Οι επιπτώσεις στην ελληνική αγροτική παραγωγή από την εμπορική συμφωνία μεταξύ ΕΕ και Mercosur

Η ειδική πλειοψηφία κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης έδωσε το πράσινο φως για την υπογραφή της εμπορικής συμφωνίας με τις χώρες της Mercosur.

Η Γαλλία, η Πολωνία, η Αυστρία, η Ιρλανδία και η Ουγγαρία εξέφρασαν την αντίθεσή τους, ενώ το Βέλγιο απείχε.

Σύμφωνα με διπλωμάτες της ΕΕ, έγκριση έλαβαν και οι πρόσθετες εγγυήσεις για την αγορά γεωργικών προϊόντων, οι οποίες θα τεθούν σε ισχύ σε περίπτωση υπερβολικής αύξησης των εισαγωγών από τη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη.

Μετά από αυτό η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόκειται να ταξιδέψει, στην Παραγουάη, την επόμενη εβδομάδα για την υπογραφή της συμφωνίας.

Μετά την υπογραφή της συμφωνίας από την von der Leyen και τους ομολόγους της από την Mercosur, το κείμενο θα ψηφιστεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η συμφωνία ΕΕ-Mercosur βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και 25 χρόνια και έχει περάσει από βασανιστικές διαπραγματεύσεις.

Ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας, σε δημερινές δηλώσεις του αναφέρθηκε και στη συμφωνία Mercosur, τονίζοντας ότι πρόκειται για μια σύνθετη συμφωνία, με στοιχεία που οφείλουν να εξετάζονται με προσοχή και χωρίς απλουστεύσεις.

«Πρέπει πρώτα να γίνουν γνωστά τα δεδομένα, γιατί ο καθένας μπορεί να διαμορφώνει άποψη, αλλά δεν μπορεί να το κάνει χωρίς να ξέρει τι ακριβώς συζητείται», σημείωσε, υπενθυμίζοντας ότι το πλαίσιο της συμφωνίας δεν τέθηκε σήμερα, αλλά «υπάρχει από το 2019».

Επισήμανε ότι  η ελληνική πλευρά επιδιώκει την ενσωμάτωση σαφών ασφαλιστικών δικλείδων, με βασική τη ρήτρα αμοιβαιότητας, ώστε «τα προϊόντα που εισάγονται να καλλιεργούνται με τους ίδιους κανόνες ασφάλειας που ισχύουν στην Ευρώπη».

Παράλληλα, τόνισε ότι προβλέπονται μηχανισμοί προστασίας της αγοράς, επισημαίνοντας ότι «αν οι τιμές πέσουν κάτω από συγκεκριμένα όρια - περίπου στο 8% - θα ενεργοποιούνται δασμοί», ώστε να προστατεύονται τα ευρωπαϊκά αγροτικά προϊόντα.

«Πακέτο» παροχών προς τους αγρότες ανακοίνωσε η Κομισιόν, χθες Τετάρτη (7/1), στις Βρυξέλλες, στην έκτακτη συνάντηση των Υπουργών Γεωργίας, Εμπορίου και Υγείας της ΕΕ, προκειμένου κράτη μέλη να στηρίξουν τη συμφωνία με τις χώρες της Mercosur.

Παρόλο που δεν πρόκειται για την κινητοποίηση νέων κεφαλαίων, οι βασικές χώρες που διαφωνούν με τη συμφωνία, φάνηκε να ικανοποιούνται, χωρίς να είναι σαφές αν την Παρασκευή (9/1) θα υπάρξει η απαραίτητη ενισχυμένη πλειοψηφία για τη στήριξη της συμφωνίας.

Οι Ευρωπαίοι υπουργοί συμφώνησαν ότι η γεωργία είναι ζωτικής σημασίας για την ευρωπαϊκή κυριαρχία και ότι ο αγροδιατροφικός τομέας της Ε.Ε. είναι το κλειδί για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα μέσω εκατομμυρίων θέσεων εργασίας και προστιθέμενης αξίας, προέβησαν σε απολογισμό των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι αγρότες και ο αγροδιατροφικός τομέας και αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με τις προσδοκίες τους για το 2026.

Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στις ανησυχίες που προκύπτουν από την αυξημένη αβεβαιότητα στις παγκόσμιες αγορές, καθώς και στην ανάγκη διατήρησης μιας ισχυρής ανταγωνιστικής θέσης των Ευρωπαίων αγροτών.

Το πακέτο περιλάμβανε βελτίωση της διαθεσιμότητας και μείωση των τιμών στα λιπάσματα, με στόχο την ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής και μείωση των εξαρτήσεων.

Όπως ανέφερε η Κομισιόν, αν και οι τιμές των λιπασμάτων έχουν σταθεροποιηθεί, παραμένουν περίπου 60% υψηλότερες από ό,τι το 2020.

Κεντρικό στοιχείο του πακέτου αποτελεί η αναστολή των δασμών σε ουρία και αμμωνία – βασικά λιπάσματα με ισχύοντες δασμούς 5,5% έως 6,5%. Το μέτρο θα τεθεί σε ισχύ εντός του 2026, ως αντιστάθμισμα στην αύξηση τιμών που συνδέεται με τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), ο οποίος εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου.

Επίσης η Επιτροπή έχει συμπεριλάβει στην σχετική απόφαση μια εξαίρεση (άρθρο 27α) που επιτρέπει την παρακολούθηση του αντίκτυπου του CBAM στην αγορά λιπασμάτων και επιτρέπει την προσωρινή αναστολή της εφαρμογής του σε περίπτωση σημαντικής αύξησης των τιμών.

Ακόμη η Επιτροπή τόνισε ότι θα συνεχίσει να παρακολουθεί προσεκτικά την τιμή των λιπασμάτων, ιδίως μέσω του Παρατηρητηρίου της Αγοράς Λιπασμάτων.

Ταυτόχρονα, η Επιτροπή ανέφερε ότι θα συνεχίσει να εργάζεται για τη μείωση του κόστους των λιπασμάτων μέσω εμπορικών συμφωνιών, συμπεριλαμβανομένης της Mercosur.

Να θυμίσουμε ότι η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρότεινε, την Τρίτη (6/1), στα κράτη μέλη της ΕΕ να επωφεληθούν από την έγκαιρη πρόσβαση σε ορισμένα γεωργικά κονδύλια από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034, σε μια προσπάθεια να υποστηρίξει τους αγρότες ενόψει της εμπορικής συμφωνίας με τη Mercosur.

«Για να διασφαλιστεί ότι από το 2028 θα είναι διαθέσιμοι πρόσθετοι πόροι για την κάλυψη των αναγκών των αγροτών και των αγροτικών κοινοτήτων, προτείνω τα κράτη μέλη να έχουν πρόσβαση, κατά την υποβολή του αρχικού τους σχεδίου, σε έως και τα δύο τρίτα του ποσού που είναι κανονικά διαθέσιμο στην ενδιάμεση αξιολόγηση», δήλωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σε επιστολή της προς τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. «Αυτό αντιπροσωπεύει περίπου 45 δισεκατομμύρια ευρώ που μπορούν να κινητοποιηθούν άμεσα για την υποστήριξη των αγροτών», πρόσθεσε.

Ακόμη δήλωσε ότι ο αγροδιατροφικός τομέας θα επωφεληθεί επίσης από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας και το πρόγραμμα Έρευνας, μέσω του «παραθύρου» που είναι αφιερωμένο στη βιοτεχνολογία και τη βιοοικονομία στη γεωργία, το οποίο προτείνεται να ανέλθει συνολικά στα 40 δισεκατομμύρια ευρώ.

Επιπλέον, η Επιτροπή πρότεινε ένα Δίκτιο Ασφαλείας, ύψους 6,3 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο ουσιαστικά διπλασιάζει το τρέχον αποθεματικό κρίσης και θα προστατεύσει τους αγρότες από τον αντίκτυπο μιας πιθανής κρίσης της αγοράς λόγω της εμπορικής συμφωνίας.

Αναφορά στην εμπορική συμφωνία ΕΕ-Mercosur έκανε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας, στην συνέντευξη τύπου, που έδωσε στο ΥπΑΑΤ, την Τετάρτη (7/1).

Όπως σημείωσε ο υπουργός υπήρξε ένα πολιτικό πλαίσιο της συμφωνίας το 2019 επί κυβερνήσεως ΣΥΡΙΖΑ.

Όπως ανέφερε η εμπορική συμφωνία είναι προς την σωστή κατεύθυνση, μιας και οι ελληνικές εξαγωγές σε αυτές τις χώρες της Λατινικής Αμερικής φτάνουν μόλις στα 34 εκατ. ευρώ.

Πρόσθεσε δε ότι με την συμφωνία τα 21 ελληνικά προϊόντα ΠΟΠ, όπως φέτα, ελαιόλαδο, κρόκος Κοζάνης, μαστίχα Χίου κ.α., θα προστατεύονται από απομιμήσεις, δίνοντας έτσι την ευκαιρία για πώλησή τους σε υψηλότερες τιμές.

Διεκδικούμε σαν χώρα ρήτρες ασφάλισης αλλά και εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού, τόνισε ο υπουργός.

Ο κ. Τσιάρας πρόσθεσε ότι όταν οι ρήτρες ασφάλισης συζητήθηκαν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο οι μόνοι Έλληνες Ευρωβουλευτές που ψήφισαν ήταν της ΝΔ.

Ακόμη τόνισε πως η ελληνική κυβέρνηση διεκδικεί μεταξύ άλλων αυστηρή εφαρμογή των κανόνων και συνεχούς παρακολούθησης των επιπτώσεων στην ευρωπαϊκή παραγωγή αλλά και ανακατεύθυνση πρόσθετων πόρων για την ΚΑΠ εντός του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου και του Unity Safety Net για τις διαταραχές στην αγορά αγροτικών προϊόντων.

Οι φορείς των λαϊκών αγορών, από σήμερα Τετάρτη, 7 Ιανουαρίου, προχωρούν σε πανελλαδική απεργία επ’ αόριστον.

Την απόφαση συνυπογράφουν η Συνομοσπονδία Λαϊκών Αγορών Ελλάδας, η Παναττική Ομοσπονδία Σωματείων Πωλητών Λαϊκών Αγορών, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Παραγωγών Πωλητών Λαϊκών Αγορών, η Ομοσπονδία Περιφερειακών Λαϊκών Αγορών Αττικής, καθώς και οι ομοσπονδίες επαγγελματιών και παραγωγών πωλητών σε όλη τη χώρα.

Με συγκέντρωση στα υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Ανάπτυξης αρχίζουν σήμερα τις κινητοποιήσεις τους οι παραγωγοί και οι πωλητές λαϊκών αγορών, διαμαρτυρόμενοι για το αυξημένο κόστος λειτουργίας, τη φορολογική επιβάρυνση και το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.

Τις επόμενες μέρες θα υπάρξουν συμβολικοί αποκλεισμοί και των κεντρικών λαχαναγορών. Στα βασικά αιτήματα περιλαμβάνονται η αντιμετώπιση της ακρίβειας, η μείωση του κόστους παραγωγής για τους αγρότες, η κατάργηση του τεκμαρτού τρόπου φορολόγησης, η απόσυρση της πρόσθετης φορολόγησης 10%, καθώς και αλλαγές στο ηλεκτρονικό δελτίο αποστολής και στον νόμο 4849/2021, που χαρακτηρίζεται ανεφάρμοστος.

Σε ανακοίνωσή της, η Συνομοσπονδία κάνει λόγο για «μονόδρομο», σημειώνοντας ότι, παρότι παραγωγοί και αυτοαπασχολούμενοι αγρότες διαθέτουν τα προϊόντα τους σε χαμηλές τιμές, οι πολιτικές που εφαρμόζονται επιβαρύνουν το κόστος σε όλα τα στάδια της διακίνησης. Παράλληλα, δηλώνει τη στήριξή της στους αγρότες και στις αγροτικές κινητοποιήσεις.

«Η πανελλαδική απεργία επ’ αόριστον αποτελεί μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση», υπογραμμίζεται στην ανακοίνωση, με τους εκπροσώπους των λαϊκών αγορών να τονίζουν ότι στηρίζουν τα νοικοκυριά, τους αγρότες και τους καταναλωτές και πως δεν θα επιτρέψουν, όπως αναφέρουν, να μετατραπούν σε θύμα πολιτικών που οδηγούν στην ακρίβεια, στη συγκέντρωση της αγοράς και στην απαξίωση του πρωτογενούς τομέα. «Οι λαϊκές αγορές είναι και θα παραμείνουν πρώτα λαϊκές και μετά αγορές», καταλήγουν.

Το πρόγραμμα των απεργιακών κινητοποιήσεων

Τριήμερο πρόγραμμα απεργιακών κινητοποιήσεων ανακοίνωσε η Παναττική Ομοσπονδία Σωματείων Πωλητών Λαϊκών Αγορών (ΠΟΣΠΛΑ), στο πλαίσιο της επ’ αόριστον απεργίας στις λαϊκές αγορές που ξεκινάει στις 7 Ιανουαρίου.

Σύμφωνα με ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το πρόγραμμα των κινητοποιήσεων ξεκινά την Τετάρτη, 7 Ιανουαρίου, με συγκέντρωση στην Πλατεία Συντάγματος στις 09:30 και πορεία προς το υπουργείο Οικονομικών στην οδό Νίκης.

Την Πέμπτη, 8 Ιανουαρίου, έχει προγραμματιστεί συγκέντρωση στην κεντρική πύλη της Λαχαναγοράς στον Ρέντη, στις 08:00, ενώ την Παρασκευή 9 Ιανουαρίου θα πραγματοποιηθεί μηχανοκίνητη πορεία με σημείο συγκέντρωσης Κηφισού και Λένορμαν (στον παράδρομο στην Παναγίτσα) και προορισμό τα διόδια Αφιδνών.

Οι αγρότες στα μπλόκα ως ήταν αναμενόμενο σκλήρυναν τη στάση τους, καθώς η αίσθηση που έχουν είναι ότι η κυβέρνηση θέλει να τους βάλει στη λογική του διαλόγου για το διάλογο.

Την κλιμάκωση των κινητοποιήσεων τους μετά τα Θεοφάνεια, για ένα σαρανταοκτάωρο, σε πρώτη φάση, αποφάσισαν οι εκπρόσωποι των αγροτών.

Το νέο από την συνάντηση στα Μάλγαρα είναι ότι τώρα βάζουν μπροστά την συνθήκη της ΕΕ με Mercosur, όπως κάνουν και άλλοι αγρότες στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Όπως δήλωσε ο αγροτοσυνδικαλιστής Κώστας Ανεστίδης, από το μπλόκο των Μαλγάρων, «το μήνυμα είναι ένα. Όχι στη Mercosur. Βγήκε μέσα από όλους, μέσα από την αίθουσα, από εκατοντάδες στόματα. Θέτουμε τον πρωθυπουργό προ των ευθυνών του. Δεν πρέπει να πάει να υπογράψει την Mercosur. Θα έχει να απολογηθεί απέναντι σε όλη την κοινωνία».

Από την πλευρά του ο Δημήτρης Μόσχος, πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας (ΣΕΚ), αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «το πρόβλημα με την συμφωνία της ΕΕ με την Mercosur στην συνάντηση στα Μάλγαρα μπήκε πιο δυναμικά. Αν περάσει αυτή η συμφωνία πολλά θα αλλάξουν στις καλλιέργειες αλλά και στην κτηνοτροφία της Ευρώπης γιατί πρόκειται για μια καταστροφική συμφωνία. Το κλίμα πάντως ήταν ενωτικό από όλα τα μπλόκα που συμμετείχαν στα Μάλγαρα και η διάθεση ήταν να συνεχιστεί ο αγώνας». 

Θυμίζουμε ότι οι αγρότες από την Γαλλία, το Βέλγιο αλλά και άλλες ευρωπαϊκές χώρες ζητούν να μην υπογραφεί η εμπορική συμφωνία της ΕΕ με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής.

Στη Γαλλία οι αγροτικές διαμαρτυρίες κατά της συγκεκριμένης συμφωνίας είναι έντονες τις τελευταίες ημέρες. Από την πλευρά της η γαλλική κυβέρνηση παραδέχεται το δίκαιο των αγροτών και ανακοίνωσε ότι τα τα φρούτα, όπως τα εσπεριδοειδή, τα σταφύλια και τα μήλα από τη Νότια Αμερική που περιέχουν υπολείμματα απαγορευμένων ουσιών δεν θα επιτρέπεται να εισάγονται στη Γαλλία. Όπως δήλωσε ο Γάλλος Πρωθυπουργός, Σεμπαστιέν Λεκορντί, θα εκδοθεί τις επόμενες ημέρες διάταγμα για την αναστολή εισαγωγής προϊόντων που περιέχουν υπολείμματα φυτοφαρμάκων, αναγνωρίζοντας στην ουσία το δίκαιο αίτημα των αγροτών. 

Όσον αφορά το αφορολόγητο πετρέλαιο στην αντλία, ο κ. Μόσχος ανέφερε στον ΑγροΤύπο ότι «το συγκεκριμένο μέτρο θα μπορούσε να το πάρει άμεσα η κυβέρνηση αν ήθελε. Όμως υπάρχει κάτι σημαντικό που ζητάνε οι αγρότες. Το αγροτικό πετρέλαιο στην αντλία να είναι αφορολόγητο (τράνζιτ) και όχι με μειωμένο ΕΦΚ».

Ο κ. Θανάσης Κελμάγερ, πρόεδρος του Αγροτικού Ανθοκομικού Συνεταιρισμού Αθηνών, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι «η συμφωνία με την Mercosur θα φέρει μεγάλα προβλήματα στους Έλληνες αγρότες. Ας πάρουν παράδειγμα οι συνάδελφοι τι έπαθε ο ανθοκομικός τομέας από τις μεγάλες εισαγωγές τριαντάφυλλων από τον Ισημερινό σε πολύ χαμηλές τιμές που δεν μπορεί να ανταγωνιστεί ο κλάδος.

Όσον αφορά το αφορολόγητο πετρέλαιο στην αντλία το έχουν κάνει και άλλες χώρες της ΕΕ. Η κυβέρνηση έχει μπερδέψει τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ) με το αφορολόγητο πετρέλαιο. Θα έπρεπε να πάρει εδώ και χρόνια αυτό το μέτρο που θα φέρει άμεσα ανακούφισει στον κλάδο. Ζητάμε αφορολόγητο πετρέλαιο στην αντλία, όπως το έχει δώσει το ελληνικό κράτος και σε άλλους κλάδους. Παράλληλα θα πρέπει να επικαιροποιηθεί η λίστα, που ισχύει εδώ και 30 χρόνια, με τις ποσότητες αγροτικού πετρελαίου ανά καλλιέργεια και εκτροφή. Αυτά τα πράγματα θα έπρεπε να είχαν γίνει εδώ και καιρό».

