει περίπου τα τρία τέταρτα των συνολικών εξαγωγών αυστραλιανού κριθαριού τα τελευταία δύο χρόνια.

Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εμπόρων Δημητριακών (COCERAL) δημοσίευσε τις πρώτες προβλέψεις της για την ευρωπαϊκή παραγωγή δηµητριακών και ελαιούχων σπόρων το 2026.

Η πρόβλεψη αφορά το σιτάρι, το κριθάρι, το καλαμπόκι, την ελαιοκράμβη και δείχνει ότι θα υπάρξουν ελαφρώς χαμηλότερες αποδόσεις σε σύγκριση με την εξαιρετική παραγωγή του περασμένου έτους.

Ο ευρωπαϊκός σύνδεσμος προβλέπει για φέτος μια συνολική παραγωγή στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο που θα ανέλθει σε 296,7 εκατομμύρια τόνους, μειωμένη από τους 306,6 εκατομμύρια τόνους που συγκομίστηκαν το 2025.

Σιτάρι

Η παραγωγή σιταριού, εξαιρουμένου του σκληρού σιταριού, αναμένεται να φτάσει τους 143,9 εκατομμύρια τόνους, σε σύγκριση με 147,5 εκατομμύρια τόνους το 2025. Παρόλο που οι πρόσφατες βροχές έχουν προσφέρει ευνοϊκή υγρασία στο έδαφος σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, οι αποδόσεις προβλέπεται να μειωθούν από τα ασυνήθιστα υψηλά επίπεδα που παρατηρήθηκαν πέρυσι. Οι φυτεύσεις σιταριού είναι ελαφρώς υψηλότερες από ό,τι το 2025.

Κριθάρι

Όσον αφορά την παραγωγή κριθαριού προβλέπεται να μειωθεί από 63,2 εκατομμύρια τόνους σε 58,2 εκατομμύρια τόνους λόγω της επιστροφής των αποδόσεων στα κανονικά επίπεδα. Η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο αναμένεται να δουν τις μεγαλύτερες μειώσεις παραγωγής.

Καλαμπόκι

Η καλλιέργεια καλαμποκιού στην Ευρώπη προβλέπεται να ανακάμψει ελαφρώς από την εποχή του 2025 που επλήγη από την ξηρασία, με την παραγωγή να προβλέπεται να φτάσει τους 58,9 εκατομμύρια τόνους σε σύγκριση με 57,1 εκατομμύρια τόνους πέρυσι. Ωστόσο, οι φυτεύσεις είναι πιθανό να συνεχίσουν να συρρικνώνονται σε αρκετές περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των Βαλκανίων και της Γαλλίας, καθώς οι αγρότες στρέφονται σε εναλλακτικές ανοιξιάτικες καλλιέργειες, όπως ηλίανθος και σόγια.
Οι εκτάσεις καλαμποκιού στην ΕΕ αναμένεται να μειωθούν κατά περίπου 15% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2020, από περισσότερα από 9 εκατομμύρια εκτάρια σε λιγότερα από 8 εκατομμύρια εκτάρια.

Ελαιοκράμβη

Η παραγωγή ελαιοκράμβης προβλέπεται να παραμείνει σταθερή στους 21,8 εκατομμύρια τόνους, ισάξια με τις αποδόσεις του 2025. Η επιστροφή στα μέσα επίπεδα παραγωγής θα εξισορροπηθεί από την αύξηση των φυτεύσεων, η οποία θα αυξηθεί από 6,4 εκατομμύρια εκτάρια σε 6,8 εκατομμύρια εκτάρια. Οι ελκυστικές τιμές πώλησης κατά τη διάρκεια του συνηθισμένου παραθύρου φύτευσης Αυγούστου-Σεπτεμβρίου έχουν ενθαρρύνει αυτήν την επέκταση.

Συμπέρασμα

Συνολικά, η πρόβλεψη της COCERAL σηματοδοτεί μια μικρή συρρίκνωση της συνολικής παραγωγής συνδυασμένων καλλιεργειών στην Ευρώπη, αντανακλώντας την ομαλοποίηση των αποδόσεων μετά τα υψηλά του περασμένου έτους και τις προσαρμογές στις αποφάσεις φύτευσης σε βασικά δημητριακά και ελαιούχους σπόρους.

Σημαντικό εργαλείο για την καταπολέμηση της κατάρρευσης των τιμών παραγωγού χαρακτηρίζουν οι ιταλικές αγροτικές οργανώσεις της χώρας την σύσταση της Εθνικής Επιτροπής για το Σκληρό Σιτάρι (CUN).

Η Επιτροπή θα είναι υπεύθυνη για τον προσδιορισμό της ενδεικτικής τιμής του εγχώρια παραγόμενου σκληρού σιταριού και των σχετικών τάσεων της αγοράς.

Όπως αναφέρει η ιταλική κυβέρνηση η σύσταση της Επιτροπής σε συνδυασμό με τους αυξημένους συνοριακούς ελέγχους στα εισαγόμενα σιτηρά, αναμένεται να βοηθήσουν στην καταπολέμηση του αθέμιτου ανταγωνισμού από τις εισαγωγές.

Η συγκεκριμένη απόφαση πάρθηκε μετά από μεγάλες κινητοποιήσεις που έκαναν χιλιάδες παραγωγοί σιτηρών σε όλη την χώρα.

«Πιστεύουμε στον θεμιτό ανταγωνισμό και για αυτόν τον λόγο θα ενισχύσουμε το σύστημα ελέγχου των συνόρων, διασφαλίζοντας ότι το εισαγόμενο σιτάρι πληροί όλα τα πρότυπα που τηρούν οι αγρότες μας. Το σιτάρι είναι μέρος της ταυτότητάς μας και το προστατεύουμε με αυτό το χρήσιμο εργαλείο», δήλωσε ο Υπουργός Γεωργίας, Τροφίμων και Δασοκομίας, Francesco Lollobrigida.

Από την πλευρά της η ιταλική αγροτική οργάνωση Coldiretti τονίζει ότι «η CUN αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την καταπολέμηση της κατάρρευσης των τιμών παραγωγού, η οποία τροφοδοτείται «τεχνητά» από τις εισαγωγές σιταριού από το εξωτερικό και τις ενέργειες των χρηματιστηρίων εμπορευμάτων. Οι μειωμένες τιμές στο σκληρό απειλούν την βιωσιμότητα σχεδόν 140.000 αγροκτημάτων, που συχνά βρίσκονται σε περιοχές που είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένα στον κίνδυνο ερημοποίησης, ιδίως στη νότια Ιταλία».

Κόστος παραγωγή σκληρού στην Ιταλία

Η παραγωγή ενός 100κιλου σκληρού σιταριού κοστίζει στους αγρότες κατά μέσο όρο 31,80 ευρώ στο νότο και 30,30 ευρώ στην κεντρική και βόρεια Ιταλία, σύμφωνα με τα στοιχεία της ISMEA.
Η Coldiretti αναφέρει ότι με τις τιμές που καταβάλλονται στους παραγωγούς να έχουν μειωθεί, από 35% έως και 40%, τα τελευταία τέσσερα χρόνια, τα έσοδα των παραγωγών δεν καλύπτουν πλέον τα έξοδα, θέτοντας σε κίνδυνο την καλλιέργεια σκληρού σιταριού αλλά και την βιωσιμότητα των αγροκτημάτων στην χώρα.

Τουρκία: Χαμηλότερη παραγωγή και αυξημένες εισαγωγές

Λόγω των ασυνήθιστα ξηρών συνθηκών, η συνολική παραγωγή σιταριού στην Τουρκία προβλέπεται φέτος στους 16,3 εκατομμύρια τόνους, μειωμένη κατά 15%, σε σχέση με πέρσι. Από την ποσότητα αυτή η παραγωγή σκληρού σιταριού ανέρχεται σε 3,8 εκατ. τόνους, μειωμένη, κατά 13,6%, σε σχέση με πέρσι. 

Με περίπου το 80% της καλλιεργήσιμης γης να εξαρτάται από τις βροχοπτώσεις, η έλλειψη ξηρασία έχει καταστεί κρίσιμος παράγοντας για την καλλιέργεια σιτηρών στην χώρα.

Για την κάλυψη του ελλείμματος, οι τουρκικές εισαγωγές αναμένεται να υπερδιπλασιαστούν στους 7,3 εκατομμύρια τόνους, επιστρέφοντας στον ιστορικό μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας. Περίπου τα δύο τρίτα αυτού της ποσότητας θα μεταποιηθούν για επανεξαγωγή ως αλεύρι και ζυμαρικά.

Ταυτόχρονα, οι τουρκικές εξαγωγές σιταριού προβλέπεται να μειωθούν σε 6 εκατομμύρια τόνους, μειωμένες κατά 1,3 εκατομμύρια τόνους σε σχέση με πέρσι, αντανακλώντας τις μειωμένες φετινές εξαγωγές σκληρού σιταριού.

Μετά από μία από τις πιο αδύναμες αγροτικές χρονιές των τελευταίων ετών, το 2026 φαίνεται πως φέρνει διαφορετικές προοπτικές για την καλλιέργεια σιταριού στο Μαρόκο. Σύμφωνα με προβλέψεις της High Commission for Planning (HCP), οι πρώτες επίσημες εκτιμήσεις δείχνουν σαφή βελτίωση των συνθηκών, με τον καιρό να παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανατροπή του αρνητικού σκηνικού που κυριάρχησε το 2025.

Οι φετινές εκτιμήσεις καταγράφουν μια αγροτική περίοδο με διαφορετικά χαρακτηριστικά, δημιουργώντας προσδοκίες για ανάκαμψη της παραγωγής σίτου και συνολικά των σιτηρών, μετά τη χαμηλή επίδοση της προηγούμενης χρονιάς.

Οι βροχοπτώσεις αλλάζουν τα δεδομένα για το σιτάρι

Η έναρξη της αγροτικής περιόδου 2025/2026 χαρακτηρίστηκε αρχικά από έντονο έλλειμμα βροχοπτώσεων, προκαλώντας ανησυχία στους παραγωγούς σιταριού. Ωστόσο, από τα τέλη Νοεμβρίου και έπειτα, η εικόνα άλλαξε αισθητά. Οι άφθονες και κυρίως ομοιόμορφα κατανεμημένες βροχές επέτρεψαν την κάλυψη του αρχικού υδατικού κενού, δημιουργώντας ευνοϊκές συνθήκες για τις χειμερινές καλλιέργειες.

Όπως επισημαίνεται στις επίσημες προβλέψεις, οι κλιματικές αυτές εξελίξεις οδηγούν σε μια αγροτική χρονιά πάνω από τον μέσο όρο, στοιχείο που συνδέεται άμεσα με την αναμενόμενη ενίσχυση της παραγωγής σιταριού. Σύμφωνα με τα διαγράμματα και τις υποθέσεις του HCP, η συνολική παραγωγή σιτηρών το 2026 εκτιμάται ότι θα κινηθεί σε επίπεδα σαφώς υψηλότερα από το 2025, προσεγγίζοντας εκ νέου τα 7,5–8 εκατ. τόνους, μετά την περσινή υποχώρηση.

Η βελτίωση αυτή αποτυπώνεται και σε μακροοικονομικό επίπεδο, καθώς η προστιθέμενη αξία του αγροτικού τομέα προβλέπεται να αυξηθεί κατά 10,4% το 2026, έναντι 4,5% το 2025, υπό την προϋπόθεση μιας παραγωγής σιτηρών –και κατ’ επέκταση σίτου– υψηλότερης από τη συνηθισμένη. Πρόκειται για ένδειξη ότι το σιτάρι ανακτά τον ρόλο του ως βασικός πυλώνας της αγροτικής δραστηριότητας στη χώρα.

Αυξημένη παραγωγή, χαμηλότερες τιμές: το δίλημμα της αγοράς σίτου

Η αναμενόμενη ενίσχυση της παραγωγής σιταριού δεν έρχεται χωρίς επιπτώσεις στην αγορά. Οι ίδιες προβλέψεις καταγράφουν ότι η αυξημένη διαθεσιμότητα αγροτικών προϊόντων αναμένεται να ασκήσει καθοδικές πιέσεις στις τιμές. Για το 2026, οι αγροτικές τιμές εκτιμάται ότι θα υποχωρήσουν κατά περίπου 2%, μετά από μια χρονιά στασιμότητας.

Για τους παραγωγούς σίτου, το σκηνικό αυτό διαμορφώνει ένα γνώριμο δίπολο. Από τη μία πλευρά, οι αυξημένοι όγκοι παραγωγής –σε επίπεδα που προσεγγίζουν ξανά τα 7,5–8 εκατ. τόνους σιτηρών συνολικά– ενισχύουν τη διαθεσιμότητα και περιορίζουν την ανάγκη εισαγωγών, οι οποίες είχαν αυξηθεί το 2025 λόγω της χαμηλής εγχώριας παραγωγής. Από την άλλη, η υποχώρηση των τιμών περιορίζει το τελικό όφελος στο αγροτικό εισόδημα.

Παρά τις πιέσεις αυτές, η συνολική εικόνα για το 2026 εμφανίζεται σαφώς βελτιωμένη σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Η ανάκαμψη της παραγωγής σίτου και η σταθεροποίηση της αγοράς συνθέτουν ένα πιο ισορροπημένο περιβάλλον, στο οποίο το βασικό ζητούμενο για τους παραγωγούς δεν είναι μόνο η ποσότητα, αλλά και η διαχείριση του κόστους και των τιμών σε μια χρονιά αυξημένης προσφοράς.

Πηγή: High Commission for Planning (HCP) – Budget économique prévisionnel 2026

H Ιορδανία αγόρασε περίπου 60.000 μετρικούς τόνους σκληρού σιταριού, την Τρίτη (20/1), σε διεθνή διαγωνισμό.

