Κλειστά σφαγεία μέχρι 4 Αυγούστου λόγω πανώλης, ισχύει αποζημίωση 150 ευρώ ανά ζώο

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της ευλογιάς των αιγοπροβάτων έδωσαν, σήμερα Πέμπτη (15/1), στη δημοσιότητα επικαιροποιημένα συγκεντρωτικά στοιχεία για την πορεία της νόσου στη χώρα, όπως προκύπτουν από τα δεδομένα των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, για το διάστημα από τον Αύγουστο 2024 έως και τις 9 Ιανουαρίου 2026:

• έχουν καταγραφεί 2.042 επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων,
• σε 2.540 εκτροφές σε όλη τη χώρα,
• ενώ έχουν θανατωθεί 470.274 ζώα, στο πλαίσιο εφαρμογής των προβλεπόμενων υγειονομικών πρωτοκόλλων.

Για την περίοδο αναφοράς 20 Δεκεμβρίου 2025 – 9 Ιανουαρίου 2026 καταγράφηκαν 57 νέα κρούσματα σε 16 περιοχές, βάσει των αποτελεσμάτων των εργαστηριακών ελέγχων.

Πρόκειται για τις Π.Ε. Αιτωλοακαρνανίας (7), Αχαΐας (6), Δράμας (1), Ηλείας (3), Ημαθίας (1), Καβάλας (2), Καρδίτσας (3), Κιλκίς (2), Λάρισας (2), Μαγνησίας & Σποράδων (3), Ξάνθης (9), Πέλλας (4), Πιερίας (6), Ροδόπης (5), Σερρών (1) και τη Μ.Ε. Θεσσαλονίκης (2).

Τα στοιχεία για την πορεία της ευλογιάς επικαιροποιούνται διαρκώς, με βάση την αποστολή των τελικών δεδομένων από τις Περιφερειακές Ενότητες, και θα δημοσιοποιούνται τακτικά από το ΥπΑΑΤ για την πλήρη και έγκυρη ενημέρωση των παραγωγών και της κοινής γνώμης.

Υπενθυμίζεται από το ΥπΑΑΤ ότι η τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας παραμένει κρίσιμη για τον περιορισμό της νόσου. Οι παραγωγοί οφείλουν να ακολουθούν τις οδηγίες των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών και τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα.

Παράλληλα η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς, με αφορμή τη διακίνηση ανακριβών ισχυρισμών, παρέχει τις ακόλουθες διευκρινίσεις, στη βάση του ισχύοντος πλαισίου και της συνολικής επιδημιολογικής εικόνας.

1) Ισχυρισμός: «Υπάρχει “εύκολη λύση” με μαζικό εμβολιασμό – και το ΥΠΑΑΤ την αρνήθηκε»

Ο ισχυρισμός αυτός δεν ανταποκρίνεται στο ισχύον ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο. Η ευλογιά των αιγοπροβάτων χαρακτηρίζεται ως νόσημα κατηγορίας Α βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/429 και δεν αντιμετωπίζεται ως ενδημική νόσος, γεγονός που καθιστά στρατηγικό στόχο την εκρίζωσή της. Τα νοσήματα κατηγορίας Α χαρακτηρίζονται από το γεγονός ότι δεν υπάρχουν κανονικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση και απαιτούν άμεση κινητοποίηση για την πλήρη εξάλειψή τους μόλις εντοπιστούν. Η κατηγοριοποίηση αυτή συνεπάγεται υποχρεωτική θανάτωση ολόκληρης της εκτροφής σε περίπτωση επιβεβαίωσης κρούσματος (stamping out), ζώνες προστασίας και επιτήρησης συνήθως 3χλμ και 10χλμ γύρω από την εστία με πλήρη απαγόρευση μετακινήσεων ζώων και τέλος, απαγόρευση εμβολιασμού: απαγορεύεται ο προληπτικός εμβολιασμός, ώστε τα ζώα να παραμένουν «διαγνωστικά διακριτά» από τα νοσούντα και να διατηρείται το καθεστώς της «ελεύθερης περιοχής». Επιπλέον, αυτή η τακτική απαγόρευσης εμβολιασμού για τα συγκεκριμένα νοσήματα προστατεύει την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις οικονομίες των μελών της από αθρόες εισαγωγές προϊόντων από μεγάλα κράτη που δεν τηρούν τις συγκεκριμένες προδιαγραφές.
Με άλλα λόγια, η Ευρωπαϊκή Ένωση εφαρμόζει πολιτική «μηδενικής ανοχής» για την ευλογιά των αιγοπροβάτων. Αυτό ισχύει επειδή η εμφάνιση του νοσήματος οδηγεί σε άμεσο κλείσιμο των συνόρων για τις εξαγωγές ζώντων ζώων, κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων από τις πληγείσες περιοχές προς τρίτες χώρες, κάτι που σημαίνει τεράστιες οικονομικές απώλειες. Επίσης, ο ιός χαρακτηρίζεται από υψηλή μεταδοτικότητα και ανθεκτικότητα στο περιβάλλον και μπορεί να μεταφερθεί εύκολα και μέσω εξοπλισμού, οχημάτων, και ζωοτροφών και υλικών μολυσμένων εκτροφών, ενώ το κόστος εκρίζωσης είναι πολύ υψηλό αφού οι αποζημιώσεις των κτηνοτρόφων, το κόστος των εργαστηριακών ελέγχων και τα έξοδα για την απολύμανση των εκτροφών αποτελούν τεράστιο βάρος για τον κρατικό προϋπολογισμό. Τέλος, αυτό που προσπαθούμε να αποφύγουμε είναι η απώλεια του καθεστώτος «Ελεύθερης Χώρας»: Μια χώρα που χάνει το καθεστώς ελευθερίας από το νόσημα αντιμετωπίζει πολυετείς περιορισμούς στο διεθνές εμπόριο, κάτι που πλήττει καίρια την κτηνοτροφική παραγωγή.
Επιπροσθέτως, με βάση αυτά που αναφέρονται στην παράγραφο 8.6.3 του Δελτίου της ΕΑΑΤ-Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφάλειας των Τροφίμων (EFSA Journal 2014;12(11):3885) αλλά και στην παράγραφο 2.4 του πιο πρόσφατου Δελτίου της ΕΑΑΤ EFSA Journal 2021;19(12):6933, "κανένα από τα υπάρχοντα ζωντανά εμβόλια κατά της ευλογιάς δεν διαθέτει άδεια χρήσης εντός της ΕΕ και η χρήση αυτών των εμβολίων θα επιβάλει άμεσους περιορισμούς στο διεθνές εμπόριο ζώντων αιγοπροβάτων και προϊόντων τους".
Τα κράτη μέλη με δική τους απόφαση και δεδομένου ότι θα πρέπει να υποστούν αυτούς τους περιορισμούς στο διεθνές εμπόριο, μπορούν να εφαρμόζουν προληπτικό εμβολιασμό για νοσήματα κατηγορίας Α, προκειμένου να αποτραπεί η εξάπλωση και η ανάγκη για δραστικά μέτρα καταπολέμησης. Επειδή όμως ο εμβολιασμός μπορεί να «κρύψει» την υποκείμενη λοίμωξη από ιό της ευλογιάς, που σημαίνει ότι δεν οδηγούμαστε στην εκρίζωση της νόσου, επιβάλλονται αυστηρά μέτρα μετριασμού του κινδύνου στις μετακινήσεις, και μια στρατηγική εξόδου με ενισχυμένη επιτήρηση για την ανάκτηση του υγειονομικού καθεστώτος της περιοχής. Οι ειδικοί όροι (τύπος εμβολίου, ζώνες, περιορισμοί) καθορίζονται βάσει της επιστημονικής εμπειρίας και των δεδομένων (EFSA, WOAH).
Ο εμβολιασμός δεν αποτελεί καθολική, αυτοματοποιημένη ή «εύκολη» λύση κυρίως επειδή συνεπάγεται μακροχρόνιους περιορισμούς στο διεθνές εμπόριο, αλλά αποτελεί περιορισμένο εργαλείο εμβολιασμού δακτυλίου, το οποίο δύναται να χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά υπό αυστηρές προϋποθέσεις, βάσει επίσημου και εγκεκριμένου σχεδίου, με ενισχυμένη επιτήρηση, τήρηση πλήρων μητρώων εμβολιασμένων ζώων και αυστηρούς κανόνες διακίνησης ζώων και προϊόντων έως την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων περιόδων ανάκτησης.
Σε κάθε περίπτωση, ο εμβολιασμός δεν αίρει την ανάγκη για συνεχή επιτήρηση, ελέγχους, ιχνηλάτηση και αυστηρή εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας, ούτε συνεπάγεται αυτόματη λήξη της επιδημίας ή άμεση άρση των περιορισμών. Ο ακρογωνιαίος λίθος της αντιμετώπισης παραμένει η συνεπής εφαρμογή του σχεδίου ελέγχου και εκρίζωσης, σε στενή συνεργασία με τις αρμόδιες κτηνιατρικές αρχές και τις Περιφέρειες. 

2) Ισχυρισμός: «Το ΥΠΑΑΤ “φοβάται” τον εμβολιασμό χωρίς λόγο – είναι ασφαλής/αποτελεσματικός»

Το ΥΠΑΑΤ δεν “φοβάται” τίποτα· εφαρμόζει επιστημονικά τεκμηριωμένες αποφάσεις. Η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς (ΕΕΕΔΕΕ), που συγκροτήθηκε στις 27 Οκτωβρίου 2025, αξιολόγησε όλα τα διαθέσιμα δεδομένα και κατέληξε ότι ο μαζικός εμβολιασμός σήμερα θα επιβαρύνει την κατάσταση. Λαμβάνοντας υπόψη ότι τα εμβόλια περιέχουν ζωντανό τον ιό της ευλογιάς μειωμένης λοιμογόνου δύναμης και επειδή η νόσος έχει ισχυρό παθογόνο δυναμικό, η χρήση εμβολίων, όταν γίνεται με περιορισμένη τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας στις εκτροφές ενέχει τον κίνδυνο εξάπλωσης του νοσήματος, αντί του περιορισμού του. Η τρέχουσα κατάσταση έχει αποδείξει την αδυναμία τήρησης επαρκών μέτρων βιοασφάλειας, κάτι που κάνει τα σενάρια εμβολιασμού σε ζώνες μία επικίνδυνη πρακτική για την κτηνοτροφία της χώρας. Το ΥΠΑΑΤ θέλει να αποφύγει τον εμβολιασμό για να διαφυλάξει τον κτηνοτροφικό τομέα της χώρας, κάτι όμως που θα επιτευχθεί μόνο μέσα από την κατανόηση των παραγόντων που οδηγούν σε αυτή την απόφαση και τη συνεργασία των κτηνοτρόφων και όλων όσων εμπλέκονται στη διαχείριση του νοσήματος σε όλη την επικράτεια.
Επιπρόσθετα, η διεθνής εμπειρία είναι σαφής: καμία χώρα που έκανε εμβολιασμό δεν εκρίζωσε οριστικά τη νόσο· η ευλογιά έγινε ενδημική, συνεχίστηκαν οι θανατώσεις και μειώθηκαν οι παραγωγικές αποδόσεις. Τα διαθέσιμα εμβόλια για έκτακτη ανάγκη σε ευρωπαϊκό έδαφος έχουν δοκιμαστεί μόνο σε περιορισμένο αριθμό ζώων, καθιστώντας την καθολική χρήση επισφαλή. Το ΥΠΑΑΤ εξαντλεί κάθε προσπάθεια εκρίζωσης της νόσου χωρίς τη χρήση εμβολίων έτσι ώστε να μην απωλέσει η χώρα μας το καθεστώς της Ελεύθερης Χώρας και να μην έρθει αντιμέτωπη με πολυετείς περιορισμούς στο διεθνές εμπόριο, ειδικά δεδομένης της τεράστιας σημασίας του εμπορίου της φέτας και άλλων αιγοπρόβειων γαλακτοκομικών προϊόντων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και σε τρίτες χώρες (ΗΠΑ, Καναδά, Αυστραλία και Ηνωμένο Βασίλειο). Η μοναδική στρατηγική που εγγυάται την προστασία των κτηνοτρόφων και της παραγωγής είναι η αυστηρή εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας και του σχεδίου ελέγχου/εκρίζωσης. Οποιοσδήποτε ισχυρισμός περί “εύκολου” ή “ασφαλούς” μαζικού εμβολιασμού αγνοεί την πραγματικότητα και παραπληροφορεί τους παραγωγούς και τους καταναλωτές.
Ορισμένα εμβόλια ενδέχεται να παρουσιάζουν απαράδεκτα υψηλά επίπεδα υπολειπόμενης παθογονικότητας, ενώ υπάρχει έλλειψη αποδεικτικών στοιχείων από μελέτες που να καταδεικνύουν την ασφάλεια των εμβολίων SPP/GTP σε ευρωπαϊκές φυλές ζώων.»

3) Ισχυρισμός: «Υπάρχουν εμβόλια – άρα μπορούσατε να τα φέρετε/να τα κάνετε»

Το ΥΠΑΑΤ έχει διευκρινίσει κατηγορηματικά ότι δεν υπάρχει αδειοδοτημένο (εγκεκριμένο) εμβόλιο κατά της ευλογιάς αιγοπροβάτων ούτε στην Ελλάδα ούτε στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η θέση αυτή έχει τεκμηριωθεί και με επιστολή του ΕΟΦ.
Συνεπώς, η εισαγωγή, διάθεση ή χρήση μη εγκεκριμένων σκευασμάτων είναι παράνομη.
Σύμφωνα με τη δημοσίευση της EFSA Journal 2021; 19(12):6933 doi: 10.2903/j.efsa.2021.6933, κανένα από τα υπάρχοντα ζωντανά εμβόλια για την ευλογιά του προβάτου (SPPV) και της αίγας (GTPV) δεν έχει άδεια χρήσης εντός της Ε.Ε. και η χρήση εμβολίων θα επέβαλλε άμεσους περιορισμούς στο διεθνές εμπόριο ζώντων προβάτων και αιγών, καθώς και των προϊόντων τους.
Η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς και το ΥΠΑΑΤ είναι υποχρεωμένοι να κινούνται θεσμικά και να ακολουθούν νομοθεσίες, κανονισμούς, και λοιπές εκτελεστικές αποφάσεις που προέρχονται από θεσμικά όργανα και όχι ατομικές συστάσεις και προσωπικές απόψεις ατόμων που δεν επιβεβαιώνονται από τους θεσμικούς φορείς. 