Στο μεταξύ ο Αγροτοκτηνοτροφικός Σύλλογος Ανατολικής Εορδαίας και Νότιας Λεκάνης Βεγορίτιδας και ο Αγροτικός Σύλλογος Δήμου Αμυνταίου, που βρίσκονται στον κόμβο Φιλώτα, καλούν σε συνέλευση τη Δευτέρα (5/01), στις 18:00, για να σχεδιάσουν τις δράσεις το επόμενο διάστημα. «Συνεχίζουμε αμετακίνητοι στα μπλόκα μας. Αυτό αποφασίσαμε ομόφωνα στην πανελλαδική σύσκεψη της ΠΕΜ στα Μάλγαρα. Δεν δεχόμαστε να συμμετέχουμε στον προσχηματικό διάλογο. Περιμένουμε λύσεις στα προβλήματά μας για να μπορούμε να ζήσουμε! Την ίδια στιγμή στήνονται νέα μπλόκα πανελλαδικά. Καλούμε σε ενίσχυση του μπλόκου μας από αγροτοκτηνοτρόφους της περιοχής. Δε θα σταματήσουμε μέχρι να κερδίσουμε την ζωή στον τόπο μας», τονίζουν. 

Το απόγευμα, οι αγρότες που συμμετέχουν στο μπλόκο της Νίκαιας θα πραγματοποιήσουν νέα συγκέντρωση, προκειμένου να ενημερωθούν από τα μέλη της Συντονιστικής Επιτροπής για τα συμπεράσματα της συνδιάσκεψης στα Μάλγαρα, τις αποφάσεις που έχουν ληφθεί από τα υπόλοιπα μπλόκα σε όλη τη χώρα, καθώς και για τον συνολικό σχεδιασμό της επόμενης φάσης των κινητοποιήσεων. Παράλληλα, έχει αποφασιστεί 48ωρο καθολικό «μπλακάουτ», για την Πέμπτη και την Παρασκευή, με τις αγροτικές δράσεις να επεκτείνονται πέρα από τους μέχρι σήμερα γνωστούς κόμβους.

Την ενίσχυση των ελέγχων σε τρόφιμα, ζώα και φυτικά προϊόντα που εισέρχονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο της πολιτικής της για τη διασφάλιση της ασφάλειας τροφίμων, της δημόσιας υγείας και της προστασίας της ευρωπαϊκής αγροδιατροφικής παραγωγής. Οι ανακοινώσεις παρουσιάστηκαν στις 9 Δεκεμβρίου, έπειτα από διάλογο εφαρμογής με εμπλεκόμενους φορείς, και αφορούν τόσο τα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης όσο και τις εισαγωγές από τρίτες χώρες.

Τα μέτρα που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής, προβλέπεται σημαντική ενίσχυση του υφιστάμενου συστήματος επίσημων ελέγχων στις εισαγωγές. Μεταξύ των μέτρων περιλαμβάνεται η αύξηση κατά 50% των ελέγχων και επιθεωρήσεων που πραγματοποιούνται σε τρίτες χώρες τα επόμενα δύο χρόνια, καθώς και η αύξηση κατά 33% των ελέγχων στα Σημεία Ελέγχου Συνόρων της ΕΕ, με στόχο τη διασφάλιση ότι τα κράτη-μέλη εφαρμόζουν πλήρως τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις. Παράλληλα, προβλέπεται στενότερη παρακολούθηση προϊόντων και χωρών με ιστορικό μη συμμόρφωσης, με προσαρμογή της συχνότητας των ελέγχων όπου κρίνεται αναγκαίο.

Ενίσχυση μηχανισμών και τεχνικής υποστήριξης

Η Επιτροπή ανακοίνωσε επίσης τη δημιουργία ειδικής Ομάδας Εργασίας της ΕΕ για τους ελέγχους εισαγωγών, με έμφαση στα υπολείμματα φυτοπροστατευτικών ουσιών, στην ασφάλεια τροφίμων και ζωοτροφών και στην ευζωία των ζώων. Παράλληλα, προβλέπεται η εκπαίδευση περίπου 500 στελεχών εθνικών αρχών μέσω ειδικού ευρωπαϊκού προγράμματος, καθώς και η παροχή υποστήριξης προς τα κράτη-μέλη για την υλοποίηση των πρόσθετων ελέγχων. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η επικαιροποίηση των κανόνων για την εισαγωγή προϊόντων που περιέχουν ίχνη ιδιαίτερα επικίνδυνων φυτοπροστατευτικών ουσιών, σύμφωνα με τα πρόσφατα διεθνή πρότυπα.

Το υφιστάμενο πλαίσιο ελέγχων στις εισαγωγές

Υπενθυμίζεται ότι όλα τα τρόφιμα, τα ζώα, τα φυτά και τα φυτικά προϊόντα που εισέρχονται στην Ε.Ε οφείλουν να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις υγειονομικής και φυτοϋγειονομικής ασφάλειας της ΕΕ. Οι έλεγχοι πραγματοποιούνται από τα κράτη-μέλη στα εξωτερικά σύνορα, ενώ η Επιτροπή διενεργεί ελέγχους και επιθεωρήσεις σε τρίτες χώρες, ώστε να διασφαλίζεται ότι τα συστήματα εποπτείας τους είναι ισοδύναμα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Η θέση των εμπορικών φορέων

Στο πλαίσιο των εξελίξεων, η CELCAA, που εκπροσωπεί ευρωπαϊκές εταιρείες εμπορίου τροφίμων και αγροτικών προϊόντων, εξέφρασε τις ανησυχίες της σχετικά με προτάσεις για την εφαρμογή αμοιβαίων προτύπων παραγωγής στις εισαγωγές από τρίτες χώρες. Σε επίσημη ανακοίνωσή της στις 9 Δεκεμβρίου, η CELCAA επισημαίνει ότι, παρότι η ασφάλεια των προϊόντων αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση, η επιβολή κανόνων παραγωγής ενδέχεται να δημιουργήσει περιορισμούς στο διεθνές εμπόριο και να οδηγήσει σε εμπορικές εντάσεις. Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι οι αποφάσεις για τη θέσπιση προτύπων θα πρέπει να λαμβάνονται σε πολυμερή fora, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, και να βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα, με στόχο την προστασία των καταναλωτών και τη διατήρηση της ομαλής λειτουργίας του διεθνούς εμπορίου.

Το επόμενο διάστημα

Οι πρόσφατες ανακοινώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτυπώνουν την κατεύθυνση ενίσχυσης του συστήματος ελέγχων στις εισαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων, ενώ παράλληλα αναδεικνύουν τα ζητήματα που θέτουν οι εμπορικοί φορείς σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Το επόμενο διάστημα αναμένεται να φανεί πώς τα μέτρα θα εφαρμοστούν στην πράξη και πώς θα επηρεάσουν τη λειτουργία της ευρωπαϊκής αγροδιατροφικής αγοράς.

Πηγές:
Ευρωπαϊκή Επιτροπή
CELCAA

Οι εισαγωγές βιολογικών προϊόντων και προϊόντων «υπό μετατροπή» στην Ε.Ε. μπαίνουν πλέον σε πιο συγκεκριμένο, αυστηρά τεκμηριωμένο πλαίσιο, με έμφαση στην ιχνηλασιμότητα, στους επίσημους ελέγχους και στην πλήρη ψηφιοποίηση των διαδικασιών. Εγκύκλιος της ΑΑΔΕ συγκεντρώνει και εξειδικεύει τις πρακτικές οδηγίες για τελωνεία, οικονομικούς φορείς και τελωνειακούς αντιπροσώπους, στο πλαίσιο εφαρμογής των Κανονισμών (ΕΕ) 2017/625 και (ΕΕ) 2018/848, καθώς και των εκτελεστικών/κατ’ εξουσιοδότηση πράξεών τους. 

Τι είναι «βιολογικό» και «υπό μετατροπή» και τι απαιτείται για την εισαγωγή τους 

Το πλαίσιο αφορά προϊόντα του γεωργικού τομέα, συμπεριλαμβανομένων της υδατοκαλλιέργειας και της μελισσοκομίας, τα οποία εισάγονται από τρίτες χώρες με σκοπό να διατεθούν στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως βιολογικά ή ως προϊόντα υπό μετατροπή. Ως βιολογικό νοείται το προϊόν που προέρχεται από βιολογική παραγωγή, ενώ ως προϊόν υπό μετατροπή χαρακτηρίζεται εκείνο που παράγεται στη μεταβατική περίοδο μετάβασης από μη βιολογική σε βιολογική παραγωγή, όπως προβλέπεται στο κανονιστικό πλαίσιο. Στο πεδίο εφαρμογής εντάσσονται ζώντα ή αμεταποίητα γεωργικά προϊόντα, μαζί με σπόρους και άλλο φυτικό αναπαραγωγικό υλικό, μεταποιημένα γεωργικά προϊόντα για χρήση ως τρόφιμα, καθώς και ζωοτροφές, ενώ η εφαρμογή επεκτείνεται και σε άλλα προϊόντα που συνδέονται στενά με τη γεωργία. 

Για να μπορέσει ένα τέτοιο προϊόν να εισαχθεί από τρίτη χώρα και να διατεθεί ως βιολογικό ή υπό μετατροπή στην Ε.Ε., πρέπει να πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις του Κανονισμού (ΕΕ) 2018/848, με ιδιαίτερη βαρύτητα στην ιχνηλασιμότητα. Στην πράξη, οι οικονομικοί φορείς στις τρίτες χώρες οφείλουν να είναι σε θέση να παρέχουν, ανά πάσα στιγμή, πληροφορίες που καθιστούν δυνατή την ταυτοποίηση των προμηθευτών του εισαγωγέα, αλλά και την ταυτοποίηση των αρχών ή φορέων ελέγχου που εποπτεύουν τους προμηθευτές αυτούς, ώστε οι εισαγωγείς και οι αρμόδιες αρχές στην Ένωση να μπορούν να επαληθεύουν τη συμμόρφωση σε όλη την αλυσίδα.

Πού και πώς διενεργούνται οι έλεγχοι εισαγωγής βιολογικών προϊόντων

Οι εισαγωγές αγαθών της αγροδιατροφικής αλυσίδας συνδέονται άμεσα με το σύστημα επίσημων ελέγχων που προβλέπει ο Κανονισμός (ΕΕ) 2017/625. Ανάλογα με τη φύση του προϊόντος, εφαρμόζονται δύο βασικά καθεστώτα ελέγχου: αφενός, οι υποχρεωτικοί έλεγχοι κατά την είσοδο στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε Σταθμούς Συνοριακού Ελέγχου (ΣΣΕ) για συγκεκριμένες κατηγορίες ζώων, φυτών και άλλων αγαθών της αγροδιατροφικής αλυσίδας και, αφετέρου, οι έλεγχοι που διενεργούνται σε κατάλληλο τόπο εντός του τελωνειακού εδάφους της Ε.Ε. για προϊόντα που δεν εμπίπτουν σε υποχρεωτικούς ελέγχους σε ΣΣΕ. Παράλληλα, για ορισμένες κατηγορίες βιολογικών προϊόντων και προϊόντων υπό μετατροπή που χαρακτηρίζονται ως χαμηλού ή μη συγκεκριμένου κινδύνου, το κανονιστικό πλαίσιο προβλέπει απαλλαγή από τους ελέγχους στους ΣΣΕ, με τη διαπίστωση του βιολογικού τους χαρακτήρα να μεταφέρεται στο σημείο θέσης σε ελεύθερη κυκλοφορία. 

Οι Σταθμοί Συνοριακού Ελέγχου, τα Σημεία Ελέγχου και τα σημεία θέσης σε ελεύθερη κυκλοφορία ορίζονται και καταχωρίζονται στο σύστημα TRACES με ευθύνη των κρατών-μελών, τα οποία παράλληλα ενημερώνουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και δημοσιεύουν διαδικτυακά τα σχετικά στοιχεία. Σε εθνικό επίπεδο, ο συντονισμός, η εποπτεία και η οργάνωση των επίσημων ελέγχων στον τομέα της βιολογικής παραγωγής και επισήμανσης ανατίθενται στη Γενική Διεύθυνση Τροφίμων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με την αρμόδια Διεύθυνση Συστημάτων Ποιότητας και Βιολογικής Γεωργίας να αποτελεί το κεντρικό σημείο επικοινωνίας για τους εμπλεκόμενους φορείς.

Το Πιστοποιητικό Ελέγχου (COI) και το TRACES: το «κλειδί» της εισαγωγής

Κεντρικό εργαλείο της διαδικασίας εισαγωγής βιολογικών προϊόντων και προϊόντων υπό μετατροπή είναι το Πιστοποιητικό Ελέγχου (ΠΕ/COI), το οποίο εκδίδεται ηλεκτρονικά μέσω του συστήματος TRACES από την αρμόδια αρχή ή τον φορέα ελέγχου στην τρίτη χώρα, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα υποδείγματα. Μετά τη διενέργεια των απαιτούμενων ελέγχων, οι αρμόδιες αρχές στον Σταθμό Συνοριακού Ελέγχου, στο Σημείο Ελέγχου ή στο σημείο θέσης σε ελεύθερη κυκλοφορία καταγράφουν την απόφασή τους στο COI και το θεωρούν ηλεκτρονικά, ανοίγοντας –ανά περίπτωση– τον δρόμο για τη θέση του φορτίου σε ελεύθερη κυκλοφορία ως βιολογικό, ως προϊόν υπό μετατροπή, ως μη βιολογικό ή οδηγώντας σε μη αποδοχή ή μερική αποδοχή του φορτίου. 

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η διαχείριση των φορτίων όταν αυτά περιλαμβάνουν αγαθά που υπάγονται σε περισσότερους κωδικούς Συνδυασμένης Ονοματολογίας ή όταν απαιτείται διαχωρισμός τους σε επιμέρους παρτίδες πριν από τη θέση σε ελεύθερη κυκλοφορία. Στις περιπτώσεις αυτές, το κανονιστικό πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένους κανόνες για τα λεγόμενα «μεικτά φορτία», οι οποίοι διαφοροποιούνται ανάλογα με το αν τα προϊόντα υπόκεινται σε επίσημους ελέγχους σε ΣΣΕ ή αν απαλλάσσονται και ελέγχονται στο σημείο θέσης σε ελεύθερη κυκλοφορία, με βασική προϋπόθεση να αποτυπώνεται με σαφήνεια στο COI ο τόπος διενέργειας του ελέγχου. Όταν ένα φορτίο διαιρείται σε παρτίδες, ο εισαγωγέας υποχρεούται να υποβάλει για κάθε παρτίδα Απόσπασμα Πιστοποιητικού Ελέγχου (COI extract) μέσω TRACES, ώστε η αρμόδια αρχή να λάβει και να καταγράψει ξεχωριστή απόφαση για κάθε μέρος του φορτίου και να το θεωρήσει ηλεκτρονικά.

Τι ισχύει στο τελωνείο: έγγραφα, δηλώσεις και πλήρης ψηφιοποίηση των ελέγχων

Για τα φορτία βιολογικών προϊόντων και προϊόντων υπό μετατροπή που υπόκεινται σε επίσημους ελέγχους σε Σταθμούς Συνοριακού Ελέγχου, ενεργοποιείται, όπου απαιτείται, και το Κοινό Υγειονομικό Έγγραφο Εισόδου (ΚΥΕΕ/CHED) μέσω του συστήματος TRACES, με υποχρέωση προ-κοινοποίησης της άφιξης και με διαδικασίες που λειτουργούν συμπληρωματικά προς το Πιστοποιητικό Ελέγχου (COI). Στις περιπτώσεις αυτές, οι τελωνειακές αρχές επιτρέπουν τη θέση του φορτίου σε ελεύθερη κυκλοφορία μόνο εφόσον υπάρχει δεόντως οριστικοποιημένο ΚΥΕΕ, με απόφαση αποδοχής για εσωτερική αγορά, και θεωρημένο COI, ενώ σε περιπτώσεις διαχωρισμού φορτίου εφαρμόζονται αντίστοιχα οι κανόνες για τα αποσπάσματα COI και τα συναφή έγγραφα ελέγχου.

Στο τελωνειακό σκέλος της διαδικασίας, η εγκύκλιος αποσαφηνίζει τα υποστηρικτικά έγγραφα που δηλώνονται στη θέση 44.1 της τελωνειακής διασάφησης. Για το Πιστοποιητικό Ελέγχου (COI), καθώς και για τα αποσπάσματά του, χρησιμοποιείται ο κωδικός TARIC C644, ενώ σε περιπτώσεις προϊόντων που δεν καλύπτονται από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2018/848 ή όταν, μετά από έλεγχο, ένα φορτίο ή παρτίδα πρέπει να εισαχθεί ως μη βιολογικό, με την αντίστοιχη αφαίρεση κάθε ένδειξης βιολογικής παραγωγής, χρησιμοποιείται ο κωδικός TARIC Y929.

EU CSW-CERTEX: η ψηφιακή διασύνδεση τελωνείων και TRACES

Ιδιαίτερη σημασία για τη ροή των εισαγωγών αποκτά πλέον η πλήρης ψηφιοποίηση των ελέγχων μέσω του συστήματος EU CSW-CERTEX, στο πλαίσιο της Ενιαίας Θυρίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα τελωνεία. Από τις 3 Απριλίου 2025, οι τελωνειακοί έλεγχοι επαλήθευσης διενεργούνται αυτοματοποιημένα, με αντιπαραβολή των στοιχείων της διασάφησης με τα δεδομένα του COI και, όπου απαιτείται, του ΚΥΕΕ στο TRACES, ενώ στη συνέχεια κοινοποιείται στο σύστημα η ποσότητα που πράγματι τίθεται σε ελεύθερη κυκλοφορία, καθιστώντας τη διαδικασία πιο αυστηρή και λιγότερο επιδεκτική σε αποκλίσεις.

Διαβάστε ολόκληρη την εγκύκλιο εδώ.

Οι μεσοσταθμικές λιανικές τιμές του ΥΠΑΑΤ για τον Νοέμβριο 2025 αποτυπώνουν την εικόνα βασικών αγροτικών προϊόντων όπως αυτή διαμορφώνεται στην αγορά. Το ελαιόλαδο εμφανίζει μεταβολές στις επιμέρους κατηγορίες του, ενώ στη φέτα οι τιμές της συνολικής και της συμβατικής κατηγορίας κινούνται σε κοντινά επίπεδα, με τη βιολογική να ακολουθεί διαφορετική πορεία. Στα προϊόντα κρέατος, οι τιμές καταγράφουν μεταβολές μέσα στο έτος, με διαφοροποιήσεις μεταξύ των βασικών ειδών. Σε συνολικό επίπεδο, τα επίσημα στοιχεία του ΥΠΑΑΤ για την περίοδο Ιανουαρίου–Νοεμβρίου 2025 καταγράφουν μια αγορά χωρίς ενιαία τάση. Η μηνιαία εξέλιξη των λιανικών τιμών στο ελαιόλαδο, στη φέτα και στο κρέας δείχνει ότι κάθε προϊόν ακολουθεί τη δική του πορεία μέσα στο έτος, όπως αυτή αποτυπώνεται στα διαθέσιμα δεδομένα.

Ελαιόλαδο: Ήπιες μεταβολές στις τιμές και σαφής διαφοροποίηση στο βιολογικό

Με βάση τα επίσημα στοιχεία του ΥΠΑΑΤ, η μεσοσταθμική λιανική τιμή του ελαιολάδου το 2025 παρουσιάζει μεταβολές σε όλες τις κατηγορίες, από τον Ιανουάριο έως και τον Νοέμβριο. Η εξέλιξη των τιμών διαφοροποιείται μεταξύ έξτρα παρθένου, παρθένου και βιολογικού έξτρα παρθένου ελαιολάδου, με τις αποκλίσεις μεταξύ τους να παραμένουν εμφανείς σε όλη τη διάρκεια της περιόδου.