Το σκληρό σιτάρι αγοράστηκε από τον εμπορικό οίκο Cofco με εκτιμώμενη τιμή στα 222,77 ευρώ ανά τόνο, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορικών (τιμή c&f).

Σύμφωνα με την συμφωνία τα φορτία θα πρέπει να παραδοθούν κατά το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Απριλίου.

Υπήρξαν και άλλες προσφορές από μεγάλους εμπορικού ομίλους αλλά σε υψηλότερες τιμές, όπως από την CHS (225,02 ευρώ/τόνο), την Cargill (227,45 ευρώ/τόνο) και την Ameropa (226,28 ευρώ/τόνο).

Κύκλοι της διεθνούς αγοράς αναφέρουν ότι υπάρχουν ενδείξεις ότι η Ιορδανία θα προκηρύξει νέο διαγωνισμό τις επόμενες ημέρες για 120.000 τόνους σιταριού.

Οι προσφορές αναμένεται να υποβληθούν στις 27 Ιανουαρίου, με τις αποστολές των φορτίων να αναμένεται να πραγματοποιηθούν κατά τους μήνες Μάρτιο και Μάιο του 2026.

Το σιτάρι παραμένει μια καλλιέργεια με ισχυρό ιστορικό και παραγωγικό αποτύπωμα στην Ελλάδα. Παρότι ο ρόλος του στο αγροτικό εισόδημα και στη χρήση γης έχει μεταβληθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, τα επίσημα στοιχεία του FAOSTAT για τη χώρα επιτρέπουν να παρακολουθήσουμε με σαφήνεια πώς εξελίχθηκαν οι καλλιεργούμενες εκτάσεις, η συνολική παραγωγή και οι αποδόσεις. Η διαχρονική ανάγνωση των δεδομένων αποκαλύπτει μια σταδιακή μετάβαση, χωρίς απότομες τομές ή αποσπασματικές εικόνες, αλλά με αλλαγές που αποτυπώνονται καθαρά στους αριθμούς και διαμορφώνουν τη σημερινή εικόνα της καλλιέργειας.

Καλλιεργούμενες εκτάσεις: από την κυριαρχία στη συρρίκνωση

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, το σιτάρι κάλυπτε ένα εξαιρετικά μεγάλο μέρος της ελληνικής γεωργικής γης. Το 1961 οι συγκομιζόμενες εκτάσεις ξεπερνούσαν το 1,17 εκατ. εκτάρια και λίγα χρόνια αργότερα, στα μέσα της δεκαετίας, κινούνταν πάνω από τα 1,2 εκατ. εκτάρια, επιβεβαιώνοντας τον κυρίαρχο ρόλο της καλλιέργειας εκείνη την περίοδο. Ακόμη και στα μέσα της δεκαετίας του 1970, με περίπου 1,0 εκατ. εκτάρια το 1975, το σιτάρι διατηρούσε ισχυρό χωρικό αποτύπωμα. Η σταδιακή υποχώρηση γίνεται πιο εμφανής από τις επόμενες δεκαετίες. Το 1990 οι εκτάσεις μειώνονται στα 857.770 εκτάρια, σηματοδοτώντας μια αλλαγή πορείας που δεν φαίνεται να είναι παροδική. Το 2000 η καλλιέργεια περιορίζεται στα 737.483 εκτάρια, ενώ μέσα σε μία δεκαετία η μείωση επιταχύνεται, με τις εκτάσεις να υποχωρούν στα 355.880 εκτάρια το 2010.

Την τελευταία δεκαπενταετία, η εικόνα δείχνει να σταθεροποιείται σε αυτό το χαμηλότερο επίπεδο. Το 2020 και το 2024 οι συγκομιζόμενες εκτάσεις κινούνται κοντά στις 370.000 εκτάρια, με 376.950 εκτάρια το 2024, αποτυπώνοντας μια νέα, σαφώς μικρότερη αλλά πιο σταθερή κλίμακα για τη σιτοκαλλιέργεια στην Ελλάδα.

Παραγωγή: μεταβολές που δεν ακολουθούν γραμμικά τις εκτάσεις

Η εξέλιξη της παραγωγής σίτου στην Ελλάδα δεν ακολουθεί με ευθύγραμμο τρόπο τη μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, η συνολική παραγωγή διαμορφωνόταν σε περίπου 1,53 εκατ. τόνους, αντικατοπτρίζοντας το εκτατικό μοντέλο της εποχής. Κατά τη δεκαετία του 1970, παρά τις πρώτες ενδείξεις περιορισμού των εκτάσεων, η παραγωγή αυξάνεται αισθητά και το 1975 φτάνει τους 2,12 εκατ. τόνους, δείχνοντας ότι η καλλιέργεια αρχίζει να αποδίδει περισσότερο ανά μονάδα γης.

Η ανοδική αυτή πορεία συνεχίζεται μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Το 1990 η παραγωγή αγγίζει τους 2,29 εκατ. τόνους, ένα από τα υψηλότερα επίπεδα της περιόδου αναφοράς. Στη συνέχεια, η εικόνα αλλάζει σταδιακά. Το 2000 η παραγωγή περιορίζεται στους 1,92 εκατ. τόνους, αντανακλώντας σε κάποιο βαθμό τη συνεχιζόμενη μείωση των εκτάσεων.

Η πιο έντονη υποχώρηση καταγράφεται την επόμενη δεκαετία. Το 2010, με την καλλιεργούμενη γη πλέον σημαντικά μειωμένη, η παραγωγή πέφτει στους 1,10 εκατ. τόνους. Από εκεί και έπειτα, τα στοιχεία δείχνουν μια φάση σχετικής σταθεροποίησης. Το 2020 και το 2024 η συνολική παραγωγή παραμένει κοντά στο 1,2 εκατ. τόνους, με 1.209.310 τόνους το 2024, αποτυπώνοντας μια νέα ισορροπία ανάμεσα στον περιορισμένο πλέον όγκο των εκτάσεων και τη διατηρούμενη παραγωγική ικανότητα της καλλιέργειας.

Αποδόσεις: ο δείκτης που αλλάζει το ισοζύγιο

Οι αποδόσεις αποτελούν τον παράγοντα που εξηγεί γιατί η συνολική παραγωγή σίτου δεν ακολούθησε πτωτική πορεία ανάλογη με τη μείωση των εκτάσεων. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, η μέση απόδοση ανερχόταν σε 1.302,6 κιλά ανά εκτάριο, αποτυπώνοντας τις τεχνικές και ποικιλιακές δυνατότητες της εποχής. Κατά τις επόμενες δεκαετίες, οι αποδόσεις αυξάνονται σταθερά και μέχρι το 1975 φτάνουν τα 1.933,2 κιλά ανά εκτάριο, δείχνοντας μια πρώτη ουσιαστική βελτίωση της παραγωγικότητας.

Η ανοδική αυτή τάση συνεχίζεται και τις επόμενες δεκαετίες. Το 1990 οι αποδόσεις ανέρχονται στα 2.666,6 κιλά ανά εκτάριο, επίπεδο σημαντικά υψηλότερο σε σχέση με το παρελθόν. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 παρατηρείται μια φάση σχετικής σταθεροποίησης, με τις αποδόσεις να διαμορφώνονται στα 2.604,4 κιλά ανά εκτάριο το 2000, πριν ακολουθήσει νέα άνοδος.

Το 2010 η μέση απόδοση ξεπερνά τα 3.000 κιλά ανά εκτάριο, φτάνοντας τα 3.077,3 κιλά, ενώ το 2024 διαμορφώνεται στα 3.208,1 κιλά ανά εκτάριο. Η μακροχρόνια αυτή βελτίωση καταγράφει μια σαφή ενίσχυση της παραγωγικότητας ανά μονάδα γης, η οποία, σύμφωνα με τα στοιχεία, λειτούργησε αντισταθμιστικά απέναντι στη σημαντική μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων.

Η συνολική εικόνα του σιταριού

Η διαχρονική ανάγνωση των στοιχείων δείχνει ότι το σιτάρι στην Ελλάδα μετακινήθηκε από ένα εκτατικό μοντέλο, με πολύ μεγάλο χωρικό αποτύπωμα, σε μια περίοδο σαφούς συρρίκνωσης των καλλιεργούμενων εκτάσεων. Παρά τη μείωση αυτή, η συνολική παραγωγή δεν ακολούθησε αντίστοιχα απότομη πτώση, καθώς οι αποδόσεις βελτιώθηκαν σταθερά στο πέρασμα των δεκαετιών.

Η εικόνα που προκύπτει από τα επίσημα δεδομένα είναι εκείνη μιας καλλιέργειας που λειτουργεί πλέον σε μικρότερη κλίμακα, αλλά με υψηλότερη παραγωγικότητα ανά μονάδα γης. Πρόκειται για μια εξέλιξη που αποτυπώνει με σαφήνεια τη μετατόπιση του βάρους από την έκταση στην αποδοτικότητα, διαμορφώνοντας το σημερινό αποτύπωμα του σίτου στην ελληνική γεωργία.

Πηγή δεδομένων: FAOSTAT

Οι πρώτοι μήνες μετά τη σπορά των χειμερινών σιτηρών είναι καθοριστικοί για την πορεία της καλλιέργειας. Την περίοδο αυτή, τα ζιζάνια εγκαθίστανται, ανταγωνίζονται τα φυτά για νερό και θρεπτικά στοιχεία και, αν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα και σωστά, μπορούν να επηρεάσουν σοβαρά τόσο την ανάπτυξη όσο και την τελική απόδοση. Για τον λόγο αυτό, όσοι καλλιεργητές έχουν ήδη σπείρει ή βρίσκονται στη φάση σχεδιασμού των επόμενων κινήσεων καλούνται να σκεφτούν όχι απλώς μια μεμονωμένη επέμβαση, αλλά τη συνολική στρατηγική αντιμετώπισης των ζιζανίων.

Η αναγνώριση των ζιζανίων είναι το πρώτο και πιο κρίσιμο βήμα

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση ξεκινά πάντα από το χωράφι. Η προσεκτική παρατήρηση της καλλιέργειας από τα αρχικά στάδια ανάπτυξης επιτρέπει την έγκαιρη αναγνώριση των κυρίαρχων ειδών ζιζανίων. Αγρωστώδη και πλατύφυλλα δεν εμφανίζονται με την ίδια ένταση κάθε χρονιά, ούτε συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο. Η εικόνα του χωραφιού αυτή την περίοδο καθορίζει τις επιλογές που θα ακολουθήσουν και μειώνει τον κίνδυνο άστοχων ή καθυστερημένων παρεμβάσεων. Μεταξύ των κυριότερων ζιζανίων που απασχολούν τα χειμερινά σιτηρά συγκαταλέγονται η αγριοβρώμη, η λεπτή ήρα, το μίλιο, το ανεμόχορτο, η φάλαρη, η παπαρούνα, το άγριο σινάπι, το ράπιστρο, η μπιφόρα, η κολλητσίδα, καθώς και η βερόνικα και το καπνόχορτο.

Όχι όλα τα ζιζανιοκτόνα για όλα τα ζιζάνια – η ανθεκτικότητα είναι ήδη εδώ

Στα χειμερινά σιτηρά χρησιμοποιούνται ζιζανιοκτόνα με διαφορετικό φάσμα δράσης, άλλα προσανατολισμένα κυρίως στα πλατύφυλλα και άλλα στα αγρωστώδη ζιζάνια, ενώ υπάρχουν και λύσεις με ευρύτερη κάλυψη. Η διάδοση των έτοιμων μειγμάτων έχει διευκολύνει την εφαρμογή και έχει περιορίσει την ανάγκη συνδυασμών, ωστόσο η συστηματική χρήση τους απαιτεί προσοχή. Πολλά βασίζονται σε παρόμοιο μηχανισμό δράσης και, όταν αυτό δεν λαμβάνεται υπόψη στον σχεδιασμό, η αποτελεσματικότητα μπορεί να μειώνεται σταδιακά.

Το αποτέλεσμα αυτής της πρακτικής είναι πλέον ορατό στο χωράφι. Σε αρκετά αγρωστώδη και πλατύφυλλα ζιζάνια έχουν καταγραφεί πληθυσμοί που δεν ανταποκρίνονται όπως στο παρελθόν σε συγκεκριμένους τρόπους δράσης, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έχει εμφανιστεί και πολλαπλή ανθεκτικότητα. Η επανάληψη της ίδιας στρατηγικής από χρονιά σε χρονιά αυξάνει τον κίνδυνο αποτυχίας και περιορίζει τις διαθέσιμες επιλογές για το μέλλον, καθιστώντας αναγκαία μια πιο προσεκτική και συνολική προσέγγιση.

Η επιλογή δεν εξαρτάται μόνο από το ζιζάνιο

Η απόφαση για την κατάλληλη επέμβαση δεν βασίζεται μόνο στο είδος του ζιζανίου. Παράγοντες όπως το στάδιο ανάπτυξης της καλλιέργειας, το στάδιο των ζιζανίων, οι περιβαλλοντικές συνθήκες, η εκλεκτικότητα και η διάρκεια δράσης παίζουν καθοριστικό ρόλο. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πιθανότητα επίδρασης στην επόμενη καλλιέργεια, στοιχείο που συχνά υποτιμάται αλλά μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στην αμειψισπορά.

Ο ρόλος της σωστής εφαρμογής

Ακόμη και η πιο σωστή επιλογή μπορεί να αποτύχει αν δεν εφαρμοστεί ορθολογικά. Ο κατάλληλος εξοπλισμός και η σωστή ρύθμιση του ψεκαστικού, σε συνδυασμό με την εμπειρία του επαγγελματία ψεκαστή, συμβάλλουν στη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας και στη μείωση της επιβάρυνσης στο περιβάλλον. Οι συνθήκες κατά τον ψεκασμό, όπως η θερμοκρασία και η υγρασία, επηρεάζουν καθοριστικά το τελικό αποτέλεσμα.