4) Ισχυρισμός: «Όποιος κάνει μόνος του εμβόλιο βοηθά – και το ΥΠΑΑΤ το “δαιμονοποιεί”»

Η παράνομη ή «αυτοσχέδια» χρήση μη εγκεκριμένων εμβολίων όχι μόνο δεν στηρίζεται από επιστημονικά δεδομένα, αλλά σαμποτάρει και την κάθε προσπάθεια της πολιτείας για τον έλεγχο της νόσου, υπονομεύει ευθέως το δημόσιο συμφέρον και κρίνεται τελικά καταστροφική για τον κτηνοτροφικό τομέα της χώρας. Δημιουργεί σοβαρή σύγχυση στην επιτήρηση, αλλοιώνει την επιδημιολογική εικόνα και η πρακτική αυτή σε συνδυασμό με τη μη εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας έχουν αποδειχθεί ότι είναι υπεύθυνες για την ανεξέλεγκτη διασπορά του ιού στη χώρα μας.
Τα μη εγκεκριμένα εμβόλια που κυκλοφορούν σήμερα δεν επιτρέπουν την ορολογική διάκριση μολυσμένων από εμβολιασμένα ζώα (αρχή DIVA). Ως αποτέλεσμα, η ορολογική εργαστηριακή επιτήρηση καθίσταται πρακτικά αδύνατη, με άμεσες και σοβαρές συνέπειες τόσο για τη διαχείριση της νόσου όσο και για το διεθνές εμπόριο ζώντων ζώων και ζωοκομικών προϊόντων. Παράλληλα, υφίσταται κίνδυνος μετάδοσης του εμβολιακού στελέχους σε μη εμβολιασμένα ζώα, ενώ δεν μπορεί να αποκλειστεί και ο θεωρητικός κίνδυνος ανασυνδυασμού με κυκλοφορούντα φυσικά στελέχη του ιού, με απρόβλεπτες επιπτώσεις για τη δημόσια και ζωική υγεία.
Σύμφωνα με το ισχύον ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, σε περίπτωση ανίχνευσης του ιού σε κοπάδι – ανεξαρτήτως εάν τα ζώα έχουν εμβολιαστεί παράνομα ή όχι – εφαρμόζεται υποχρεωτικά η θανάτωση του συνόλου του ζωικού κεφαλαίου. Συνεπώς, η παράνομη χρήση εμβολίων όχι μόνο δεν προστατεύει τους παραγωγούς, αλλά τους εκθέτει σε βαρύτερες απώλειες, αυστηρούς περιορισμούς μετακίνησης και στη δημιουργία διαφορετικών υγειονομικών καθεστώτων εντός της χώρας (ελεύθερες και εμβολιασμένες περιοχές).
Η χρήση μη εγκεκριμένων ανοσολογικών προϊόντων είναι επικίνδυνη, παράνομη και επισύρει κυρώσεις. Το ΥΠΑΑΤ δεν «δαιμονοποιεί» καμία πρακτική· προστατεύει τη δημόσια υγεία, τους κτηνοτρόφους και τη διεθνή αξιοπιστία της χώρας.

5) Ισχυρισμός: «Δεν πήρατε μέτρα / τα μέτρα απέτυχαν»

Τα μέτρα που προβλέπονται από το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο για την ευλογιά των αιγοπροβάτων έχουν ληφθεί και εφαρμόζονται σύμφωνα με τους Κανονισμούς (ΕΕ) 2016/429 και 2020/687. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν την άμεση θανάτωση των ζώων στις εστίες, τον σχολαστικό καθαρισμό και την απολύμανση των εγκαταστάσεων, τη θέσπιση ζωνών προστασίας και επιτήρησης με προκαθορισμένες χρονικές διάρκειες, την αυστηρή ιχνηλασία και τον έλεγχο των μετακινήσεων ζώων και προϊόντων, καθώς και την ενισχυμένη επιτήρηση.
Η εξέλιξη της επιδημιολογικής εικόνας δεν αποδεικνύει αποτυχία των μέτρων, αλλά αναδεικνύει τις επιπτώσεις της μη καθολικής συμμόρφωσης, των παρανομιών (παράνομες μετακινήσεις, μη δηλωμένες εκτροφές, παραβίαση κανόνων βιοασφάλειας) και της καθυστερημένης δήλωσης κρουσμάτων, οι οποίες υπονομεύουν τη λειτουργία οποιουδήποτε συστήματος ελέγχου.
Σύμφωνα με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο, τα μέτρα εκρίζωσης δεν λειτουργούν αποσπασματικά ούτε «αυτοματοποιημένα». Η άρση των περιορισμών και η ανάκτηση του ελεύθερου καθεστώτος προϋποθέτουν την πλήρη και συνεπή εφαρμογή όλων των μέτρων σε όλη την αλυσίδα παραγωγής. Όπου αυτό δεν τηρείται, η επιδημία παρατείνεται.
Συνεπώς, το ζήτημα δεν είναι η απουσία μέτρων, αλλά η ανάγκη αυστηρότερης εφαρμογής, εντατικοποίησης των ελέγχων και ενίσχυσης της συμμόρφωσης όλων των εμπλεκομένων, ώστε τα μέτρα να αποδώσουν το προβλεπόμενο αποτέλεσμα.
Το ΥΠΑΑΤ εφαρμόζει και επικαιροποιεί συνεχώς τα μέτρα βιοασφάλειας και ελέγχων, σε συνεργασία με τις Περιφέρειες και τις αρμόδιες υπηρεσίες υπό τις οδηγίες της ΕΕΕΔΕΕ: ζώνες, περιορισμούς μετακινήσεων, ελέγχους, απολυμάνσεις, ιχνηλάτηση και ενίσχυση της επιτήρησης στο πεδίο. Η αποτελεσματικότητα των μέτρων προϋποθέτει καθολική συμμόρφωση σε όλη την αλυσίδα. Σε μια επιζωοτία, οι παραβιάσεις πλήττουν πρωτίστως τους κτηνοτρόφους που τηρούν τους κανόνες.

6) Ισχυρισμός: «Δεν εμβολιάζετε για να μη θιγούν τα ΠΟΠ/η φέτα – άρα είναι πολιτική/επικοινωνιακή επιλογή»

Το ΥΠΑΑΤ λαμβάνει αποφάσεις με γνώμονα την προστασία της δημόσιας υγείας, του ζωικού κεφαλαίου και της αξιοπιστίας της ελληνικής κτηνοτροφίας, όχι με όρους επικοινωνίας. Κάθε στρατηγική έχει άμεσες συνέπειες για το καθεστώς υγείας των ζώων και για το εμπόριο προϊόντων ζωικής προέλευσης, όπως ορίζει το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η χώρα πρέπει να σταθμίζει τις επιπτώσεις στις εξαγωγές και να διασφαλίζει την πλήρη διατήρηση του καθεστώτος «ελεύθερη από τη νόσο», διαφυλάσσοντας τη βιωσιμότητα της ελληνικής παραγωγής και την αξιοπιστία των προϊόντων της.
Η συνεπής εφαρμογή του stamping out οδηγεί σε ταχεία πτώση της επιδημικής καμπύλης, συντομότερους περιορισμούς και ταχύτερη επαναφορά στην κανονικότητα. Δεν πρόκειται για αντι-εμβολιαστική στάση, αλλά για στρατηγική σύμφωνη με τη βιολογία του ιού, το ευρωπαϊκό δίκαιο και τη βιωσιμότητα της ελληνικής κτηνοτροφίας, διασφαλίζοντας την προστασία των κτηνοτρόφων και των εξαγώγιμων προϊόντων, όπως η φέτα.

7) Ισχυρισμός: «Δεν δώσατε αποζημιώσεις / κοροϊδεύετε τους κτηνοτρόφους»

Το ΥΠΑΑΤ έχει ενεργοποιήσει και υλοποιεί πλήρως το πλαίσιο στήριξης και αποζημιώσεων. Ειδικότερα:

α) Αποζημιώσεις για θανατωθέντα ζώα λόγω ευλογιάς
Οι αποζημιώσεις για θανατωμένα ζώα στο πλαίσιο της ευλογιάς αιγοπροβάτων έχουν ήδη ξεπεράσει τα 62 εκατ. ευρώ έως σήμερα.
Η αποζημίωση καθορίζεται έως 250 ευρώ ανά ζώο, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα, τα στοιχεία τεκμηρίωσης και τους σχετικούς ελέγχους.
Διευκρινίζεται ότι τα ποσά καταβάλλονται από το ΥΠΑΑΤ προς τις Περιφέρειες, οι οποίες στη συνέχεια προχωρούν στις πληρωμές προς τους κτηνοτρόφους, βάσει των καταστάσεων και της διαδικασίας που τηρείται.

β) Επιπλέον ενίσχυση για χαμένο εισόδημα
Παράλληλα, έχει υλοποιηθεί πρόσθετη ενίσχυση για χαμένο εισόδημα, συνολικού ύψους 29 εκατ. ευρώ, η οποία έχει καταβληθεί, με ενίσχυση ανά ζώο σύμφωνα με την κλιμάκωση του μέτρου (70€ ή 35€ ανά ζώο, ανάλογα με την κατηγορία/κριτήρια επιλεξιμότητας).

γ) Επίσης, έχουν δοθεί 7 εκατ. ευρώ για λειτουργικές δαπάνες στις Περιφέρειες

δ) Τέλος, έχουν δοθεί 70 εκατ. ευρώ για ζωοτροφές

Τελική επισήμανση

Η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς και το ΥΠΑΑΤ οφείλουν να επισημάνουν με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο ότι η διασπορά ανυπόστατων ισχυρισμών και η αναπαραγωγή ειδήσεων που στερούνται επιστημονικής τεκμηρίωσης συνιστούν τη μεγαλύτερη απειλή στην προσπάθεια αναχαίτισης της Ευλογιάς των αιγοπροβάτων.
Η άρνηση αποδοχής των τεκμηριωμένων κατευθυντήριων γραμμών και η δαιμονοποίηση των υγειονομικών μέτρων έχουν αποδειχθεί πλήρως καταστροφικές, οδηγώντας σε αδυναμία ελέγχου της νόσου και εκθέτοντας τη χώρα μας διεθνώς.
Σε αυτή την κρίσιμη καμπή, καλούνται οι κτηνοτρόφοι και όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς να αναλογιστούν το μέγεθος της ευθύνης τους, να παραμερίσουν την παραπληροφόρηση και τα fake news και να συνεργαστούν με απόλυτη ειλικρίνεια με το ΥΠΑΑΤ. Μόνο μέσα από την κοινή δράση και τον σεβασμό στα επιστημονικά δεδομένα μπορούμε να διασφαλίσουμε την εξάλειψη της νόσου και την επιβίωση του κτηνοτροφικού τομέα της χώρας μας.

Η καθημερινή λειτουργία μιας εκτροφής καθορίζεται από δεκάδες μικρές και μεγάλες επιλογές, από τον τρόπο διαχείρισης μέχρι τις συνθήκες διαβίωσης των ζώων. Σε αυτό το πλαίσιο, οι συνθήκες μέσα στις οποίες ζουν και παράγουν τα ζώα παίζουν καθοριστικό ρόλο. Η ευζωία και το stress δεν αποτελούν αφηρημένες ή θεωρητικές έννοιες, αλλά παράγοντες που επηρεάζουν άμεσα την παραγωγικότητα, την υγεία των ζώων και, τελικά, το οικονομικό αποτέλεσμα κάθε μονάδας

Τι σημαίνει ευζωία στην πράξη και από τι εξαρτάται

Η ευζωία στη ζωική παραγωγή δεν περιορίζεται σε έναν γενικό ή αφηρημένο όρο «καλής μεταχείρισης». Στην πράξη αφορά τη συνολική ψυχοσωματική κατάσταση του ζώου και αποτυπώνεται καθημερινά μέσα στην ίδια την εκτροφή. Μια μονάδα μπορεί να θεωρηθεί ότι εξασφαλίζει συνθήκες ευζωίας όταν τα ζώα παρουσιάζουν φυσιολογική παραγωγικότητα, διατηρούν καλή υγεία χωρίς τραυματισμούς και εκδηλώνουν φυσιολογική συμπεριφορά. Τα στοιχεία αυτά δεν λειτουργούν ανεξάρτητα, αλλά συνδέονται άμεσα με τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας του συστήματος εκτροφής.

Η ευζωία, ωστόσο, δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το ίδιο το ζώο. Καθοριστικό ρόλο παίζει και το περιβάλλον μέσα στο οποίο αυτό εκτρέφεται. Η γενετική του σύσταση μπορεί να επηρεάζει τον βαθμό ανθεκτικότητας και προσαρμοστικότητας σε δύσκολες συνθήκες, όμως το ευρύτερο πλαίσιο της εκτροφής –οι εγκαταστάσεις, η διαχείριση, η διατροφή και ο καθημερινός χειρισμός– είναι εκείνο που διαμορφώνει την τελική ισορροπία. Όταν οι παράμετροι αυτές δεν βρίσκονται σε αρμονία, δημιουργούνται πιέσεις που διαταράσσουν τη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού και επηρεάζουν συνολικά την απόδοση της εκτροφής.