Στο έξτρα παρθένο ελαιόλαδο, η τιμή διαμορφώνεται στα 8,62 €/kg τον Ιανουάριο και μειώνεται τους επόμενους μήνες, καταγράφοντας 7,69 €/kg τον Φεβρουάριο και 7,55 €/kg τον Μάρτιο. Από τον Απρίλιο έως τον Ιούλιο κινείται κοντά στα 6,8–6,9 €/kg, ενώ από τον Αύγουστο έως και τον Νοέμβριο καταγράφονται τιμές μεταξύ 6,50 και 6,52 €/kg. Αντίστοιχη εικόνα παρουσιάζει και το παρθένο ελαιόλαδο. Η τιμή του ξεκινά από τα 7,66 €/kg τον Ιανουάριο, υποχωρεί στα 6,76 €/kg τον Φεβρουάριο και διαμορφώνεται στα 7,26 €/kg τον Μάρτιο. Από τον Απρίλιο και μετά, οι τιμές κινούνται χαμηλότερα, με 6,90 €/kg τον Απρίλιο και καταγραφές μεταξύ 5,34 και 5,38 €/kg τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο.

Στη βιολογική κατηγορία, οι τιμές παραμένουν σε σαφώς υψηλότερα επίπεδα. Από τα 16,17 €/kg τον Ιανουάριο και τα 15,53 €/kg τον Φεβρουάριο, η τιμή διαμορφώνεται στα 14,72 €/kg τον Μάρτιο και υποχωρεί κάτω από τα 13 €/kg από τον Αύγουστο και μετά, με καταγραφή 12,96 €/kg τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο. Συνολικά, τα στοιχεία του ΥΠΑΑΤ αποτυπώνουν μια πορεία με συνεχή μεταβολή των τιμών στο ελαιόλαδο κατά τη διάρκεια του 2025, με σταθερή διαφοροποίηση μεταξύ των κατηγοριών και το βιολογικό έξτρα παρθένο να διατηρεί υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με τα υπόλοιπα είδη

Τυρί Φέτα: Σταθερή εικόνα στη συμβατική, μεταβολές στη βιολογική

Με βάση τα επίσημα στοιχεία του ΥΠΑΑΤ, η μεσοσταθμική λιανική τιμή του τυριού ΦΕΤΑ το 2025 καταγράφεται για τη συνολική κατηγορία, καθώς και ξεχωριστά για τη συμβατική και τη βιολογική φέτα, καλύπτοντας την περίοδο από τον Ιανουάριο έως και τον Νοέμβριο. Η συνολική μεσοσταθμική τιμή της φέτας διαμορφώνεται στα 10,08 €/kg τον Ιανουάριο, υποχωρεί στα 9,98 €/kg τον Μάρτιο και στα 9,63 €/kg τον Απρίλιο, ενώ κατά τους θερινούς μήνες κινείται μεταξύ 9,75 και 9,85 €/kg. Τον Νοέμβριο καταγράφεται τιμή 10,15 €/kg.

Παρόμοια πορεία ακολουθεί και η συμβατική φέτα. Η τιμή της ανέρχεται στα 10,07 €/kg τον Ιανουάριο και στα 9,55 €/kg τον Απρίλιο, ενώ από τον Μάιο έως και τον Σεπτέμβριο διατηρείται κοντά στα 9,7–9,8 €/kg. Τον Νοέμβριο η μεσοσταθμική τιμή διαμορφώνεται στα 10,13 €/kg.

Στη βιολογική κατηγορία, οι τιμές καταγράφονται σε υψηλότερα επίπεδα σε όλη τη διάρκεια της περιόδου. Από τα 13,50 €/kg τον Ιανουάριο και τα 14,36 €/kg τον Φεβρουάριο, η τιμή μειώνεται στα 10,61 €/kg τον Μάρτιο και στη συνέχεια κινείται γύρω από τα 12,8–12,9 €/kg κατά τους θερινούς μήνες. Τον Νοέμβριο η βιολογική φέτα καταγράφεται στα 12,10 €/kg.

Κρέας: Ήπιες μεταβολές στο κοτόπουλο, εντονότερη άνοδος στον βόειο κιμά

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΥΠΑΑΤ, οι μεσοσταθμικές λιανικές τιμές στα βασικά προϊόντα κρέατος το 2025 παρουσιάζουν διαφοροποιημένη εικόνα μεταξύ κοτόπουλου και βόειου κιμά. Η εξέλιξη των τιμών αποτυπώνεται μέσα από τις κατηγορίες του κοτόπουλου ολόκληρου, του κοτόπουλου φιλέτου και του κιμά βόειου.

Το κοτόπουλο ολόκληρο καταγράφεται στα 3,01 €/kg τον Ιανουάριο και στα 3,03 €/kg τον Φεβρουάριο. Τον Μάρτιο η τιμή διαμορφώνεται στα 2,96 €/kg, ενώ κατά τους επόμενους μήνες κινείται κοντά στα 2,94 €/kg, φτάνοντας στα 2,92 €/kg τον Ιούνιο. Αντίστοιχα, το κοτόπουλο φιλέτο παρουσιάζει περιορισμένες μεταβολές. Η μεσοσταθμική τιμή ανέρχεται στα 8,94 €/kg τον Ιανουάριο και στα 8,59 €/kg τον Φεβρουάριο, ενώ τους επόμενους μήνες κυμαίνεται μεταξύ 8,81 και 9,04 €/kg, με την υψηλότερη καταγραφή να εμφανίζεται τον Ιούνιο.

Διαφορετική πορεία καταγράφεται στον κιμά βόειο. Η τιμή ξεκινά από τα 8,05 €/kg τον Ιανουάριο και διαμορφώνεται στα 8,19 €/kg τον Μάρτιο. Τον Μάιο καταγράφεται στα 9,29 €/kg, ενώ τον Ιούνιο ανέρχεται στα 9,88 €/kg, αποτυπώνοντας την πιο έντονη μεταβολή μεταξύ των εξεταζόμενων προϊόντων κρέατος.

Η εικόνα του αγροδιατροφικού εμπορίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης δείχνει να ενισχύεται, με τις εξαγωγές να κινούνται ανοδικά και το ισοζύγιο να βελτιώνεται. Τον Οκτώβριο του 2025 οι εξαγωγές έφτασαν σε επίπεδο-ρεκόρ και το μηνιαίο πλεόνασμα ανέβηκε στο υψηλότερο σημείο του εδώ και πάνω από έναν χρόνο. Σε αυτή την εξέλιξη, οι διεθνείς τιμές συνεχίζουν να παίζουν καθοριστικό ρόλο, τόσο στις πωλήσεις προς το εξωτερικό όσο και στις εισαγωγές.

Ρεκόρ εξαγωγών και άνοδος του πλεονάσματος

Τον Οκτώβριο 2025 οι εξαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων της ΕΕ έφτασαν τα 21,7 δισ. ευρώ. Είναι 7% πάνω από τον Σεπτέμβριο και 1% υψηλότερα σε σχέση με τον Οκτώβριο του 2024. Στο δεκάμηνο Ιανουαρίου–Οκτωβρίου, οι εξαγωγές έφτασαν τα 199,4 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 2% σε σχέση με πέρυσι, δηλαδή κατά +3,1 δισ. ευρώ. Στο ίδιο διάστημα, το μηνιαίο αγροδιατροφικό πλεόνασμα της ΕΕ αυξήθηκε κατά 18% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα και διαμορφώθηκε στα 6,4 δισ. ευρώ. Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων πάνω από 12 μηνών και είναι 19% υψηλότερο από τον Οκτώβριο του 2024. Στο δεκάμηνο, το συνολικό πλεόνασμα έφτασε τα 42 δισ. ευρώ, όμως παραμένει 12,5 δισ. ευρώ χαμηλότερο από το αντίστοιχο διάστημα του 2024, κυρίως λόγω αυξημένων τιμών στις εισαγωγές.

Πού κατευθύνθηκαν οι εξαγωγές και ποια προϊόντα διαμόρφωσαν την αξία

Στο δεκάμηνο Ιανουαρίου–Οκτωβρίου, η μεγαλύτερη αύξηση εξαγωγών της ΕΕ καταγράφηκε προς το Ηνωμένο Βασίλειο, με +1,7 δισ. ευρώ (+4%) σε σχέση με το 2024, κυρίως λόγω προϊόντων κακάο, σοκολάτας και γαλακτοκομικών. Ακολούθησε η Ελβετία με αύξηση +946 εκατ. ευρώ (+9%), με βασικό μοχλό τις υψηλές τιμές στα προϊόντα κακάο. Ανοδικά κινήθηκαν επίσης οι εξαγωγές προς την Τουρκία (+584 εκατ. ευρώ, +13%), κυρίως λόγω ηλιόσπορου, καθώς και προς την Ουκρανία (+578 εκατ. ευρώ, +20%) με αυξήσεις σε ευρύ φάσμα προϊόντων. Στον αντίποδα, οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ μειώθηκαν κατά -830 εκατ. ευρώ (-3%), επηρεασμένες από χαμηλότερες τιμές ελαιολάδου και μειωμένες εξαγωγές κρασιού και αλκοολούχων, ιδιαίτερα από τον Ιούλιο και μετά. Πτώση καταγράφηκε και στις εξαγωγές προς την Κίνα (-799 εκατ. ευρώ, -7%), κυρίως λόγω της έντονης μείωσης στις εξαγωγές σιτηρών, και ειδικότερα του σίτου.

Σε επίπεδο προϊόντων, τη μεγαλύτερη αύξηση αξίας παρουσίασε η κατηγορία «καφές, τσάι, κακάο και μπαχαρικά», με +2,4 δισ. ευρώ (+27%), εξέλιξη που συνδέεται με σημαντικές αυξήσεις τιμών: +68% για προϊόντα κακάο και +29% για τον καφέ. Ανοδικά κινήθηκαν επίσης τα ζαχαρώδη και η σοκολάτα (+1,4 δισ. ευρώ, +14%) λόγω υψηλότερων τιμών, καθώς και τα γαλακτοκομικά (+908 εκατ. ευρώ, +6%), κυρίως από αυξήσεις σε τυριά και βούτυρο.

Αντίθετα, τα σιτηρά κατέγραψαν μείωση -1,2 δισ. ευρώ (-12%) στο δεκάμηνο, παρότι από τον Αύγουστο οι εξαγωγές τους επανήλθαν πάνω από τα επίπεδα του 2024. Για τις ελιές και το ελαιόλαδο σημειώθηκε αύξηση όγκου κατά 17%, η οποία όμως αντισταθμίστηκε από πτώση τιμών κατά 29% σε σχέση με την κορύφωση του 2024, οδηγώντας σε μείωση αξίας κατά 1 δισ. ευρώ (-17%). Πτωτικά κινήθηκαν επίσης τα κρασιά, τα παρασκευάσματα φρούτων/ξηρών καρπών/λαχανικών και τα αποστάγματα.

Εισαγωγές: υψηλές σε αξία, με τον καφέ και το κακάο στο επίκεντρο

Τον Οκτώβριο 2025 οι εισαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων της ΕΕ ανήλθαν στα 15,4 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 4% σε σχέση με τον Σεπτέμβριο, αλλά μειωμένες κατά 5% σε σύγκριση με τον Οκτώβριο του 2024. Σε επίπεδο δεκαμήνου, οι εισαγωγές έφτασαν τα 157,4 δισ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 11% σε σχέση με πέρυσι, κυρίως λόγω των υψηλών τιμών για κακάο και καφέ.

Σε ό,τι αφορά τις χώρες προέλευσης, τη μεγαλύτερη αύξηση κατέγραψαν οι εισαγωγές από την Ακτή Ελεφαντοστού (+2,3 δισ. ευρώ, +43%), λόγω της ανόδου στις τιμές κακάο, και από τον Καναδά (+1,5 δισ. ευρώ, +78%) με αυξήσεις σε ελαιοκράμβη, σιτάρι και αραβόσιτο. Ανοδικά κινήθηκαν επίσης οι εισαγωγές από τις ΗΠΑ (+1,3 δισ. ευρώ, +13%), ενώ μειώσεις σημειώθηκαν από την Ουκρανία (-2,3 δισ. ευρώ, -21%), τη Ρωσία (-67%, -605 εκατ. ευρώ) και την Ινδονησία (-8%, -359 εκατ. ευρώ).

Σε επίπεδο προϊόντων, τη μεγαλύτερη αύξηση παρουσίασε η κατηγορία «καφές, τσάι, κακάο και μπαχαρικά», με +10,8 δισ. ευρώ (+45%), λόγω έντονης ανόδου στις τιμές εισαγωγής. Ακολούθησαν τα φρούτα και οι ξηροί καρποί (+3,6 δισ. ευρώ, +17%), ενώ αυξήσεις καταγράφηκαν και στο βόειο κρέας, τα ζαχαρώδη/σοκολάτα και τα φυτικά έλαια. Αντίθετα, μειώθηκαν οι εισαγωγές σιτηρών και ελιών–ελαιολάδου, με την τελευταία κατηγορία να εμφανίζει πτώση -44% λόγω χαμηλότερων τιμών και ποσοτήτων.

Η εικόνα πίσω από τα στοιχεία

Η εικόνα που διαμορφώνεται έως και τον Οκτώβριο δείχνει ένα αγροδιατροφικό εμπόριο σε συνεχή κίνηση, με τις εξαγωγές να εμφανίζουν έντονη δραστηριότητα και τη συνολική αξία των συναλλαγών να επηρεάζεται καθοριστικά από τις διεθνείς τιμές. Τα στοιχεία αποτυπώνουν διαφοροποιήσεις από προϊόν σε προϊόν, χωρίς ενιαία εικόνα για όλες τις κατηγορίες, αλλά με σαφείς μεταβολές τόσο στις εξαγωγές όσο και στις εισαγωγές.

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Η ΕΕ αναβάλλει την εμπορική συμφωνία της Mercosur μέχρι τον Ιανουάριο εν μέσω διαμαρτυριών των αγροτών και της αντίθεσης από τη Γαλλία και την Ιταλία.

Η επικεφαλής εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Πάουλα Πίνιο, επιβεβαίωσε την Πέμπτη (18/12) ότι η υπογραφή της εμπορικής συμφωνίας μεταξύ της ΕΕ και του νοτιοαμερικανικού μπλοκ χωρών της Mercosur θα αναβληθεί μέχρι τον Ιανουάριο.

Η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αναμενόταν να ταξιδέψει στη Βραζιλία το Σάββατο για να υπογράψει τη συμφωνία, αλλά χρειαζόταν την υποστήριξη της ευρείας πλειοψηφίας των μελών της ΕΕ, κάτι που τελικά δεν έγινε.

Η συμφωνία, η οποία προβλέπει την κατάργηση των δασμών σχεδόν σε όλα τα προϊόντα που διακινούνται μεταξύ της ΕΕ και πέντε χωρών της Mercosur σε βάθος 15 ετών, αντιμετωπίζει ολοένα και μεγαλύτερες αντιδράσεις.

Η εμπορική συμφωνία με την Αργεντινή, τη Βραζιλία, τη Βολιβία, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη θα είναι η μεγαλύτερη της ΕΕ όσον αφορά τις δασμολογικές μειώσεις. Ωστόσο, οι επικριτές της συμφωνίας, Γαλλία και Ιταλία, φοβούνται μια εισαγωγή φτηνών προϊόντων που θα μπορούσε να βλάψει τους Ευρωπαίους αγρότες, ενώ αντίθετα η Γερμανία, η Ισπανία και οι σκανδιναβικές χώρες λένε ότι θα ενισχύσει τις εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων, που έχουν πληγεί από τους δασμούς των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, ανέφερε σε δηλώσεις του ότι έχει συζητήσει την αναβολή της συμφωνίας με τους ομολόγους του από την Ιταλία, την Πολωνία, το Βέλγιο, την Αυστρία και την Ιρλανδία. 

Η Ιταλίδα πρωθυπουργός, Τζόρτζια Μελόνι, δήλωσε ότι η υπογραφή της συμφωνίας «θα ήταν πρόωρη» και τόνισε πως η χώρα της ζητά «επαρκείς αμοιβαίες εγγυήσεις για τον αγροτικό μας τομέα» πριν δώσει έγκριση.

Η απόφαση για αναβολή ελήφθη μετά όταν αγρότες με τρακτέρ, από όλη την Ευρώπη απέκλεισαν τους δρόμους στις Βρυξέλλες, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την υπογραφή της συμφωνίας.

Οι αγρότες όμως αντιδρούν και για την αγροτική πολιτική της ΕΕ.

Η Copa Cogeca ανακοίνωσε 10.000 συμμετέχοντες, τηρούμε τις υποσχέσεις μας.

Οι αγροτικές οργανώσεις Copa Cogeca, που διοργάνωσαν τις κινητοποιήσεις, αναφέρουν ότι 10.000 αγρότες από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ να συγκεντρώθηκαν, στις Βρυξέλλες, στέλνοντας ένα σαφές και ενιαίο μήνυμα στα θεσμικά όργανα της ΕΕ ότι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η γεωργία είναι κοινές σε όλη την ήπειρο και η ώρα για δράση είναι τώρα.

Και προσθέτουν «Για πρώτη φορά, αγρότες από κάθε γωνιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης στάθηκαν μαζί, επιδεικνύοντας εξαιρετικό συντονισμό και ενότητα. Στη μεγαλύτερη διαμαρτυρία για τη γεωργία που έχουν δει οι Βρυξέλλες εδώ και τριάντα χρόνια, οι αγρότες της Ευρώπης μίλησαν με μία φωνή, αποδεικνύοντας ότι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν, από τις τιμές των λιπασμάτων, τους άδικους φόρους ή την έλλειψη απλούστευσης, δεν γνωρίζουν εθνικά σύνορα.

Τα τρία αιτήματα των αγροτών είναι:

• Μια ισχυρή, κοινή και καλά χρηματοδοτούμενη ΚΑΠ μετά το 2027 που θα παρέχει λύσεις και θα υποστηρίζει την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη
• Δίκαιο και διαφανές εμπόριο που θα διασφαλίζει αποτελεσματικά τα πρότυπα παραγωγής της ΕΕ
• Πραγματική απλούστευση της ΚΑΠ

Η ηγεσία της Copa και της Cogeca, την Πέμπτη (18/12) επανέλαβε με σαφήνεια στον Πρόεδρο του Συμβουλίου κ. Costa, στην Πρόεδρο της Επιτροπής κα von der Leyen και στον Επίτροπο Γεωργίας και Τροφίμων κ. Hansen τα συγκεκριμένα αιτήματα των αγροτών. 

ΠΟΓΕΔΥ για συμφωνία ΕΕ με Mercosur: Η σιωπή των αμνών στο ΥπΑΑΤ

Η ΠΟΓΕΔΥ στηρίζει απερίφραστα το καθολικό αίτημα των αγροτών της χώρας μας, αλλά και του συνόλου του ευρωπαϊκού αγροτικού κόσμου, για τη μη έγκριση της συμφωνίας ΕΕ–Mercosur με τους μέχρι σήμερα γνωστούς όρους.