Όταν απαιτείται συνδυασμός παρεμβάσεων

Παρότι σήμερα υπάρχουν ολοκληρωμένες λύσεις, σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται συνδυασμός διαφορετικών τρόπων δράσης για τη διαχείριση ανθεκτικών πληθυσμών. Η επιλογή αυτή χρειάζεται προσοχή, καθώς η ταυτόχρονη εφαρμογή μπορεί να επηρεάσει τη δράση των επιμέρους ζιζανιοκτόνων, ιδιαίτερα όταν τα ζιζάνια βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο ή αναπτύσσονται υπό δυσμενείς συνθήκες. Ο σωστός χρονισμός παραμένει καθοριστικός.

Μια στρατηγική που χτίζεται από νωρίς

Η επιτυχής αντιμετώπιση των ζιζανίων στα χειμερινά σιτηρά δεν είναι αποτέλεσμα μιας μόνο απόφασης, αλλά μιας αλληλουχίας σωστών επιλογών. Από την έγκαιρη παρατήρηση και την κατανόηση της κατάστασης του χωραφιού, μέχρι την επιλογή κατάλληλης στρατηγικής και την ορθή εφαρμογή, κάθε βήμα μετρά. Όσο νωρίτερα ξεκινήσει ο σχεδιασμός, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες να διατηρηθεί η καλλιέργεια καθαρή και παραγωγική μέχρι τη συγκομιδή.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2020, «Η επιλογή του κατάλληλου ζιζανιοκτόνου για τα χειμερινά σιτηρά», σελ. 50–54.

Όπως έχει αναφέρει ο Πρωθυπουργός θα καταβληθούν 80 εκ. ευρώ για την στήριξη της φυτικής παραγωγής.

Συγκεκριμένα η κυβέρνηση είχε αναφέρει ότι για το βαμβάκι η ενίσχυση θα κυμανθεί από 20 έως 30 ευρώ το στρέμμα, ενώ το σκληρό σιτάρι θα ενισχυθεί με 11 ευρώ ανά στρέμμα.

Οι συγκεκριμένες ενισχύσεις είχε δηλώσει η ηγεσία του ΥπΑΑΤ θα καταβληθούν μέσω δηλωµένων δράσεων στα Οικολογικά Σχήµατα του 2025.

Ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με ΚΥΔ και μας ανέφεραν ότι το 60% των βαμβακοπαραγωγών δεν έχει δηλώσει Οικολογικά Σχήματα.

Θα πρέπει να ανοίξουν το ΟΣΔΕ του 2025 και να διορθωθούν οι δηλώσεις, κάτι που σημαίνει κάποιο κόστος για τους παραγωγούς με αποτέλεσμα να μειωθεί η στρεμματική ενίσχυση που έχει ανακοινώσει το ΥπΑΑΤ.

Όμως το πρόβλημα είναι πιο σύνθετο γιατί τα Οικολογικά Σχήματα που υπάρχουν στην ΚΑΠ δεν είναι ανά καλλιέργεια (βαμβάκι, σιτάρι κ.α.) αλλά περιλαμβάνουν μια πληθώρα καλλιεργειών.

Για παράδειγμα στο Οικολογικό 6.16 «Χρήση προϊόντων ειδικής θρέψης» περιλαμβάνονται και άλλες καλλιέργειες που θα πρέπει και αυτές να πάρουν την στρεμματική ενίσχυση. Πως θα αποτραπεί να πληρωθούν οι άλλες καλλιέργειες χωρίς να αλλάξει η ΚΑΠ.

Το Οικολογικό Σχήμα 9.18 Βιολογικά χειµερινά σιτηρά έχει 12 ευρώ το στρέµµα τιµή αναφοράς αλλά υπάρχουν δεσμεύσεις και πρακτικές που θα έπρεπε να ακολουθήσει ο παραγωγός. Το ίδιο ισχύει για το βαμβάκι που έχει 51,6 ευρώ το στρέµµα τιµή αναφοράς.

Μια λύση θα είναι να δημιουργηθεί ένα νέο Οικολογικό Σχήμα για αυτές τις δύο καλλιέργειες (σιτάρι, βαμβάκι) αλλά για να γίνει κάτι τέτοιο θα πρέπει να πάρει το πράσινο φως από την Κομισιόν.

Μια άλλη λύση είναι να καταβληθούν οι στρεμματικές ενισχύσεις μέσα από την ειδική βάμβακος και στην συνδεδεμένη στο σιτάρι. Αλλά και εκεί για να αλλάξουν οι τιμές της ενίσχυσης χρειάζεται απόφαση της Κομισιόν.

Το καλαμπόκι υπήρξε για δεκαετίες μία από τις σταθερές καλλιέργειες της ελληνικής γεωργίας, με ουσιαστικό ρόλο στη φυτική παραγωγή και στη στήριξη της εγχώριας ζωικής οικονομίας. Η παρουσία του δεν συνδέθηκε με εξαγωγικό προσανατολισμό ή έντονη προβολή, αλλά με τη λειτουργικότητα και τη συνεχή του χρήση στο αγροτικό σύστημα της χώρας.

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η εικόνα αυτή μεταβάλλεται. Η καλλιέργεια του καλαμποκιού εξακολουθεί να παρουσιάζει τεχνικές δυνατότητες, όμως οι αριθμοί δείχνουν μια σαφή και διαρκή υποχώρηση σε επίπεδο εκτάσεων και συνολικής παραγωγής. Η ανάλυση των διαθέσιμων στοιχείων της FAOSTAT για την χώρα μας, επιτρέπει την αποτύπωση αυτής της πορείας με ακρίβεια, χωρίς ερμηνείες και χωρίς εξωγενείς παραδοχές, φωτίζοντας τη μεταβολή της θέσης του καλαμποκιού στο ελληνικό αγροτικό τοπίο.

Η εξέλιξη των καλλιεργούμενων εκτάσεων

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, το καλαμπόκι καλλιεργούνταν στην Ελλάδα σε περίπου 191.000 εκτάρια, αποτελώντας ήδη μια καλλιέργεια με σαφή ρόλο στο αγροτικό σύστημα της χώρας. Κατά τις επόμενες δεκαετίες, η παρουσία του ενισχύεται σταθερά, με τις καλλιεργούμενες εκτάσεις να αυξάνονται και να διευρύνονται, ακολουθώντας τη γενικότερη εντατικοποίηση της γεωργικής παραγωγής. Η πορεία αυτή κορυφώνεται την περίοδο 2004–2008, όταν το καλαμπόκι καταλαμβάνει τη μεγαλύτερη έκταση της χρονοσειράς. Το 2008 καταγράφεται η υψηλότερη τιμή, με περίπου 269.000 εκτάρια σε εθνικό επίπεδο, αποτυπώνοντας τη θέση της καλλιέργειας ως βασικού πυλώνα της φυτικής και ζωικής παραγωγής.

Από το 2010 και μετά, ωστόσο, η εικόνα αλλάζει ουσιαστικά. Παρότι εκείνη τη χρονιά οι καλλιεργούμενες εκτάσεις παραμένουν ακόμη σε σχετικά υψηλά επίπεδα, περίπου στα 206.000 εκτάρια, γίνεται ήδη ορατή η αρχή μιας σταθερής υποχώρησης. Μέσα στην επόμενη πενταετία, η μείωση αποκτά σαφή δυναμική: το 2015 οι εκτάσεις περιορίζονται περίπου στα 147.000 εκτάρια, καταγράφοντας απώλεια σχεδόν 60.000 εκταρίων σε σύγκριση με το 2010. Η πτωτική πορεία δεν ανακόπτεται τα επόμενα χρόνια. Το 2020 οι καλλιεργούμενες εκτάσεις μειώνονται περαιτέρω, στα 116.780 εκτάρια, ενώ το 2024 το καλαμπόκι καταγράφει μία από τις χαμηλότερες τιμές της σειράς, με μόλις 99.240 εκτάρια σε καλλιέργεια.

Η συνολική εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία είναι ενδεικτική της έντασης της μεταβολής. Σε σύγκριση με το 2008, οι καλλιεργούμενες εκτάσεις έχουν μειωθεί κατά περίπου 63%, ενώ αν ληφθεί ως σημείο αναφοράς το 2010, η απώλεια ξεπερνά τα 100.000 εκτάρια μέσα σε διάστημα δεκατεσσάρων ετών. Τα δεδομένα δείχνουν ότι η υποχώρηση του καλαμποκιού δεν αποτελεί σταδιακή φθορά παλαιότερων δεκαετιών, αλλά ένα σύγχρονο και επιταχυνόμενο φαινόμενο, που εκδηλώνεται κυρίως μετά το 2010 και επηρεάζει καθοριστικά τη θέση της καλλιέργειας στο ελληνικό αγροτικό τοπίο.

Παραγωγή και αποδόσεις

Η μείωση των εκτάσεων δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη κατάρρευση των αποδόσεων. Αντίθετα, οι μέσες αποδόσεις του καλαμποκιού εμφανίζουν σε βάθος χρόνου ισχυρή βελτίωση, που δείχνει ότι η καλλιέργεια τεχνικά παραμένει ικανή να «σταθεί». Το 1961 η μέση απόδοση ήταν περίπου 1.195 kg ανά εκτάριο, ενώ το 2010 είχε ήδη φτάσει περίπου τα 10.382 kg ανά εκτάριο. Στα μέσα της δεκαετίας, το επίπεδο αυτό ενισχύεται ακόμη περισσότερο, με το 2015 να καταγράφει περίπου 11.670 kg ανά εκτάριο, ενώ στη συνέχεια οι αποδόσεις κινούνται με διακυμάνσεις αλλά παραμένουν υψηλές: το 2020 κυμαίνονται περίπου στα 10.088 kg ανά εκτάριο και το 2024 διαμορφώνονται γύρω στα 9.674 kg ανά εκτάριο. Η εικόνα, συνολικά, παραπέμπει σε μια καλλιέργεια που έχει αναβαθμιστεί τεχνικά, χωρίς όμως αυτό να αρκεί για να συγκρατήσει τη συνολική της παρουσία.

Ωστόσο, η βελτίωση των αποδόσεων δεν επαρκεί για να αντισταθμίσει τη συρρίκνωση των εκτάσεων, και αυτό αποτυπώνεται καθαρά στη συνολική παραγωγή. Το 2010 η παραγωγή ξεπερνούσε τα 2,13 εκατ. τόνους, ενώ το 2015 περιορίζεται περίπου στους 1,72 εκατ. τόνους, παρά τις ιδιαίτερα υψηλές αποδόσεις εκείνης της περιόδου. Η πτωτική πορεία συνεχίζεται τα επόμενα χρόνια: το 2020 η παραγωγή διαμορφώνεται περίπου στους 1,18 εκατ. τόνους και το 2024 περιορίζεται σε περίπου 960.000 τόνους. Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι η τεχνική απόδοση της καλλιέργειας δεν αποτελεί τον περιοριστικό παράγοντα· το βάρος μεταφέρεται κυρίως στη δυνατότητα διατήρησης της καλλιεργούμενης έκτασης και, τελικά, στον συνολικό όγκο παραγωγής που μπορεί να εξασφαλίσει η χώρα.

Η μεγάλη εικόνα της υποχώρησης

Τα δεδομένα δείχνουν ότι το καλαμπόκι δεν εγκαταλείπεται επειδή «δεν αποδίδει», αλλά επειδή απαιτεί υψηλές εισροές και σταθερή πρόσβαση σε πόρους, κυρίως νερό και ενέργεια. Πρόκειται για καλλιέργεια εντατική, με αυξημένες ανάγκες άρδευσης, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη σε περιόδους αυξημένου κόστους παραγωγής. Η συνεχής μείωση των εκτάσεων μετά το 2010 συμπίπτει χρονικά με μια περίοδο αυξανόμενων πιέσεων στο αγροτικό κόστος και ενισχυμένης αβεβαιότητας ως προς τη βιωσιμότητα της καλλιέργειας.

Παράλληλα, η συρρίκνωση του καλαμποκιού έχει επιπτώσεις που ξεπερνούν τα όρια της φυτικής παραγωγής. Ως βασική πρώτη ύλη για ζωοτροφές, η μείωση της εγχώριας παραγωγής εντείνει την εξάρτηση από εισαγωγές και μεταφέρει την πίεση σε ολόκληρη την αλυσίδα της κτηνοτροφίας. Οι αριθμοί δεν αποτυπώνουν μια απότομη κατάρρευση, αλλά μια σταθερή και διαρκή αποδυνάμωση της παρουσίας του καλαμποκιού στο ελληνικό αγροτικό τοπίο.

Η συνολική οπτική

Η συνολική οπτική που προκύπτει από τα στοιχεία είναι σαφής: το καλαμπόκι στην Ελλάδα παραμένει μια καλλιέργεια με τεχνικές δυνατότητες, αλλά σταδιακά χάνει έδαφος σε επίπεδο εκτάσεων. Η μείωση από τα περίπου 269.000 εκτάρια του 2008 και τα επίπεδα των αρχών της δεκαετίας του 2010 στα μόλις 99.000 εκτάρια το 2024 δεν αποτελεί μια πρόσκαιρη μεταβολή, αλλά μια μακροχρόνια τάση που αποτυπώνεται σταθερά στους αριθμούς.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι το καλαμπόκι δεν «εξαφανίζεται», αλλά συρρικνώνεται, περιορίζοντας την παρουσία του στον αγροτικό χάρτη της χώρας. Από βασική καλλιέργεια ευρείας κλίμακας, μετατρέπεται σταδιακά σε επιλογή που απαιτεί αντοχές, σταθερές συνθήκες και αυξημένη προσαρμοστικότητα από τον παραγωγό. Η εξέλιξη αυτή δεν αναιρεί τη σημασία του καλαμποκιού, αλλά αναδεικνύει τις πιέσεις που διαμορφώνουν σήμερα τις επιλογές στην ελληνική γεωργία, όπως αυτές καταγράφονται στα επίσημα στοιχεία.

