Οι αποφάσεις στη βοοτροφία δεν παίρνονται ποτέ θεωρητικά. Παίρνονται στο στάβλο, μπροστά στο ζώο, μέσα στην καθημερινότητα της εκτροφής. Και υπάρχουν ασθένειες που, ακόμα κι αν δεν βρίσκονται κάθε στιγμή στο προσκήνιο, παραμένουν κρίσιμες για όποιον σχεδιάζει, διατηρεί ή επεκτείνει μια μονάδα. Η Οζώδης Δερματίτιδα των Βοοειδών ανήκει ξεκάθαρα σε αυτή την κατηγορία.
Πρόκειται για ένα νόσημα που έχει αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στη βοοτροφία, όχι μόνο λόγω της εικόνας των ζώων που νοσούν, αλλά κυρίως εξαιτίας των σοβαρών συνεπειών που μπορεί να επιφέρει στην παραγωγή και στη βιωσιμότητα μιας εκτροφής.
Τι είναι η Οζώδης Δερματίτιδα
Η Οζώδης Δερματίτιδα είναι ιογενές νόσημα που προσβάλλει τα βοοειδή και τα βουβαλοειδή. Οφείλεται σε ιό και εκδηλώνεται κυρίως με χαρακτηριστικές δερματικές αλλοιώσεις, τα γνωστά οζίδια, μεγέθους καρυδιού, τα οποία μπορούν να εμφανιστούν σε ολόκληρο το σώμα του ζώου. Από αυτή την εικόνα πήρε και την ονομασία της. Η μετάδοση του νοσήματος γίνεται κατά κύριο λόγο μέσω αιματοφάγων εντόμων και παρασίτων, όπως κουνούπια, μύγες και τσιμπούρια, τα οποία μεταφέρουν τον ιό από άρρωστα σε υγιή ζώα. Η άμεση επαφή μεταξύ ζώων αποτελεί λιγότερο συχνό τρόπο μετάδοσης, χωρίς όμως να αποκλείεται.
Συμπτώματα και επιπτώσεις στη βοοτροφική παραγωγή
Η εικόνα της Οζώδους Δερματίτιδας είναι έντονη και δεν περνά εύκολα απαρατήρητη. Τα χαρακτηριστικά, ιδιαίτερα επώδυνα οζίδια στο δέρμα των ζώων εμφανίζονται συχνότερα στην κεφαλή, στον τράχηλο, στο περίνεο και στον μαστό, χωρίς όμως να περιορίζονται μόνο σε αυτά τα σημεία. Με την εξέλιξη της νόσου, τα οζίδια μπορεί να εξελιχθούν σε πληγές και έλκη, επιβαρύνοντας σημαντικά την κατάσταση των ζώων. Παράλληλα, παρατηρούνται έλκη στο στόμα, ρινικό και οφθαλμικό έκκριμα, πυρετός, ανορεξία, χωλότητα και έντονη απώλεια σωματικού βάρους. Η γαλακτοπαραγωγή διακόπτεται, ενώ στα αρσενικά ζώα μπορεί να εμφανιστεί προσωρινή ή μόνιμη στειρότητα, γεγονός που επηρεάζει άμεσα την παραγωγική δυναμική της εκτροφής.
Παρότι τα περισσότερα ζώα μπορούν να αναρρώσουν με την κατάλληλη κτηνιατρική φροντίδα και οι απώλειες από θνησιμότητα είναι περιορισμένες, οι συνέπειες για τη βοοτροφία είναι συχνά ιδιαίτερα βαριές. Η παύση της γαλακτοπαραγωγής, η απώλεια βάρους και η υποβάθμιση της ποιότητας του δέρματος προκαλούν σημαντικές οικονομικές ζημιές, ενώ η ταχεία εξάπλωση της νόσου μέσω εντόμων καθιστά δύσκολη και δαπανηρή την ανάσχεσή της, επηρεάζοντας συνολικά τη λειτουργία των εκμεταλλεύσεων.
Αντιμετώπιση και πρόληψη στην πράξη
Η αντιμετώπιση της Οζώδους Δερματίτιδας βασίζεται στη συνδυασμένη εφαρμογή μέτρων επιτήρησης, ελέγχου και πρόληψης σε επίπεδο εκτροφής. Σε περιπτώσεις εμφάνισης της νόσου, καθορίζονται ζώνες προστασίας και επιτήρησης, με αυστηρούς περιορισμούς στη μετακίνηση των ζώων και αυξημένους κτηνιατρικούς ελέγχους. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην εφαρμογή μέτρων βιοασφάλειας εντός της εκτροφής, καθώς και στον εμβολιασμό των υγιών ζώων, σύμφωνα με τις οδηγίες των αρμόδιων αρχών. Παράλληλα, απαιτείται προσοχή στην καθαριότητα και απολύμανση των οχημάτων μεταφοράς, ώστε να αποφεύγεται η μεταφορά μολυσμένων εντόμων.
Σε καθημερινό επίπεδο, η γνώση και η εγρήγορση του κτηνοτρόφου αποτελούν βασικό παράγοντα προστασίας. Η συστηματική παρατήρηση των ζώων, η έγκαιρη αναγνώριση ύποπτων συμπτωμάτων και η άμεση επικοινωνία με τις κτηνιατρικές υπηρεσίες είναι καθοριστικής σημασίας. Παράλληλα, η καταπολέμηση των εξωπαρασίτων, η χρήση εντομοαπωθητικών, η διατήρηση καθαρών σταβλικών εγκαταστάσεων και ο έλεγχος της εισόδου οχημάτων και εξοπλισμού στην εκτροφή συμβάλλουν ουσιαστικά στη μείωση του κινδύνου, όπως και η απομόνωση νεοεισαχθέντων ζώων πριν την ένταξή τους στο κοπάδι.
Διαρκής εγρήγορση για την προστασία της εκτροφής
Η Οζώδης Δερματίτιδα των Βοοειδών δεν αποτελεί ένα θεωρητικό σενάριο. Είναι ένα νόσημα που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ανατροπές στην παραγωγή, όταν δεν αντιμετωπίζεται έγκαιρα και οργανωμένα. Για τον κτηνοτρόφο που σχεδιάζει το μέλλον της εκτροφής του, η σωστή ενημέρωση και η τήρηση βασικών κανόνων πρόληψης παραμένουν το πιο ουσιαστικό εργαλείο προστασίας, με στόχο τη διασφάλιση της υγείας των ζώων και της σταθερότητας της παραγωγής.
Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 7/2016, «Συνήθεις ερωτήσεις & οι απαντήσεις για την Οζώδη Δερματίτιδα των Βοοειδών», σελ. 75–76.