Όταν διαταράσσεται η ευζωία: πώς εμφανίζεται το stress

Η σύγχρονη ζωική παραγωγή βασίζεται σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο συνθηκών, μέσα στο οποίο τα ζώα θα πρέπει να διαβιούν χωρίς πείνα και κακή διατροφή, χωρίς θερμικές και σωματικές καταπονήσεις, χωρίς τραυματισμούς και ασθένειες και χωρίς έντονες πιέσεις ή φόβο, έχοντας παράλληλα τη δυνατότητα να εκδηλώνουν φυσιολογική συμπεριφορά. Όταν το πλαίσιο αυτό τηρείται, η εκτροφή μπορεί να λειτουργήσει αποδοτικά, ακόμη και σε εντατικά συστήματα, διασφαλίζοντας τόσο την παραγωγικότητα όσο και τη σταθερότητα της μονάδας.

Όταν όμως οι συνθήκες αυτές παύουν να ισχύουν, έστω και μερικώς, δημιουργείται καταπόνηση στα ζώα, γνωστή ως stress. Η καταπόνηση αυτή προκύπτει από την επίδραση εξωτερικών παραγόντων που διαταράσσουν την εσωτερική ισορροπία του οργανισμού. Στα παραγωγικά ζώα, η εμφάνιση του stress έχει άμεσες και μετρήσιμες συνέπειες, καθώς επηρεάζει την ανάπτυξη, την αναπαραγωγή, την παραγωγικότητα και την αντοχή απέναντι σε ασθένειες, επηρεάζοντας συνολικά την πορεία της εκτροφής.

Πώς το stress επηρεάζει το ζώο και την παραγωγή

Όταν τα ζώα εκτίθενται σε συνθήκες καταπόνησης, οι επιπτώσεις δεν αργούν να φανούν τόσο στη φυσική τους κατάσταση όσο και στην ίδια την παραγωγή. Η ανάπτυξη επιβραδύνεται, η παραγωγικότητα μειώνεται και αυξάνονται οι πιθανότητες εμφάνισης σωματικών κακώσεων και διαταραχών στην αναπαραγωγή. Παράλληλα, τα ζώα γίνονται πιο ευάλωτα σε νοσήματα, ενώ συχνά υποβαθμίζεται και η ποιότητα των παραγόμενων προϊόντων, γεγονός που επηρεάζει συνολικά την αξία και τη βιωσιμότητα της εκτροφής.

Η καταπόνηση αυτή δεν έχει πάντα την ίδια ένταση ή διάρκεια. Σε ορισμένες περιπτώσεις εκδηλώνεται ως οξύ stress, μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού σε έναν παροδικό επιβαρυντικό παράγοντα. Όταν ο παράγοντας αυτός απομακρυνθεί, το stress υποχωρεί, αφήνοντας όμως τον οργανισμό με μειωμένα ενεργειακά αποθέματα. Αντίθετα, όταν οι πιέσεις επιμένουν, η καταπόνηση αποκτά χρόνιο χαρακτήρα. Σε αυτή την περίπτωση, παρότι ο οργανισμός προσπαθεί να προσαρμοστεί, οι συνέπειες μπορεί να είναι πιο σοβαρές και να επηρεάζουν βασικά συστήματα, όπως το ανοσοποιητικό.

Η αντίδραση του ζώου στο stress εξελίσσεται σταδιακά μέσα από διακριτές φάσεις. Αρχικά ενεργοποιείται η φάση του συναγερμού, κατά την οποία ο οργανισμός προσπαθεί να ανταποκριθεί άμεσα στις πιέσεις. Ακολουθεί το στάδιο της αντίστασης, όπου οι μηχανισμοί προσαρμογής τίθενται σε λειτουργία, και, αν η καταπόνηση συνεχιστεί, το στάδιο της προσαρμογής. Όταν όμως η προσαρμογή δεν επιτευχθεί, μπορεί να εμφανιστούν παθολογικές καταστάσεις που υπονομεύουν σοβαρά τη σταθερότητα και τη βιωσιμότητα της εκτροφής.

Γιατί η πρόληψη είναι κρίσιμη

Η αποφυγή ή η μείωση της έκθεσης των ζώων σε στρεσογόνους παράγοντες αποτελεί βασικό στοιχείο της σύγχρονης ζωικής παραγωγής. Η σωστή διαμόρφωση των συστημάτων εκτροφής, με έμφαση στις συνθήκες ευζωίας, λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι στις καταπονήσεις και συμβάλλει άμεσα στη σταθερότητα και τη βελτίωση της παραγωγικότητας.

Ένα ζήτημα που αφορά τον παραγωγό 

Για όσους βρίσκονται στο στάδιο του σχεδιασμού ή της αναδιάρθρωσης μιας εκτροφής, η ευζωία και το stress δεν αποτελούν ζητήματα που έρχονται σε δεύτερο χρόνο. Αντίθετα, συνδέονται από την πρώτη στιγμή με τον τρόπο που οργανώνεται και λειτουργεί η εκτροφή. Η κατανόηση αυτών των παραμέτρων βοηθά τον παραγωγό να διαμορφώσει συνθήκες που στηρίζουν την υγεία των ζώων και τη σταθερότητα της παραγωγής, με αποτελέσματα που αποτυπώνονται καθημερινά στη λειτουργία της μονάδας και συνολικά στην πορεία της.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 2/2009. «Ευζωία και Stress (καταπόνηση) στη ζωική παραγωγή», σελ. 64-5.

Όπως αναφέρει ο υπουργός ΑΑΤ, Κώστας Τσιάρας, όσον αφορά τον εμβολιασμό των αιγοπροβάτων κατά της ευλογιάς, σε μία από τις δυσκολότερες περιόδους για την ελληνική κτηνοτροφία, η κυρία Λιακούλη επιλέγει συνειδητά να επαναφέρει ανακριβείς και ήδη απαντημένες καταγγελίες, επιχειρώντας να δημιουργήσει εντυπώσεις πάνω σε ένα ζήτημα που απαιτεί σοβαρότητα και υπευθυνότητα.

Υπενθυμίζεται ότι οι ίδιες ακριβώς αιτιάσεις είχαν προβληθεί ήδη τον Οκτώβριο του 2025 από την κυρία Λατινοπούλου, με επίκληση της λεγόμενης «επιστολής Βάρχελι». Το θέμα συζητήθηκε εκτενώς και θεσμικά στην Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής, στο πλαίσιο της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου «Επείγουσες ρυθμίσεις για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα και την αντιμετώπιση της ζωονόσου της ευλογιάς» (Α’ 183).

Ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων έχει ήδη απαντήσει με σαφήνεια στις αιτιάσεις της αντιπολίτευσης, μετά την επιστολή του Επιτρόπου Υγείας και Καλής Μεταχείρισης των Ζώων, Όλιβερ Βάρχελι, υπενθυμίζοντας ότι ο Επίτροπος Χάνσεν, σε πρόσφατη δημόσια τοποθέτησή του από τη Βουλγαρία, χαρακτήρισε τον εμβολιασμό ως ύστατο μέτρο και όχι ως βασική στρατηγική.

Παρά ταύτα, η κυρία Λιακούλη επιμένει να αγνοεί τόσο τις επίσημες απαντήσεις της Πολιτείας όσο και τις τεκμηριωμένες θέσεις της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής, οι οποίες είναι δημόσια διαθέσιμες. Είτε δεν τις έχει διαβάσει είτε επιλέγει σκοπίμως να τις παρακάμπτει.

Η επαναλαμβανόμενη διασπορά αποσπασματικών και παραπλανητικών πληροφοριών γύρω από ένα ζήτημα με τεράστιες οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες για τον πρωτογενή τομέα δεν συνιστά πολιτική κριτική συνιστά ανευθυνότητα.

Οι κτηνοτρόφοι δεν έχουν ανάγκη από εύκολα συνθήματα και ψευδαισθήσεις, αλλά από σοβαρές, επιστημονικά τεκμηριωμένες αποφάσεις που διασφαλίζουν το μέλλον του κλάδου και την αξιοπιστία των ελληνικών προϊόντων.

Διαβάστε το σχετικό ερώτημα που κατάθεσαι στην Βουλή η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ ΚΙΝΑΛ κ. Ευαγγελία Λιακούλη (εδώ)

Η Κυβέρνηση απέκρυψε επιστολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ευλογιά, που χαρακτηρίζει «αναγκαίο και υποχρεωτικό τον εμβολιασμό», τονίζει σε ερώτησή της στην Βουλή η βουλευτής Λάρισας και Τομεάρχης Δικαιοσύνης Θεσμών και Διαφάνειας ΠΑΣΟΚ ΚΙΝΑΛ, Ευαγγελία Λιακούλη. Συγκεκριμένα αναφέρει τα εξής:

Σοβαρά ερωτήματα δημοκρατικής διαφάνειας και πολιτικής ευθύνης γεννά η αποκάλυψη ολόκληρου του περιεχομένου επίσημης επιστολής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς την ελληνική κυβέρνηση, η οποία χαρακτηρίζει «αναγκαίο και υποχρεωτικό τον εμβολιασμό» για την ευλογιά και η οποία ουδέποτε γνωστοποιήθηκε επίσημα, ούτε στη Βουλή, ούτε στους κτηνοτρόφους, ούτε στις αρμόδιες Περιφέρειες, καταγγέλλει η Βουλευτής Λάρισας και Τομεάρχης Δικαιοσύνης Θεσμών και Διαφάνειας ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Ευαγγελία Λιακούλη, η οποία καταθέτει κατεπείγουσα επίκαιρη ερώτηση στη Βουλή και εγχειρίζει την επιστολή στην Εισαγγελία.

Συγκεκριμένα, στις 6 Οκτωβρίου 2025, ο Επίτροπος Υγείας και Ευζωίας των Ζώων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Όλιβερ Βάρελι, απέστειλε επιστολή προς τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με την οποία καθιστά απολύτως σαφές ότι, λόγω της ανεξέλεγκτης επιδημιολογικής κατάστασης στην Ελλάδα, ο εμβολιασμός κατά της ευλογιάς αιγοπροβάτων αποτελεί αναγκαίο και υποχρεωτικό συμπληρωματικό μέτρο βάσει του ευρωπαϊκού δικαίου.

Στην επιστολή αυτή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβαίνει σε εξαιρετικά βαριές διαπιστώσεις, καθώς: αναγνωρίζει ότι τα έως τότε μέτρα της ελληνικής διοίκησης έχουν αποτύχει, επισημαίνει ότι η νόσος εξαπλώνεται ανεξέλεγκτα επί περισσότερο από έναν χρόνο, καταγράφει τη θανάτωση άνω των 285.000 ζώων (τότε!) σε περισσότερες από 1.100 εστίες και υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα αποτελεί αρνητική εξαίρεση σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ιδιαίτερης σημασίας είναι το γεγονός ότι ο Επίτροπος προειδοποιεί ρητά για σοβαρές ευρωπαϊκές κυρώσεις, σε περίπτωση συνέχισης της άρνησης ή της καθυστέρησης εφαρμογής του εμβολιασμού: επέκταση των απαγορεύσεων μετακινήσεων ζώων, διεύρυνση των περιορισμών σε προϊόντα ζωικής προέλευσης, καθώς και ενδεχόμενη παρέμβαση της ΕΕ λόγω κακής διαχείρισης της κρίσης.

Παρά τη βαρύτητα των προειδοποιήσεων, η κυβέρνηση, απέκρυψε την επιστολή, συνέστησε Επιστημονική Επιτροπή με καθυστέρηση 1,5 έτους και συνέχισε να εμφανίζεται δημοσίως αρνητική στον εμβολιασμό, καλλιεργώντας σύγχυση, ανασφάλεια και τεράστιες οικονομικές απώλειες στον πρωτογενή τομέα.

Οι κτηνοτρόφοι είδαν τα κοπάδια τους να αφανίζονται, την παραγωγή να καταρρέει και τη χώρα να οδηγείται σε ευρωπαϊκή απομόνωση, εξαιτίας επικίνδυνων πολιτικών επιλογών και διαχειριστικής ανεπάρκειας.

Με κατεπείγοντα χαρακτήρα, στην Επίκαιρη Ερώτησή της στη Βουλή, η Βουλευτής Λάρισας του ΠΑΣΟΚ– Κινήματος Αλλαγής, Ευαγγελία Λιακούλη, ζητά ξεκάθαρες απαντήσεις από την Κυβέρνηση και δηλώνει τα εξής: «Καταρχήν ζητώ σήμερα σαφή απάντηση αν η επιστολή που διέρρευσε, όχι μόνο ως πληροφορία, αλλά σε όλο το περιεχόμενό της, με συγκλονιστικά στοιχεία, επιβεβαιώνεται από το αρμόδιο υπουργείο. Αν ναι, είναι μια επιστολή-κόλαφος! Ποιος και γιατί απέκρυψε την επιστολή, ποια μέτρα ελήφθησαν - αν ελήφθησαν - μετά την παραλαβή της για την αναχαίτιση της ευλογιάς, ποιος αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη για τη διαιώνιση της κρίσης και πώς σκοπεύει η κυβέρνηση να αποτρέψει τις ευρωπαϊκές κυρώσεις που ΡΗΤΑ έχουν προαναγγελθεί; Το πιο φοβερό όλων είναι ότι η επιστολή αναφέρει πως συνεχίζοντας να εξαπλώνεται η ευλογιά, θα υπάρξει ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΓΑΛΑΚΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ! Δηλαδή το επιχείρημα του ΥΠΑΑΤ ότι δεν γίνεται στοχευμένος εμβολιασμός επειδή θα υποστεί τεράστια βλάβη η φέτα, καταρρίπτεται με πάταγο!

Τι απαντά η Κυβέρνηση και το αρμόδιο Υπουργείο; Καταθέτω με κετεπείγουσα διαδικασία επίκαιρη ερώτηση στον κ Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και ζητώ άμεσα απαντήσεις Επιπλέον, θα εγχειρίσω την συγκεκριμένη επιστολή στην Εισαγγελία Λάρισας και στο πλαίσιο της προανάκρισης που ήδη διενεργείται μετά την από 13/08/2025 Αναφορά-Καταγγελία μου, προκειμένου να συσχετιστεί αλλά και υπάρξει άμεση παρέμβαση, με κλήση των κκ Τσιάρα και Βάρχεϊνα τοποθετηθούν στο περιεχόμενό της,  για λόγους δημόσιας υγείας και εθνικής τάξης».