Πηγή: FAOSTAT – FAO

Στα 20 λεπτά το κιλό τιµή παραγωγού φαίνεται θα πωληθούν οι τελευταίοι τόνοι σκληρού σιταριού της σοδειάς του 2025 από την Ορεστιάδα.

Όπως αναφέρει στον ΑγροΤύπο ο πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Δημητριακών Ορεστιάδας «Η Ένωση», Λάμπης Κουμπρίδης, «έχουν απομείνει περίπου 8.000 τόνοι σκληρού απούλητο στα χέρια των παραγωγών. Μέχρι τις 31 Ιανουαρίου φαίνεται ότι οι τιμές θα παραμείνουν στα 20 λεπτά το κιλό για την καλή ποιότητα σκληρού. Φέτος είχαμε εμπορική συμφωνία σταδιακής απορρόφησης της παραγωγής σκληρού σίτου (30 με 35.000 τόνους) μεταξύ της Ένωσης Ορεστιάδας και της εταιρείας K&SΚαραγιώργος. Όμως οι τιμές παρέμειναν σε χαμηλά επίπεδα. Οι υψηλές και καλής ποιότητας παραγωγές που είχαμε φέτος σε πολλές χώρες (εκτός Τουρκίας) σε συνδιασμό με τις αυξημένες καναδικές εξαγωγές κράτησαν σε χαμηλά  επίπεδα της τιμές στο σκληρό». 

Ο ρυθμός εξαγωγών για το καναδικό σκληρό σιτάρι συνεχίζει να είναι ισχυρός, επιβεβαιώνει από την πλευρά της η επίσημη Στατιστική Αρχή του Καναδά. Από την αρχή της φετινής εμπορικής περιόδου έχουμε μια αύξηση των εξαγωγών κατά 9% σε σχέση με πέρσι και μια καλή ποιότητα στα καναδικά σκληρά σιτάρια.

Μεγάλο μέρος από τους 550.000 τόνους σιταριού που αγόρασε στο τέλος του 2025 η Αλγερία προέρχεται από τον Καναδά με τιμή στα 268,36 ευρώ ο τόνος (C&F).

Επίσης η Ιορδανία αγόρασε 60.000 τόνους σκληρό στην τιμή των 223,63 ευρώ ο τόνος (C&F), με παράδοση τον Απρίλιο του 2026.

Αυτή την περίοδο οι διεθνείς αγορές επικεντρώνονται στο πως θα εξελιχθούν τα τελικά αποθέματα σκληρού του Καναδά.

Ακόμη οι αυξημένες παραγωγές σε Αυστραλία και Αργεντινή (νότιο ημισφαίριο) έχουν σαν αποτέλεσμα να παραμένουν οι τιμές σε χαμηλά επίπεδα.

Πάντως νέο διαγωνισμό για αγορά έως και 120.000 τόνους σκληρού σιταριού ανακοίνωσε η Ιορδανία, με προθεσμία κατάθεσης προσφορών να έχει οριστεί στις 20 Ιανουαρίου 2026.  Οι παραδόσεις των φορτίων έχουν οριστεί για τον Μάρτιο και Απρίλιο του 2026.

Η παγκόσμια αγορά σιταριού εισέρχεται σε μια πενταετία όπου δεν προδιαγράφονται θεαματικές ανατροπές, ωστόσο οι ισορροπίες μεταξύ προσφοράς και ζήτησης αναμένεται να γίνουν σταδιακά πιο απαιτητικές, με βάση τα πενταετή σενάρια εξέλιξης της διεθνούς αγοράς δημητριακών που καταρτίζει το International Grains Council (IGC). Η συνολική παραγωγή θα συνεχίσει να αυξάνεται, όχι μέσα από επέκταση των καλλιεργούμενων εκτάσεων, αλλά κυρίως μέσω βελτίωσης των αποδόσεων. Παράλληλα, η κατανάλωση θα ακολουθήσει ανοδική πορεία και θα οδηγηθεί σε νέα ιστορικά υψηλά, με βασικό μοχλό τις διατροφικές ανάγκες σε Ασία και Αφρική. Το αποτέλεσμα θα είναι μια αγορά που θα παραμείνει επαρκώς εφοδιασμένη, αλλά σαφώς λιγότερο «χαλαρή» σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια.

Παραγωγή: τα στρέμματα μένουν, οι αποδόσεις κάνουν τη διαφορά

Στην αρχή της περιόδου, η παγκόσμια παραγωγή σιταριού φτάνει στο υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ, με τη σοδειά του 2025/26 να επωφελείται από εξαιρετικές αποδόσεις, οι οποίες αντιστάθμισαν τη μικρή μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων. Αν και ένα αντίστοιχο επίπεδο δεν θεωρείται δεδομένο για κάθε επόμενη χρονιά, η συνολική τάση παραμένει ανοδική. Μέχρι το τέλος της πενταετίας, η παγκόσμια παραγωγή προβλέπεται να αγγίξει τους 864 εκατ. τόνους το 2030/31, αυξημένη κατά περίπου 33 εκατ. τόνους σε σχέση με το 2025/26.

Η αύξηση αυτή δεν προέρχεται από περισσότερα χωράφια, καθώς οι εκτάσεις εμφανίζονται σχεδόν στάσιμες και σε ορισμένες χρονιές ελαφρώς μειωμένες, αλλά από τη βελτίωση της μέσης απόδοσης. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι αποδόσεις εκτιμάται ότι θα ανέβουν από περίπου 3,76 τόνους ανά εκτάριο σήμερα σε 3,91 τόνους ανά εκτάριο στο τέλος της περιόδου, με μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης 0,8%. Η δυναμική αυτή αποδίδεται κυρίως στη βελτίωση των ποικιλιών και λιγότερο στην περαιτέρω εντατικοποίηση των εισροών, καθώς στις βασικές παραγωγικές ζώνες τα περιθώρια έχουν ήδη σε μεγάλο βαθμό αξιοποιηθεί. Παρά τη συνολική άνοδο, το μερίδιο των οκτώ βασικών εξαγωγέων στη συνολική παγκόσμια παραγωγή παραμένει περιορισμένο, καλύπτοντας περίπου το 49% το 2030/31, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια άνεσης στην πλευρά της προσφοράς.

Κατανάλωση: το φαγητό οδηγεί τις εξελίξεις

Η παγκόσμια κατανάλωση σιταριού ακολουθεί επίσης ανοδική τροχιά, αυξανόμενη με μέσο ετήσιο ρυθμό 1,1%, ελαφρώς χαμηλότερο από το 1,2% της προηγούμενης πενταετίας. Σε απόλυτους αριθμούς, η συνολική χρήση προβλέπεται να αυξηθεί κατά περίπου 45 εκατ. τόνους και να φτάσει τους 864 εκατ. τόνους το 2030/31, επίπεδο αντίστοιχο με την προβλεπόμενη παραγωγή.

Η κύρια κινητήρια δύναμη παραμένει η διατροφική χρήση, η οποία ενισχύεται από τη δημογραφική αύξηση και την αστικοποίηση, ιδιαίτερα στην Αφρική, όπου ακόμη και η κατά κεφαλήν κατανάλωση εμφανίζει ανοδική τάση. Στο ίδιο πλαίσιο, η Ινδία αναμένεται να εξελιχθεί στον μεγαλύτερο καταναλωτή σιταριού για τρόφιμα παγκοσμίως. Αντίθετα, σε Ευρώπη, Κίνα και Ιαπωνία, η κατανάλωση συγκρατείται από τη γήρανση του πληθυσμού και τις διατροφικές αλλαγές, με στροφή προς άλλα τρόφιμα. Η χρήση του σιταριού ως ζωοτροφή αυξάνεται με πιο αργό ρυθμό, περίπου 0,8% ετησίως, καθώς η παρουσία υποκατάστατων και η βελτίωση της αποδοτικότητας περιορίζουν την περαιτέρω διεύρυνση. Η βιομηχανική χρήση παραμένει μικρή, αντιπροσωπεύοντας γύρω στο 4% της συνολικής κατανάλωσης.

Αποθέματα: λιγότερα, αλλά ακόμη «άνετα»

Με την κατανάλωση να κινείται οριακά πάνω από την παραγωγή στο σύνολο της περιόδου, τα παγκόσμια αποθέματα σιταριού προβλέπεται να μειωθούν σταδιακά. Στο τέλος της πενταετίας, τα τελικά αποθέματα εκτιμώνται κοντά στους 270 εκατ. τόνους, περίπου 5 εκατ. τόνους χαμηλότερα από το επίπεδο του 2025/26 και στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων έξι ετών. Παρά τη μείωση αυτή, ο λόγος αποθεμάτων προς χρήση παραμένει σχετικά άνετος, κατά μέσο όρο στο 32%, έναντι 34% την προηγούμενη πενταετία.

Η μεγαλύτερη συρρίκνωση αποθεμάτων καταγράφεται στην Κίνα και στους βασικούς εξαγωγείς. Στην Κίνα, τα αποθέματα υποχωρούν σταδιακά και εκτιμάται ότι θα διαμορφωθούν στους 127 εκατ. τόνους το 2030/31, το χαμηλότερο επίπεδο από το 2018/19, αν και εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν περίπου το ήμισυ των παγκόσμιων αποθεμάτων. Στους οκτώ βασικούς εξαγωγείς, τα συνολικά αποθέματα προβλέπεται να μειωθούν στους 64 εκατ. τόνους, περίπου 12% χαμηλότερα σε σχέση με το 2025/26. Αντίθετα, στην Ινδία τα αποθέματα ακολουθούν ανοδική πορεία και εκτιμάται ότι θα φτάσουν περίπου τους 28 εκατ. τόνους στο τέλος της περιόδου.

Εμπόριο: νέα ρεκόρ, με πιο ήπιους ρυθμούς

Το διεθνές εμπόριο σιταριού συνεχίζει να επεκτείνεται και προς το τέλος της πενταετίας καταγράφει νέα ιστορικά υψηλά επίπεδα. Η αύξηση συνδέεται κυρίως με τις ενισχυμένες εισαγωγικές ανάγκες χωρών της Αφρικής και της Ασίας για την κάλυψη διατροφικών αναγκών, σε ένα περιβάλλον όπου η κατανάλωση τροφίμων αυξάνεται ταχύτερα από την εγχώρια παραγωγή. Παρά την ανοδική πορεία των εμπορικών ροών, ο ρυθμός μεγέθυνσης εμφανίζεται πιο συγκρατημένος σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια, αντανακλώντας μια αγορά που ωριμάζει και λειτουργεί με μικρότερα περιθώρια απορρόφησης κραδασμών. Στο πλαίσιο αυτό, η ενίσχυση του διεθνούς εμπορίου δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη διεύρυνση των αποθεμάτων, στοιχείο που περιορίζει τη συνολική ευελιξία της παγκόσμιας αγοράς σιταριού.

Η μεγάλη εικόνα

Συνολικά, το σιτάρι βαδίζει προς το 2030/31 σε ένα περιβάλλον σχετικής ισορροπίας, χωρίς ενδείξεις ακραίων ελλείψεων ή υπερπροσφοράς. Η παγκόσμια παραγωγή και κατανάλωση συγκλίνουν σε παρόμοια επίπεδα, τα αποθέματα μειώνονται αλλά παραμένουν σε διαχειρίσιμα όρια, ενώ το διεθνές εμπόριο συνεχίζει να αναπτύσσεται με πιο ήπιους ρυθμούς. Σε αυτό το πλαίσιο, το βάρος μετατοπίζεται από την επέκταση των καλλιεργούμενων εκτάσεων στη σταθερότητα και την αξιοπιστία των αποδόσεων, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης κλιματικής μεταβλητότητας και εντονότερου ανταγωνισμού μεταξύ καλλιεργειών.

Από τις αρχές του 2025 έως και τις 12 Ιανουαρίου του 2026, η Ουκρανία έχει εξάγει 16,376 εκατομμύρια τόνους σιτηρών, όπως ανακοίνωσε το Υπουργείο Αγροτικής Πολιτικής της χώρας, επικαλούμενη δεδομένα από την Κρατική Τελωνειακή Υπηρεσία.

Ανά καλλιέργεια, από την αρχή της εμπορικής περιόδου μέχρι σήμερα, εξήχθησαν οι ακόλουθοι όγκοι:

• σιτάρι – 8.115 εκατομμύρια τόνοι
• κριθάρι – 1.321 εκατομμύρια τόνοι
• σίκαλη – 0,2 χιλιάδες τόνοι
• καλαμπόκι – 6.689 εκατομμύρια τόνοι

Όσον αφορά τις εξαγωγές που έγιναν τον Ιανουάριο του 2026, συνολικά ανέρχονται σε 946.000 τόνοι σιτηρών. Ανά καλλιέργεια έχουμε:

• σιτάρι - 210.000 τόνοι
• κριθάρι - 2.000 τόνοι
• καλαμπόκι - 733.000 τόνοι

Στο μεταξύ προς την ολοκλήρωση φτάνει η συγκομιδή σιτηρών, που έχει φτάσει στο 95% της έκτασης καλλιέργειας, με μια συνολική παραγωγή 57,913 εκατομμυρίων τόνων.