Η εν λόγω συμφωνία, όπως έχει παρουσιαστεί, ανοίγει τον δρόμο για αθρόες εισαγωγές αγροτικών προϊόντων που παράγονται με χαμηλότερα περιβαλλοντικά, υγειονομικά, εργασιακά και ποιοτικά πρότυπα, δημιουργώντας ισχυρές συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού εις βάρος των Ευρωπαίων και Ελλήνων παραγωγών. Η εξέλιξη αυτή θέτει σε άμεσο κίνδυνο τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα, την επισιτιστική ασφάλεια και τη συνοχή της υπαίθρου.

Το αίτημα των Ευρωπαίων και Ελλήνων αγροτών για απόρριψη της συμφωνίας δεν είναι συντεχνιακό ούτε εθνικά απομονωμένο. Είναι ευρωπαϊκό και οριζόντιο, καθώς χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Πολωνία και η Ουγγαρία έχουν ήδη εκφράσει σαφές πλαίσιο αντιρρήσεων.

Εύλογα, λοιπόν, γεννάται το ερώτημα: Γιατί η Ελλάδα σιωπά; Γιατί η χώρα μας δεν έχει μέχρι σήμερα αρθρώσει αντίστοιχη, ξεκάθαρη θέση υπεράσπισης της εγχώριας παραγωγής;

Την ίδια στιγμή, προκαλεί ανησυχία το γεγονός ότι ενώ το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ενημερώνεται και συμμετέχει στις συζητήσεις για τη συμφωνία, δεν έχει παρουσιαστεί καμία ουσιαστική ενημέρωση προς τους αγρότες και τους θεσμικούς φορείς για την αρχιτεκτονική της, τις προβλεπόμενες δικλείδες ασφαλείας και κυρίως για το πώς διασφαλίζεται ότι η ελληνική γεωργία δεν θα υποστεί συνέπειες.

Η Ομοσπονδία μας καλεί ευθέως την πολιτική ηγεσία, και ειδικότερα τον αρμόδιο Γενικό Γραμματέα Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων, ο οποίος αυτοπροσδιορίζεται ότι βρίσκεται στον στενό πυρήνα του κυβερνητικού συντονισμού, να παρουσιάσει δημόσια και τεκμηριωμένα τη συμφωνία στους αγρότες, όπως όφειλε να έχει πράξει και για την αρχιτεκτονική της νέας ΚΑΠ. Οι γενικόλογες διαβεβαιώσεις και φωτογραφίσεις από τις αίθουσες των συζητήσεων δεν αρκούν. Απαιτούνται σαφείς απαντήσεις.

Παράλληλα, η ΠΟΓΕΔΥ υπογραμμίζει ότι η απάντηση στο πρόβλημα των “ελληνοποιήσεων” και των ανεξέλεγκτων εισαγωγών δεν μπορεί να είναι λύσεις τύπου “νομαδικής εργασίας”, με αποσπασματικές μετακινήσεις προσωπικού και επικοινωνιακά τεχνάσματα. Απαιτείται μόνιμη ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών του ΥπΑΑΤ και των ΔΑΟΚ, με επαρκές και εξειδικευμένο γεωτεχνικό προσωπικό, σύγχρονες υποδομές και πραγματική θεσμική θωράκιση. Διαφορετικά, κάθε άνοιγμα των αγορών χωρίς ισχυρούς ελέγχους λειτουργεί πολλαπλασιαστικά υπέρ της παραβατικότητας και εις βάρος της εγχώριας παραγωγής και των καταναλωτών.

Η ΠΟΓΕΔΥ δηλώνει ξεκάθαρα: Ο πρωτογενής τομέας δεν μπορεί να αποτελεί το «αντάλλαγμα» εμπορικών συμφωνιών που υπονομεύουν τις ίδιες τις ευρωπαϊκές αρχές και κανόνες. Η Ελλάδα οφείλει να πάρει θέση, να στηρίξει έμπρακτα τον πρωτογενή της τομέα και να πάψει να εμφανίζεται ως σιωπηλός παρατηρητής σε εξελίξεις που θα καθορίσουν το μέλλον της αγροτικής παραγωγής για δεκαετίες.

Σημαντική σύσκεψη πραγματοποιήθηκε, στις 8 Δεκεμβρίου 2025, στα γραφεία της Ομοσπονδίας Φορτηγών Αυτοκινητιστών Ελλάδος (ΟΦΑΕ), με τη συμμετοχή εκπροσώπων των φορέων της Εφοδιαστικής Αλυσίδας και σωματείων ιδιοκτητών Φορτηγών Δημόσιας Χρήσης (ΦΔΧ), έπειτα από πρόσκληση του Διοικητικού Συμβουλίου της Ομοσπονδίας.

Αντικείμενο της σύσκεψης αποτέλεσαν τα διαχρονικά και οξυμένα πλέον προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κλάδος των οδικών μεταφορών, τα οποία επηρεάζουν άμεσα την εύρυθμη λειτουργία της Εφοδιαστικής Αλυσίδας. Παράλληλα, επισημάνθηκε η συστηματική αδράνεια των αρμόδιων κρατικών φορέων, καθώς και η λήψη αποφάσεων χωρίς προηγούμενη διαβούλευση, γεγονός που οδηγεί τον κλάδο σε συνεχή επιχειρηματικά αδιέξοδα.

Η πρόσφατη δημοσιοποίηση του νέου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, με τις υπέρμετρες οικονομικές επιβαρύνσεις για τους επαγγελματίες, καθώς και οι σχεδιαζόμενες απαγορεύσεις κυκλοφορίας βαρέων οχημάτων σε βασικούς οδικούς άξονες, κατέστησαν επιτακτική την πραγματοποίηση της συζήτησης.

Ο Πρόεδρος της ΟΦΑΕ ανέλυσε τα κρίσιμα ζητήματα που θέτουν σε διακινδύνευση το μέλλον του κλάδου, παρουσιάζοντας εκ νέου τις ολοκληρωμένες προτάσεις της Ομοσπονδίας οι οποίες εστιάζουν:

• στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής μεταφοράς,
• στην ανανέωση του στόλου των ΦΔΧ με κατάλληλα κίνητρα,
• στην άμεση θωράκιση του ελεγκτικού μηχανισμού, ώστε να εξαλειφθεί ο αθέμιτος ανταγωνισμός και οι παράνομες μεταφορές από αλλοδαπά οχήματα, που αποστερούν το μεγαλύτερο μέρος του μεταφορικού έργου από τις ελληνικές επιχειρήσεις και απειλούν τον κλάδο με πλήρη συρρίκνωση.

Επιπλέον, συζητήθηκαν εκτενώς:

• οι ανεξήγητες και υπερβολικές απαγορεύσεις κυκλοφορίας βαρέων οχημάτων,
• οι δυσλειτουργίες και οι υπέρμετρες επιβαρύνσεις που προκύπτουν από το νέο ΚΟΚ,
• η επαναλαμβανόμενη αδυναμία έκδοσης καρτών ψηφιακών ταχογράφου που στερεί το δικαίωμα εργασίας από πολλούς οδηγούς διεθνών μεταφορών,
• η απαγόρευση χρήσης της Παλιάς Εθνικής Οδού σε κρίσιμα τμήματα,
• η παντελής έλλειψη υποδομών για την ασφαλή στάθμευση και εξυπηρέτηση των οδηγών,
• καθώς και σειρά άλλων θεμάτων που έχουν φέρει τον κλάδο στα όρια της βιωσιμότητας.

Οι εκπρόσωποι των οδικών μεταφορών εξέφρασαν ενιαία θέση και πλήρη σύμπνοια, διαμηνύοντας ότι ο κλάδος είναι αποφασισμένος να προχωρήσει σε κινητοποιήσεις εντός του 2025 και προ της περιόδου των εορτών, εάν δεν υπάρξει άμεσα διάθεση παραγωγικού διαλόγου από την Πολιτεία.

Οι φορείς της Εφοδιαστικής Αλυσίδας δήλωσαν την ξεκάθαρη υποστήριξή τους προς την ΟΦΑΕ και, κατά πλειοψηφία, την πρόθεσή τους να στηρίξουν αντίστοιχες πρωτοβουλίες, εφόσον απαιτηθεί.

Τέλος, συμφωνήθηκε η αποστολή αναλυτικού υπομνήματος προς την πολιτική ηγεσία των συναρμόδιων Υπουργείων, με αίτημα άμεσης συνάντησης και κατάρτισης συγκεκριμένου σχεδίου δράσης για την αποτελεσματική επίλυση των κρίσιμων θεμάτων του κλάδου.

Μια από τις πιο θετικές ειδήσεις για την ελληνική οικονομία προκύπτει από τα νεότερα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, τα οποία αποτυπώνουν την πορεία των εμπορευματικών συναλλαγών έως και τον Οκτώβριο. Σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα, το εμπορικό έλλειμμα μειώθηκε αισθητά σε σχέση με τον περσινό Οκτώβριο, καθώς οι εξαγωγές ενισχύθηκαν και οι εισαγωγές υποχώρησαν, διαμορφώνοντας μια πιο ισορροπημένη εικόνα για το εμπορικό ισοζύγιο της χώρας. Σε μια περίοδο με υψηλό κόστος ενέργειας και συνεχείς διεθνείς πιέσεις, η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα μικρό αλλά ουσιαστικό «παράθυρο» αισιοδοξίας για την αγορά.

Εμπορικό Έλλειμμα: Σημαντική βελτίωση μέσα σε έναν χρόνο

Το εμπορικό έλλειμμα τον Οκτώβριο του 2025 διαμορφώθηκε στα 2.653,8 εκατ. ευρώ, από 3.250,7 εκατ. ευρώ έναν χρόνο πριν, σημειώνοντας μείωση 18,4%. Πρόκειται για μια ξεκάθαρη βελτίωση, καθώς δείχνει ότι η άνοδος των εξαγωγών και η συγκράτηση των εισαγωγών συνέβαλαν στη μείωση της «ψαλίδας» ανάμεσα στις δύο πλευρές του ισοζυγίου. Ακόμη και αν αφαιρεθούν οι επιδράσεις από πετρελαιοειδή και πλοία, η εικόνα παραμένει θετική, με το έλλειμμα να υποχωρεί από 2.808,6 εκατ. ευρώ σε 2.568,1 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας μείωση 8,6%.

Εξαγωγές: Σταθερή ενίσχυση παρά τις διεθνείς πιέσεις

Οι εξαγωγές της χώρας για τον Οκτώβριο ανήλθαν σε 4.254,6 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση 5,8% σε σχέση με τον περσινό μήνα. Ακόμη και χωρίς τα πετρελαιοειδή, οι εξαγωγές κινήθηκαν ελαφρώς ανοδικά, επιβεβαιώνοντας ότι αρκετοί τομείς της ελληνικής παραγωγής – συμπεριλαμβανομένων και πολλών αγροτικών προϊόντων – διατήρησαν θετική δυναμική το 2025.

Εισαγωγές: Η υποχώρηση που βελτίωσε το ισοζύγιο

Οι εισαγωγές μειώθηκαν στα 6.908,4 εκατ. ευρώ, από 7.272,3 εκατ. ευρώ τον Οκτώβριο του 2024, σημειώνοντας μείωση 5%. Χωρίς τα πετρελαιοειδή, η μείωση φτάνει το 3,5%, ενώ χωρίς πετρελαιοειδή και πλοία αγγίζει το 3,6%. Η αποκλιμάκωση των εισαγωγών σε βασικές κατηγορίες προϊόντων φαίνεται να έπαιξε καταλυτικό ρόλο στη συνολική βελτίωση του εμπορικού ισοζυγίου.

Το δεκάμηνο Ιανουαρίου–Οκτωβρίου: Μικρότερο συνολικό έλλειμμα

Στο σύνολο του δεκαμήνου, η συνολική αξία των εισαγωγών ανήλθε σε 67.439,2 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας μείωση 4,6% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Οι εξαγωγές διαμορφώθηκαν στα 40.334,7 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας μείωση 3,7%. Παρά τη διπλή αυτή υποχώρηση, το εμπορικό έλλειμμα εμφανίζεται βελτιωμένο, καθώς περιορίστηκε στα 27.104,5 εκατ. ευρώ από 28.830,2 εκατ. ευρώ πέρυσι – μια εξέλιξη που προκύπτει κυρίως από τη μεγαλύτερη μείωση των εισαγωγών σε σχέση με τις εξαγωγές.

Τι σημαίνουν τα στοιχεία για την πραγματική οικονομία

Η εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ είναι συνολικά θετική. Το εξωτερικό εμπόριο κινήθηκε σε πιο ισορροπημένα επίπεδα το 2025, με τους εξαγωγικούς κλάδους να διατηρούν την παρουσία τους στις διεθνείς αγορές και τις εισαγωγές να υποχωρούν σε κρίσιμες κατηγορίες.

Για τον αγροτικό τομέα, η σταθερότητα στις εξαγωγές αποτελεί ενθαρρυντικό σημάδι, καθώς επιβεβαιώνει ότι η ζήτηση για ελληνικά προϊόντα παραμένει ανθεκτική. Παράλληλα, η μείωση του συνολικού εμπορικού ελλείμματος δημιουργεί ένα περιβάλλον με περισσότερη προβλεψιμότητα για επιχειρήσεις, παραγωγούς και καταναλωτές.

Ένα βήμα προς μεγαλύτερη σταθερότητα

Αν και τα στοιχεία του εμπορικού ισοζυγίου δεν αρκούν για να περιγράψουν ολόκληρη την οικονομική εικόνα της χώρας, δείχνουν έναν καθαρό προσανατολισμό προς τη σταθεροποίηση. Η μείωση του ελλείμματος, η συγκράτηση των εισαγωγών και η ανθεκτικότητα των εξαγωγών δημιουργούν τις προϋποθέσεις για ένα πιο σταθερό οικονομικό περιβάλλον.

Για τους παραγωγούς και όσους συμμετέχουν ενεργά στην αγροτική οικονομία, αυτές οι εξελίξεις αποτελούν ένα μικρό αλλά σημαντικό βήμα προς μια χρονιά με λιγότερους κραδασμούς – κάτι που όλοι γνωρίζουν πόσο απαραίτητο είναι.

Από τις 2 Δεκεμβρίου 2025 η χώρα εισέρχεται σε μια νέα ψηφιακή εποχή για τις εξαγωγές, καθώς τίθεται σε παραγωγική λειτουργία το Αυτοματοποιημένο Σύστημα Εξαγωγών (AES). Πρόκειται για το σύστημα που πλέον αναλαμβάνει όλες τις τελωνειακές διαδικασίες εξαγωγής και εξόδου από το τελωνειακό έδαφος της Ε.Ε., με στόχο την ομαλή, ασφαλή και ενιαία διαχείριση των εξαγωγών σε όλα τα κράτη-μέλη. 

Η επίσημη ανακοίνωση της ΑΑΔΕ περιγράφει το χρονοδιάγραμμα ενεργοποίησης της νέας πλατφόρμας, ενώ η αναλυτική Εγκύκλιος Ε2100/2025 εξηγεί τον τρόπο λειτουργίας, τις νέες δυνατότητες και τις υποχρεώσεις οικονομικών φορέων και τελωνείων. Το νέο πλαίσιο αφορά άμεσα επιχειρήσεις εξαγωγής αγροτικών προϊόντων, συσκευαστήρια, συνεταιρισμούς, αλλά και όσους διαχειρίζονται μεταφορές και τελωνειακές διαδικασίες.

Η νέα εποχή των εξαγωγών: Τι είναι το AES

Το AES είναι ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πληροφοριακό σύστημα που αντικαθιστά το προηγούμενο σύστημα ελέγχου εξαγωγών (ECS-P2). Όπως περιγράφεται στην εγκύκλιο, πρόκειται για μια πλήρως ψηφιακή πλατφόρμα που επιτρέπει την ηλεκτρονική ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ τελωνείων και εξαγωγέων, διευκολύνοντας τον έλεγχο, την ασφάλεια και την ταχύτητα των διαδικασιών.

Στόχος του νέου συστήματος 

Ο στόχος του νέου Αυτοματοποιημένου Συστήματος Εξαγωγών (AES) είναι να περιορίσει τα λάθη και τις καθυστερήσεις που προέκυπταν από τη χειροκίνητη καταχώριση, να ενισχύσει τον έλεγχο κινδύνων μέσω της αυτοματοποιημένης ανάλυσης, να εξασφαλίσει την ομοιόμορφη εφαρμογή των τελωνειακών κανόνων σε όλα τα κράτη-μέλη και να διευκολύνει τους οικονομικούς φορείς που πραγματοποιούν νόμιμες εξαγωγές. Για τον αγροτικό τομέα, όπου η τήρηση χρόνων φόρτωσης, η ακεραιότητα της ψυκτικής αλυσίδας και η ακρίβεια των συνοδευτικών εγγράφων είναι κρίσιμη, η μετάβαση στο AES αναμένεται να βελτιώσει ουσιαστικά την ταχύτητα και την αξιοπιστία των διαδικασιών.

Πώς έγινε η μετάβαση – Το χρονοδιάγραμμα ενεργοποίησης

Η μετάβαση στο νέο AES πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 2 Δεκεμβρίου 2025, όπως ανακοίνωσε η ΑΑΔΕ. Από τις 07:00 έως τις 09:00 όλες οι εφαρμογές του ICISnet, καθώς και τα συστήματα AES και NCTS, δεν ήταν διαθέσιμα λόγω εργασιών αναβάθμισης. Στη συνέχεια, μέχρι τις 13:30, το ICISnet λειτούργησε κανονικά, αλλά δεν επιτρεπόταν η υποβολή δηλώσεων στα AES και NCTS. Στις 13:30 ενεργοποιήθηκε η νέα εφαρμογή διασαφήσεων εξαγωγής, ενώ οι διασαφήσεις που είχαν ήδη ξεκινήσει στο ICISnet ολοκλήρωσαν εκεί τον κύκλο τους. Κατά τη διάρκεια της προσωρινής διακοπής εφαρμόστηκε η εφεδρική διαδικασία της εγκυκλίου ΔΤΔ Α 1068392/2016, ενώ η πρόσβαση στο νέο σύστημα γίνεται πλέον από την επιλογή «AES P1» στην ιστοσελίδα της ΑΑΔΕ, με χρήση κωδικών TAXISnet.

Τι αλλάζει πρακτικά για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις

Η εγκύκλιος Ε2100 παρουσιάζει τις σημαντικότερες λειτουργικές αλλαγές. Μεταξύ άλλων:

α. Νέα και επικαιροποιημένα εργαλεία

Το AES φέρνει μια σειρά από λειτουργικότητες που διευκολύνουν τον εξαγωγέα:

Διασάφηση πριν από την προσκόμιση των εμπορευμάτων: οι διαδικασίες ξεκινούν νωρίτερα, επιταχύνοντας την παράδοση. 

Απλουστευμένη και συμπληρωματική διασάφηση: μειωμένα δεδομένα κατά την αρχική φάση, πλήρης συμπλήρωση αργότερα.

Κεντρικός τελωνισμός: ο εξαγωγέας μπορεί να υποβάλει διασάφηση στο τελωνείο όπου είναι εγκατεστημένος, ακόμη κι αν τα εμπορεύματα προσκομίζονται αλλού.

Διασύνδεση με NCTS και EMCS: ενιαία παρακολούθηση για προϊόντα που μπαίνουν σε διαμετακόμιση ή υπόκεινται σε ΕΦΚ.