Επιστολή

Στην συνέχεια η βουλευτής καταθέτει στην Βουλή την επιστολή μεταφρασμένη η οποία αναφέρει τα εξής:

Βρυξέλλες, 6 Οκτωβρίου, 2025

Ολιβέρ Βάρελι
Μέλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Επίτροπος Υγεία και Ευζωία των Ζώων

Προς
Κωνσταντίνο Τσιάρα
Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων
Ελληνική Δημοκρατία

Αγαπητέ Υπουργέ,
Σε συνέχεια της επιστολής μου, της 2ας Σεπτεμβρίου 2025, για τη δυσμενή επιδημιολογική κατάσταση όσον αφορά την Ευλογιά των Προβάτων και των Αιγών (ΕΠΑ) στην Ελλάδα και της συνάντησής μας στις 23 Σεπτεμβρίου 2025 - και σε απάντηση της επιστολής σας της 24ης Σεπτεμβρίου - θα ήθελα να επιστήσω την προσοχή σας στις ακόλουθες πληροφορίες σχετικά με τη χρήση του εμβολιασμού ως μέτρου ελέγχου ενάντια σε αυτήν την νόσο.

Σύμφωνα με την νομοθεσία της ΕΕ, κάθε φορά που επιβεβαιώνεται ΕΠΑ σε μια εγκατάσταση, πρέπει να εφαρμόζεται χωρίς καθυστέρηση μια σειρά υποχρεωτικών μέτρων ελέγχου, δηλαδή η εκρίζωση (θανάτωση και υγειονομική ταφή των μολυσμένων κοπαδιών, «stamping-out»), οι περιορισμοί μετακίνησης, η επιτήρηση, η βιοασφάλεια και η καθιέρωση ζωνών περιορισμού.

Αν και αυτά τα μέτρα, αν εφαρμοστούν σωστά, θεωρούνται αποτελεσματικά στις περισσότερες επιδημιολογικές συνθήκες, ο εμβολιασμός κατά της ΕΠΑ, σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, αποτελεί αναγκαίο συμπληρωματικό μέτρο στην τρέχουσα κατάσταση στην Ελλάδα.

Υπάρχουν αδιάσειστες αποδείξεις ότι τα μέτρα που έχουν εφαρμοστεί στην Ελλάδα εδώ και πάνω από έναν χρόνο δεν επαρκούν για να σταματήσουν την εξάπλωση της νόσου-ούτε για να μειώσουν τον αριθμό των ζώων που πρέπει να θανατωθούν λόγω ΕΠΑ. Η επιδημία της ΕΠΑ στην Ελλάδα συνεχίζεται χωρίς διακοπή εδώ και πάνω από έναν χρόνο, με τον αριθμό των νέων εστιών να αυξάνεται από τον Αύγουστο του 2024. Πάνω από 285.000 πρόβατα και αίγες έχουν σφαγιαστεί σε πάνω από 1.100 εστίες και με περισσότερες από 400 νέες εστίες τους τελευταίους δύο μήνες.

Επιπλέον, η ΕΠΑ συνεχίζει να εξαπλώνεται στις «ελεύθερες περιοχές» της χώρας με τρεις νέες περιφερειακές ενότητες να έχουν πληγεί πρόσφατα.

Ενόψει των ανωτέρω, ο εμβολιασμός είναι το μόνο πρόσθετο μέτρο που μπορεί να σταματήσει την εμφάνιση νέων εστιών ΕΠΑ, να περιορίσει την περαιτέρω εξάπλωση στην υπόλοιπη Ελλάδα και να μειώσει τον αριθμό ζώων που πρέπει να θανατωθούν. Ο εμβολιασμός με ένα αποτελεσματικό εμβόλιο, με διασφάλιση επαρκούς εμβολιαστικής κάλυψης και υψηλά επίπεδα ανοσοποίησης σε αρκετά μεγάλες εμβολιαστικές ζώνες θα σταματήσει την κυκλοφορία του ιού και την εμφάνιση νέων εστιών.

Η εμπειρία, η επιστήμη και η κτηνιατρική εξειδίκευση υποστηρίζουν περαιτέρω την ανάγκη προσφυγής στον εμβολιασμό στην Ελλάδα αυτήν τη στιγμή.

Αναφορικά με την εμπειρία στο πεδίο, ο τελευταίος εμβολιασμός ενάντια στην ΕΠΑ στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε το 1987-1988 με επιτυχή αποτελέσματα, που οδήγησαν στον τερματισμό της χρήσης εμβολίων για την ΕΠΑ το 1992. Κατά συνέπεια, προκειμένου να ενισχυθεί η ετοιμότητα έναντι της ΕΠΑ, εκπονήθηκε μια ολοκληρωμένη ανασκόπηση των επί του παρόντος διαθέσιμων εμβολίων ΕΠΑ από την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA) το 2014, επιβεβαιώνοντας περαιτέρω τη διαθεσιμότητα και καταλληλότητα του εμβολιασμού υπό ορισμένες συνθήκες. Δοκιμές πεδίου μεγάλης κλίμακας δεν διενεργήθηκαν, καθώς η Επιστημονική Γνώμη της EFSA του 2014 παρέχει στιβαρές επιστημονικές αποδείξεις σε αυτόν τον τομέα.

Λαμβάνοντας υπόψη τη διαθέσιμη εμπειρία και επιστήμη, η ΕΕ δημιούργησε και διατηρεί (στέλεχος μια τράπεζα εμβολίων ΕΠΑ που διαθέτει επί του παρόντος το εμβόλιο Jovivac RM65), παραγωγής Jovac (300.000 δόσεις σε φυσικό απόθεμα, παραγγελία επιπλέον 1,7 εκατομμυρίων δόσεων σε εξέλιξη). Μια νέα διαδικασία δημόσιας προμήθειας βρίσκεται επίσης σε εξέλιξη για επιπλέον 4.000.000 δόσεις εμβολίων ΕΠΑ με βάση το στέλεχος Bakirkoy, ως εναλλακτική επιλογή για το εγγύς μέλλον.

Οι αποστολές εμβολίων από την τράπεζα εμβολίων ΕΠΑ της ΕΕ είναι εντελώς δωρεάν και μπορούν να παραδοθούν αποτελεσματικά εντός λίγων εργάσιμων ημερών από το αίτημα.

Οι υπάρχουσες παρτίδες εμβολίων στην τράπεζα εμβολίων της ΕΕ υποβλήθηκαν σε πρόσθετες εργαστηριακές δοκιμές ποιότητας στο Εργαστήριο Αναφοράς της ΕΕ (EURL) για τους ιούς Capripox προκειμένου να διασφαλιστεί περαιτέρω η συμμόρφωση με τα πρότυπα όπως η ταυτότητα του ιού του εμβολίου, η αποτελεσματικότητα του εμβολίου, η απουσία ξένων παραγόντων κλπ.

Επιπλέον, το EURL έχει διεξαγάγει μελέτες in vivo, κατά τις οποίες τα εμβόλια από την τράπεζα εμβολίων της ΕΕ καθώς και άλλα εμβόλια χορηγήθηκαν σε πρόβατα, για να εξακριβωθεί η αποτελεσματικότητα και οι πιθανές παρενέργειες μετά τον εμβολιασμό. Αντίγραφα των σχετικών εκθέσεων και επιστημονικών στοιχείων έχουν ήδη διαβιβαστεί από τις υπηρεσίες μου στις αρμόδιες κτηνιατρικές αρχές της Ελλάδας, μαζί με ένα πλήρες πακέτο πρόσθετων πληροφοριών από το EURL. Φυσικά,το EURL είναι διαθέσιμο να παράσχει περαιτέρω επιστημονική υποστήριξη αν η Ελλάδα τη χρειαστεί.

Επιπλέον, η αποστολή εμπειρογνωμόνων της Κτηνιατρικής Ομάδας Εκτακτης Ανάγκης τον Μάιο του 2025 συνέστησε ρητά και έντονα τον εμβολιασμό μετά της ΕΕ (EUVET) από εκτενή εξέταση όλων των σχετικών παραγόντων που σχετίζονται με τη συνεχή παρουσία της νόσου από το 2023 και τις σημαντικές ελλείψεις που εντοπίστηκαν. Αυτές αφορούν, για παράδειγμα, τον περιορισμένο αριθμό επίσημων κτηνιάτρων που εμπλέκονται στον έλεγχο της ΕΠΑ, τα κενά που εντοπίστηκαν στη βιοασφάλεια, την πιθανή αναφορά υποψίας νόσου, την καθυστερημένη ανίχνευση της νόσου, την πιθανή παράνομη μετακίνηση ζώων, ασαφή τεκμηρίωση για τον τρόπο μετάδοσης στην επικράτεια και τη σχετικά εύκολη εξάπλωση στις νεοπροσβληθείσες περιοχές.

Θα ήθελα επίσης να υπενθυμίσω πως ενόψει της επιταχυνόμενης επιδείνωσης της κατάστασης της ΕΠΑ στην Ελλάδα, που δεν έχει παρατηρηθεί πρόσφατα σε κανένα άλλο κράτος-μέλος που αντιμετωπίζει την ΕΠΑ, οι μεταφορές μικρών μηρυκαστικών σε άλλες χώρες απαγορεύονται επί του παρόντος από το σύνολο της ελληνικής επικράτειας, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025.

Σε περίπτωση που ο εμβολιασμός, φτάνοντας στο απαραίτητο επίπεδο εμβολιαστικής κάλυψης, δεν αναπτυχθεί γρήγορα και η επιδημική κατάσταση δεν βελτιωθεί δραστικά, η Επιτροπή θα χρειαστεί να παρατείνει αυτήν την απαγόρευση, και να επεκτείνει επίσης το πεδίο εφαρμογής της, ώστε να συμπεριλάβει περισσότερα προϊόντα ζωικής προέλευσης που παρουσιάζουν ειδικούς κινδύνους (δηλαδή, ακατέργαστα δέρματα, μη επεξεργασμένο μαλλί και γαλακτοκομικά προϊόντα) προκειμένου να προστατεύσει την υπόλοιπη ΕΕ από πιθανές εισβολές της νόσου.

Θα ήθελα επίσης να τονίσω, πως αν η Ελλάδα δεν διαχειριστεί σωστά την κατάσταση, είναι υποχρέωση της Επιτροπής να διασφαλίσει πως όλα τα απαραίτητα μέτρα έχουν ληφθεί, για την προστασία των άλλων κρατών μελών και για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης.

Θα ήθελα επίσης να τονίσω ότι η Επιτροπή θα διερευνήσει όλα τα διαθέσιμα μέσα προκειμένου να παράσχει οικονομική και τεχνική υποστήριξη στην Ελλάδα, πέραν της προμήθειας των δόσεων εμβολίου, για να διευκολύνει την εφαρμογή μιας επιτυχούς εμβολιαστικής εκστρατείας.

Αναμένω να λάβω τα σχόλιά σας και παροτρύνω την Ελλάδα να αναθεωρήσει την εκπεφρασμένη στάση της άρνησης εμβολιασμού κατά της ΕΠΑ.

Ο καταρροϊκός πυρετός αποτελεί μία από τις σοβαρότερες ιογενείς ασθένειες που αφορούν τη ζωική παραγωγή και ειδικότερα τις εκτροφές μηρυκαστικών. Πρόκειται για μια νόσο που προσβάλλει όλα τα μηρυκαστικά, με σαφή κλινική εικόνα κυρίως στα πρόβατα, και μεταδίδεται μέσω αιματοφάγων εντόμων. Η κατανόηση των βασικών χαρακτηριστικών της νόσου, του τρόπου μετάδοσης και των επιπτώσεών της στην εκτροφή αποτελεί ουσιαστικό εργαλείο για τους κτηνοτρόφους, καθώς συνδέεται άμεσα με την υγεία των ζώων και τη σταθερότητα της παραγωγής.

Τι είναι ο καταρροϊκός πυρετός και πώς μεταδίδεται

Ο καταρροϊκός πυρετός είναι ιογενής νόσος που προσβάλλει όλα τα κατοικίδια και άγρια μηρυκαστικά. Αν και πρόβατα, αίγες και βοοειδή μπορούν να μολυνθούν, κλινικά συμπτώματα εμφανίζονται κυρίως στα πρόβατα. Η νόσος δεν μεταδίδεται άμεσα από ζώο σε ζώο, αλλά μέσω αιματοφάγων εντόμων του γένους Culicoides, τα οποία λειτουργούν ως φορείς του ιού.

Τα έντομα μολύνονται όταν τρέφονται με αίμα ζώων που βρίσκονται στη φάση της ιαιμίας(όταν ο ιός κυκλοφορεί στο αίμα του ζώου) και παραμένουν μολυσμένα σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Η δραστηριότητά τους είναι εντονότερη από τη δύση του ηλίου και μετά, όταν τα ζώα βρίσκονται σε ανοιχτούς εξωτερικούς χώρους, ενώ θεωρείται ότι σπάνια εισέρχονται σε κλειστούς στάβλους. Η νόσος απαντάται σε γεωγραφικές περιοχές όπου οι κλιματολογικές και περιβαλλοντικές συνθήκες ευνοούν την επιβίωση και τον πολλαπλασιασμό των εντόμων-φορέων, γεγονός που εξηγεί την ευρεία γεωγραφική της εξάπλωση, ιδιαίτερα στη λεκάνη της Μεσογείου.

Γιατί τα βοοειδή παίζουν ρόλο στη διασπορά

Παρότι στα βοοειδή η μόλυνση είναι συνήθως υποκλινική, δηλαδή χωρίς εμφανή συμπτώματα, η σημασία τους στη διασπορά της νόσου είναι ιδιαίτερα μεγάλη. Αυτό οφείλεται στη μακρά διάρκεια της ιαιμίας, η οποία μπορεί να φτάσει έως και τις 60 ημέρες μετά τη μόλυνση, ενώ έχουν αναφερθεί και μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα. Κατά το διάστημα αυτό, τα βοοειδή μπορούν να αποτελέσουν πηγή μόλυνσης για τα έντομα-φορείς, διευκολύνοντας τη διατήρηση και εξάπλωση του ιού σε μία περιοχή.