Όσον αφορά τους ελαιούχους σπόρους, μέχρι στιγμής έχουν συλλεχθεί οι ακόλουθες ποσότητες:

• ηλίανθος – 9,23 εκατομμύρια τόνοι από 4,838 εκατομμύρια εκτάρια (93%)
• σόγια – 4,853 εκατομμύρια τόνοι από 2,029 εκατομμύρια εκτάρια (99%)

Η συγκομιδή ζαχαρότευτλων έχει επίσης ολοκληρωθεί, με την συνολική παραγωγή να έχει ανέλθει σε 11,02 εκατομμύρια τόνους.

Το σιτάρι εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους πιο σταθερούς και κρίσιμους κρίκους της παγκόσμιας αγροδιατροφικής αλυσίδας. Παρότι τα τελευταία χρόνια η διεθνής αγορά έχει δοκιμαστεί από έντονες διακυμάνσεις, η συνολική εικόνα που διαμορφώνεται για την επόμενη δεκαετία δεν παραπέμπει σε απότομες ανατροπές. Αντίθετα, σκιαγραφείται μια πορεία σταδιακής προσαρμογής, όπου η ζήτηση, η παραγωγή και το εμπόριο εξελίσσονται με διαφορετικούς ρυθμούς ανά περιοχή, αλλά διατηρούν έναν κοινό άξονα σχετικής ισορροπίας.

Κατανάλωση: ήπια άνοδος με γεωγραφικές διαφοροποιήσεις

Η παγκόσμια κατανάλωση σιταριού αναμένεται να κινηθεί ανοδικά τα επόμενα χρόνια, με ρυθμούς σαφώς πιο συγκρατημένους σε σχέση με το παρελθόν. Έως το 2034, η συνολική χρήση εκτιμάται ότι θα είναι περίπου 11% υψηλότερη σε σύγκριση με την τρέχουσα περίοδο, με το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης να προέρχεται από την Ασία. Η Ινδία και η Κίνα συγκεντρώνουν από κοινού περίπου το 30% της πρόσθετης ζήτησης, γεγονός που συνδέεται άμεσα με τη δημογραφική εξέλιξη και τη διατήρηση του σιταριού ως βασικού διατροφικού προϊόντος.

Η χρήση του σιταριού ως τρόφιμο παραμένει κυρίαρχη, καλύπτοντας περίπου τα δύο τρίτα της συνολικής κατανάλωσης, ενώ η αύξηση αυτή εκτιμάται ότι θα είναι ελαφρώς χαμηλότερη σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία, ακολουθώντας τον πιο αργό ρυθμό αύξησης του παγκόσμιου πληθυσμού. Παράλληλα, σε περιοχές της Αφρικής, η κατανάλωση επεκτείνεται πέρα από τις παραδοσιακές αγορές της Βόρειας Αφρικής, αντανακλώντας αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες και τη διεύρυνση της αστικής κατανάλωσης.

Παραγωγή: η αύξηση έρχεται από τις αποδόσεις

Η παγκόσμια παραγωγή σιταριού αναμένεται να ενισχυθεί κυρίως μέσω της βελτίωσης των αποδόσεων και λιγότερο μέσω της επέκτασης των καλλιεργούμενων εκτάσεων. Οι διαθέσιμες γεωργικές εκτάσεις εμφανίζουν περιορισμένα περιθώρια περαιτέρω αύξησης, γεγονός που καθιστά την παραγωγικότητα τον βασικό μοχλό ανάπτυξης. Μέχρι το 2034, η συνολική παραγωγή σιταριού εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά περίπου 74 εκατ. τόνους, φτάνοντας τους 874 εκατ. τόνους παγκοσμίως. Η Ασία αναμένεται να απορροφήσει σημαντικό μέρος αυτής της αύξησης, με την Ινδία να συνεισφέρει σχεδόν το ένα τρίτο της επιπλέον παραγωγής, αξιοποιώντας τόσο βελτιώσεις στις αποδόσεις όσο και ήπιες επεκτάσεις καλλιεργούμενων εκτάσεων. Παράλληλα, ενίσχυση της παραγωγής προβλέπεται και σε χώρες όπως η Ρωσία, οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς, η Αργεντινή και το Πακιστάν.

Στις ανεπτυγμένες οικονομίες, η αύξηση της παραγωγής παραμένει πιο συγκρατημένη, καθώς τα υψηλά επίπεδα παραγωγικότητας αφήνουν περιορισμένα περιθώρια περαιτέρω βελτίωσης. Αντίθετα, σε χώρες χαμηλότερου εισοδήματος, οι αποδόσεις αυξάνονται με ταχύτερους ρυθμούς, αν και από χαμηλότερη αφετηρία.

Εμπόριο: σταθερή ροή με ανακατανομή ρόλων

Το διεθνές εμπόριο σιταριού αναμένεται να συνεχίσει την ανοδική του πορεία, ακολουθώντας τη συνολική εξέλιξη της παραγωγής και της ζήτησης. Έως το 2034, οι παγκόσμιες εξαγωγές εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά περίπου 21 εκατ. τόνους, φτάνοντας τους 226 εκατ. τόνους.

Η Ρωσία διατηρεί τον ρόλο του βασικού εξαγωγέα, καλύπτοντας περίπου το ένα τέταρτο των παγκόσμιων εξαγωγών, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Καναδάς, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Αυστραλία συνεχίζουν να αποτελούν σημαντικούς προμηθευτές της διεθνούς αγοράς. Οι εμπορικές ροές κατευθύνονται κυρίως προς περιοχές με αυξανόμενη ζήτηση και περιορισμένες δυνατότητες εγχώριας παραγωγής, όπως η Βόρεια Αφρική και η Εγγύς Ανατολή, όπου οι εισαγωγές αναμένεται να διατηρήσουν ή και να ενισχύσουν τη σημασία τους. Παράλληλα, η διαφοροποίηση μεταξύ ποιοτικών και πιο οικονομικών αγορών σιταριού παραμένει, με ορισμένους εξαγωγείς να εστιάζουν περισσότερο σε αγορές υψηλής πρωτεΐνης και άλλους σε πιο ευαίσθητες ως προς την τιμή αγορές.

Τιμές: σταθεροποίηση χωρίς έντονες αιχμές

Σε επίπεδο τιμών, το σιτάρι αναμένεται να κινηθεί σε ένα πλαίσιο σχετικής σταθερότητας. Οι ονομαστικές τιμές εκτιμάται ότι θα ακολουθήσουν ήπια ανοδική πορεία, αντανακλώντας γενικότερες πληθωριστικές πιέσεις, χωρίς όμως να καταγράφονται απότομες αυξήσεις. Σε πραγματικούς όρους, οι τιμές προβλέπεται να παραμείνουν συγκρατημένες, καθώς οι βελτιώσεις στην παραγωγικότητα και η επάρκεια προσφοράς λειτουργούν εξισορροπητικά.

Μια αγορά με συνέχεια

Στο βάθος της επόμενης δεκαετίας, το σιτάρι φαίνεται να ακολουθεί μια πορεία σταθερής εξέλιξης, όπου οι μεταβολές δεν εκδηλώνονται ως απότομες τομές, αλλά ως σταδιακές προσαρμογές. Οι τάσεις στην κατανάλωση, την παραγωγή και το εμπόριο συνθέτουν ένα περιβάλλον με εσωτερικές διαφοροποιήσεις, αλλά χωρίς να μεταβάλλεται ο βασικός ρόλος του προϊόντος στο παγκόσμιο αγροδιατροφικό ισοζύγιο. Πρόκειται για μια αγορά που, σύμφωνα με τις σημερινές ενδείξεις, διατηρεί τη συνοχή της και προσαρμόζεται στα δεδομένα κάθε περιόδου, χωρίς να απομακρύνεται από τον κεντρικό της άξονα.

Πηγή: OECD–FAO Agricultural Outlook 2025–2034

Οι σπορές του σκληρού σιταριού έχουν ολοκληρωθεί και τα φυτά έχουν ήδη φυτρώσει. Παρότι βρισκόμαστε ακόμη στην καρδιά του χειμώνα, η καλλιέργεια δεν είναι «ανενεργή». Αντίθετα, αυτή την περίοδο μπαίνουν οι βάσεις για το πώς θα εξελιχθεί η χρονιά, με τους παραγωγούς να παρακολουθούν στενά την εικόνα των αγρών και να προγραμματίζουν τις επόμενες κινήσεις τους. Με τη γεωπόνο της Οργάνωσης Παραγωγών Σιτηρών του Α.Σ.Δ. Φαρσάλων συνομιλήσαμε για το πού ακριβώς βρίσκεται σήμερα το σκληρό σιτάρι και ποια ζητήματα θα απασχολήσουν την καλλιέργεια στη συνέχεια.

Σε ποιο στάδιο βρίσκεται σήμερα το σκληρό σιτάρι

Στην περιοχή των Φαρσάλων, οι σπορές του σκληρού σιταριού πραγματοποιήθηκαν «κυρίως μέσα στον Νοέμβριο και ολοκληρώθηκαν έως τα τέλη Δεκεμβρίου». Τα φυτά έχουν ήδη φυτρώσει και βρίσκονται σε πολύ πρώιμο στάδιο ανάπτυξης, με το σιτάρι να έχει βλαστήσει αλλά να παραμένει χαμηλό. Όπως μας τόνισε η γεωπόνος της Οργάνωσης Παραγωγών Σιτηρών του Α.Σ.Δ. Φαρσάλων, πρόκειται για μια «φάση αναμονής», κατά την οποία δεν απαιτούνται παρεμβάσεις, αλλά παρακολούθηση της εικόνας του αγρού. Η εικόνα αυτή θεωρείται απολύτως φυσιολογική για την εποχή, ακόμη κι αν οι φετινές καιρικές συνθήκες οδήγησαν σε καθυστερήσεις στη σπορά, καθώς η χρονική μετατόπιση επηρεάζει αντίστοιχα και τη βλάστηση, χωρίς –μέχρι στιγμής– να δημιουργεί ανησυχία για την πορεία της καλλιέργειας.

Παράλληλα, όπως επισημάνθηκε, παρά τις χαμηλές θερμοκρασίες, το σιτάρι στο στάδιο αυτό δεν επηρεάζεται αρνητικά. Ακόμη και χιονοπτώσεις ή έντονο ψύχος δεν θεωρούνται πρόβλημα, καθώς το φυτό έχει τη φυσιολογική ικανότητα να προσαρμόζεται στις χειμερινές συνθήκες. Οι σταδιακές μεταβολές του καιρού επιτρέπουν στο σιτάρι να αυξάνει τα σάκχαρά του και να γίνεται πιο ανθεκτικό στο κρύο, κάτι που θεωρείται φυσιολογικό για τα χειμερινά σιτηρά.

Λίπανση: τι έχει γίνει και τι ακολουθεί

Η βασική λίπανση έχει ήδη εφαρμοστεί στα περισσότερα χωράφια. Όπως μας ανέφερε η γεωπόνος του Α.Σ.Δ. Φαρσάλων, η συνέχεια αφορά την επιφανειακή λίπανση, η οποία δεν εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους αγρούς. Όπως χαρακτηριστικά τόνισε, η επιφανειακή λίπανση «εξαρτάται από τις ανάγκες του κάθε χωραφιού», με βασικά κριτήρια την εικόνα της καλλιέργειας και το χρώμα των φύλλων. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να παρατηρηθούν διαφορετικές ελλείψεις, γεγονός που απαιτεί προσαρμογή και όχι γενικευμένες εφαρμογές. Η ίδια υπογράμμισε ότι η βασική λίπανση είναι εκείνη που παίζει τον σημαντικότερο ρόλο, επισημαίνοντας πως η επιφανειακή, αν και έχει τη σημασία της, «δεν μπορεί να διορθώσει λάθη που έγιναν νωρίτερα». Παράλληλα, ανέφερε ότι λόγω του αυξημένου κόστους, αρκετοί παραγωγοί επιλέγουν να περιορίσουν ή ακόμη και να αποφύγουν τις επιπλέον εφαρμογές, δίνοντας ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα στη σωστή αρχική λίπανση.

Ασθένειες: παρακολούθηση, όχι παρεμβάσεις

Ένα από τα βασικά ερωτήματα των παραγωγών αφορά το κατά πόσο το σιτάρι είναι ευπαθές σε ασθένειες αυτή την περίοδο, ιδιαίτερα λόγω της υγρασίας που επικρατεί τον χειμώνα. Όπως μας ανέφερε η γεωπόνος, το σιτάρι στο στάδιο αυτό δεν θεωρείται ευπαθές, ακόμη και όταν υπάρχουν υγρές συνθήκες. Οι ασθένειες που απασχολούν συνήθως τα σιτηρά, όπως οι σκωριάσεις, εμφανίζονται «πολύ πιο μετά» μέσα στη χρονιά και όχι στη χειμερινή περίοδο. Όπως τονίστηκε, αυτή την εποχή δεν απαιτούνται παρεμβάσεις, αλλά έλεγχος και παρακολούθηση της εικόνας του αγρού, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες και την κατάσταση των γειτονικών χωραφιών. Η γεωπόνος υπογράμμισε ότι δεν συστήνονται προληπτικές εφαρμογές χωρίς λόγο, επισημαίνοντας πως ο παραγωγός δεν πρέπει να προχωρά σε ψεκασμούς «από μόνος του», αλλά να παρακολουθεί το χωράφι του και να παρεμβαίνει μόνο εφόσον προκύψει πραγματική ανάγκη.