Ηλεκτρονική γνωστοποίηση επανεξαγωγής (REN): πλήρης ψηφιοποίηση διαδικασιών για μη ενωσιακά εμπορεύματα.

β. Νέοι κανόνες και δεδομένα στη διασάφηση

Η διασάφηση εξαγωγής (μήνυμα IE515) αποκτά νέα δομή σε τρία επίπεδα:

Κεφαλίδα διασάφησης: στοιχεία τελωνείων, ρόλων, ασφάλειας.

Φορτίο εμπορευμάτων: μεταφορικά μέσα, τοποθεσία, έγγραφα.

Είδος εμπορευμάτων: περιγραφή, αξία, κωδικοί, καθαρή μάζα.

Για πρώτη φορά, ο εξαγωγέας πρέπει να δηλώνεται αποκλειστικά στην κεφαλίδα, όχι ανά είδος. 

γ. Ποιες περιπτώσεις παραμένουν στο ICISnet

Σημαντικό για μικρούς παραγωγούς και επιχειρήσεις:

Ορισμένες εξαγωγές μικρής αξίας (έως 1.000€), δέματα ταχυμεταφορών, αποστολές με ΕΛΤΑ και εφοδιασμοί πλοίων/αεροσκαφών συνεχίζουν να διεκπεραιώνονται στο υπάρχον σύστημα ICISnet. 

Ποιοι επηρεάζονται – Επιχειρήσεις, συνεταιρισμοί, μεταφορείς

Η εγκύκλιος καθορίζει ότι το νέο σύστημα AES αφορά το σύνολο των οικονομικών φορέων που συμμετέχουν στη διαδικασία εξαγωγής: από τους εξαγωγείς αγροτικών και άλλων προϊόντων έως τους τελωνειακούς αντιπροσώπους, τις μεταφορικές εταιρείες και τα τελωνεία εξαγωγής και εξόδου. Για τη μετάβαση στη νέα πλατφόρμα απαιτείται εξοικείωση με τη δομή δεδομένων της διασάφησης, προσαρμογή των λογιστικών και διαχειριστικών συστημάτων, καθώς και στενότερη συνεργασία μεταξύ εξαγωγέων και τελωνειακών αντιπροσώπων. Η ορθή και έγκαιρη προετοιμασία εγγράφων και μεταφορικών μέσων είναι ιδιαίτερα σημαντική για επιχειρήσεις που διαχειρίζονται ευπαθή προϊόντα, όπου η δυνατότητα προϋποβληθείσας διασάφησης αποτελεί ουσιαστικό πλεονέκτημα, μειώνοντας τις καθυστερήσεις στα τελωνεία.

Η μετάβαση στο AES απαιτεί από τους οικονομικούς φορείς εξοικείωση με τη νέα δομή δεδομένων και προσαρμογή των συστημάτων τους, καθώς και στενότερη συνεργασία με τελωνειακούς αντιπροσώπους για την ορθή υποβολή των διασαφήσεων. Η έγκαιρη προετοιμασία των εγγράφων και των μεταφορικών μέσων είναι κρίσιμη, ιδιαίτερα για ευπαθή αγροτικά προϊόντα, όπου η δυνατότητα προϋποβληθείσας διασάφησης μειώνει καθυστερήσεις και επιταχύνει τη διαδικασία εξαγωγής.

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι εξαγωγείς αγροτικών προϊόντων

Σύμφωνα με την εγκύκλιο, το AES εφαρμόζεται σε όλα τα ενωσιακά προϊόντα που προορίζονται για εξαγωγή ή για εφοδιασμό πλοίων και αεροσκαφών, καθώς και σε εμπορεύματα που υπάγονται σε ειδικά καθεστώτα, όπως η τελειοποίηση ή η τελωνειακή αποταμίευση. Η ακρίβεια στη συμπλήρωση της διασάφησης είναι κρίσιμη, καθώς το σύστημα εντοπίζει αυτόματα ασυμφωνίες μέσω ανάλυσης κινδύνου. Οι τροποποιήσεις και οι ακυρώσεις επιτρέπονται μόνο υπό συγκεκριμένους όρους, ανάλογα με το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η διαδικασία, ενώ τα τελωνεία δύνανται να εκδίδουν ηλεκτρονικά αποφάσεις ελέγχου και αποτελέσματα εξόδου. Ιδιαίτερη σημασία έχει η σωστή αναγραφή του εξαγωγέα, ο οποίος, σε περιπτώσεις πώλησης προς εξαγωγή, πρέπει να είναι ο πωλητής–κύριος των αγαθών με τον αντίστοιχο αριθμό ΕΟRΙ, προκειμένου να τεκμηριώνεται η απαλλαγή από τον ΦΠΑ.

Ένα βήμα μπροστά, με αυξημένες απαιτήσεις 

Η μετάβαση στο AES αποτελεί μια σημαντική αλλαγή για τη διαδικασία των εξαγωγών, ιδιαίτερα για τα αγροτικά προϊόντα όπου ο χρόνος και η ακρίβεια των διατυπώσεων επηρεάζουν άμεσα την αξία της παραγωγής. Το νέο πλαίσιο φέρνει περισσότερη οργάνωση αλλά και μεγαλύτερη υπευθυνότητα στις συναλλαγές, με τις επιχειρήσεις και τους παραγωγούς να καλούνται να προσαρμοστούν σταδιακά στις νέες απαιτήσεις. Το επόμενο διάστημα θα δείξει πώς η καθημερινή πρακτική των εξαγωγών θα αφομοιώσει αυτές τις αλλαγές, σε μια αγορά που ζητά σταθερά ποιότητα και αξιοπιστία.

Πηγές:

ΑΑΔΕ –  Ανακοίνωση

ΑΑΔΕ – Εγκύκλιος Ε2100/28.11.2025

Οι δασμοί Τραμπ αρχίζουν να παίζουν καταλυτικό ρόλο στο σκέλος της ζήτησης και των εξαγωγών για τις ελληνικές επιτραπέζιες ελιές, αφού, σε συνδυασμό με τη διολίσθηση του δολαρίου, αυξάνουν σημαντικά το κόστος του προϊόντος στην αμερικανική αγορά.

Παράλληλα η ευνοϊκότερη δασμολογική μεταχείριση ανταγωνιστριών τρίτων χωρών θα οδηγήσει σε απώλεια του μεριδίου πωλήσεων στην πλέον στρατηγικής σημασίας αγορά επιτραπέζιων ελιών για την χώρα μας.

Αυτά τονίζει στην συνέντευξη που έδωσε στον ΑγροΤύπο ο πρόεδρος της ΠΕΜΕΤΕ κ. Κώστας Ζούκας.

Ερ. Πριν τους δασμούς τι εξαγωγές επιτραπέζιων ελιών έκανε η χώρα μας στις ΗΠΑ;

Πριν από την επιβολή των δασμών, οι ελληνικές εξαγωγές επιτραπέζιων ελιών προς τις ΗΠΑ είχαν φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο της αμερικανικής αγοράς ως του σημαντικότερου και πιο σταθερού προορισμού για το προϊόν.
Το 2024, οι εξαγωγές στις ΗΠΑ έφθασαν τα 214 εκατομμύρια ευρώ, υπερβαίνοντας κατά πολύ άλλα αγροτικά προϊόντα.
Οι ΗΠΑ απορροφούν περίπου το 30% των συνολικών ποσοτήτων του προϊόντος που κατευθύνονται στο εξωτερικό.
Οι ελληνικές ελιές, και ιδιαίτερα οι δημοφιλείς ποικιλίες Καλαμών/Καλαμάτα και Χαλκιδικής,  έχουν εδραιώσει μια ισχυρή, διαφοροποιημένη θέση στα αμερικανικά ράφια, αναγνωρίσιμη και σταθερά προτιμώμενη από τους καταναλωτές.
Η εντυπωσιακή αυτή πορεία δεν ήταν τυχαία. Χτίστηκε μέσα από σημαντικές και στοχευμένες επενδύσεις των ελληνικών εξαγωγικών επιχειρήσεων του προϊόντος σε ποιότητα, καινοτομία, νέους εμπορικούς τύπους, εξωστρεφείς στρατηγικές και συστηματική προβολή του προϊόντος. Τα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα προώθησης της ΠΕΜΕΤΕ με την στήριξη των μελών της, ενισχύουν καθοριστικά την παρουσία του κλάδου και στις ΗΠΑ, δημιουργώντας ένα σταθερό δίαυλο συνεργασίας με εισαγωγείς, αλυσίδες λιανεμπορίου και καταναλωτές.
Ακριβώς γι’ αυτό τον λόγo, οι νέοι αυτοί επιβαρυντικοί δασμοί έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία τόσο στις εξαγωγικές επιχειρήσεις όσο και στον αγροτικό κόσμο.
Ο κλάδος αντιλαμβάνεται ότι κάθε δασμολογική επιβάρυνση απειλεί άμεσα μια αγορά που χρειάστηκε δεκαετίες για να κερδηθεί και συνιστά βασική πηγή εισοδήματος για χιλιάδες παραγωγούς και σημαντικό στήριγμα για την εθνική οικονομία.
Το ενδεχόμενο απώλειας μεριδίου σε μία από τις πιο ανταγωνιστικές αγορές παγκοσμίως προκαλεί βαθιά ανησυχία. Και αυτό διότι η επιτραπέζια ελιά είναι ένας κλάδος που δραστηριοποιείται σχεδόν αποκλειστικά στην ελληνική περιφέρεια, τόσο σε επίπεδο πρωτογενούς παραγωγής όσο και σε επίπεδο μεταποίησης. Συνεπώς, η συρρίκνωση των εξαγωγών πλήττει την οικονομική δραστηριότητα, απειλεί την ισόρροπη περιφερειακή ανάπτυξη και δυσχεραίνει ακόμη περισσότερο την προσπάθεια αντιμετώπισης του δημογραφικού προβλήματος σε ολόκληρες περιοχές της χώρας.
Με λίγα λόγια, πριν την επιβολή των δασμών η Ελλάδα είχε καταφέρει να δημιουργήσει ένα πραγματικό success story στην αγορά των ΗΠΑ. Σήμερα, αυτό το success story βρίσκεται σε κίνδυνο και ολόκληρος ο κλάδος καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να το προστατεύσει.

Ερ. Σήμερα τελικά που κυμαίνονται οι δασμοί στα ελληνικά προϊόντα;

Σήμερα, οι ελληνικές επιτραπέζιες ελιές, όπως και τα περισσότερα αντίστοιχα ευρωπαϊκά προϊόντα, επιβαρύνονται με ενιαίο δασμό 15% κατά την είσοδο τους στην αμερικανική αγορά. Η νέα αυτή πραγματικότητα προκύπτει από την πρόσφατη εμπορική συμφωνία ΗΠΑ–ΕΕ και φέρνει σημαντικό επιπλέον κόστος για όλους τους εξαγωγικούς κλάδους με προορισμό τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Για τις ελληνικές επιτραπέζιες ελιές, προϊόν που αποτελεί τον πιο εξωστρεφή εκπρόσωπο της ελληνικής αγροδιατροφής, η δασμολογική επιβάρυνση έχει ουσιαστικό αντίκτυπο. Η αμερικανική αγορά απορροφά περίπου το 30% των συνολικών εξαγωγών του προϊόντος, γεγονός που καθιστά τον κλάδο άμεσα εκτεθειμένο σε κάθε μεταβολή του δασμολογικού πλαισίου.
Οι δασμοί σε συνδυασμό με τη δυσμενή ισοτιμία του δολαρίου, έχει οδηγήσει σε αύξηση του κόστους πάνω από 25% για το ελληνικό προϊόν. Αύξηση που δεν μπορεί να απορροφηθεί μόνο από τους Έλληνες εξαγωγείς. Ήδη το πρώτο οκτάμηνο του 2025 οι εξαγωγές ελληνικών επιτραπέζιων ελιών προς τις ΗΠΑ εμφανίζουν μείωση 4% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2024.
Με άλλα λόγια, οι ελληνικές επιτραπέζιες ελιές βρίσκονται αντιμέτωπες με το πιο δυσμενές δασμολογικό περιβάλλον των τελευταίων ετών, παρά την αναγνωρισμένη ποιότητα και δημοφιλία τους.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τις εξαγωγικές επιχειρήσεις. Πλήττει χιλιάδες αγροτικές οικογένειες και ολόκληρες τοπικές οικονομίες που στηρίζονται στην καλλιέργεια και επεξεργασία του προϊόντος, καθιστώντας το ένα κρίσιμο μέτωπο για τον αγροτικό και εξαγωγικό τομέα της χώρας.

Έχει περάσει στο ράφι των σούπερ μάρκετ στις ΗΠΑ η αύξηση της τιμής;

Δεν υπάρχει ακόμη τεκμηριωμένη, δημόσια πληροφόρηση που να δείχνει ότι η αύξηση του κόστους έχει μετακυλήσει στις τιμές των ελληνικών επιτραπέζιων ελιών στα ράφια των αμερικανικών σούπερ μάρκετ. Το γεγονός ότι υπάρχουν κλειστά συμβόλαια τιμών των εισαγωγεών με s/m και τα σημεία πώλησης γενικότερα, δεν δείχνουν ακόμα αν υπήρξε μετακύληση αύξηςη στοναμερικανό καταναλωτή. Ωστόσο, η μείωση περίπου 4% στις εξαγωγές κατά το πρώτο οκτάμηνο του 2025, αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι η δασμολογική επιβάρυνση αρχίζει να επηρεάζει την αμερικανική αγορά.
Αναπόφευκτα, μέρος της επιβάρυνσης θα μετακυλιστεί στον καταναλωτή. Δεδομένου δε ότι η ζήτηση για το προϊόν είναι ελαστική, επειδή η επιτραπέζια ελιά θεωρείται προϊόν delicatessen, η αύξηση της τελικής τιμής οδηγεί σε μείωση της κατανάλωσης και, κατά συνέπεια, σε απώλεια μεριδίου αγοράς για τις ελληνικές ελιές.
Παράλληλα, οι αυξημένοι δασμοί έχουν ήδη αρχίσει να επηρεάζουν τη συμπεριφορά των συνεργατών μας στις ΗΠΑ, οι οποίοι αντίστοιχα έχουν επενδύσει επί δεκαετίες στην παρουσία των ελληνικών επιτραπέζιων ελιών στην αμερικανική αγορά. Προσπαθώντας να κατανοήσουν τις νέες ισορροπίες και να επαναξιολογήσουν τον επιχειρηματικό τους κίνδυνο, κινούνται πλέον με μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα, επιβραδύνοντας την υπογραφή νέων συμβολαίων.  Αυτή η «στάση αναμονής» δυσχεραίνει τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, τόσο σε επίπεδο εμπορικών συνεργασιών όσο και σε επίπεδο επενδύσεων, δημιουργώντας ένα περιβάλλον αβεβαιότητας που επιβαρύνει ολόκληρη την αλυσίδα του κλάδου της επιτραπέζιας ελιάς.
Με λίγα λόγια, παρότι δεν υπάρχει ακόμη πλήρης και επίσημη επιβεβαίωση ότι η αύξηση του κόστους έχει περάσει καθολικά στον Αμερικανό καταναλωτή, οι πρώτες ενδείξεις δείχνουν ότι η ελληνική επιτραπέζια ελιά αρχίζει ήδη να βιώνει τις πραγματικές συνέπειες του νέου δασμολογικού πλαισίου. Τα υφιστάμενα συμβόλαια λήγουν σταδιακά έως το τέλος του έτους και αυτό σημαίνει ότι οι νέες τιμολογιακές συνθήκες θα αποτυπωθούν πιο καθαρά στις συμφωνίες που θα ανανεωθούν ή θα υπογραφούν από το φθινόπωρο και έπειτα.
Μια πρώτη αξιόπιστη εικόνα για την πραγματική αντίδραση των καταναλωτών θα προκύψει την περίοδο των εορτών, όταν παραδοσιακά ενισχύεται η ζήτηση, καθώς και στο πρώτο δίμηνο του 2026, οπότε θα έχουν αρχίσει να κινούνται οι νέες παραγγελίες σε τιμές που ενσωματώνουν πλήρως τους δασμούς.

Ερ. Ποιοι ανταγωνιστές μας έχουν αποκτήσει πλεονέκτημα από τους δασμούς που έχουν επιβληθεί στην χώρα μας;

Οι νέοι δασμοί έχουν διαταράξει την ανταγωνιστική ισορροπία της ελληνικής επιτραπέζιας ελιάς έναντι ελαιοπαραγωγικών τρίτων χωρών (Αίγυπτος, Μαρόκο, Λ. Αμερική), οι οποίες πλέον αποκτούν συγκριτικό πλεονέκτημα. Είτε απολαμβάνουν χαμηλότερους δασμούς λόγω εμπορικών συμφωνιών, είτε έχουν μεγαλύτερη νομισματική ευελιξία για να απορροφήσουν ανατιμήσεις μέσω υποτίμησης των εθνικών τους νομισμάτων.
Παράλληλα, η πιθανότητα υποκατάστασης της αμερικανικής αγοράς με άλλες διεθνείς αγορές είναι περιορισμένη. Οι ελληνικές επιτραπέζιες ελιές ήδη εξάγονται σε περισσότερες από 100 χώρες. Ωστόσο, καμία άλλη αγορά δεν μπορεί βραχυπρόθεσμα ή μεσοπρόθεσμα να αντικαταστήσει την αγορά των ΗΠΑ, η οποία συνδυάζει υψηλό εισόδημα, μεγάλη καταναλωτική βάση και εδραιωμένα εμπορικά κανάλια.
Σε κάθε περίπτωση όμως, η ολοκληρωμένη παρουσία του κλάδου σε νέες αγορές προϋποθέτει όχι μόνο εμπορικά κανάλια, αλλά και επενδύσεις σε προβολή, γαστρονομική εκπαίδευση και στρατηγικό branding. Ρεαλιστικά, τα πρώτα μετρήσιμα αποτελέσματα σε επίπεδο πωλήσεων στις νέες αγορές δεν μπορούν να αναμένονται πριν την επόμενη δεκαετία.
Με άλλα λόγια, οι δασμοί δεν πλήττουν μόνο την τιμή. Απειλούν την ίδια τη θέση της ελληνικής επιτραπέζιας ελιάς σε μία στρατηγική αγορά, δίνοντας παράλληλα πλεονέκτημα στους διεθνείς ανταγωνιστές. Η αγορά των ΗΠΑ παραμένει κομβικής σημασίας για τον κλάδο και η επανάκτηση της πλήρους πρόσβασης σε αυτήν αποτελεί στόχο συνολικά του κλάδου.

Ερ. Μπορούμε να καταφέρουμε να εξαιρέσουμε τις επιτραπέζιες ελιές από τους δασμούς;

Η ΠΕΜΕΤΕ παρακολουθεί με μεγάλη προσοχή και αποφασιστικότητα τις εξελίξεις γύρω από τους δασμούς και τις σοβαρές επιπτώσεις που έχουν στον κλάδο των επιτραπέζιων ελιών. Ήδη έχουμε κινηθεί με στοχευμένες  πρωτοβουλίες. Παράλληλα, διατηρούμε ανοιχτό διάλογο με την Κυβέρνηση, με Έλληνες βουλευτές, ευρωβουλευτές, την ελληνική ομογένεια στις ΗΠΑ, καθώς και με αρμόδιους ευρωπαϊκούς και εθνικούς φορείς, προκειμένου να ενισχύσει την κοινή φωνή υπέρ του προϊόντος.
Η θέση της ΠΕΜΕΤΕ είναι σαφής: οι ελληνικές επιτραπέζιες ελιές πρέπει να εξαιρεθούν από κάθε δασμό, όπως είχε γίνει το 2019 με την προηγούμενη Απόφαση του ίδιου Προέδρου των ΗΠΑ. Η ελληνική παραγωγή δεν αποτελεί απειλή για την αμερικανική οικονομία, αλλά μια αξία που πρέπει να στηριχθεί και να προωθηθεί με όρους δικαιοσύνης και ίσου ανταγωνισμού.