Κλινική εικόνα και συνέπειες στα πρόβατα

Στα πρόβατα, όπου η νόσος εκδηλώνεται πιο έντονα, η περίοδος επώασης κυμαίνεται από 4 έως 14 ημέρες, ενώ η θνησιμότητα μπορεί να κυμανθεί από 1% έως 30%, ανάλογα με τη βαρύτητα της μόλυνσης. Η οξεία μορφή της νόσου χαρακτηρίζεται από υψηλό πυρετό, έντονη καταβολή, οίδημα στην περιοχή του στόματος, των οφθαλμών και των αυτιών, καθώς και ρινικό έκκριμα που αρχικά είναι διαυγές και στη συνέχεια γίνεται βλεννοπυώδες. Συχνά παρατηρείται φλεγμονή και εξέλκωση του στοματικού βλεννογόνου, με αποτέλεσμα έντονη σιελόρροια, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζεται οίδημα και κυάνωση της γλώσσας. Η χωλότητα λόγω φλεγμονής στη στεφάνη της χηλής και η ποδοδερματίτιδα αποτελούν επίσης συχνά ευρήματα.

Πέρα από τα οξέα συμπτώματα, μπορεί να εμφανιστούν αποβολές ή γέννηση θνησιγενών αμνών, επιπλοκές από πνευμονία και έντονη απίσχναση. Εάν δεν επέλθει θάνατος μέσα σε χρονικό διάστημα περίπου 8 έως 10 ημερών, τα ζώα συνήθως αναρρώνουν. Ωστόσο, η ανάρρωση δεν συνεπάγεται άμεση επαναφορά στην παραγωγικότητα, καθώς συχνά παρατηρούνται απώλεια μαλλιού, προβλήματα γονιμότητας, καθυστερημένη ανάπτυξη, σημαντική απώλεια σωματικού βάρους, δυσκολία στην κίνηση και παρατεταμένη αδυναμία, στοιχεία που επιβαρύνουν σοβαρά το οικονομικό αποτέλεσμα της εκτροφής.

Τι ισχύει για αίγες και βοοειδή

Οι αίγες προσβάλλονται σπανιότερα και συνήθως με ηπιότερα συμπτώματα. Στα βοοειδή, όπως αναφέρθηκε, η νόσος είναι κατά κανόνα υποκλινική, χωρίς εμφανή κλινικά σημεία, γεγονός που δυσκολεύει τον έγκαιρο εντοπισμό της παρουσίας του ιού στο κοπάδι.

Γιατί αφορά τον παραγωγό και τον προγραμματισμό του

Ο καταρροϊκός πυρετός δεν είναι απλώς ένα υγειονομικό ζήτημα, αλλά ένας παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη βιωσιμότητα μιας εκτροφής. Οι απώλειες σε ζώα, η μείωση της παραγωγικότητας, οι αναπαραγωγικές επιπτώσεις και η μακρά περίοδος ανάρρωσης δημιουργούν σοβαρές οικονομικές πιέσεις. Γι’ αυτό, η κατανόηση της νόσου και του τρόπου με τον οποίο διατηρείται και εξαπλώνεται αποτελεί βασικό στοιχείο για τον σωστό σχεδιασμό της εκτροφής, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου οι συνθήκες ευνοούν την παρουσία των εντόμων-φορέων.

Τι μένει για την εκτροφή

Η γνώση του καταρροϊκού πυρετού αποτελεί βασικό στοιχείο για την κατανόηση μιας νόσου που μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά τη ζωική παραγωγή. Η κατανόηση του τρόπου μετάδοσης, της κλινικής εικόνας και των συνεπειών της νόσου στην εκτροφή βοηθά τον κτηνοτρόφο να αξιολογεί με μεγαλύτερη ψυχραιμία τους κινδύνους, με στόχο τη διατήρηση της υγείας των ζώων και τη σταθερότητα της παραγωγής.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2009, «Ο Καταρροϊκός Πυρετός», σελ. 48–49

Νέα συνάντηση θα έχουμε τις επόμενες ημέρες μεταξύ των κτηνοτρόφων και του πρωθυπουργού, στην οποία θα συζητηθούν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν λόγω της ευλογιάς.

Όπως ανέφερε ο κ. Δημήτρης Μπαλούκας, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Κτηνοτρόφων και Κτηνοτροφικών Συλλόγων Θεσσαλίας, που πήρε μέρος στην συνάντηση στο Μαξίμου, ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, δεσμεύτηκε να υπάρξει συνάντηση των κτηνοτρόφων μαζί του την ερχόμενη εβδομάδα, όπου θα συζητηθούν τα φλέγοντα ζητήματα του κλάδου, κυρίως το θέμα της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.

Τις επόμενες ημέρες θα ανακοινωθούν τα άτομα που θα συμμετέχουν στην επιτροπή που θα πάει στο Μέγαρο Μαξίμου.

Είναι σίγουρο ότι θα τεθεί το θέμα του εμβολιασμού των αιγοπροβάτων κατά της ευλογιάς από τους κτηνοτρόφους. Πληροφορίες του ΑγροΤύπου αναφέρουν ότι ήδη το ΥπΑΑΤ έχει κάνει επικοινωνία με την Κομισιόν για το θέμα του εμβολιασμού των ζώων στην χώρα μας.

Ο επίτροπος Υγείας και Ευζωίας των Ζώων, Ολιβέρ Βάρχεϊ, συναντήθηκε δύο φορές με τον υπουργό ΑΑΤ, Κωνσταντίνο Τσιάρα, για το θέμα της ευλογιάς.

Επίσης αναμένεται το 2026 (όπως έγινε και το 2025) να καταβληθεί στους αιγοπροβατοτρόφους, που έχασαν τα ζώα τους λόγω της ευλογιάς, ενίσχυση για την απώλεια του εισοδήματός τους (έως 70 ευρώ ανά θανατωθέν ζώο).

Θα διατεθούν επιπλέον 80 εκατ. ευρώ, με αναδιανομή των πόρων από τα υπόλοιπα της βασικής ενίσχυσης ως εξής:
α) 40 εκατ. ευρώ οριζόντια με επαύξηση της βασικής στα μέγιστα όρια αποζημιώσεων που επιτρέπονται και
β) 40 εκατ. ευρώ με αύξηση των αποζημιώσεων στα όρια που επιτρέπεται μέσω των οικολογικών σχημάτων που αφορούν τη διατήρηση μεθόδων βιολογικής κτηνοτροφίας και δασολιβαδικά συστήματα

Θα συζητηθούν επίσης θέματα που αφορούν τις εκκρεμότητες πληρωμών του ΟΠΕΚΕΠΕ λόγω ζωονόσων και απώλειας ζωικού κεφαλαίου.

Ακόμη ο πρωθυπουργός τόνισε ότι αναλαμβάνει ο ίδιος το θέμα της αντικατάστασης του ζωικού κεφαλαίου.

Να θυμίσουμε ότι έως και τις 19 Δεκεμβρίου 2025 έχουν καταγραφεί 1.985 επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων, σε 2.449 εκτροφές σε ολόκληρη τη χώρα, ενώ 450.233 αιγοπρόβατα έχουν θανατωθεί στο πλαίσιο εφαρμογής των προβλεπόμενων υγειονομικών πρωτοκόλλων.

Η ποιότητα του αιγοπρόβειου γάλακτος αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για το τελικό προϊόν και δεν συνδέεται μόνο με την ποσότητα που παράγεται, αλλά και με τα χαρακτηριστικά της σύστασής του. Αυτά τα χαρακτηριστικά είναι εκείνα που καθορίζουν την απόδοση και τη συνολική ποιότητα. Την περίοδο που τα κοπάδια μπαίνουν σε κρίσιμη φάση για τη γαλακτοπαραγωγή ή όταν οι παραγωγοί σχεδιάζουν την επόμενη περίοδο, η συζήτηση αυτή έρχεται πιο έντονα στο προσκήνιο. Το αιγοπρόβειο γάλα, το οποίο στη χώρα μας αξιοποιείται κυρίως για την παραγωγή τυριών, «χτίζει» τα ποιοτικά του χαρακτηριστικά πολύ πριν φτάσει στο τυροκομείο. Και ο πιο καθοριστικός παράγοντας σε αυτή τη διαδικασία είναι η διατροφή των ζώων.

Διατροφή και ποιότητα: μια σχέση άμεση

Η γαλακτοπαραγωγή και η χημική σύσταση του αιγοπρόβειου γάλακτος δεν επηρεάζονται τυχαία. Ανάμεσα στους πολλούς παράγοντες που παίζουν ρόλο, η διατροφή ξεχωρίζει, καθώς συμμετέχει σε μεγάλο ποσοστό στο συνολικό κόστος παραγωγής και επηρεάζει άμεσα τόσο την ποσότητα όσο και τη σύσταση του γάλακτος. Λίπος και πρωτεΐνη είναι τα δύο βασικά συστατικά που καθορίζουν την απόδοση σε τυρί, την υφή, το άρωμα και τη συνολική ποιότητα των παραγόμενων προϊόντων. Η ισορροπία ανάμεσα στην ποσότητα του γάλακτος και την περιεκτικότητά του σε ολικά στερεά αποτελεί βασικό στόχο για κάθε εκμετάλλευση που θέλει να παραμείνει βιώσιμη.

Το ενεργειακό ισοζύγιο και οι επιπτώσεις του στη γαλακτοπαραγωγή

Το επίπεδο διατροφής, και ειδικότερα το ενεργειακό ισοζύγιο των ζώων, επηρεάζει καθοριστικά τη γαλακτοπαραγωγή. Όταν η παροχή τροφής είναι επαρκής από τα πρώτα στάδια της γαλακτικής περιόδου, η παραγωγή γάλακτος αυξάνεται γρήγορα και φτάνει νωρίτερα στο μέγιστο επίπεδο. Αντίθετα, η ανεπαρκής διατροφή, είτε πριν είτε αμέσως μετά τον τοκετό, οδηγεί σε χαμηλότερη και καθυστερημένη κορύφωση της παραγωγής. Η διατροφή επηρεάζει όχι μόνο την ποσότητα αλλά και τη σύσταση του γάλακτος. Το λίπος και η πρωτεΐνη δεν αντιδρούν με τον ίδιο τρόπο στις μεταβολές του ενεργειακού επιπέδου. Σε γενικές γραμμές, η αύξηση του διατροφικού επιπέδου τείνει να μειώνει την περιεκτικότητα σε λίπος, ενώ ευνοεί την αύξηση της πρωτεΐνης και της καζεΐνης, στοιχεία καθοριστικά για την τυροκομική απόδοση.

Όταν η τροφή δεν επαρκεί, η εικόνα αντιστρέφεται. Σε εκτατικά και ημιεντατικά συστήματα, ο υποσιτισμός εμφανίζεται σε ορισμένες περιόδους λόγω της μειωμένης ποιότητας ή διαθεσιμότητας της βοσκήσιμης ύλης, ενώ και σε εντατικά συστήματα ο ανταγωνισμός και οι αυξημένες ανάγκες των πιο παραγωγικών ζώων μπορεί να οδηγήσουν σε ατομικό υποσιτισμό. Σε αυτές τις περιπτώσεις παρατηρείται μείωση της γαλακτοπαραγωγής και της περιεκτικότητας της πρωτεΐνης, ενώ το ποσοστό λίπους στο γάλα αυξάνεται. Η αύξηση αυτή δεν αποτελεί απαραίτητα πλεονέκτημα, καθώς συνδέεται με την κινητοποίηση σωματικού λίπους και όχι με ουσιαστική βελτίωση της συνολικής ποιότητας του προϊόντος.

Όταν το “περισσότερο” δεν σημαίνει καλύτερο

Ο υπερσιτισμός, που συχνά προκύπτει από την ομαδική διατροφή, οδηγεί σε αύξηση της γαλακτοπαραγωγής και της πρωτεϊνοπεριεκτικότητας του γάλακτος, με ταυτόχρονη μείωση του λίπους. Η πρακτική αυτή μπορεί να είναι χρήσιμη σε ορισμένα στάδια, απαιτεί όμως προσοχή, καθώς οι ανάγκες των ζώων διαφέρουν σημαντικά μέσα στο ίδιο κοπάδι. Στην πράξη, η ομαδική διατροφή συχνά καλύπτει τις ατομικές διαφορές, με αποτέλεσμα κάποια ζώα να υπερσιτίζονται και άλλα να υποσιτίζονται, γεγονός που επηρεάζει τόσο την παραγωγή όσο και τη σύσταση του γάλακτος.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η διαχείριση της πρωτεΐνης και των συμπυκνωμένων τροφών στο σιτηρέσιο. Η επάρκεια πρωτεΐνης είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη της γαλακτοπαραγωγικής ικανότητας, ωστόσο η αύξησή της πέρα από ένα συγκεκριμένο επίπεδο δεν οδηγεί σε περαιτέρω βελτίωση της σύστασης του γάλακτος και συχνά συνεπάγεται άσκοπη αύξηση του κόστους. Αντίστοιχα, η υπερβολική συμμετοχή συμπυκνωμένων τροφών, παρότι αυξάνει το ενεργειακό επίπεδο, μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τόσο το λίπος όσο και την πρωτεΐνη του γάλακτος και να δημιουργήσει προβλήματα στη λειτουργία του πεπτικού συστήματος.