Ζιζάνια: το θέμα που θα απασχολήσει στη συνέχεια

Όπως μας ανέφερε, το άγχος για τα ζιζάνια δεν αφορά τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, αλλά μεταφέρεται «πιο μετά, προς την άνοιξη», όταν η καλλιέργεια θα έχει προχωρήσει και οι συνθήκες θα είναι κατάλληλες για επέμβαση. Η ίδια ξεκαθάρισε ότι, σε γενικές γραμμές, στα σιτηρά τα ζιζάνια απασχολούν περισσότερο από τις ασθένειες, όμως όχι κατά τη χειμερινή περίοδο. Προς το παρόν, αυτό που συστήνεται είναι επίγνωση της εικόνας του αγρού και αποφυγή βιαστικών κινήσεων. Παράλληλα, σημείωσε ότι λόγω του αυξημένου κόστους, αρκετοί παραγωγοί επιλέγουν να μεταθέσουν ή να περιορίσουν τις παρεμβάσεις τους, -όπως και στην περίπτωση της επιφανειακής λίπανσης- γεγονός που καθιστά ακόμη πιο σημαντικό τον σωστό χρονισμό των επεμβάσεων όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή.

Στροφή από το βαμβακι στο σιτάρι

Όπως μας ανέφερε η γεωπόνος του του Α.Σ.Δ. Φαρσάλων, «παρά τις χαμηλές τιμές του σκληρού σιταριού, που κινούνται γύρω στα 0,20 ευρώ το κιλό, καταγράφεται φέτος αυξημένο ενδιαφέρον των παραγωγών» για τη συγκεκριμένη καλλιέργεια. Όπως επισημάνθηκε, αρκετοί παραγωγοί έχουν απογοητευτεί από το βαμβάκι λόγω των τιμών και στρέφονται στο σιτάρι ως εναλλακτική επιλογή. Σε δεύτερο επίπεδο, σημαντικό ρόλο παίζει και το γεγονός ότι το σιτάρι απαιτεί «λιγότερες καλλιεργητικές εργασίες» σε σύγκριση με το βαμβάκι. Όπως τονίστηκε, πρόκειται για καλλιέργεια με μικρότερες ανάγκες σε εισροές και γενικά ξηρική, κάτι που μειώνει το κόστος και την ένταση των παρεμβάσεων.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το βασικό μήνυμα της περιόδου είναι ξεκάθαρο. Ο χειμώνας για το σκληρό σιτάρι δεν είναι περίοδος έντονων παρεμβάσεων, αλλά περίοδος σωστού προγραμματισμού. Τα ζητήματα που θα απασχολήσουν περισσότερο την καλλιέργεια, όπως τα ζιζάνια και οι ασθένειες, μεταφέρονται χρονικά αργότερα, καθιστώντας σημαντική τη σωστή εικόνα του αγρού αυτή την περίοδο.

Μετά την μηδική το ΥπΑΑΤ βάζει και το ρύζι στην ειδική στήριξη για τις καλλιέργειες που έχουν ανάγκη για στήριξη μαζί με το βαμβάκι και το σιτάρι.

Υπάρχει «ταμείο» με 160 – 180 εκατομμύρια ευρώ τα οποία είναι «αδιάθετα» κι έχουν προκύψει ως επιπλέον χρήματα μετά τους ελέγχους της υπαγωγής του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, τόνισε σε δηλώσεις του ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστας Τσιάρας.

Και πρόσθεσε: Έχουμε λοιπόν πει προς τους εκπροσώπους των αγροτών να προσέλθουν να συζητήσουμε μαζί τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να διαθέσουμε αυτά τα χρήματα, καθώς υπάρχουν περιορισμοί από την ίδια την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αφού δεν είναι εθνικά χρήματα του κρατικού προϋπολογισμού Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μας έδωσε τη δυνατότητα, μετά από δικό μας αίτημα, να διατεθούν αυτά τα χρήματα με τον τρόπο που θα επιλέξουμε εμείς για συγκεκριμένα προϊόντα.

Ποια είναι τα συγκεκριμένα προϊόντα; Το βαμβάκι, το σιτάρι, το ρύζι που βλέπουμε ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα το τελευταίο διάστημα.

Η μηδική, η οποία δεν αφορά όμως σε θέμα τιμής, αλλά αφορά στο γεγονός ότι λόγω της ευλογιάς υπήρχαν οι κόκκινες ζώνες, άρα δεν μπορούσαν οι άνθρωποι ούτε να κόψουν περισσότερο τριφύλλι, ούτε πολύ περισσότερο να το διαθέσουν για να το πουλήσουν. Αυτά είναι προβλήματα που υπάρχουν και βεβαίως τα συζητάμε.

Μετά την ολοκλήρωση της συγκομιδής καλαμποκιού στην Ουκρανία, η συνολική παραγωγή σιτηρών αναμένεται να ανέλθει σε περίπου 60 εκατομμύρια τόνους, καθιστώντας την χώρα έναν από τους βασικούς παραγωγούς σιτηρών στην Ευρώπη.

Από την άλλη η Ουκρανία είναι ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης στην παραγωγή καλαμποκιού: το 2025, συγκομίστηκαν 23,5 εκατομμύρια τόνοι, ενώ η συνολική παραγωγή αυτής της καλλιέργειας στην ΕΕ είναι 57 εκατομμύρια τόνοι.

Θυμίζουμε στα σχέδια της Κομισιόν είναι η χώρα να ενταχθεί όσο το δυνατόν νωρίτερα στην ΕΕ. Μάλιστα σε σχετική ερώτηση του ΑγροΤύπου προς τους εκπροσώπους της Κομισιόν μας ανέφεραν ότι ήδη υπάρχει σχέδιο για τα κονδύλια που θα εισπράττει ο αγροτικός τομέας της χώρας από την ΚΑΠ.

Όσον αφορά την παραγωγή σιτηρών, η Ουκρανία κατατάσσεται ήδη δεύτερη μεταξύ των χωρών της Ευρώπης - μετά τη Γαλλία (63,1 εκατομμύρια τόνοι), μπροστά από τη Γερμανία (45,2 εκατομμύρια τόνοι) και την Πολωνία (36,5 εκατομμύρια τόνοι).

Η μέση απόδοση σιτηρών στην Ουκρανία το 2025 είναι 5,08 τόνοι/εκτάριο – μόνο 14% χαμηλότερη από τον μέσο όρο στις χώρες της ΕΕ. Ειδικότερα η μέση απόδοση στην Ουκρανία είναι 15% υψηλότερη από ό,τι στην Ισπανία και κατά 11% υψηλότερη από ό,τι στη Ρουμανία.

Ουκρανικές Εξαγωγές

Οι εξαγωγές σιτηρών από την Ουκρανία κατά το πρώτο εξάμηνο του οικονομικού έτους 2025/26 ήταν, κατά 29%, μειωμένες σε σύγκριση με την ίδια περίοδο της περασμένης σεζόν, σύμφωνα με το Ουκρανικό Υπουργείο Οικονομίας, επικαλούμενο στοιχεία από την Κρατική Τελωνειακή Υπηρεσία της χώρας.

Στις 31 Δεκεμβρίου 2025, συνολικά 15,3 εκατομμύρια τόνοι σιτηρών και αλεύρων είχαν αποσταλεί στο εξωτερικό. Ανά καλλιέργεια:

• Σιτάρι: 7,8 εκατομμύρια τόνοι, μειωμένο κατά 19% σε σχέση με πέρσι.
• Καλαμπόκι: 5,9 εκατομμύρια τόνοι, μειωμένο κατά 38%.
• Κριθάρι: σχεδόν 1,3 εκατομμύρια τόνοι, μειωμένο κατά 34%.

Λίγες ημέρες πριν τα Χριστούγεννα, στις 23 Δεκεμβρίου, η κρατική εταιρεία σιτηρών (OAIC) της Αλγερίας διεξήγαγε διαγωνισμό για την αγορά σκληρού σιταριού.

Τελικά ανακοίνωσε ότι αγοράστηκαν 500.000 - 550.000 τόνοι σιταριού στην τιμή των 268,36 ευρώ ο τόνος (τιμή C&F). Ωστόσο κύκλοι του διεθνούς εμπορίου εκτιμούν ότι μέρος του αγορασμένου σιταριού έχει υψηλότερη τιμή στα 275-376 ευρώ ο τόνος (τιμή C&F). 

Σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας, τα φορτία με το σκληρό σιτάρι θα αποσταλούν στην Αλγερία στις 1-15 και 16-28 Φεβρουαρίου 2026, καθώς επίσης και στις 1-15 Μαρτίου και 16-31 Μαρτίου 2026.

Τουρκική παραγωγή και τιμές σκληρού σιταριού

Σύμφωνα με την Τουρκική Στατιστική Υπηρεσία (TUIK), η συγκομιδή σιταριού της χώρας για το 2025 ανήλθε σε 17,9 εκατομμύρια τόνους, σημειώνοντας μείωση, κατά 13,7%, σε σύγκριση με πέρυσι.

Από την ποσότητα αυτή περίπου 3,5 εκατομμύρια τόνοι είναι το σκληρό σιτάρι.

Η Τουρκία άφησε άναυδη την αγορά το 2023/2024 όταν εμφανίστηκε από το πουθενά και εξήγαγε 1,6 εκατομμύρια τόνους σιτηρών. Οι εξαγωγές μειώθηκαν στους 700.000 τόνους το επόμενο έτος, αλλά και αυτή η ποσότητα ήταν πολύ πάνω από το κανονικό για την τουρκική παραγωγή.

Οι προβλέψεις από τη διεθνή αγορά για την περίοδο 2025/2026 αναφέρουν ότι οι εξαγωγές θα είναι κοντά στους 200.000 τόνους,

Το Τουρκικό Συμβούλιο Σιτηρών (TMO) αγόρασε επιθετικά σκληρό σιτάρι σε υψηλές τιμές περίπου 351 δολαρίων ΗΠΑ ανά τόνο (299 ευρώ ανά τόνο).

Επίσης οι τιμές του σκληρού σιταριού στην τουρκική αγορά παραμένουν υψηλές:

• Χρηματιστήριο Εμπορευμάτων Γκαζιαντέπ (292–302,5 ευρώ/τόνο)
• Χρηματιστήριο Εμπορευμάτων Ικονίου (267,5–298 ευρώ/τόνο)
• Νοτιοανατολική Τουρκία (290,5–294 ευρώ/τόνο)

Η ικανότητα της Τουρκίας να εξάγει σκληρό σιτάρι παραμένει περιορισμένη υπό τις τρέχουσες συνθήκες τιμών.

Ορισμένοι Ιταλοί έμποροι αναμένουν ότι η TMO θα πραγματοποιήσει το 2026 εξαγωγικές πωλήσεις, αλλά με βάση τις διεθνείς συγκρίσεις τιμών και τις πιθανές τιμές FOB, δεν υπάρχει ουσιαστικά καμία πιθανότητα η TMO να πουλήσει σκληρό σιτάρι πρώτης ή δεύτερης κατηγορίας κάτω από τα 289,6 ευρώ/τόνο (τιμή FOB).

Αυτά τα επίπεδα όμως είναι πολύ πάνω από τις προσφορές FOB της Ισπανίας, της Ελλάδας και της Γαλλίας των 255-260 ευρώ/τόνο, καθιστώντας τις τουρκικές εξαγωγές σκληρού μη ανταγωνιστικές.

Η σπορά του σιταριού είναι ένα από τα πιο κρίσιμα στάδια της καλλιέργειας και καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την τελική παραγωγή. Κάποιοι κάνουν πρόωρη σπορά τον Οκτώβριο (πρώιμη), ενώ άλλοι ξεκινούν από Νοέμβριο και την ολοκληρώνουν Δεκέμβριο. 

Ο κ. Νίκος Τούτουζας, παραγωγός σκληρού σιταριού από την Θήβα, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «αυτή την εποχή η αγορά δίνει τιμή για το σκληρό σιτάρι στα 18 έως 19 λεπτά το κιλό που είναι σε απογοητευτικά χαμηλά επίπεδα.
Από πλευρά της καλλιέργειας, όσοι έχουν ολοκληρώσεις τις σπορές πριν από 20 ημέρες έχουν φυτρώματα. Οι υπόλοιποι πριν ένα 4ήμερο ολοκλήρωσαν τις σπορές και ακόμη περιμένουν να φυτρώσει. Πάντως από την εικόνα του φυτρώματος είναι πολύ καλή. Αυτό που φοβόμαστε είναι μην έχουμε ήπιο χειμώνα και αναπτυχθεί γρήγορα το φυτό γιατί τότε μπορεί να έχουμε πρόβλημα την Άνοιξη με προσβολές. Η βασική λίπανση γίνεται μαζί με την σπορά. Τον Φεβρουάριο κάνουμε μια επιφανειακή λίπανση. Όσοι παραγωγοί λόγω έλλειψης ρευστότητας δεν κάνουν σωστή λίπανση θα έχουν μειωμένες αποδόσεις. Με τόσο χαμηλές τιμές παίζουν σημαντικό ρόλο τα κιλά για τον παραγωγό».

Από την πλευρά του ο κ. Θανάσης Κούντριας, γεωπόνος από την Αγρομηχανική Βόλου, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι «ολοκληρώθηκαν οι σπορές στο σκληρό σιτάρι με κάποιες ελάχιστες εξαιρέσεις που κάνουν όψιμες σπορές. Γενικά οι καιρικές συνθήκες που επικράτησαν το προηγούμενο χρονικό διάστημα βοήθησαν στην κατεργασία του εδάφους και στις σπορές. Από την εικόνα της καλλιέργειας φαίνεται να έχουμε καλά φυτρώματα. Όμως λόγω της έλλειψης ρευστότητας που έχουν οι παραγωγοί έχουμε μείωση στην χρήση πιστοποιημένου σπόρου και μειωμένη βασική λίπανση. Αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα να έχουμε μειωμένες αποδόσεις στην παραγωγή. Πολλοί θα κάνουν μια πρόσθετη λίπανση (άζωτο) τον Φεβρουάριο αλλά αν δεν έχουν κάνει την βασική δεν θα έχουν τις καλές αποδόσεις που θέλουν. Οι τιμές πάντως που δίνει η αγορά στο σκληρό σιτάρι παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα».