Υπάρχει ουσιαστικό περιθώριο διεκδίκησης εξαίρεσης, καθώς οι ελληνικές επιτραπέζιες ελιές διαθέτουν ισχυρά επιχειρήματα:

• Οι ΗΠΑ δεν παράγουν τις ελληνικές ποικιλίες επιτραπέζιων ελιών (ΚΑΛΑΜΩΝ/ΚΑΛΑΜΑΤΑ, ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ, ΑΜΦΙΣΣΗΣ) άρα δεν τίθεται θέμα προστασίας εγχώριας παραγωγής, ούτε υπάρχει κίνδυνος στρέβλωσης της αμερικανικής αγοράς. Αυτό το στοιχείο, που αποτελεί βασική αρχή κάθε εμπορικής διαπραγμάτευσης, ενισχύει καθοριστικά τη θέση της Ελλάδας.
• Το εμπορικό ισοζύγιο Ελλάδας–ΗΠΑ είναι σχεδόν ισοσκελισμένο. Η χώρα μας δεν συγκαταλέγεται στους «μεγάλους εξαγωγείς» που δημιουργούν εμπορικές ανισορροπίες εις βάρος των ΗΠΑ.

Συνεπώς, η εξαίρεση των ελληνικών επιτραπέζιων ελιών θα είχε ελάχιστο έως μηδενικό πολιτικοοικονομικό κόστος για την αμερικανική πλευρά. Αντίθετα, η διατήρηση του επιβαρυντικού δασμού πλήττει έναν κλάδο που αποτελεί την πιο αναγνωρίσιμη «βιτρίνα» της ελληνικής και μεσογειακής αγροδιατροφής διεθνώς.

Οι ελληνικές επιτραπέζιες ελιές δεν είναι απλώς ένα εξαγώγιμο προϊόν υψηλής ποιότητας. Αποτελούν βασικό στοιχείο της μεσογειακής διατροφής, της πιο διεθνώς τεκμηριωμένης διατροφικής πυραμίδας, ενισχύοντας τη συνολική υγεία του οργανισμού. Σε μια χώρα όπως οι ΗΠΑ, όπου η προώθηση πιο υγιεινών διατροφικών συνηθειών αποτελεί σταθερό δημόσιο στόχο, η πρόσβαση των καταναλωτών σε προϊόντα υψηλής διατροφικής αξίας όπως οι ελληνικές ελιές θα έπρεπε να ενθαρρύνεται και όχι να επιβαρύνεται.

Για να επιτευχθεί η εξαίρεση, απαιτείται συντονισμένη διπλωματική πίεση και αξιοποίηση των διαύλων εμπορικής διαπραγμάτευσης. Με άλλα λόγια, η εξαίρεση είναι εφικτή, όπως είχε αποδειχθεί το 2019. Απαιτείται πολιτική βούληση, τεκμηρίωση και επιμονή για να διασφαλιστεί ότι η ελληνική επιτραπέζια ελιά θα συνεχίσει να καταλαμβάνει την αξιόλογη θέση της στις διεθνείς αγορές.

Η παγκόσμια αγορά ζάχαρης εισέρχεται στη σεζόν 2025/26 με μια εικόνα υψηλής παραγωγής, σταθερά αυξανόμενης κατανάλωσης και αισθητά μειωμένων διεθνών τιμών, σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία του FAO που δημοσιεύτηκαν στα μέσα Νοεμβρίου. Οι θετικές καιρικές συνθήκες σε βασικές χώρες–παραγωγούς και η συνολική διεύρυνση των εκτάσεων καλλιέργειας έχουν διαμορφώσει μια νέα πραγματικότητα που επηρεάζει την παγκόσμια προσφορά, τη ζήτηση και το εμπόριο. Οι εξελίξεις αυτές έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, που παρακολουθεί στενά τις διεθνείς τάσεις σε προϊόντα με ισχυρή παγκόσμια διασύνδεση.

Έκρηξη στην Παγκόσμια Παραγωγή

Η παγκόσμια παραγωγή ζάχαρης για το 2025/26 εκτιμάται ότι θα φτάσει τους 185,3 εκατ. τόνους, σημειώνοντας άνοδο 5,5% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο και καταγράφοντας νέο ιστορικό υψηλό. Η αύξηση αυτή αποδίδεται κυρίως στις ιδιαίτερα ευνοϊκές εξελίξεις σε βασικές παραγωγικές χώρες. Στη Βραζιλία, τον μεγαλύτερο παραγωγό και εξαγωγέα παγκοσμίως, η παραγωγή ανακάμπτει μετά τις απώλειες του 2024/25, με άνοδο περίπου 4% σε ετήσια βάση. Παρά το γεγονός ότι σημαντικό ποσοστό της ζαχαροκάλαμου κατευθύνεται φέτος προς την παραγωγή βιοαιθανόλης, η ποσότητα που τελικά διατίθεται για ζάχαρη αυξάνεται, ενισχύοντας την συνολική προσφορά.

Ισχυρή ανάκαμψη καταγράφεται και στην Ινδία, όπου οι επαρκείς βροχοπτώσεις του μουσώνα και η επέκταση των καλλιεργούμενων εκτάσεων —χάρη στις υψηλότερες αποδόσεις της ζαχαροκάλαμου σε σχέση με ανταγωνιστικές καλλιέργειες όπως η σόγια και το σιτάρι— δημιουργούν τις προϋποθέσεις για σημαντική ενίσχυση της παραγωγής. Θετική είναι η εικόνα και στην Ταϊλάνδη, τον δεύτερο μεγαλύτερο εξαγωγέα παγκοσμίως, όπου, παρά τις τοπικές προσβολές από white leaf disease, οι συνολικές καλλιεργητικές συνθήκες παραμένουν ευνοϊκές.

Στον αντίποδα, η Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να καταγράψει μείωση παραγωγής, καθώς οι χαμηλότερες τιμές και το αυξημένο κόστος εισροών οδήγησαν σε περιορισμό των φυτεύσεων τεύτλων. Πτωτική πορεία αναμένεται επίσης σε Αυστραλία, Ρωσία και Ηνωμένες Πολιτείες. Αντίθετα, θετική μεταβολή προβλέπεται για Κίνα, Ινδονησία και Μεξικό, όπου η παραγωγή αναμένεται να κινηθεί υψηλότερα σε σχέση με το 2024/25.

Σταθερή Άνοδος στην Κατανάλωση

Η παγκόσμια κατανάλωση ζάχαρης συνεχίζει την ανοδική της πορεία, με την πρόβλεψη για το 2025/26 να δείχνει αύξηση 1,3%, ρυθμό υψηλότερο σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Κεντρικός παράγοντας που στηρίζει τη ζήτηση είναι η υποχώρηση των διεθνών τιμών, η οποία ενθαρρύνει τη χρήση ζάχαρης παρά τις γενικότερες ενδείξεις επιβράδυνσης της παγκόσμιας οικονομίας. Την ενίσχυση της κατανάλωσης οδηγούν κυρίως η Αφρική —όπου η αύξηση του πληθυσμού και η επιταχυνόμενη αστικοποίηση ανεβάζουν τη ζήτηση— αλλά και η Ασία, με τη βιομηχανία τροφίμων και ποτών να διατηρεί υψηλές ανάγκες σε πρώτη ύλη. Συνολικά, η κατά κεφαλήν κατανάλωση αναμένεται να διαμορφωθεί στα 21,9 κιλά ετησίως.

Εμπόριο: Ανοδικό, αλλά με Φρένο

Το παγκόσμιο εμπόριο ζάχαρης για τη σεζόν 2025/26 αναμένεται να φτάσει τους 65,2 εκατ. τόνους, σημειώνοντας άνοδο 3% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Παρά τη συνολική ενίσχυση της παραγωγής, η αύξηση στο διεθνές εμπόριο παραμένει συγκρατημένη, καθώς οι υψηλότερες εξαγωγές από χώρες όπως η Βραζιλία και η Ινδία αντισταθμίζονται από τη μειωμένη διαθεσιμότητα εξαγώγιμων ποσοτήτων στην Ευρώπη. Έτσι, η αγορά διαμορφώνει μια πιο ήπια δυναμική, προσαρμοζόμενη στις διαφοροποιήσεις που παρουσιάζει η παραγωγή μεταξύ των μεγάλων εξαγωγικών και εισαγωγικών περιοχών.

Απότομη Πτώση στις Διεθνείς Τιμές

Οι διεθνείς τιμές ζάχαρης κατρακύλησαν τον Οκτώβριο του 2025 στα χαμηλότερα επίπεδα από τον Δεκέμβριο του 2020, με τον μέσο όρο της περιόδου Ιανουαρίου–Οκτωβρίου να διαμορφώνεται στα 17,33 σεντς/λίμπρα, σημειώνοντας πτώση 15% σε σχέση με το αντίστοιχο περσινό διάστημα. Η αύξηση της διαθέσιμης ποσότητας από τις μεγάλες παραγωγούς χώρες —Βραζιλία, Ινδία και Ταϊλάνδη— άσκησε ισχυρή πίεση στις τιμές, την ώρα που οι προσδοκίες για ασθενέστερη παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη ενίσχυσαν τη συνολική καθοδική τάση. Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων διαμορφώνει μια αγορά με εμφανώς χαμηλότερες τιμές, επηρεάζοντας τόσο τις εξαγωγικές ροές όσο και τη διαμόρφωση τιμών για τους παραγωγούς σε πολλές περιοχές του κόσμου.

Η Επόμενη Μέρα για την Ζάχαρη

Η παγκόσμια αγορά ζάχαρης εισέρχεται στη νέα σεζόν με έντονα σημάδια υπερπροσφοράς και μια αισθητή διόρθωση στις διεθνείς τιμές. Παρά το γεγονός ότι μεγάλοι παραγωγοί ενισχύουν τις εξαγωγές τους, το εμπόριο κινείται με πιο ήπιους ρυθμούς λόγω των ανισορροπιών μεταξύ περιοχών. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη μεταποίηση και στις εισαγωγές ζάχαρης καλούνται να παρακολουθούν στενά τις διεθνείς εξελίξεις, καθώς οι διακυμάνσεις στην προσφορά και στη ζήτηση καθορίζουν πλέον τις τιμές και τις ευκαιρίες της επόμενης περιόδου. 

Πηγή: FAO – Food Outlook

Χρειάστηκαν λιγότερο από δύο μήνες από την υποβολή της πρότασης κανονισμού της Επιτροπής, σχετικά με την εφαρμογή της διμερούς ρήτρας διασφάλισης της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΕΕ-Mercosur και της ενδιάμεσης εμπορικής συμφωνίας για τα γεωργικά προϊόντα, για να εγκρίνει το Συμβούλιο την πρόταση χωρίς να επιφέρει τροποποιήσεις.

Σύμφωνα με το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο κανονισμός που προτείνει η Επιτροπή ενισχύει τα μέτρα προστασίας των γεωργών της ΕΕ στο πλαίσιο των συμφωνιών και εισάγει στο δίκαιο της ΕΕ τις διατάξεις διασφάλισης που περιλαμβάνονται και στις δύο συμφωνίες για τα γεωργικά προϊόντα. Στόχος είναι να εξασφαλιστεί ότι τα μέτρα διασφάλισης μπορούν να εφαρμοστούν γρήγορα και αποτελεσματικά σε περίπτωση που οι εισαγωγές από εταίρους της Mercosur προκαλούν ή υπάρχει κίνδυνος να προκαλέσουν σοβαρή ζημιά.

Η απόφαση αυτή δεν θίγει τις εν εξελίξει συζητήσεις στο πλαίσιο του Συμβουλίου σχετικά με την υπογραφή και τη σύναψη της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΕΕ-Mercosur και της ενδιάμεσης εμπορικής συμφωνίας.

Πεδίο εφαρμογής των μέτρων διασφάλισης

Ο κανονισμός καθορίζει πώς η ΕΕ δύναται να αναστείλει προσωρινά τις δασμολογικές προτιμήσεις για τις εισαγωγές γεωργικών προϊόντων από τη Mercosur, εάν οι εισαγωγές αυτές ζημιώνουν τους παραγωγούς της ΕΕ.
Έχει ως βάση τα υφιστάμενα εργαλεία διασφάλισης της ΕΕ, αλλά εισάγει ταχύτερες διαδικασίες και απλούστερους μηχανισμούς ενεργοποίησης για την προστασία των γεωργών της ΕΕ.

Έρευνες και παρακολούθηση

Οι έρευνες μπορούν να ξεκινήσουν γρήγορα κατόπιν αιτήματος των κρατών μελών ή του κλάδου παραγωγής, όταν υπάρχουν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι οι εισαγωγές αυξάνονται απότομα ή επηρεάζουν τις αγορές της ΕΕ. Για ευαίσθητα προϊόντα όπως το βόειο κρέας, τα πουλερικά, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, η ζάχαρη και η αιθανόλη, τιμή χαμηλότερη κατά 10% των προϊόντων σε συνδυασμό είτε με αύξηση κατά 10% του όγκου των προτιμησιακών εισαγωγών είτε με μείωση κατά 10% των τιμών εισαγωγής, θα είναι κατά κανόνα επαρκής λόγος για την έναρξη έρευνας.
Η έρευνα θα εξετάζει παράγοντες όπως ο όγκος των εισαγωγών, οι τάσεις των τιμών και ο αντίκτυπος στην παραγωγή, τις πωλήσεις, την απασχόληση και τα κέρδη στον επηρεαζόμενο τομέα της ΕΕ.
Για τα ευαίσθητα προϊόντα, οι έρευνες θα ολοκληρώνονται εντός τετραμήνου και, σε επείγουσες περιπτώσεις, θα μπορούν να λαμβάνονται προσωρινά μέτρα εντός 21 ημερών.
Η Επιτροπή θα παρακολουθεί τακτικά τις εισαγωγές προϊόντων χαρακτηρισμένων ως ευαίσθητων και θα υποβάλλει ανά εξάμηνο έκθεση στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με τις εξελίξεις της αγοράς και τον ενδεχόμενο κίνδυνο ζημίας των παραγωγών της ΕΕ.

Επόμενα βήματα

Μόλις το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εγκρίνει τη θέση του, οι συννομοθέτες θα ολοκληρώσουν τις εργασίες σχετικά με τον κανονισμό για τα μέτρα διασφάλισης. Ο κανονισμός θα τεθεί σε ισχύ αφού εγκριθεί και από τα δύο θεσμικά όργανα και δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα.
Γενικό πλαίσιο
Οι διμερείς ρήτρες διασφάλισης αποτελούν μέρος τόσο της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΕΕ-Mercosur όσο και της ενδιάμεσης εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-Mercosur.
Ο κανονισμός για τα μέτρα διασφάλισης συμπληρώνει τις ευρύτερες συμφωνίες, οι οποίες αποσκοπούν στην εμβάθυνση των εμπορικών και πολιτικών σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της Mercosur (Αργεντινή, Βραζιλία, Ουρουγουάη και Παραγουάη), διασφαλίζοντας ισχυρή προστασία των γεωργικών τομέων της ΕΕ που ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι στον ανταγωνισμό των εισαγωγών.

Πρόταση της Επιτροπής για τον κανονισμό

Παράρτημα - Ευαίσθητα προϊόντα

Συμφωνία ΕΕ-Mercosur (Ευρωπαϊκή Επιτροπή) 

Η παγκόσμια αγορά ρυζιού οδεύει προς μια ακόμη χρονιά έντονης δυναμικής, καθώς τα πρόσφατα στοιχεία του FAO που δημοσιεύτηκαν στα μέσα Νοεμβρίου δείχνουν ότι η παραγωγή για το 2025/26 θα κινηθεί σε νέο ιστορικό υψηλό. Την ίδια στιγμή, όμως, το διεθνές εμπόριο και οι τιμές δεν ακολουθούν την ίδια ανοδική τροχιά, με την αγορά να διαμορφώνεται μέσα σε συνθήκες αυξημένων αποθεμάτων, διαφοροποιημένης ζήτησης και έντονου ανταγωνισμού μεταξύ των εξαγωγικών χωρών.

Ρεκόρ παραγωγής με αιχμή την Ασία και τη Λατινική Αμερική

Η παγκόσμια παραγωγή ρυζιού για το 2025/26 αναμένεται να φτάσει τους 556,4 εκατ. τόνους, σημειώνοντας αύξηση 1,2% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο — ένα ακόμη ιστορικό υψηλό για την αγορά. Η Ασία εξακολουθεί να οδηγεί την παγκόσμια παραγωγή, καθώς η περιοχή προσεγγίζει ή και ξεπερνά το περσινό ρεκόρ, με επέκταση των καλλιεργούμενων εκτάσεων και, κατά κανόνα, ευνοϊκές καιρικές συνθήκες. Ισχυρή συμβολή αναμένεται και από τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, που κατευθύνονται προς τη μεγαλύτερη συγκομιδή που έχει καταγραφεί. Αντιθέτως, μειωμένα περιθώρια κέρδους για τους παραγωγούς σε Ευρώπη, Βόρεια Αμερική και Ωκεανία, καθώς και ασταθείς βροχοπτώσεις στην Αφρική, αναμένεται να περιορίσουν τα αποτελέσματα σε αυτές τις περιοχές.

Παγκόσμια κατανάλωση και αποθέματα: Διογκώνονται οι ανισορροπίες

Παρά τη συνεχιζόμενη ισχύ της παγκόσμιας ζήτησης, η συνολική χρήση ρυζιού για το 2025/26, που προβλέπεται να φτάσει τους 551,8 εκατ. τόνους, δεν αρκεί για να απορροφήσει την αυξημένη παραγωγή. Το αποτέλεσμα είναι μια νέα άνοδος των παγκόσμιων αποθεμάτων κατά 2,2%, τα οποία αναμένεται να αγγίξουν τους 215,4 εκατ. τόνους — το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα. Η συσσώρευση αυτή οφείλεται κυρίως σε χώρες όπως το Μπαγκλαντές, η Βραζιλία, η Κίνα, η Ινδία, η Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ, ενώ αντίθετα η Ινδονησία, η Μαδαγασκάρη και οι Φιλιππίνες αναμένεται να παρουσιάσουν μειώσεις. Συνολικά, ο δείκτης αποθεμάτων προς χρήση ανέρχεται στο 38,6%, υποδηλώνοντας το ιδιαίτερα αυξημένο επίπεδο διαθεσιμότητας στην παγκόσμια αγορά.