Σύστημα εκτροφής και τελικό αποτέλεσμα

Το σύστημα εκτροφής συνδέεται άμεσα με τη διατροφή και, κατ’ επέκταση, με την ποιότητα του γάλακτος. Τα εκτατικά και ημιεντατικά συστήματα, που βασίζονται στη βόσκηση φυσικών βοσκοτόπων, οδηγούν σε γάλα πλουσιότερο σε λίπος και σε ορισμένα μικροσυστατικά, στοιχεία που συνδέονται με την ποιότητα και τον χαρακτήρα των παραγόμενων τυριών. Αντίθετα, στα εντατικά συστήματα, όπου κυριαρχούν τα σιτηρέσια υψηλής ενέργειας, παρατηρείται αύξηση της πρωτεΐνης αλλά μείωση του λίπους και της σχέσης λίπους προς πρωτεΐνη, γεγονός που επηρεάζει τα τυροκομικά χαρακτηριστικά.

Η ποιότητα του γάλακτος είναι θέμα ισορροπίας

Η ποιότητα του αιγοπρόβειου γάλακτος δεν διαμορφώνεται τυχαία ούτε την τελευταία στιγμή. Αποτελεί το αποτέλεσμα επιλογών και πρακτικών που εφαρμόζονται στη διατροφή των ζώων και επηρεάζουν σταθερά τόσο την παραγωγή όσο και τη σύσταση του γάλακτος. Για τον κτηνοτρόφο, η πρόκληση δεν βρίσκεται στην υπερβολή, αλλά στην ισορροπία. Στην προσαρμογή της διατροφής στις πραγματικές ανάγκες του κοπαδιού, με στόχο ένα γάλα που να συνδυάζει ικανοποιητική παραγωγή και σταθερή ποιότητα. Μια προσέγγιση που σέβεται τα ζώα, υποστηρίζει τη βιωσιμότητα της εκμετάλλευσης και αποτυπώνεται τελικά στο προϊόν που φτάνει στον καταναλωτή.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 2/2008 «Ποιότητα του αιγοπρόβειου γάλακτος – Επίδραση διατροφικών παραγόντων», σελ. 60–64

Συγκλονισμένη είναι η τοπική κοινωνία της Βροντούς στην Πιερία.

Τέλος στη ζωή του έβαλε, το πρωί της Παρασκευής (9/1), κτηνοτρόφος από την περιοχή, γιατί δεν άντεξε επειδή πριν λίγες ημέρες έχασε το κοπάδι του λόγω της ευλογιάς.

Πρόκειται για τον Χρήστο Νάτσιο, από την Κοινότητα Βροντούς, τον οποίο βρήκε ο αδερφός του κρεμασμένο.

Ο άτυχος κτηνοτρόφος διατηρούσε μια οικογενειακή εκτροφή του μαζί με τον πατέρα και τον αδερφό του. Πριν από περίπου 20 ημέρες αναγκάστηκε να θανατώσει 400 πρόβατα και περίπου 600 αρνιά εξαιτίας της ευλογιάς των προβάτων. Η απώλεια του ζωικού κεφαλαίου ισοδυναμούσε με πλήρη οικονομική καταστροφή.

Ο ΑγροΤύπος μίλησε με κτηνοτρόφους της περιοχής που μας ανέφεραν ότι «όλοι ξέραμε ότι πριν λίγες ημέρες ο 59χρονος κτηνοτρόφος έχασε τα ζώα του λόγω της ευλογιάς. Μια ολόκληρη ζωή είχε ασχοληθεί με την κτηνοτροφία.

Μαζί με τον αδελφό του είχαν τα πρόβατα και ήταν από οικογένεια που έχει παράδοση αιώνων στην κτηνοτροφία. Μάλιστα χθες είχαμε με συγχωριανούς την κουβέντα του για το κακό που τον βρήκε.

Η μαζική θανάτωση κοπαδιών και μάλιστα παραγωγικών ζώων, αποτελεί τεράστιο σοκ για τους ανθρώπους που τα φροντίζουν μια ολόκληρη ζωή. Αυτό δεν το έχει καταλάβει η πολιτεία». 

Σε κάθε προβατοτροφική εκμετάλλευση, η σωματική κατάσταση των προβατίνων αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που καθορίζουν την αναπαραγωγική και παραγωγική τους ικανότητα. Δεν είναι απλώς μια εικόνα που αποτυπώνεται εξωτερικά, αλλά ένας δείκτης που συνδέεται άμεσα με την πορεία της αναπαραγωγής, τη γαλακτοπαραγωγή και τη συνολική λειτουργία του κοπαδιού, ιδιαίτερα στα κρίσιμα παραγωγικά στάδια.

Η σωματική κατάσταση της προβατίνας σχετίζεται κυρίως με το ποσοστό του σωματικού λίπους και σε μικρότερο βαθμό με την ανάπτυξη του μυϊκού ιστού. Μέσα από αυτήν αποτυπώνεται η ικανότητα του ζώου να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις κάθε φάσης της παραγωγής, από την περίοδο των οχειών έως τον τοκετό και τη γαλακτική περίοδο. Για τον παραγωγό, η σωστή εκτίμηση και διαχείρισή της δεν αποτελεί θεωρητική προσέγγιση, αλλά ουσιαστικό εργαλείο για τη σταθερότητα και την απόδοση της εκτροφής.

Πώς εκτιμάται η σωματική κατάσταση στο κοπάδι

Η εκτίμηση της σωματικής κατάστασης βασίζεται στην παρατήρηση και την ψηλάφηση συγκεκριμένων σημείων του σώματος, κυρίως γύρω από τη σπονδυλική στήλη και την οσφυϊκή περιοχή. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, τα ζώα κατατάσσονται σε κατηγορίες από 0 έως 5, από υπερβολικά αδύνατα έως υπερβολικά παχιά. Η αξιολόγηση δεν γίνεται επιφανειακά. Περιλαμβάνει την αίσθηση των κάθετων και εγκάρσιων αποφύσεων των σπονδύλων, την ανάπτυξη του μυϊκού ιστού και την παρουσία ή όχι λιπώδους κάλυψης. Με αυτόν τον τρόπο, ο παραγωγός μπορεί να έχει μια σαφή εικόνα για το αν το ζώο βρίσκεται σε κατάσταση που του επιτρέπει να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της αναπαραγωγής και της γαλακτοπαραγωγής.

Γιατί η σωστή κατάσταση είναι κρίσιμη πριν την αναπαραγωγή

Κατά την περίοδο των οχειών, οι προβατίνες πρέπει να βρίσκονται σε συγκεκριμένο επίπεδο σωματικής κατάστασης. Η εμπειρία δείχνει ότι η καλύτερη εικόνα για την αναπαραγωγική απόδοση επιτυγχάνεται όταν η σωματική κατάσταση κινείται σε μεσαία επίπεδα, ούτε χαμηλά ούτε υπερβολικά υψηλά.

Η εκτίμηση της κατάστασης περίπου οκτώ εβδομάδες πριν από την έναρξη των οχειών είναι καθοριστική, καθώς σε αυτό το χρονικό διάστημα υπάρχει περιθώριο προσαρμογής της διατροφής. Έτσι, οι προβατίνες μπορούν να οδηγηθούν σταδιακά στην επιθυμητή κατάσταση, αποφεύγοντας απότομες αλλαγές που επιβαρύνουν τον οργανισμό τους. Στην πράξη, η κατάσταση των ζώων πριν από την αναπαραγωγή επηρεάζεται έντονα από το ύψος της προηγούμενης γαλακτοπαραγωγής. Προβατίνες που είχαν υψηλή παραγωγή γάλακτος, ιδιαίτερα προς το τέλος της γαλακτικής περιόδου, τείνουν να αδυνατίζουν περισσότερο και χρειάζονται μεγαλύτερη διατροφική υποστήριξη.

Η τόνωση πριν από την αναπαραγωγή και ο ρόλος της

Στο πλαίσιο της προετοιμασίας των προβατίνων για την αναπαραγωγή, ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρακτική της τόνωσης. Πρόκειται για τη βραχυχρόνια χορήγηση αυξημένων ποσοτήτων τροφής λίγο πριν από την περίοδο των οχειών, με στόχο την υποστήριξη της αναπαραγωγικής λειτουργίας των ζώων. Η τόνωση έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζει θετικά τη γονιμότητα των προβατίνων, καθώς συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός ανερχόμενου ενεργειακού ισοζυγίου κατά την κρίσιμη αυτή περίοδο. Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η πρακτική αυτή δεν μεταβάλλει ουσιαστικά τη σωματική κατάσταση των ζώων. Για τον λόγο αυτό, δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη σωστή και έγκαιρη διαχείριση της σωματικής κατάστασης που προηγείται.

Η εφαρμογή της τόνωσης προϋποθέτει ότι οι προβατίνες έχουν ήδη προσαρμοστεί στη σωματική κατάσταση που θεωρείται επιθυμητή για την αναπαραγωγή. Όταν αυτή η βάση έχει εξασφαλιστεί, η τόνωση μπορεί να εφαρμοστεί σε όλα τα ζώα, ανεξάρτητα από τη σωματική τους κατάσταση, ενισχύοντας την αναπαραγωγική διαδικασία χωρίς απότομες ή ακραίες παρεμβάσεις.

Η επίδραση στη γαλακτοπαραγωγή

Η εικόνα του ζώου κατά τον τοκετό παίζει καθοριστικό ρόλο στη γαλακτοπαραγωγή που θα ακολουθήσει. Προβατίνες που φτάνουν στον τοκετό με πολύ χαμηλή σωματική κατάσταση δεν μπορούν να εκφράσουν το παραγωγικό τους δυναμικό, με αποτέλεσμα μειωμένη παραγωγή γάλακτος. Από την άλλη πλευρά, ζώα με υπερβολικά υψηλή σωματική κατάσταση εμφανίζουν επίσης προβλήματα, καθώς η αυξημένη λιπώδης κάλυψη συνδέεται με μειωμένη γαλακτοπαραγωγή και αυξημένο κίνδυνο μεταβολικών διαταραχών πριν ή αμέσως μετά τον τοκετό. Η ισορροπία, επομένως, είναι το ζητούμενο.

Σταδιακές παρεμβάσεις, όχι απότομες αλλαγές

Οποιαδήποτε προσπάθεια βελτίωσης ή διόρθωσης της σωματικής κατάστασης πρέπει να γίνεται σταδιακά. Οι απότομες αλλαγές στη διατροφή δεν βοηθούν και συχνά οδηγούν στο αντίθετο αποτέλεσμα. Η προσαρμογή των σιτηρεσίων, ανάλογα με την κατάσταση των ζώων, είναι πιο αποτελεσματική όταν γίνεται έγκαιρα και με ήπιες μεταβολές. Η ομαδοποίηση των προβατίνων με παρόμοια σωματική κατάσταση διευκολύνει τη σωστή διαχείριση και επιτρέπει πιο στοχευμένη διατροφή, χωρίς σπατάλη πόρων.

Ένα ζήτημα που κρίνει την εκτροφή

Η σωματική κατάσταση των προβατίνων λειτουργεί ως ένας καθρέφτης της συνολικής εικόνας της εκτροφής. Χωρίς να απαιτεί πολύπλοκες παρεμβάσεις, προσφέρει στον κτηνοτρόφο μια σαφή ένδειξη για το κατά πόσο τα ζώα μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της αναπαραγωγής και της παραγωγής. Η έγκαιρη εκτίμηση και η σταδιακή διαχείρισή της επιτρέπουν στο κοπάδι να προχωρά ισορροπημένα από το ένα παραγωγικό στάδιο στο επόμενο. Για τον παραγωγό, αυτή η ισορροπία μεταφράζεται σε μεγαλύτερη σταθερότητα, λιγότερες δυσκολίες και καλύτερη αξιοποίηση του δυναμικού των ζώων, χωρίς υπερβολές και χωρίς απότομες αλλαγές.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία 8, 2006, «Η σημασία της σωματικής κατάστασης των προβατίνων», σελ. 35–36

Με διοικητική απόφαση που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β’ 6869/19.12.2025, προβλέπεται παράταση καταβολής και αναστολή είσπραξης βεβαιωμένων οφειλών για κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις στις οποίες επιβλήθηκε το μέτρο της καθολικής θανάτωσης των ζώων, στο πλαίσιο περιορισμού ζωονόσων. 

Η απόφαση αφορά εκμεταλλεύσεις στις οποίες το μέτρο επιβλήθηκε στο πλαίσιο ελέγχου και εκρίζωσης νόσου, μετά από επίσημη επιβεβαίωση εμφάνισης εστίας νόσου κατηγορίας Α’, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις μεταδοτικές νόσους των ζώων. 

Παράταση καταβολής οφειλών προς την ΑΑΔΕ

Για τις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις στις οποίες έχει επιβληθεί το μέτρο, οι προθεσμίες καταβολής βεβαιωμένων στην ΑΑΔΕ οφειλών παρατείνονται έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Η απόφαση προβλέπει δύο περιπτώσεις εφαρμογής: αφενός για οφειλές που λήγουν ή έληξαν από 17.10.2025 έως και 31.12.2026, και αφετέρου, για οφειλές που λήγουν ή έληξαν από την ημερομηνία επιβολής του μέτρου έως και 31.12.2026. 

Κατά το χρονικό διάστημα της αναστολής είσπραξης που προβλέπεται για τις αντίστοιχες οφειλές, δεν υπολογίζονται τόκοι, προσαυξήσεις ή λοιπές επιβαρύνσεις. 

Τι ισχύει για ρυθμίσεις δόσεων

Η απόφαση προβλέπει παράταση και για δόσεις ρυθμίσεων τμηματικής καταβολής που λήγουν ή έληξαν μέσα στο χρονικό διάστημα που ορίζεται στην απόφαση. Οι δόσεις αυτές μεταφέρονται μετά το πέρας του αρχικού προγράμματος ρύθμισης και καταβάλλονται από την τελευταία εργάσιμη ημέρα του μήνα που έπεται του τελευταίου μήνα του προγράμματος, με ταυτόχρονη παράταση της συνολικής διάρκειας της ρύθμισης για ίσο αριθμό μηνών. 

Επιπλέον, τυχόν προσαυξήσεις/τόκοι/επιβαρύνσεις εκπρόθεσμης καταβολής που επιβλήθηκαν στο προβλεπόμενο διάστημα επιστρέφονται ύστερα από αίτηση του φορολογούμενου στην αρμόδια Υπηρεσία. Επίσης, ρυθμίσεις που τυχόν απωλέσθηκαν στο ίδιο χρονικό διάστημα δύνανται να αναβιώσουν ύστερα από αίτηση, ώστε να ενταχθούν στις διατάξεις περί παράτασης των δόσεων. 