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον πάντως προκάλεσε η ανακοίνωση του ΑΣ Φαρσάλων «Ο Ενιπέας», ο οποίος άνοιξε τη νέα περίοδο στα συμβόλαια με τιμές από 24,5 έως 27,5 λεπτά/κιλό, ανάλογα με την πρωτεΐνη. Συγκεκριμένα ανακοίνωσε για σκληρά με ειδικό βάρος 79,5-80 kg/hl, υαλώδη 80% και πρωτεΐνη 12,5% η τιµή συμβολαίου είναι στα 24,5 λεπτά το κιλό. Για καλύτερη ποιότητα σε πρωτεΐνη πάνω από 12,5% αυξάνει κλιμακωτά η τιμή (πριμ ποιότητας). Για περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη 13,5%, έχουμε πριμ 2 λεπτά και η εγγυημένη τιμή παραγωγού ορίζεται στα 26,5 λεπτά. Για πάνω από 14,5% πρωτεΐνη, ο παραγωγός έχει πριμ 1 λεπτό και θα πληρωθεί τουλάχιστον 27,5 λεπτά το κιλό.

Διεθνή παραγωγή σκληρού

Καθώς μπαίνουμε στη νέα χρονιά, οι αγορές σκληρού σιταριού θα αποκτήσουν μια καλύτερη εικόνα για το πώς θα μπορούσε ενδεχομένως να ολοκληρωθεί η φετινή εμπορική περίοδος.

Η ζήτηση παραμένει ο βασικός παράγοντας που θα καθορίσει την πορεία της αγοράς του σκληρού σιταριού το επόμενο διάστημα, εκτιμά στην τελευταία εβδομαδιαία έκθεσή της η Επιτροπή Ανάπτυξης Σιτηρών της επαρχίας Σασκατσουάν του Καναδά.

Η Στατιστική Υπηρεσία του Καναδά εκτίμησε τη συγκομιδή σκληρού σιταριού στον Καναδά σε 7,1 εκατομμύρια τόνους.

Όσον αφορά την ποιότητα του καναδικού σκληρού σιταριού, «η μέση περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη 14,6% σε σύγκριση με 15,3% το προηγούμενο έτος. Το 44,9% του σκληρού σιταριού ταξινομείται στις κατηγορίες 1 ή 2 σε σύγκριση με 73% πέρυσι». Συνολικά το 55,1% του καναδικού σκληρού σιταριού είναι κακής ποιότητας.

Τα αποθέματα σκληρού στον Καναδά είναι υψηλότερα από ό,τι το προηγούμενο έτος και οι εξαγωγές είναι αυξημένες σε σύγκριση με τις προβλέψεις στην αρχή της σεζόν.

Από την άλλη η Τουρκία έχει μετατραπεί σε καθαρό εισαγωγέα σκληρού σιταριού και δεν αναμένεται να επηρεάσει την διεθνή αγορά.

Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εμπόρων Δημητριακών (COCERAL), στην πρώτη της εκτίμηση για τη σοδειά του 2026, προβλέπει ότι η συνολική παραγωγή σκληρού σιταριού στην ΕΕ-27 αναμένεται να ανέλθει στους 7,9 εκατομμύρια τόνους, μειωμένη σε σχέση με το 2025 που κυμάνθηκε στους 8,5 εκατ. τόνους. Όπως επισημαίνει η Ομοσπονδία οι αποδόσεις αναμένεται να μειωθούν από τα εξαιρετικά επίπεδα που παρατηρήθηκαν το 2025, αν και οι βροχές των τελευταίων μηνών έχουν οδηγήσει σε ευνοϊκές συνθήκες υγρασίας του εδάφους, εξασφαλίζοντας καλή ανάπτυξη των καλλιεργειών σε πολλά μέρη της ΕΕ ενόψει του χειμώνα. 

Διεθνείς τιμές σκληρού

Στον Καναδά το σκληρό σιτάρι βλέπει την τιμή FOB στην αγορά του Τορόντο, στις 10 Δεκεμβρίου, να παραμένει σταθερή στα 246 ευρώ ανά τόνο. Στις 15 Δεκεμβρίου, ωστόσο, η τιμή FOB για τα φορτία που αναχωρούν από το Βανκούβερ μέσω του Ειρηνικού Ωκεανού ανέκαμψε κατά 2,14 ευρώ και έφτασε τα 246,56 ευρώ ανά τόνο.

Στις ΗΠΑ, στις 15 Δεκεμβρίου, η τιμή σκληρού FOB - με αναχώρηση από τα λιμάνια των Μεγάλων Λιμνών - αυξήθηκε κατά 2,35 ευρώ στα 255,40 ευρώ ανά τόνο, ενώ το ίδιο προϊόν που αναχώρησε από τον Κόλπο του Τέξας, στις 12 Δεκεμβρίου, έφτασε τα 263,92 ευρώ ανά τόνο, σημειώνοντας αύξηση 6,58 ευρώ. Στο Σικάγο, ο Δείκτης Future Durum Wheat υποχωρεί κατά 0,12%, αφού κέρδισε έδαφος τις προηγούμενες έξι εβδομάδες.

Ο Ευρωπαϊκός Δείκτης Sitagri επίσης υποχωρεί, χάνοντας 0,23%, στις 16 Δεκεμβρίου 2025, έκλεισε στα 265,55 ευρώ ανά τόνο.

Στην Ιταλία, οι τιμές του εγχώριου σκληρού σιταριού στα χρηματιστήρια εμπορευμάτων παρέμειναν σταθερές σε όλες τις αγορές. Το χρηματιστήριο της Foggia έκλεισε στις 17 Δεκεμβρίου 2025 στα 290 ευρώ ανά τόνο, ενώ η Bologna έκλεισε στις 18 Δεκεμβρίου 2025 στα 276 ευρώ ανά τόνο (για καλή ποιότητα fino).

Έξτρα ενίσχυση στον πρωτογενή τομέα, ύψους 160 εκατομμύρια ευρώ, ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, στη Βουλή, στη συζήτηση για την κύρωση του Κρατικού Προϋπολογισμού του 2026.

Όπως ανέφερε το ποσό αυτό βρέθηκε από την εξοικονόμηση πόρων που είχαμε με το νέο τρόπο καταβολής των αγροτικών επιδοτήσεων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ (άρα είναι χρήματα της ΚΑΠ).

Από το κονδύλι αυτό τα 80 εκατομμύρια θα πάνε στους κτηνοτρόφους και υπόλοιπα 80 εκατομμύρια θα πάνε στους σιτοπαραγωγούς και στους βαμβακοπαραγωγούς, οι οποίοι όπως είπε αυτή τη στιγμή δοκιμάζονται από χαμηλές τιμές.

Επίσης ανέφερε ότι σε συνεργασία με την ΑΑΔΕ αναζητεί ψηφιακό τρόπο για να μπορεί να επιστρέφει ουσιαστικά ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) την ώρα που μπαίνει το πετρέλαιο στο τρακτέρ, με τρόπο όμως που θα εξασφαλίζει απόλυτη διαφάνεια.

Ακόμη έκανε πρόσκληση στα κόμματα της αντιπολίτευσης για σύσταση μίας διακομματικής επιτροπής, με διακομματικό προεδρείο, για να εξετάσουν τα προβλήματα του πρωτογενή τομέα και να συμφωνήσουν στις απαραίτητες αλλαγές που θα δεσμεύουν και τις επόμενες κυβερνήσεις.

Ειδικότερα στην ομιλία του ο πρωθυπουργός αναφερόμενος στον αγροτικό τομέα δήλωσε τα εξής:

Μία τέτοια μεταρρύθμιση προωθείται τώρα και στον πρωτογενή τομέα, όπου είναι αλήθεια ότι εδώ και 40 χρόνια οι ευθύνες βαραίνουν όλο το πολιτικό σύστημα, τουλάχιστον όλους όσοι κυβέρνησαν, τα κόμματα που κυβέρνησαν, ανάμεσά τους προφανώς και το δικό μας, τα κόμματα που πέρασαν και από την αντιπολίτευση, που και αυτά πλειοδότησαν συνένοχα στο λάθος, αλλά και ένα μέρος των ίδιων των αγροτών οι οποίοι, ας το παραδεχτούμε, είτε αδράνησαν, είτε συμβιβάστηκαν, είτε βολεύτηκαν μέσα σε ένα «άρρωστο» σύστημα.

Με αιχμή κάποιες προκλητικές εκτροπές αυτή η «φούσκα» έσκασε και, έχοντας εξαντλήσει η κυβέρνηση τα περιθώρια, θέλησε να κόψει τον γόρδιο δεσμό. Οι έλεγχοι ήδη οδηγούν στη Δικαιοσύνη, όπως βλέπετε, πολλές ανοιχτές υποθέσεις. Ενώ, με τη συνεργασία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αποφασίσαμε να πιάσουμε το νήμα από την αρχή, να εντοπιστούν οι παράνομοι, να αποκατασταθεί επιτέλους μία διαφανής διαδικασία που θα αξιοποιεί δίκαια και σωστά τα ευρωπαϊκά κονδύλια.

Αργήσαμε; Αργήσαμε. Αλλά αυτό δεν σημαίνει πως δεν πρέπει να δράσουμε έστω και τώρα.
Ευθυνόμαστε; Πρώτος εγώ το έχω πει. Αλλά μεγαλύτερος υπεύθυνος είναι αυτός ο οποίος αρνείται να αλλάξει ένα καθεστώς το οποίο είναι αποδεδειγμένα σάπιο.
Γι’ αυτό και εκείνο που έχει σημασία δεν είναι να αναμασάμε ερωτήματα που όλοι, κ. Ανδρουλάκη, τα ήξεραν στα κόμματα και στα χωριά χωρίς να τολμούν να απαντήσουν, όσο να δίνουμε λύσεις.

Η δική μας λύση, λοιπόν, είναι μια τολμηρή εξυγίανση και μεταρρύθμιση του ΟΠΕΚΕΠΕ, με την ενσωμάτωση του στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Και μέσα σε αυτή την ιδιαίτερη συγκυρία ξέσπασαν αγροτικές κινητοποιήσεις, με αποκλεισμούς δρόμων, λιμανιών, αεροδρομίων. Θα έλεγα με μια διάθεση, τουλάχιστον μέχρι χθες, για έλλειψη διαλόγου.

Θέλω να θυμίσω ότι και στο παρελθόν όλες οι κυβερνήσεις διαχειρίστηκαν αγροτικές κινητοποιήσεις. Και εμείς είχαμε αγροτικές κινητοποιήσεις πριν από δύο χρόνια. Καθίσαμε στο ίδιο τραπέζι, δώσαμε λύσεις σε μια σειρά από σημαντικά προβλήματα, όπως το κόστος παραγωγής και η επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, η μείωση του ΦΠΑ στις ζωοτροφές, στα λιπάσματα, στα αγροτικά μηχανήματα. Όλα αυτά είναι λίγο-πολύ γνωστά.

Και ναι, γνωρίζαμε από την πρώτη στιγμή ότι η μετάπτωση εν κινήσει του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ θα σήμαινε και κάποιες μικρές καθυστερήσεις στις καταβολές των αποζημιώσεων. Αλλά θέλω να θυμίσω ότι οι δηλώσεις ΟΣΔΕ έκλεισαν στις 20 Οκτωβρίου και οι πρώτες πληρωμές άρχισαν τον Νοέμβριο. Έγινε μια τιτάνια προσπάθεια, την οποία θέλω να αναγνωρίσω, και από τα δυο συναρμόδια Υπουργεία και από τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης, για να μπορέσουν τελικά να γίνουν οι πληρωμές.

Και πόσες θα είναι οι πληρωμές, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, στο τέλος της χρονιάς; 3,8 δισεκατομμύρια το 2025 έναντι 3,2 δισεκατομμυρίων το 2024.

Αλλά το σημαντικότερο δεν είναι αυτό. Το σημαντικότερο είναι ότι το σύστημα των πληρωμών εκσυγχρονίζεται οριστικά. Όπως ανέφερε και ο κ. Αντιπρόεδρος, η κυβέρνηση έχει έτοιμο ένα πλαίσιο το οποίο αντιμετωπίζει δικαιολογημένα αιτήματα του πρωτογενούς τομέα.

Σε συνεννόηση με τη ΔΕΗ όσο το δυνατόν καλύτερες τιμές στο ηλεκτρικό ρεύμα.

Σε συνεννόηση με την ΑΑΔΕ έναν ψηφιακό τρόπο για να μπορεί να επιστρέφει ουσιαστικά ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης την ώρα που μπαίνει το πετρέλαιο, με τρόπο όμως που θα εξασφαλίζει απόλυτη διαφάνεια. Γιατί δεν φαντάζομαι ότι υπάρχουν κάποιοι σε αυτή την αίθουσα που να φαντάζονται ότι δεν μπορεί το σύστημα αυτό να τύχει κατάχρησης.

Αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι ο νέος αυτός τρόπος καταβολής των επιδοτήσεων οδήγησε σε εξοικονόμηση πόρων. Πόση εξοικονόμηση πόρων; Τώρα τη γνωρίζουμε πια. Σίγουρα 160 εκατομμύρια ευρώ, τα οποία δεν δόθηκαν σε αυτούς που πολύ απλά δεν τα δικαιούνται. Αυτά τα χρήματα, λοιπόν, 80 εκατομμύρια, θα πάνε στους κτηνοτρόφους και 80 εκατομμύρια θα πάνε στους σιτοπαραγωγούς και στους βαμβακοπαραγωγούς, οι οποίοι αυτή τη στιγμή δοκιμάζονται από χαμηλές τιμές.