Διεθνές εμπόριο: Επιστροφή στην κανονικότητα, αλλά με πρόβλεψη μικρής κάμψης

Μετά την έντονη ανάκαμψη του διεθνούς εμπορίου ρυζιού το 2024 και το 2025 —χάρη στα άφθονα εξαγώγιμα αποθέματα, τη μείωση των στοκ σε χώρες-εισαγωγείς και την άρση των περιορισμών εξαγωγών της Ινδίας— η αγορά φαίνεται πως σταθεροποιείται σε πιο ήπιο ρυθμό. Για το 2026 προβλέπεται μια μικρή κάμψη της τάξης του 1,1%, με τον όγκο του παγκόσμιου εμπορίου να υποχωρεί στα 61,1 εκατ. τόνους. Από τους μεγάλους εξαγωγείς, μόνο η Βραζιλία, η Ινδία, η Ουρουγουάη και το Βιετνάμ αναμένεται να διατηρήσουν ή να ενισχύσουν τις αποστολές τους, καθώς οι περισσότερες εξαγωγικές χώρες προβλέπεται να αντιμετωπίσουν στασιμότητα ή μείωση των φορτώσεων, λόγω ασθενέστερης ζήτησης στις παραδοσιακές τους αγορές και απώλειας ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος. 

Διεθνείς τιμές: Συνεχής πτώση και οξύς ανταγωνισμός

Οι μεγάλες διαθέσιμες ποσότητες ρυζιού στη διεθνή αγορά έχουν εντείνει τον ανταγωνισμό μεταξύ των εξαγωγικών χωρών, οδηγώντας τις τιμές σε συνεχή πτωτική πορεία από τον Μάιο του 2025. Η πίεση αυτή ενισχύεται από την απουσία της Ινδονησίας από την αγορά, καθώς και από τους περιορισμούς στις εισαγωγές μη ειδικού ρυζιού που επέβαλαν οι Φιλιππίνες τον Σεπτέμβριο. Ως αποτέλεσμα, ο Δείκτης FAO All Rice Price Index υποχώρησε στις 98,4 μονάδες τον Οκτώβριο του 2025, επίπεδο μειωμένο κατά 7,5% σε σχέση με τον Μάιο και το χαμηλότερο που έχει καταγραφεί από τον Δεκέμβριο του 2021.

Η εικόνα του ρυζιού και η προοπτική του

Σε αυτό το περιβάλλον, η παγκόσμια αγορά ρυζιού διαμορφώνεται σε ένα σκηνικό αντιθέσεων: η παραγωγή συνεχίζει την ανοδική της πορεία και τα αποθέματα αγγίζουν νέα υψηλά, αλλά το εμπόριο και οι τιμές παραμένουν υπό πίεση. Η σεζόν 2025/26 προμηνύεται ως μια χρονιά μεγάλης προσφοράς και αυξημένου ανταγωνισμού, με τις χώρες-παραγωγούς να καλούνται να κινηθούν μέσα σε μια αγορά που αλλάζει γρήγορα. Για τους παραγωγούς, το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο η καλή συγκομιδή, αλλά και η δυνατότητα να διασφαλίσουν βιώσιμη τιμή και πρόσβαση στις αγορές — σε μια διεθνή σκηνή όπου η αφθονία της προσφοράς συχνά δεν μεταφράζεται σε σταθερό εισόδημα.

Πηγή: FAO – Food Outlook

Μία από τις πιο ισχυρές χρονιές της τελευταίας δεκαετίας φαίνεται πως διαγράφεται για το καλαμπόκι, σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία του FAO που δημοσιεύτηκαν στα μέσα Νοεμβρίου. Η παγκόσμια παραγωγή των χονδρόκοκκων σιτηρών – με κυρίαρχο το καλαμπόκι – αναμένεται να αγγίξει νέο ιστορικό υψηλό, με τις διεθνείς τιμές να διαμορφώνονται σε επίπεδα που επηρεάζουν άμεσα τις αγορές ζωοτροφών, την κτηνοτροφία και τελικά το κόστος παραγωγής στις χώρες εισαγωγής.

Για την Ελλάδα, όπου το καλαμπόκι αποτελεί βασική εισροή στη ζωοτροφία, οι παγκόσμιες εξελίξεις έχουν πάντοτε βαρύτητα. Η φετινή εικόνα δείχνει μία αγορά που ανακάμπτει, με αυξημένη προσφορά και τάση σταθεροποίησης στις τιμές, αλλά και με σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάλογα με τις μεγάλες παραγωγικές χώρες.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το καλαμπόκι, σύμφωνα με την τυπολογία του FAO, εντάσσεται στην ευρύτερη ομάδα των “χονδρόκοκκων σιτηρών”, μαζί με καλλιέργειες όπως το κριθάρι, η βρώμη και το σόργο. Ωστόσο, λόγω του μεγέθους και της βαρύτητάς του στη διεθνή παραγωγή και το εμπόριο, το καλαμπόκι αποτελεί το κυρίαρχο μέρος της κατηγορίας, αφήνοντας περιορισμένο μερίδιο στα υπόλοιπα σιτηρά. Έτσι, αν και οι εκτιμήσεις παρουσιάζονται σε επίπεδο ομάδας, στην πράξη οι περισσότερες τάσεις και μεταβολές αντανακλούν πρωτίστως την αγορά του καλαμποκιού.

Ισχυρή παγκόσμια άνοδος παραγωγής – Οδηγός η Νότια και Βόρεια Αμερική

Η παγκόσμια παραγωγή χονδρόκοκκων σιτηρών για το 2025 εκτιμάται ότι θα φθάσει τα 1.614 εκατομμύρια τόνους, σημειώνοντας αύξηση 6,6% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά και καταγράφοντας νέο ιστορικό υψηλό. Η αύξηση αυτή οφείλεται κυρίως στο καλαμπόκι, με τις μεγαλύτερες συγκομιδές να προβλέπονται στη Βραζιλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου οι υψηλές τιμές οδήγησαν σε επέκταση των καλλιεργούμενων εκτάσεων. Σημαντική βελτίωση των αποδόσεων καταγράφεται και στη Νότια Αφρική, χάρη στις επαρκείς και καλά κατανεμημένες βροχοπτώσεις που επέτρεψαν στις καλλιέργειες να ανακάμψουν. Αντίθετα, σε Αργεντινή και αρκετές ασιατικές χώρες, η παραγωγή καλαμποκιού αναμένεται μειωμένη λόγω των ξηροθερμικών συνθηκών που περιόρισαν τις αποδόσεις.

Κατανάλωση: Η ζήτηση σε ζωοτροφές και βιομηχανία οδηγεί την αγορά

Η συνολική χρήση χονδρόκοκκων σιτηρών για το 2025/26 εκτιμάται ότι θα ανέλθει στα 1.574 εκατομμύρια τόνους, σημειώνοντας αύξηση 2,1% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Η άνοδος αυτή αποδίδεται κυρίως στο καλαμπόκι, καθώς η ζήτηση για ζωοτροφές αλλά και για βιομηχανικές χρήσεις – όπως η παραγωγή βιοκαυσίμων, αμύλου και άλλων παραγώγων – παραμένει ισχυρή. Η αυξημένη διαθεσιμότητα και το σχετικά χαμηλό επίπεδο τιμών ενθαρρύνουν την κατανάλωση, διαμορφώνοντας μια αγορά που διατηρεί σταθερή και διευρυνόμενη ζήτηση. Η εικόνα αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για την ελληνική πραγματικότητα, όπου το κόστος των ζωοτροφών αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη βιωσιμότητα της κτηνοτροφικής παραγωγής.

Διεθνές εμπόριο: Επιστροφή σε υψηλά επίπεδα

Το παγκόσμιο εμπόριο χονδρόκοκκων σιτηρών για το 2025/26 εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά 2,6%, φθάνοντας τα 235,8 εκατομμύρια τόνους, με την άνοδο να αποδίδεται κυρίως στην αναμενόμενη ανάκαμψη των ροών σόργου. Η Κίνα αναμένεται να παραμείνει ο μεγαλύτερος εισαγωγέας, ενώ η Αργεντινή και η Βραζιλία ενισχύουν τον ρόλο τους ως βασικοί εξαγωγείς στο συγκεκριμένο προϊόν.

Παράλληλα, το εμπόριο καλαμποκιού και κριθαριού προβλέπεται να ανακάμψει από την πτώση της προηγούμενης περιόδου και να επανέλθει σε επίπεδα κοντά στον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας. Η αυξημένη διαθεσιμότητα εξαγώγιμων ποσοτήτων δημιουργεί ένα πιο ευνοϊκό περιβάλλον για τους εισαγωγείς, προσφέροντας μεγαλύτερη ποικιλία προέλευσης. Σε αυτό το πλαίσιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Βραζιλία παραμένουν οι βασικοί πυλώνες της παγκόσμιας αγοράς στο καλαμπόκι, διαμορφώνοντας σε μεγάλο βαθμό τη δυναμική των διεθνών ροών.

Αποθέματα: Ισχυρή ανάκαμψη 

Μετά τη χαμηλή επίδοση της προηγούμενης χρονιάς, τα παγκόσμια αποθέματα χονδρόκοκκων σιτηρών για το 2025/26 προβλέπεται να ενισχυθούν σημαντικά, φθάνοντας τα 372,1 εκατομμύρια τόνους, δηλαδή αυξημένα κατά 9,7%. Η άνοδος αυτή προέρχεται σχεδόν αποκλειστικά από το καλαμπόκι, με τις μεγαλύτερες αυξήσεις να καταγράφονται στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Βραζιλία και την Ουκρανία. Η ανάκαμψη των αποθεμάτων συμβάλλει στη σταθεροποίηση της διεθνούς αγοράς, δημιουργώντας ένα περιβάλλον με μεγαλύτερη επάρκεια και μειωμένες πιέσεις στις τιμές.

Τιμές: Τάση σταθεροποίησης μετά τις μεγάλες διακυμάνσεις

Ο διεθνής δείκτης τιμών των χονδρόκοκκων σιτηρών κατέγραψε αύξηση 7,8% το διάστημα Ιανουαρίου–Οκτωβρίου 2025 σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, παραμένοντας όμως χαμηλότερος από τα πολύ υψηλά επίπεδα που είχαν σημειωθεί την τριετία 2021–2023. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά τη βελτιωμένη προσφορά στην παγκόσμια αγορά, την ισχυρή ανάκαμψη των αποθεμάτων — κυρίως στο καλαμπόκι — και τη σταδιακή εξισορρόπηση της ζήτησης, καθώς οι αγοραστές αξιοποιούν την αυξημένη διαθεσιμότητα. Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά με πιο σταθερή εικόνα και μειωμένες διακυμάνσεις σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα;

Οι εξελίξεις στη διεθνή αγορά καλαμποκιού επηρεάζουν άμεσα και την ελληνική πραγματικότητα, κυρίως μέσω του κόστους των ζωοτροφών και των εισαγωγικών ροών που καθορίζουν τις τιμές στην εσωτερική αγορά. Η αυξημένη παγκόσμια παραγωγή, τα ενισχυμένα αποθέματα και η μεγαλύτερη διαθεσιμότητα προϊόντος δημιουργούν συνθήκες που ευνοούν πιο σταθερές ή και ελαφρώς πιεσμένες τιμές διεθνώς. Εφόσον αυτή η τάση διατηρηθεί, μπορεί να επηρεάσει και τις αποφάσεις των Ελλήνων παραγωγών ενόψει των ανοιξιάτικων σπορών, αλλά και το συνολικό κόστος εκτροφής, διαμορφώνοντας μια πιο προβλέψιμη εικόνα για την επόμενη περίοδο.

Η επόμενη μέρα για παραγωγούς και κτηνοτρόφους

Η εικόνα που διαμορφώνεται, δείχνει μια παγκόσμια αγορά καλαμποκιού με μεγαλύτερη προσφορά και ενισχυμένα αποθέματα, στοιχεία που διευκολύνουν τη σταθεροποίηση των διεθνών τιμών. Για την ελληνική κτηνοτροφία, που παρακολουθεί στενά τις μεταβολές στο κόστος των ζωοτροφών, οι εξελίξεις αυτές αποτελούν έναν χρήσιμο δείκτη για τους μήνες που έρχονται. Η διεθνής αγορά συνεχίζει να επηρεάζει άμεσα το τελικό κόστος παραγωγής στη χώρα μας και, όσο η προσφορά παραμένει αυξημένη, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται στον τρόπο με τον οποίο οι ευρωπαϊκές και παγκόσμιες κινήσεις θα αποτυπωθούν στην εσωτερική αγορά.

Για τον Έλληνα κτηνοτρόφο και παραγωγό, που βλέπει το κόστος της ζωοτροφής να καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τη βιωσιμότητα της εκμετάλλευσης, η πορεία της διεθνούς αγοράς παραμένει πάντα κρίσιμη. Καθώς η προσφορά παγκοσμίως παραμένει ενισχυμένη, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στο πώς αυτές οι εξελίξεις θα περάσουν μέχρι το στάβλο και το χωράφι, διαμορφώνοντας το οικονομικό περιβάλλον της επόμενης περιόδου.

Πηγή: FAO – Food Outlook

Η παγκόσμια αγορά κρέατος βρίσκεται σε φάση αλλαγών, σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία του FAO που δημοσιεύτηκαν στα μέσα Νοεμβρίου. Η παραγωγή κινείται ανοδικά, οι διεθνείς τιμές καταγράφουν ισχυρή αύξηση και το εμπόριο αναδιαμορφώνεται υπό την πίεση περιορισμένης προσφοράς και ζωονόσων. Παρότι η συνολική εικόνα δείχνει ενίσχυση της αγοράς, οι εξελίξεις διαφέρουν ανά κατηγορία κρέατος, σκιαγραφώντας μια χρονιά με έντονες προκλήσεις, αλλά και ορισμένες ευκαιρίες για παραγωγούς και εμπορικούς φορείς σε ολόκληρο τον κόσμο.

Η Παγκόσμια Παραγωγή Κρέατος Συνεχίζει να Ενισχύεται

Η συνολική παγκόσμια παραγωγή κρέατος αναμένεται το 2025 να φτάσει τους 384 εκατ. τόνους, σημειώνοντας άνοδο 1,4% σε σχέση με το 2024. Την αύξηση οδηγεί η παραγωγή πουλερικών, η οποία ενισχύεται χάρη στο χαμηλότερο κόστος ζωοτροφών και στη διαχρονικά υψηλή ζήτηση λόγω προσιτής τιμής. Παρά τα συνεχιζόμενα περιστατικά γρίπης υψηλής παθογονικότητας (HPAI) σε σημαντικές παραγωγικές χώρες, οι επιπτώσεις στην τελική παραγωγή παραμένουν περιορισμένες, χωρίς να ανακόπτουν την ανοδική πορεία του κλάδου.

Ανάλογη εικόνα καταγράφεται στο χοιρινό κρέας, όπου η αύξηση αποδίδεται στη βελτιωμένη παραγωγικότητα και στη συνολικότερη ενίσχυση της διαχείρισης των εκτροφών. Παρόλα αυτά, η Αφρικανική Πανώλη των Χοίρων (ASF) εξακολουθεί να προκαλεί σημαντικές δυσκολίες, κυρίως σε Ασία και Ευρώπη, επιβραδύνοντας την πλήρη ανάκαμψη του τομέα.

Η παραγωγή αιγοπρόβειου κρέατος αναμένεται να παρουσιάσει οριακή άνοδο, καθώς η συρρίκνωση των κοπαδιών στην Ωκεανία αντισταθμίζεται από τη σφαγή βαρύτερων ενήλικων ζώων και από αυξήσεις σε άλλες περιοχές.

Αντίθετα, η παραγωγή βοδινού κρέατος προβλέπεται να μειωθεί, αντανακλώντας τη μείωση των ζωικών κεφαλαίων σε χώρες-κλειδιά, όπως οι ΗΠΑ και η Βραζιλία, μετά από χρόνια υψηλών σφαγών και έντονης ζήτησης.

Το Διεθνές Εμπόριο Αναδιατάσσεται

Το παγκόσμιο εμπόριο κρέατος αναμένεται να αυξηθεί κατά 1,7%, φτάνοντας τους 43 εκατ. τόνους το 2025. Η εικόνα διαφέρει ανά κατηγορία κρέατος, καθώς περιορισμοί, δασμοί και μεταβολές στη διαθεσιμότητα αναδιαμορφώνουν τις εμπορικές ροές.

Το εμπόριο βοδινού κρέατος προβλέπεται να ενισχυθεί περισσότερο, με την Αυστραλία να αυξάνει τις εξαγωγές της προς τις ΗΠΑ λόγω μειωμένης εγχώριας παραγωγής εκεί, ενώ η Βραζιλία στρέφεται σε νέες αγορές μετά τους υψηλότερους αμερικανικούς δασμούς.

Στα πουλερικά, η σταθερή ζήτηση στηρίζει τις εξαγωγές, αλλά οι περιορισμοί που σχετίζονται με τη γρίπη των πτηνών στη Βραζιλία ανακόπτουν τον ρυθμό αύξησης, δίνοντας περιθώριο σε μικρότερες εξαγωγικές χώρες να κερδίσουν μερίδιο αγοράς.

Στο χοιρινό κρέας, η αύξηση των εξαγωγών της Βραζιλίας αντισταθμίζει τη μείωση των ευρωπαϊκών εξαγωγών προς την Κίνα, η οποία επιβάλλει προσωρινούς δασμούς από τον Σεπτέμβριο.

Εξαίρεση αποτελεί το αιγοπρόβειο κρέας, όπου η περιορισμένη διαθεσιμότητα οδηγεί σε μικρή κάμψη του παγκόσμιου εμπορίου.

Νέες Ιστορικές Κορυφές στις Διεθνείς Τιμές

Οι διεθνείς τιμές κρέατος ακολουθούν έντονα ανοδική τροχιά. Ο Δείκτης Τιμών Κρέατος της FAO για το 2025 καταγράφει αύξηση 5,1% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Οι υψηλότερες τιμές στα βοοειδή και στα αιγοπρόβατα φτάνουν σε ιστορικά επίπεδα, καθώς η παγκόσμια προσφορά παραμένει περιορισμένη, ενώ η ζήτηση διατηρείται ισχυρή. Παράλληλα, οι συνεχείς ζωονόσοι και οι γεωπολιτικές εντάσεις ενισχύουν την αβεβαιότητα και συμβάλλουν στη μεταβλητότητα της αγοράς. Σε επίπεδο κατανάλωσης, η κατά κεφαλήν παγκόσμια ζήτηση εκτιμάται ότι θα κινηθεί ελαφρώς ανοδικά, φτάνοντας τα 46,4 κιλά ετησίως.

Η αγορά κρέατος σήμερα

Η εικόνα που προκύπτει, δείχνει μια αγορά κρέατος που ενισχύεται, αλλά παραμένει ευάλωτη. Η άνοδος στην παραγωγή πουλερικών και χοιρινού στηρίζει το σύνολο, την ώρα που η μειωμένη διαθεσιμότητα βοδινού και η μεταβλητότητα στο εμπόριο κρατούν την αγορά σε εγρήγορση. Οι τιμές κινούνται ανοδικά, επηρεασμένες από περιορισμένες ποσότητες, υψηλή ζήτηση και την αβεβαιότητα που δημιουργούν οι ζωονόσοι και το διεθνές κλίμα.