Αναστολή είσπραξης και μέτρων αναγκαστικής είσπραξης

Για τις εκμεταλλεύσεις στις οποίες έχει επιβληθεί το μέτρο, προβλέπεται αναστολή πληρωμής των βεβαιωμένων στην ΑΑΔΕ και ληξιπρόθεσμων οφειλών έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2026, με αφετηρία είτε την 17.10.2025 (για τις οφειλές που ήταν ληξιπρόθεσμες την ημερομηνία αυτή) είτε την ημερομηνία επιβολής του μέτρου (για τις οφειλές που είναι ληξιπρόθεσμες την ημερομηνία επιβολής). 

Ποσά που έχουν αποδοθεί από αναγκαστικά μέτρα για την είσπραξη των οφειλών αυτών, εντός του αντίστοιχου χρονικού διαστήματος, επιστρέφονται κατά τις κείμενες διατάξεις στον δικαιούχο. Αντίθετα, ποσά που έχουν καταβληθεί ή συμψηφισθεί ή παρακρατηθεί μέσω απόδοσης αποδεικτικού ενημερότητας ή βεβαίωσης οφειλής δεν επιστρέφονται. 

Κάλυψη και για οφειλές προς δήμους και νομικά πρόσωπα ΟΤΑ

Η απόφαση προβλέπει αναστολή πληρωμής και για βεβαιωμένες στους οικείους δήμους και στα νομικά τους πρόσωπα οφειλές από κάθε είδους τέλη, δικαιώματα και εισφορές, έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2026, με αντίστοιχες αφετηρίες εφαρμογής (17.10.2025 ή ημερομηνία επιβολής του μέτρου, ανά περίπτωση). 

Παράλληλα, ρυθμίζονται και οι δόσεις υφιστάμενων ρυθμίσεων τμηματικής καταβολής (καθώς και δόσεις από έκτακτη ρύθμιση οφειλών προς ΟΤΑ), οι οποίες παρατείνονται μετά το πέρας του προγράμματος ρύθμισης, με αντίστοιχη επιμήκυνση της συνολικής διάρκειας. Προβλέπεται επίσης επιστροφή τυχόν καταβληθεισών επιβαρύνσεων και δυνατότητα αναβίωσης ρυθμίσεων που απωλέσθηκαν, ύστερα από αίτηση του φορολογούμενου. 

Διαδικασία ενημέρωσης και δικαιολογητικά

Για την εφαρμογή των διατάξεων, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων αποστέλλει ηλεκτρονικά στη ΓΔΗΛΕΔ της ΑΑΔΕ, καθώς και στους ΟΤΑ και στα νομικά πρόσωπα αυτών, πίνακες με τα απαραίτητα στοιχεία των εκμεταλλεύσεων στις οποίες έχει επιβληθεί το μέτρο, κατ’ ελάχιστον τον ΑΦΜ, το ονοματεπώνυμο ή την επωνυμία και την ημερομηνία επιβολής του μέτρου. 

Σε περίπτωση που μία εκμετάλλευση δικαιούται των ευεργετημάτων αλλά τα στοιχεία της δεν έχουν αποσταλεί, δύναται να αιτηθεί στην αρμόδια Υπηρεσία της ΑΑΔΕ τη χορήγησή τους, προσκομίζοντας την απόφαση λήψης μέτρων σε μολυσμένη εκμετάλλευση και το πρακτικό θανάτωσης και καταστροφής ζώων μολυσμένης εκμετάλλευσης, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα υποδείγματα. 

Διαβάστε ολόκληρη την απόφαση εδώ

Την παράταση των άμεσων προληπτικών μέτρων για την προστασία της κτηνοτροφίας της Κρήτης από τη νόσο της ευλογιάς των αιγοπροβάτων ανακοίνωσε η Περιφέρεια Κρήτης. Η απόφαση ελήφθη με δεδομένα τα αυξημένα κρούσματα που καταγράφονται στην ηπειρωτική Ελλάδα και με στόχο τη θωράκιση του ζωικού κεφαλαίου του νησιού.

Παρότι η Κρήτη παραμένει «ελεύθερη» από τη νόσο, η υψηλή μεταδοτικότητα του ιού και η δυνατότητα επιβίωσής του στο περιβάλλον έως και έξι μήνες καθιστούν επιβεβλημένη την αυστηρή εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας και τον περιορισμό των μετακινήσεων. Τα μέτρα τίθενται σε ισχύ από την Πέμπτη 1 Ιανουαρίου έως και την Τετάρτη 7 Ιανουαρίου 2026, οπότε και θα επανεκτιμηθούν.

Αναλυτικά τα μέτρα που ισχύουν:

Α. Μετακινήσεις Ζώων

Οι μετακινήσεις αιγοπροβάτων για σφαγή και αναπαραγωγή επιτρέπονται και περιορίζονται αυστηρά εντός της ίδιας Περιφερειακής Ενότητας. Εξακολουθούν να επιτρέπονται οι μετακινήσεις για αλλαγή βοσκοτόπου, τόσο εντός όσο και εκτός της εκάστοτε Περιφερειακής Ενότητας, πάντα εντός Κρήτης και σύμφωνα με τις ισχύουσες προϋποθέσεις. Ενώ, απαγορεύεται αυστηρά η ταυτόχρονη μεταφορά αιγοπροβάτων που προέρχονται από διαφορετικές εκτροφές.

Όλες οι μετακινήσεις πραγματοποιούνται υποχρεωτικά με υγειονομικά πιστοποιητικά και με κατάλληλα πιστοποιημένα οχήματα, τα οποία έχουν απολυμανθεί πριν από τη φόρτωση. Η εγκατάσταση προορισμού πρέπει να έχει καθαριστεί και απολυμανθεί πριν την είσοδο των ζώων, ενώ προβλέπεται καραντίνα 21 ημερών. Εξακολουθεί να ισχύει η απαγόρευση εισόδου αιγοπροβάτων στην Κρήτη από εκτροφές της υπόλοιπης Ελλάδας.

Β. Μέτρα Βιοασφάλειας στις Κτηνοτροφικές Εκμεταλλεύσεις

Οι ιδιοκτήτες εκμεταλλεύσεων καλούνται να τηρούν αυστηρά τα ακόλουθα μέτρα:
θωράκιση των εγκαταστάσεων με περίφραξη, εγκατάσταση και χρήση απολυμαντικής τάφρου ή τάπητα στις εισόδους και εξόδους οχημάτων, περιορισμό επισκέψεων σε άσχετα άτομα και οχήματα, δημιουργία χώρου καραντίνας για νεοεισερχόμενα ή ύποπτα ζώα, έλεγχο της προέλευσης των ζωοτροφών, χρήση ξεχωριστού ρουχισμού και υποδημάτων εντός της εκτροφής, τακτική μυοκτονία και απεντόμωση, καθώς και καθημερινό έλεγχο των ζώων με άμεση ενημέρωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών σε περίπτωση υποψίας συμπτωμάτων. Απαγορεύεται, επίσης, η χρήση κοινών εργαλείων, ζώων ή προσωπικού με άλλες εκτροφές.

Γ. Οδηγίες για Επιχειρήσεις και Επαγγελματίες

Σφαγεία

Οφείλουν να βρίσκονται σε αυξημένη επαγρύπνηση για ύποπτα περιστατικά, να εφαρμόζουν αυξημένα μέτρα βιοασφάλειας και να παραλαμβάνουν ζώα μόνο με πλήρη συνοδευτικά έγγραφα και σήμανση.

Τυροκομεία – Εγκαταστάσεις Γάλακτος

Η παραλαβή γάλακτος επιτρέπεται μόνο από εκτροφές χωρίς περιοριστικά μέτρα ευλογιάς και σε καθεστώς Μ4 για τον μελιταίο πυρετό. Απαιτείται αυστηρή απολύμανση των βυτιοφόρων πριν την είσοδο και την έξοδο από κάθε εκτροφή, με τήρηση σχετικού αρχείου.

Εμπόριο Ζωοτροφών και Μεταφορείς

Προβλέπεται απολύμανση οχημάτων κατά την άφιξη και την αναχώρηση από εγκαταστάσεις, ενώ συνιστάται ο καθαρισμός των ελαστικών από χώματα πριν την απολύμανση. Οι οδηγοί υποχρεούνται στη χρήση φόρμας και ποδωναρίων μιας χρήσης, τα οποία καταστρέφονται επιτόπου μετά τη φόρτωση ή εκφόρτωση.

Για τις εισαγωγές ζωοτροφών φυτικής προέλευσης από Βουλγαρία και Ρουμανία, οι επιχειρήσεις οφείλουν να ενημερώνουν τη Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης και Κτηνιατρικής της οικείας Περιφερειακής Ενότητας, δύο ημέρες πριν τη μεταφορά.

Δ. Ιδιώτες Κτηνίατροι και Κτηνίατροι Εκτροφής

Καλούνται σε αυξημένη επαγρύπνηση για τον έγκαιρο εντοπισμό ύποπτων κρουσμάτων και την άμεση ενημέρωση των αρμόδιων αρχών, με αυστηρή τήρηση των ατομικών μέτρων προστασίας και απολύμανση των οχημάτων κατά τις επισκέψεις στις εκτροφές.

Πηγή: Περιφέρεια Κρήτης

Η περίοδος κατά την οποία η γαλακτοπαραγωγή βρίσκεται σε εξέλιξη, συχνά τους χειμερινούς μήνες και στις αρχές του έτους, είναι καθοριστική για τις εκτροφές αιγοπροβάτων. Είναι και η φάση όπου προβλήματα που δεν γίνονται πάντα άμεσα αντιληπτά μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά την απόδοση και το εισόδημα της εκτροφής. Ένα από τα σοβαρότερα είναι η μαστίτιδα, μια κατάσταση που μπορεί να εξελίσσεται σιωπηλά, μειώνοντας την παραγωγή χωρίς εμφανή προειδοποίηση.

Τι είναι η μαστίτιδα και γιατί αφορά κάθε εκτροφή

Η μαστίτιδα αποτελεί φλεγμονή του μαστού και στις περισσότερες περιπτώσεις συνδέεται με μικροβιακές μολύνσεις. Μπορεί να εμφανιστεί τόσο με εμφανή συμπτώματα όσο και χωρίς, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα επικίνδυνη για την παραγωγή. Σε αρκετές περιπτώσεις, η μόνη ένδειξη είναι η πτώση της γαλακτοπαραγωγής, η οποία μπορεί να φτάσει ακόμη και στη πλήρη διακοπή της. Το πρόβλημα αυτό αποτελεί σημαντική απειλή για τη βιωσιμότητα των εκτροφών, καθώς επηρεάζει άμεσα την ποσότητα και την ποιότητα του παραγόμενου γάλακτος.

Πώς εκδηλώνεται και πότε περνά απαρατήρητη

Η μαστίτιδα δεν εμφανίζεται πάντα με τον ίδιο τρόπο. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου δεν παρατηρούνται εμφανείς αλλοιώσεις στον μαστό και το ζώο δείχνει υγιές. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η μείωση της παραγωγής είναι συχνά το μοναδικό σημάδι. Αυτή η μορφή, που χαρακτηρίζεται ως υποκλινική, είναι και η συχνότερη. Αντίθετα, όταν η μαστίτιδα εκδηλώνεται κλινικά, τα συμπτώματα είναι πιο έντονα και αφορούν τόσο τον μαστό όσο και το γάλα, το οποίο μπορεί να παρουσιάζει αλλοιωμένη όψη, σύσταση ή ακόμη και πλήρη απουσία. Η έγκαιρη αναγνώριση της κατάστασης είναι καθοριστική, καθώς όσο περισσότερο παραμένει χωρίς αντιμετώπιση, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ζημιά για την εκτροφή.

Η διάγνωση ως εργαλείο προστασίας της παραγωγής

Η διάγνωση της μαστίτιδας βασίζεται στην παρατήρηση της παραγωγής, στον έλεγχο του μαστού και στην αξιολόγηση της ποιότητας του γάλακτος. Σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν εμφανή συμπτώματα, ο έλεγχος του γάλακτος μπορεί να αποκαλύψει υψηλό μικροβιακό φορτίο, επιβεβαιώνοντας την παρουσία της νόσου. Η συστηματική παρακολούθηση της γαλακτοπαραγωγής αποτελεί βασικό εργαλείο για τον έγκαιρο εντοπισμό προβλημάτων που διαφορετικά θα περνούσαν απαρατήρητα.

Οι οικονομικές συνέπειες που δεν φαίνονται άμεσα

Οι επιπτώσεις της μαστίτιδας δεν περιορίζονται μόνο στη μείωση της ποσότητας του γάλακτος. Το παραγόμενο γάλα μπορεί να καταστεί ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση και για την παραγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων, γεγονός που οδηγεί σε επιπλέον απώλειες. Ιδιαίτερα στις υποκλινικές μορφές, η μείωση της παραγωγής μπορεί να κυμαίνεται σε υψηλά ποσοστά, επηρεάζοντας σημαντικά το αγροτικό εισόδημα. Παράλληλα, το κόστος περίθαλψης και η πιθανή απώλεια ζώων επιβαρύνουν περαιτέρω την εκτροφή.

Πρόληψη: το κλειδί για τον περιορισμό των απωλειών

Η αντιμετώπιση της μαστίτιδας σε επίπεδο εκτροφής βασίζεται κυρίως στην πρόληψη. Η βελτίωση των συνθηκών στο στάβλο και η τήρηση κανόνων υγιεινής παίζουν καθοριστικό ρόλο στη μείωση των περιστατικών. Η καθαριότητα του χώρου, η αποφυγή υγρασίας, η σωστή φροντίδα των ζώων και η προσοχή κατά την άμελξη συμβάλλουν σημαντικά στον περιορισμό των μολύνσεων. Όταν εντοπίζονται άρρωστα ζώα, η σωστή διαχείρισή τους είναι απαραίτητη ώστε να περιοριστεί η εξάπλωση του προβλήματος στο κοπάδι.