Αυτό, όμως -επειδή θα έχουμε και τη συζήτηση μεθαύριο στην Εθνική Αντιπροσωπεία-, το οποίο δεν πρόκειται να συζητηθεί, είναι η μετάβαση του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ. Γιατί αυτό αποτελεί την «καρδιά» της μεταρρύθμισης και το πρώτο βήμα για τον εκσυγχρονισμό και την απελευθέρωση του αγροτικού κόσμου από τα δεσμά ενός κακού παρελθόντος, ώστε τα κοινοτικά κονδύλια να ενισχύουν πράγματι την εθνική παραγωγή και τελικά, όπως αποδεικνύουμε ότι μπορούμε να κάνουμε στην πράξη, οι έντιμοι επαγγελματίες παραγωγοί να εισπράττουν τελικά μεγαλύτερα ποσά.

Καταλαβαίνω ότι αυτή η τολμηρή απόφαση ξεβόλεψε αρκετούς που είχαν μάθει να δρουν εκμεταλλευόμενοι πολλά κενά και δυσλειτουργίες του παλιού συστήματος. Είναι, όμως, καιρός -απευθύνομαι ειδικά σε εσάς, κ. Ανδρουλάκη- να ανατραπεί αυτή η διακομματική παθογένεια των τελευταίων 40 ετών. Διότι, εν πάση περιπτώσει, αν δύο κόμματα έχουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης σε αυτή την κατάσταση είναι το δικό μας και το δικό σας, διότι κανείς δεν ξεχνάει τη δική σας «συνεισφορά» στους αγροτικούς συνεταιρισμούς και τον τρόπο με τον οποίο και εσείς διαχειριστήκατε τις αγροτικές επιδοτήσεις.

Εδώ βέβαια, τα κόμματα, είναι λίγο αντιφατική η στάση σας. Από τη μία καταγγέλλετε τον προβληματικό ΟΠΕΚΕΠΕ και από την άλλη όταν πάει αυτός να αλλάξει αρνείστε να συμμετέχετε σε αυτή την προσπάθεια.
Γι’ αυτό, λοιπόν, τα πράγματα είναι πολύ απλά: την Πέμπτη η Νέα Δημοκρατία θα ζητήσει ονομαστική ψηφοφορία για τη μεταρρύθμιση αυτή και να δούμε, κ. Ανδρουλάκη, πώς θα τοποθετηθείτε, με την ψήφο σας αυτή τη φορά.

Από πλευράς Νέας Δημοκρατίας, να το ξεκαθαρίσω, εγώ δεν πρόκειται να απολογηθώ ποτέ για καμία παρανομία κανενός καιροσκόπου και το ίδιο ζητώ και από τα άλλα κόμματα. Γιατί γνωρίζετε πολύ καλά ότι τα «παράσιτα» πάντα αναζητούν την ευκαιρία να προσκολληθούν σε οργανισμούς εξουσίας. Κυρίως, όμως, σας ζητώ να ξαναδούμε εξ αρχής, μαζί με τους αγρότες, τον γενικότερο προσανατολισμό του πρωτογενή τομέα. Έχουμε κάνει πολλά για τους αγρότες, μπορούμε να κάνουμε περισσότερα.

Απευθύνω, λοιπόν, πρόσκληση στα κόμματα της αντιπολίτευσης: τέσσερις μήνες, μία διακομματική επιτροπή με διακομματικό προεδρείο, να εξετάσουμε τα προβλήματα του πρωτογενή τομέα και ελάτε να συμφωνήσουμε στις απαραίτητες αλλαγές που θα δεσμεύουν και τις επόμενες κυβερνήσεις.

Να δούμε τα προβλήματα στην παραγωγή, στη διαχείριση των προϊόντων, να δούμε λύσεις. Γιατί δεν μπορούμε να εκπαιδεύσουμε τους αγρότες μας; Γιατί η παραγωγικότητά μας είναι τόσο χαμηλή; Θέλετε να συμμετέχετε; Ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν. Διακομματική επιτροπή, διακομματικό προεδρείο. Να δούμε πώς μπορούμε να δημιουργήσουμε πραγματική υπεραξία.

Κύριοι συνάδελφοι, η Ελλάδα δεν πρόκειται να ταυτίζεται με έναν τόπο τον οποίο τον σκιάζουν σκοτεινές εξαιρέσεις και βαρίδια του παρελθόντος. Είμαστε μια αισιόδοξη χώρα, είμαστε βασισμένοι στις εμπειρίες του 2025, θα ταξιδέψουμε στο 2027. Έχουμε σχέδιο για την Ελλάδα του 2030.
Με ένα σχέδιο ανά μήνα, το οποίο περιέγραψα, το 2026, το οποίο θα διατηρεί την ανάπτυξη στην οικονομία, θα στηρίζει την κοινωνία απέναντι στα αυξημένα καθημερινά έξοδα, ιδίως όμως θα στηρίζει την οικογένεια και τη μεσαία τάξη, τη νέα γενιά και την ελληνική περιφέρεια.

Με πολιτική απόφαση είναι εφικτό ένα πρόγραμμα ad hoc για αποζημιώσεις σε παραγωγούς σιτηρών, για την απώλεια παραγωγής του 2024, συνολικού ύψους 77 εκ. ευρώ.

Αυτό αναφέρει ο ΕΛΓΑ στην απάντηση που έδωσε στο υπόμνημα των δημάρχων του νομού Σερρών - με επικεφαλής τον δήμαρχο Αμφίπολης - που κατάθεσαν για αίτημα ένταξης των χειμερινών σιτηρών, για το έτος 2024, σε πρόγραμμα Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων (ΚΟΕ) ή σε ενισχύσεις de minimis.

«Δύναται οι εν λόγω ζημιές να ενταχθούν σε ειδικό πρόγραμμα ad hoc, προς έγκριση του προϋπολογισμού του, από το Υπουργείο Οικονομικών, με σχετική έκδοση ανάληψης υποχρέωσης, δεδομένου ότι οι κρατικές ενισχύσεις, έχουν ενταχθεί στις δράσεις που παρακολουθούνται αυτοτελώς από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους (ΓΛΚ)», επισημαίνει ο ΕΛΓΑ.

Μετά την απάντηση του ΕΛΓΑ οι δήμαρχοι του νομού Σερρών ενημέρωσαν του βουλευτές όλων των κομμάτων των περιφερειών, που καλλιεργούνται σιτηρά, με σκοπό να πιέσουν με την σειρά τους την κυβέρνηση.

Το θέμα αφορά τις περιφέρεις που έχουμε καλλιέργεια χειμερινών σιτηρών που είναι: Ανατ. Μακεδονίας & Θράκης, Δυτική Μακεδονίας, Θεσσαλίας, Κεντρικής Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Ηπείρου.

Η απάντηση του ΕΛΓΑ αναφέρει τα εξής:

Σε απάντηση στο προαναφερόμενο σχετικό αίτημα, το οποίο μας διαβιβάστηκε από το Γραφείο Προέδρου (αριθ. πρωτ. εισερχομένου Προέδρου 539/11.07.2025) και αφορά ζημιές που υπέστησαν οι καλλιέργειες των χειμερινών σιτηρών στην Επικράτεια λόγω της παρατεταμένης ανομβρίας, όσον αφορά στις αρμοδιότητες του Οργανισμού μας, σας γνωρίζουμε ότι:

Οι μειωμένες παραγωγές της καλλιέργειας των χειμερινών σιτηρών, λόγω της παρατεταμένης ανομβρίας και άλλων δυσμενών καιρικών συνθηκών δεν μπορούν να καλυφθούν ασφαλιστικά από τον ΕΛ.Γ.Α..

Οι προαναφερόμενες ζημιές δύναται, υπό προϋποθέσεις, να ενταχθούν σε πρόγραμμα κρατικών οικονομικών ενισχύσεων, για την αντιστάθμιση ζημιών στη γεωργία, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Ειδικότερα θα πρέπει:

i. να τεκμηριώνεται με μελέτη Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής ότι η ζημιά οφείλεται σε συγκεκριμένη δυσμενή καιρική συνθήκη

ii. τα επίσημα μετεωρολογικά στοιχεία να επιβεβαιώνουν το χαρακτηρισμό της καιρικής συνθήκης ως ακραίας (σε σχέση με μία ιστορική περίοδο αναφοράς) και 

iii. η παραγωγή του έτους ζημιάς να έχει ζημιωθεί κατ’ είδος σε επίπεδο Νομού/ΠΕ σε ποσοστό 30% και πάνω, σε σχέση με τη μέση απόδοση της καλλιέργειας τα προηγούμενα τρία έτη, με βάση τα επίσημα στατιστικά στοιχεία της χώρας.

Ο ΕΛΓΑ και συγκεκριμένα τα αρμόδια Υποκαταστήματα που παρακολουθούν την εξέλιξη της πορείας των καλλιεργειών, στα πρακτικά των Περιφερειακών Επιτροπών, διαπίστωσαν απώλεια παραγωγής στις καλλιέργειες χειμερινών σιτηρών το έτος 2024 και αιτήθηκαν την ένταξη των ζημιών ως επιλέξιμες στο πρόγραμμα Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων για την αντιστάθμιση ζημιών στη γεωργία, έτους 2024 (Ετήσιο 2024).

Μετά την συγκέντρωση των σχετικών αιτημάτων  σε επίπεδο χώρας καθώς και του προϋπολογισμού της κάλυψης της απώλειας παραγωγής των χειμερινών σιτηρών, ο οποίος ανέρχεται σε 77.000.000 €, η Κεντρική Συντονιστική Επιτροπή του ΕΛΓΑ αφού εξέτασε κατά πόσο τηρούνται τα προαναφερόμενα δεν δύναται να προτείνει  ως επιλέξιμη για το έτος 2024 την απώλεια παραγωγής της καλλιέργειας  των χειμερινών σιτηρών, επειδή το σύνολο της δαπάνης για τα αμέσως επόμενα χρόνια ξεπερνά τα όρια της δαπάνης των 16.000.000 € κατά έτος του εγκεκριμένου Κανονισμού Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων.

Δύναται οι εν λόγω ζημιές να ενταχθούν σε ειδικό πρόγραμμα ad hoc, προς έγκριση του προϋπολογισμού του, από το Υπουργείο Οικονομικών, με σχετική έκδοση ανάληψης υποχρέωσης, δεδομένου ότι οι κρατικές ενισχύσεις, έχουν ενταχθεί στις δράσεις που παρακολουθούνται αυτοτελώς από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους (ΓΛΚ).

Με πρωτοβουλία 12 Ευρωβουλευτών του Σοσιαλιστικού Κόμματος από τις χώρες του νότου, με επικεφαλείς του Ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ κ.κ. Γιάννη Μανιάτη, Σάκη Αρναούτογλου και Νίκου Παπανδρέου, πραγματοποιήθηκε παρέμβαση για την υπεράσπιση των 4.000 Ελλήνων μικροκαλλιεργητών και δεκάδων χιλιάδων Ευρωπαίων παραγωγών ρυζιού.

Όπως τονίζουν στην επιστολή τους, η υπό αναθεώρηση ευρωπαϊκή νομοθεσία δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του Ευρωπαϊκού πρωτογενούς τομέα. Οι αθρόες και σε μεγάλο βαθμό αφορολόγητες εισαγωγές ρυζιού από τρίτες χώρες υπονομεύουν ευθέως την ανταγωνιστικότητα των παραγωγών της ΕΕ και απειλούν να μετατρέψουν το ρύζι του ευρωπαϊκού Νότου σε μη βιώσιμη καλλιέργεια.

Με βάση τα παραπάνω, οι Ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ κινητοποίησαν τις Σοσιαλιστικές Κοινοβουλευτικές Ομάδες Ιταλίας, Ισπανίας και Πορτογαλίας, με αποτέλεσμα την κοινή επιστολή προς τη διαπραγματευτική ομάδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου την Παρασκευή, 28 Νοεμβρίου. Στην επιστολή τους, οι Σοσιαλιστές Ευρωβουλευτές υπογράμμιζαν ότι οι ευρωπαίοι παραγωγοί βρίσκονται «στο χείλος του γκρεμού».

Η συνεχώς αυξανόμενη εισροή αφορολόγητου ρυζιού από τρίτες χώρες έχει ήδη οδηγήσει καλλιεργητές σε εγκατάλειψη της παραγωγής, απειλώντας έναν ολόκληρο αγροτικό κλάδο ζωτικής σημασίας για την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρώπης.

Παρά τις προειδοποιήσεις, η τελική συμφωνία μεταξύ Συμβουλίου και Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αγνόησε τις ανάγκες και τα αιτήματα των παραγωγών της Ευρώπης. Το κείμενο που εγκρίθηκε αφήνει το ευρωπαϊκό ρύζι απροστάτευτο απέναντι σε ιστορικά υψηλές εισαγωγές, ακυρώνοντας στην πράξη τις αρχές της δίκαιης ανταγωνιστικότητας και θέτοντας σε κίνδυνο χιλιάδες οικογένειες παραγωγών στον ευρωπαϊκό Νότο.

«Είναι καθήκον μας η προστασία των ευρωπαίων παραγωγών ρυζιού, ενός τομέα που εγγυάται τόσο την εθνική, όσο και την ευρωπαϊκή επισιτιστική ασφάλεια» δηλώνουν οι Ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ και υπογραμμίζουν «Σε αυτή την κρίσιμη μάχη για τον αγροτικό τομέα του ευρωπαϊκού Νότου, ενώνουμε δυνάμεις, των Ευρωβουλευτών του Νότου και όχι μόνο, ώστε να διασφαλίσουμε το μέλλον της παραγωγής μας και την αξιοπρέπεια των γεωργών μας.»

Τέλος, η αντιπροσωπία του ΠΑΣΟΚ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τονίζει: «Καταδικάζουμε την συμφωνία μεταξύ Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, μια συμφωνία που αφήνει ανεπανόρθωτα εκτεθειμένους τους ευρωπαίους παραγωγούς ρυζιού».

Διαβάστε την επιστολή των Ευρωβουλευτών στα αγγλικά