Για τους παραγωγούς, το 2025 έχει δείξει, ότι απαιτεί προσεκτικό βηματισμό: οι υψηλότερες τιμές μπορούν να λειτουργήσουν θετικά, όμως το κόστος, οι πιέσεις στα κοπάδια και οι αλλαγές στις ροές του εμπορίου δημιουργούν ένα περιβάλλον που χρειάζεται συνεχή προσοχή. Και για τους καταναλωτές, η αυξημένη επιβάρυνση στις τιμές του κρέατος παραμένει μια πραγματικότητα που φαίνεται ότι θα τους συνοδεύσει όσο η αγορά προσαρμόζεται στη νέα αυτή συνθήκη.

Πηγή: FAO – Food Outlook

Με τη διεθνή αγορά βαμβακιού να περνά ακόμη μία χρονιά έντονων μεταβολών, η εικόνα αυτή «μεταφράζεται» και σε εθνικό επίπεδο σε μια δύσκολη χρονιά για το ελληνικό βαμβάκι, με τους παραγωγούς να βιώνουν τις συνέπειες της — υπό τη μορφή των χαμηλών τιμών.

Η Διεθνής Συμβουλευτική Επιτροπή Βαμβακιού (ICAC) έδωσε στη δημοσιότητα την ετήσια έκθεση World Cotton Trade Report 2025, παρουσιάζοντας τα νεότερα στοιχεία για το παγκόσμιο εμπόριο σύσπορου. Η έκθεση καταγράφει τις μεταβολές της αγοράς την περίοδο 2024/25 και τις προβλέψεις για την επόμενη σεζόν, προσφέροντας μια συνοπτική εικόνα των διεθνών εμπορικών ροών.

Η εικόνα του παγκόσμιου εμπορίου το 2024/25

Η ICAC καταγράφει ότι το παγκόσμιο εμπόριο βαμβακιού την περίοδο 2024/25 μειώθηκε κατά 4% σε σχέση με την προηγούμενη σεζόν, διαμορφώνοντας τον συνολικό όγκο στα 9,4 εκατομμύρια τόνους. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, η Βραζιλία παρέμεινε ο μεγαλύτερος εξαγωγέας, ενώ το Μπαγκλαντές αποτέλεσε τον σημαντικότερο εισαγωγέα.

Παράλληλα, η επισημαίνεται ότι η πορεία της αγοράς το 2024/25 επηρεάστηκε από παράγοντες όπως η αύξηση των δασμών, οι διακυμάνσεις στην κατανάλωση εκκοκκισμένου βαμβακιού, οι ρυθμιστικές και αγοραστικές πιέσεις και η ολοένα μεγαλύτερη πολυπλοκότητα της αλυσίδας αξίας του προϊόντος.

Η εκτίμηση για το 2025/26

Παρά το περιβάλλον πιέσεων, η Διεθνής Συμβουλευτική Επιτροπή Βαμβακιού (ICAC) διατυπώνει αισιόδοξες προβλέψεις για την επόμενη εμπορική περίοδο. Όπως αναφέρει η οικονομική αναλύτρια της Επιτροπής, Parkhi Vats, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι το παγκόσμιο εμπόριο βαμβακιού θα κινηθεί ανοδικά στη σεζόν 2025/26, καταγράφοντας αύξηση 4% και φθάνοντας τους 9,8 εκατομμύρια τόνους.

Η ενίσχυση αυτή συνδέεται με την προσδοκία για μεγαλύτερη κατανάλωση και υψηλότερες εισαγωγές από την Κίνα, καθώς και με τη δημιουργία νέων εμπορικών συνεργασιών που, σύμφωνα με την Συμβουλευτική Επιτροπή, ενισχύουν τις θετικές προοπτικές για τη διεθνή αγορά εκκοκκισμένου βαμβακιού.

Οι εξελίξεις που διαμορφώνουν το αύριο του βαμβακιού

Οι εκτιμήσεις για άνοδο της ζήτησης και των εμπορικών ροών ευελπιστούν ότι θα διαμορφώσουν ένα πιο σταθερό περιβάλλον για τους επαγγελματίες του κλάδου, με την ICAC να υπογραμμίζει ότι η στενή παρακολούθηση των διεθνών εξελίξεων παραμένει καθοριστική. Άλλωστε, οι μεταβολές στην παγκόσμια αγορά δεν μένουν ποτέ χωρίς αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή και τελικά στην ελληνική πραγματικότητα- από τη διαμόρφωση των τιμών μέχρι τη διάθεση του προϊόντος - οι διεθνείς τάσεις συνεχίζουν να καθορίζουν σε σημαντικό βαθμό το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινούνται παραγωγοί και εκκοκκιστές. 

Σε μια χρονιά όπου οι χαμηλές τιμές πιέζουν σημαντικά το εισόδημα των παραγωγών, η πορεία της διεθνούς αγοράς αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος, καθώς κάθε μεταβολή στις παγκόσμιες ροές μπορεί να επηρεάσει άμεσα την ανταμοιβή του κόπου τους.

Πηγή: International Cotton Advisory Committee (ICAC)

Την κατάργηση του ανταποδοτικού εισαγωγικού δασμού 15% στις ΗΠΑ, για μια σειρά ελληνικών προϊόντων, όπως τα ακτινίδια και τα κεράσια, ανακοίνωσε το Γραφείο Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων της ελληνικής Πρεσβείας στην Ουάσιγκτον.

Το ακτινίδιο είναι το προϊόν με τις περισσότερες πωλήσεις στον τομέα των φρέσκων φρούτων και λαχανικών στις ΗΠΑ, με 11.325 τόνους, να έχουν εξαχθεί την περσινή περίοδο, από τον Ιανουάριο έως τον Μάιο του 2025, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 83% όλων των εξαγωγών οπωροκηπευτικών. Σε αξία, οι εξαγωγές ακτινιδίου ανήλθαν σε 21,83 εκατομμύρια ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 82,6% των συνολικών εξαγωγών φρούτων και λαχανικών της χώρας μας κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.

Παραμένουν όμως οι δασμοί για τις εξαγωγές ελληνικών επιτραπέζιων ελιών, ελαιολάδου, φέτας, κομπόστας ροδάκινου και κρασιών.

Η σχετική ενημέρωση από την ελληνική πρεσβεία στις ΗΠΑ αναφέρει τα εξής:

Με νέο Εκτελεστικό Διάταγμα, από 13/11/25, τροποποιήθηκε ο κατάλογος των προϊόντων που υπόκεινται σε ανταποδοτικούς δασμούς, οι οποίοι είχαν επιβληθεί με το Εκτελεστικό Διάτάγμα 14257 («Regulating Imports With a Reciprocal Tariff To Rectify Trade Practices That Contribute to Large and Persistent Annual United States Goods Trade Deficits») της 2/4/25.ε., όπως αυτό τροποποιήθηκε από το Εκτελεστικό Διάταγμα 14346 της 5/9/25 («Modifying the Scope of Reciprocal Tariffs and Establishing Procedures for Implementing Trade and Security Agreements»).

Εκτιμάται ότι η απόφαση του αμερικανού Προέδρου αποτελεί προσπάθεια μετριασμού της επιβάρυνσης του κόστους ζωής που προκλήθηκε από την επιβολή ανταποδοτικών δασμών στις εισαγωγές από ολόκληρο τον κόσμο.

Με το παρόν Διάταγμα καταργείται ο ανταποδοτικός δασμός μεγάλου αριθμού προϊόντων.

Επιπρόσθετα, ορίζεται ότι, στην περίπτωση που η εφαρμογή του Διατάγματος απαιτεί την επιστροφή ήδη εισπραχθέντων δασμών, οι επιστροφές θα διενεργούνται σύμφωνα με το εφαρμοστέο δίκαιο και τις προβλεπόμενες διαδικασίες της Υπηρεσίας Τελωνείων και Προστασίας Συνόρων των ΗΠΑ (U.S. Customs and Border Protection).

Στον κατάλογο περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα εξής ελληνικά εξαγώγιμα προς τις ΗΠΑ προϊόντα:
0810.50.00 (Ακτινίδια νωπά)
0811.90.50 (Καρποί των φυτών myrtilles)
0811.90.80 (Κεράσια, άψητα ή ψημένα στον ατμό ή βρασμένα στο νερό, κατεψυγμένα)
0901.11.00 (Καφές).
1905.90.10 (Ψωμί άζυμο)
2710.19.25 (Κηροζίνη)
2713.20.00 (Άσφαλτος από πετρέλαιο)
3004.20.00 (Φάρμακα που περιέχουν άλλα αντιβιοτικά)
3004.39.00 (Φάρμακα άλλα)
3004.49.00 (Άλλα φαρμακευτικά σκευάσματα που περιέχουν αλκαλοειδή ή παράγωγά τους, μη αλλιώς αναφερόμενα, σε φαρμακευτική μορφή ή συσκευασμένα για λιανική πώληση)

Η ευρωπαϊκή τροφική αλυσίδα παραμένει εδώ και χρόνια ένας «ανισότιμος αγώνας»: από τη μία πλευρά μεγάλοι αγοραστές και ισχυρές αλυσίδες, από την άλλη μικροί παραγωγοί και προμηθευτές που συχνά δεν διαθέτουν την ίδια διαπραγματευτική δύναμη. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές (UTPs) – συμπεριφορές που αποκλίνουν από την ορθή εμπορική πρακτική και παραβιάζουν την καλή πίστη – εμφανίζονται συχνά, αφήνοντας τους παραγωγούς εκτεθειμένους.

Για να αντιμετωπίσει αυτές τις ανισορροπίες, η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθέτησε την Οδηγία 2019/633, θέτοντας υποχρεωτικούς κανόνες που απαγορεύουν συγκεκριμένες πρακτικές εις βάρος αγροτών και μικρομεσαίων προμηθευτών και επιδιώκουν ένα πιο δίκαιο και διαφανές σύστημα στην τροφική αλυσίδα. Τον Δεκέμβριο του 2024, η ΕΕ ανακοίνωσε και νέα μέτρα για την περαιτέρω ενίσχυση της θέσης των παραγωγών και την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των αθέμιτων πρακτικών στην αγορά.

Τι είναι οι Αθέμιτες Εμπορικές Πρακτικές (UTPs)

Οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές εμφανίζονται στις συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων και αποτελούν συμπεριφορές που αποκλίνουν από την ορθή εμπορική πρακτική, παραβιάζουν την καλή πίστη και εκμεταλλεύονται την ανισορροπία ισχύος στην τροφική αλυσίδα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζει ότι οι μικροί παραγωγοί και προμηθευτές δεν διαθέτουν συχνά την απαραίτητη διαπραγματευτική δύναμη για να προστατευτούν απέναντι σε μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους — γεγονός που επιτρέπει την εμφάνιση τέτοιων πρακτικών.

Για να αντιμετωπίσει αυτές τις ανισορροπίες, η ΕΕ προχώρησε στην υιοθέτηση της Οδηγίας 2019/633 στις 17 Απριλίου 2019. Τα κράτη μέλη όφειλαν να την ενσωματώσουν στη νομοθεσία τους έως την 1η Μαΐου 2021 και να την εφαρμόσουν έξι μήνες αργότερα. Η Οδηγία εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική διακυβέρνησης της ΕΕ που αποσκοπεί σε πιο αποτελεσματική και δίκαιη τροφική αλυσίδα, με ενισχυμένη συνεργασία παραγωγών και μεγαλύτερη διαφάνεια στην αγορά.

Οι 16 Αθέμιτες Πρακτικές στην Τροφική Αλυσίδα

Η Οδηγία 2019/633 καθορίζει συνολικά δεκαέξι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, οι οποίες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: τις λεγόμενες «μαύρες», που απαγορεύονται χωρίς καμία εξαίρεση, και τις «γκρίζες», οι οποίες επιτρέπονται μόνο όταν υπάρχει σαφής και προηγούμενη συμφωνία ανάμεσα στον προμηθευτή και τον αγοραστή.

Οι «μαύρες» πρακτικές περιλαμβάνουν καθυστερημένες πληρωμές πέραν των 30 ημερών για ευπαθή αγροτικά και τρόφιμα ή πέραν των 60 ημερών για τα υπόλοιπα προϊόντα, ακυρώσεις παραγγελιών ευπαθών προϊόντων μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, μονομερείς αλλαγές σε συμφωνίες από τον αγοραστή και πληρωμές που δεν σχετίζονται με συγκεκριμένη συναλλαγή. Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται η μεταφορά του κινδύνου αλλοίωσης ή απώλειας στον προμηθευτή, η άρνηση γραπτής επιβεβαίωσης μιας συμφωνίας όταν ζητείται, η κακή χρήση εμπορικών μυστικών, τα εμπορικά αντίποινα και η μεταφορά στον προμηθευτή του κόστους εξέτασης παραπόνων πελατών.

Οι «γκρίζες» πρακτικές, που επιτρέπονται μόνο με σαφή και προγενέστερη συμφωνία, περιλαμβάνουν την επιστροφή απούλητων προϊόντων, τη χρέωση των προμηθευτών για στοκ, τοποθέτηση και καταχώριση προϊόντων, την καταβολή πληρωμών για προωθητικές ενέργειες, μάρκετινγκ ή διαφήμιση, καθώς και την πληρωμή για προσωπικό ή εξοπλισμό του αγοραστή.

Το πλαίσιο αυτό διασφαλίζει ένα ελάχιστο επίπεδο εναρμόνισης σε όλα τα κράτη μέλη, με στόχο να αντιμετωπίζονται οι συγκεκριμένες πρακτικές ενιαία και δίκαια σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ποιοι Προστατεύονται και Πώς Εφαρμόζεται η Οδηγία στα Κράτη Μέλη

Η Οδηγία 2019/633 έχει ως βασική αποστολή να προστατεύσει τους πιο αδύναμους κρίκους της τροφικής αλυσίδας. Η προστασία καλύπτει κάθε προμηθευτή αγροτικών και τροφίμων με κύκλο εργασιών έως 350 εκατομμύρια ευρώ, εφαρμόζοντας διαφορετικά επίπεδα προστασίας κάτω από αυτό το όριο. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται οι αγρότες, οι οργανώσεις παραγωγών και οι μικροί ή μεσαίου μεγέθους διανομείς. Η ισχύς της Οδηγίας εκτείνεται και σε εμπορικές σχέσεις όπου μία από τις δύο πλευρές βρίσκεται εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, αρκεί η άλλη να έχει έδρα εντός ΕΕ, εξασφαλίζοντας την ίδια προστασία και σε διασυνοριακές συναλλαγές.

Κατά την ενσωμάτωση της Οδηγίας στο εθνικό τους δίκαιο, τα κράτη μέλη είχαν τη δυνατότητα να υιοθετήσουν αυστηρότερα μέτρα από εκείνα που προβλέπει το ενωσιακό πλαίσιο, αλλά δεν μπορούσαν να μειώσουν το επίπεδο προστασίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε ενδιάμεση έκθεση για την εφαρμογή της Οδηγίας τον Οκτώβριο του 2021, ενώ μέχρι τον Δεκέμβριο του 2022 όλα τα κράτη μέλη είχαν ολοκληρώσει τη διαδικασία μεταφοράς της στο εθνικό τους δίκαιο. Μια νεότερη έκθεση, συνοδευόμενη από λεπτομερές έγγραφο εργασίας, δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο του 2024 και παρουσιάζει αναλυτικά τις επιλογές εφαρμογής που υιοθέτησαν τα 27 κράτη μέλη. 

Ποιος Ελέγχει τις Παραβάσεις

Κάθε κράτος μέλος έχει ορίσει μια αρμόδια αρχή για την εποπτεία της εφαρμογής της Οδηγίας. Οι αρχές αυτές διαθέτουν την εξουσία να διεξάγουν έρευνες και να επιβάλλουν πρόστιμα σε επιχειρήσεις που παραβιάζουν τους κανόνες. Ταυτόχρονα, έχουν στη διάθεσή τους τα απαραίτητα εργαλεία ώστε να εντοπίζουν παραβάσεις και να επεμβαίνουν αποτελεσματικά, διασφαλίζοντας ότι οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές αντιμετωπίζονται με συνέπεια σε κάθε κράτος μέλος.

Η Επόμενη Μέρα για τους Παραγωγούς

Η προσπάθεια για πιο δίκαιους κανόνες στην αγροδιατροφική αλυσίδα έχει έναν βασικό στόχο – να στηρίξει όσους βρίσκονται στο πιο ευάλωτο σημείο της αγοράς, ώστε να μη μένουν εκτεθειμένοι απέναντι σε πρακτικές που μπορούν να τους πιέσουν ή να τους φέρουν σε μειονεκτική θέση.

Το μεγάλο στοίχημα είναι αυτές οι προσπάθειες να μη μένουν στη θεωρία, αλλά να εφαρμόζονται στην πράξη, ώστε κάθε συναλλαγή να γίνεται με καθαρούς όρους και με τον σεβασμό που αξίζει η δουλειά του παραγωγού. Μόνο έτσι μπορεί η αγορά να γίνει πιο ισορροπημένη και πιο δίκαιη για όλους τους κρίκους της αλυσίδας.

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Την αντίδρασή της στην εφαρμογή του ηλεκτρονικού δελτίου αποστολής στις λαϊκές αγορές, εκφράζει με ανακοίνωσή της η Πανελλαδική Ομοσπονδία Συλλόγων Αγροτικών Προϊόντων Πωλητών Λαϊκών Αγορών.

Έπειτα από τηλεδιάσκεψη όπου συμμετείχαν οι σύλλογοι και ομοσπονδίες της χώρας, επιβεβαιώθηκε πως το μέτρο δεν μπορεί να λειτουργήσει στην πράξη. Μάλιστα, εκπρόσωποί του κλάδου ζητούν άμεσα συνάντηση με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη για να εξηγήσουν τις θέσεις τους.

Επίσης υπογραμμίζουν και την αντίδραση τους «στο νέο φορολογικό που επιβάλλει τεκμαρτό τρόπο φορολόγησης», εξηγώντας πως αυτό έχει οδηγήσει μια μεγάλη μερίδα συναδέρφων τους να εγκαταλείψουν το επάγγελμα.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ανακοίνωσης:

«Μετά την τηλεδιάσκεψη της συνομοσπονδίας, με τη συμμετοχή όλων των συλλόγων και ομοσπονδιών της χώρας, επιβεβαιώθηκε ομόφωνα ότι το ηλεκτρονικό δελτίο αποστολής δεν μπορεί να εφαρμοστεί στις λαϊκές αγορές.

Οι ιδιαιτερότητες του κλάδου και η καθημερινή λειτουργία των αγορών αποδεικνύουν ότι το μέτρο δεν μπορεί να λειτουργήσει στην πράξη.

Ζητάμε άμεσα συνάντηση με τον υπουργό κ. Κυριάκο Πιερρακάκη, ώστε να παρουσιαστούν τεκμηριωμένα όλες οι ενστάσεις και οι ουσιαστικές δυσκολίες που προκαλεί το μέτρο.

Τονίζουμε ξανά την κατηγορηματική μας αντίθεση στο νέο φορολογικό που επιβάλλει τεκμαρτό τρόπο φορολόγησης. Ένα σύστημα που έχει οδηγήσει σε οικονομική ασφυξία χιλιάδες επαγγελματίες των λαϊκών αγορών και αναγκάζει πολλούς να εγκαταλείπουν το επάγγελμα.

Παραγωγοί και επαγγελματίες παραμένουμε ενωμένοι. Η Συνομοσπονδία Λαϊκών Αγορών θα καθορίσει τα επόμενα βήματα του κλάδου».