Ένα ζήτημα που απαιτεί διαρκή εγρήγορση

Η μαστίτιδα δεν είναι ένα περιστασιακό πρόβλημα, αλλά μια διαρκής απειλή για τις εκτροφές αιγοπροβάτων, ιδιαίτερα την περίοδο του χειμώνα. Η προσεκτική παρακολούθηση της παραγωγής, η έγκαιρη διάγνωση και η έμφαση στην πρόληψη μπορούν να κάνουν τη διαφορά, προστατεύοντας τόσο τα ζώα όσο και το εισόδημα του παραγωγού. Σε μια περίοδο όπου κάθε απώλεια μετρά, η σωστή διαχείριση τέτοιων προβλημάτων αποτελεί βασικό παράγοντα βιωσιμότητας της εκτροφής.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 3/2018, «Η μαστίτιδα στα αιγοπρόβατα» σελ. 74–76

Κατά τη χειμερινή περίοδο, όταν σε πολλές εκτροφές αιγοπροβάτων συγκεντρώνεται μεγάλο μέρος των γεννήσεων, επαναλαμβάνεται συχνά το ίδιο ανησυχητικό σκηνικό: αμνοερίφια που γεννιούνται αδύναμα, δυσκολεύονται να σταθούν όρθια ή εμφανίζουν μειωμένη ζωτικότητα τις πρώτες ημέρες της ζωής τους. Σε αρκετές περιπτώσεις, το πρόβλημα δεν συνοδεύεται από ξεκάθαρα σημάδια ασθένειας, γεγονός που καθυστερεί τη διάγνωση και αυξάνει τις απώλειες. Πίσω από αυτή την εικόνα, συχνά κρύβεται η λεγόμενη νόσος των λευκών μυών, μια μεταβολική διαταραχή που σχετίζεται με την ανεπάρκεια σεληνίου και βιταμίνης Ε στη διατροφή των ζώων.

Πώς εκδηλώνεται η έλλειψη 

Η νόσος των λευκών μυών δεν εμφανίζεται πάντα με την ίδια ένταση. Στις πιο βαριές περιπτώσεις, τα νεογέννητα παρουσιάζουν μυϊκή δυστροφία και παράλυση ήδη από τις πρώτες ημέρες ζωής. Ωστόσο, στην πράξη, το πρόβλημα συχνά εκδηλώνεται με πιο ήπια και ασαφή συμπτώματα.

Στα αμνοερίφια μπορεί να παρατηρηθεί μειωμένος ρυθμός ανάπτυξης, χαμηλή ζωτικότητα, διάρροιες ή αυξημένη ευαισθησία σε λοιμώξεις του αναπνευστικού και του πεπτικού. Στα ενήλικα ζώα, η έλλειψη μπορεί να συνδεθεί με μειωμένη γονιμότητα, πρώιμους εμβρυικούς θανάτους, αποβολές, κατακράτηση πλακούντα και γενικότερη εξασθένηση του ανοσοποιητικού. Ακριβώς επειδή τα συμπτώματα δεν είναι πάντα χαρακτηριστικά, το πρόβλημα συχνά υποτιμάται ή αποδίδεται σε άλλες αιτίες.

Η σημασία του σεληνίου και της βιταμίνης Ε στην εκτροφή

Το σελήνιο και η βιταμίνη Ε λειτουργούν στον οργανισμό των αιγοπροβάτων ως βασικοί μηχανισμοί προστασίας των κυττάρων. Συμβάλλουν στην άμυνα απέναντι στο οξειδωτικό στρες, στη σωστή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και στη γενικότερη υγεία των ζώων. Η δράση τους είναι συμπληρωματική. Αυτό σημαίνει ότι η επάρκεια του ενός δεν αρκεί από μόνη της· τα ζώα χρειάζεται να καλύπτουν τις ανάγκες τους και στα δύο αυτά συστατικά ταυτόχρονα, ώστε να διασφαλίζεται η ομαλή ανάπτυξη και η ανθεκτικότητά τους.

Δεν είναι μόνο η τροφή – ρόλο παίζουν και οι συνθήκες

Η επάρκεια σεληνίου και βιταμίνης Ε δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το αν τα ζώα βόσκουν ή λαμβάνουν χλωρή νομή. Η περιεκτικότητα των φυτών σε σελήνιο επηρεάζεται από το έδαφος, το pH και τις βροχοπτώσεις, με αποτέλεσμα ακόμη και ζώα που βόσκουν να εμφανίζουν ανεπάρκεια. Παράλληλα, η παρουσία πολυακόρεστων λιπαρών οξέων στο σιτηρέσιο, όπως συμβαίνει όταν τα μηρυκαστικά καταναλώνουν νεαρή χλωρή βλάστηση ή ελαιούχα σπέρματα, αυξάνει τις ανάγκες του οργανισμού σε αντιοξειδωτική προστασία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι απαιτήσεις σε σελήνιο και βιταμίνη Ε είναι μεγαλύτερες.

Η πρόληψη ως «ασπίδα» για τη χειμερινή περίοδο

Στην πράξη, ο πιο ασφαλής τρόπος για να περιοριστεί ο κίνδυνος εμφάνισης της νόσου είναι η πρόληψη. Η συστηματική κάλυψη των αναγκών των ζώων σε ιχνοστοιχεία και βιταμίνες μέσω ισορροπημένου σιτηρεσίου μειώνει σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης προβλημάτων, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένων απαιτήσεων όπως πριν και κατά τον τοκετό. Όταν δεν υπάρχει προληπτική κάλυψη, η έλλειψη μπορεί να εκδηλωθεί αιφνίδια, με τις συνέπειες να γίνονται ορατές πρώτα στα νεογέννητα, εκεί όπου τα περιθώρια αντίδρασης είναι περιορισμένα.

Ένας κρίκος που αξίζει προσοχής

Η νόσος των λευκών μυών δεν εμφανίζεται πάντα με έντονα ή εύκολα αναγνωρίσιμα σημάδια. Συχνά εξελίσσεται αθόρυβα, επηρεάζοντας τη ζωτικότητα των νεογέννητων και τη γενικότερη εικόνα της εκτροφής, χωρίς να γίνεται άμεσα αντιληπτή. Για τον κτηνοτρόφο, η κατανόηση της σχέσης ανάμεσα στη διατροφή και την υγεία των ζώων αποτελεί βασικό εργαλείο φροντίδας και πρόληψης. Σε περιόδους αυξημένων απαιτήσεων, όπως γύρω από τις γέννες, η προσεκτική διαχείριση των αναγκών των αιγοπροβάτων μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της ευζωίας τους και στη σταθερότητα της μονάδας.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 9/2019, «Σελήνιο και βιταμίνη Ε – Η σημασία τους στην υγεία των αιγοπροβάτων, η νόσος των λευκών μυών στα αμνοερίφια», σελ. 77–80

Σε εφαρμογή τίθεται ρύθμιση που προβλέπει τη διάθεση στρατιωτικών κτηνιάτρων στις Περιφέρειες της χώρας, με στόχο την κάλυψη έκτακτων αναγκών που έχουν προκύψει από τη διαχείριση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων. Η ρύθμιση αφορά άμεση ενίσχυση των κτηνιατρικών υπηρεσιών στο πεδίο, σε μια περίοδο που η νόσος συνεχίζει να καταγράφει σημαντική διασπορά.

Η δυνατότητα αυτή θεσπίζεται στο πλαίσιο του νόμου 5251/2025 (ΦΕΚ Α’ 207/20.11.2025), που αφορά την κύρωση Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου για επείγουσες ρυθμίσεις στήριξης του πρωτογενούς τομέα και την αντιμετώπιση της ζωονόσου.

Πόσοι κτηνίατροι και για πόσο διάστημα

Σύμφωνα με τη ρύθμιση, έως τρεις στρατιωτικοί κτηνίατροι ανά Περιφερειακή Ενότητα μπορούν να διατεθούν στις Περιφέρειες, για χρονικό διάστημα έως έξι μηνών, εφόσον το επιτρέπουν οι υπηρεσιακές ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων. Η διαδικασία ενεργοποιείται κατόπιν αιτήματος της οικείας Περιφέρειας, το οποίο υποβάλλεται μέσω του Υπουργείου Εσωτερικών στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, ενώ η τελική απόφαση λαμβάνεται από τον Αρχηγό του οικείου Γενικού Επιτελείου, κατόπιν εισήγησης της αρμόδιας Διεύθυνσης Υγειονομικού.

Πλήρη καθήκοντα και τελική υπογραφή

Οι στρατιωτικοί κτηνίατροι που θα διατίθενται στις Περιφέρειες θα ασκούν τα ίδια καθήκοντα με τους πολιτικούς κτηνιάτρους, καλύπτοντας επιτόπιους ελέγχους, την εφαρμογή υγειονομικών μέτρων και την υποστήριξη λειτουργιών που σχετίζονται με τη διαχείριση της νόσου. Στη ρύθμιση προβλέπεται ρητά ότι θα έχουν αρμοδιότητα τελικής υπογραφής, ώστε να μην απαιτείται περαιτέρω διοικητική διαμεσολάβηση για τη λήψη αποφάσεων.

Αποζημίωση και έξοδα μετακίνησης

Με Κοινή Υπουργική Απόφαση καθορίζονται οι όροι αποζημίωσης των στρατιωτικών κτηνιάτρων που θα διατεθούν στις Περιφέρειες. Η αποζημίωση μετακίνησης καλύπτει τα έξοδα από και προς τον τόπο υπηρεσίας και τον τόπο διάθεσης, σύμφωνα με το ισχύον καθεστώς οδοιπορικών, ενώ η μηνιαία αποζημίωση ανέρχεται στα 3/4 της αποζημίωσης που λαμβάνουν οι στρατιωτικοί ιατροί όταν διατίθενται σε δομές του ΕΣΥ. Σε περίπτωση διάθεσης μικρότερης του μήνα, η αποζημίωση καταβάλλεται αναλογικά, με βάση μήνα 30 ημερών.

Το κόστος για τις μετακινήσεις και τη μηνιαία αποζημίωση καλύπτεται από τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, ο οποίος ενισχύεται για τον σκοπό αυτό από πιστώσεις του ειδικού φορέα «Γενικές Κρατικές Δαπάνες» του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Η εικόνα της ευλογιάς μέχρι σήμερα

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που συνοδεύουν τη ρύθμιση, έως σήμερα έχουν καταγραφεί 1.985 επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων σε 2.449 εκτροφές σε όλη τη χώρα, ενώ έχουν θανατωθεί 450.233 ζώα, στο πλαίσιο εφαρμογής των προβλεπόμενων υγειονομικών πρωτοκόλλων.

Οι δηλώσεις των αρμόδιων

Ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας, Θανάσης Δαβάκης, δήλωσε:

«Οι Ένοπλες Δυνάμεις αποδεικνύουν έμπρακτα για ακόμη μία φορά ότι αποτελούν πυλώνα κοινωνικής προσφοράς και αλληλεγγύης. Με τη συγκεκριμένη απόφαση διασφαλίζουμε τη θεσμική αναγνώριση και την ουσιαστική στήριξη των στρατιωτικών κτηνιάτρων, οι οποίοι, με αίσθημα ευθύνης και υψηλή κατάρτιση, συμβάλλουν πλέον καθοριστικά και στην εθνική προσπάθεια για τη στήριξη της κτηνοτροφίας». 

Ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης, δήλωσε:

«Η αντιμετώπιση της ευλογιάς απαιτεί σχέδιο, ταχύτητα και ισχυρή παρουσία στο πεδίο. Με τη διάθεση στρατιωτικών κτηνιάτρων στις Περιφέρειες, ενισχύουμε άμεσα τις κτηνιατρικές υπηρεσίες εκεί όπου υπάρχουν αυξημένες ανάγκες, ώστε να εφαρμοστούν χωρίς καθυστερήσεις τα μέτρα, οι έλεγχοι και οι αποφάσεις που προστατεύουν το ζωικό κεφάλαιο. Θέλω να ευχαριστήσω το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, το Υπουργείο Εσωτερικών και το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών για τη συνεργασία, καθώς και όλους τους κτηνιάτρους – πολιτικούς και στρατιωτικούς – που δίνουν καθημερινά τη μάχη. Στόχος μας είναι ένας: να περιορίσουμε τη διασπορά της νόσου, να στηρίξουμε την κτηνοτροφία και να διασφαλίσουμε την ομαλή επόμενη μέρα για τους παραγωγούς».

Με απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, εγκρίνεται συμπληρωματική πληρωμή ποσού 1.606.885,00 ευρώ για την καταβολή αποζημίωσης σε παραγωγούς που διατηρούν εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων, για την απώλεια εισοδήματος που υφίστανται λόγω της έξαρσης της επιζωοτίας της ευλογιάς των αιγοπροβάτων και της πανώλης των μικρών μηρυκαστικών. Η απόφαση φέρει ημερομηνία 29 Δεκεμβρίου 2025 και εκδόθηκε από το ΥΠΑΑΤ.

Τι εγκρίνεται με τη συμπληρωματική πληρωμή

Εγκρίνεται συμπληρωματική πληρωμή ποσού 1.606.885,00 ευρώ για την αποζημίωση παραγωγών που διατηρούν εκμεταλλεύσεις εκτροφής αιγοπροβάτων και υφίστανται απώλεια εισοδήματος λόγω της έξαρσης της ευλογιάς και της πανώλης των μικρών μηρυκαστικών. Δικαιούχοι είναι παραγωγοί των οποίων το ζωικό κεφάλαιο πλήττεται από την επιζωοτία της ευλογιάς, σύμφωνα με το άρθρο 5 της υπ’ αρ. 337680/3.12.2025 ΚΥΑ (Β΄ 6471) και το συνημμένο παράρτημα της απόφασης, όπου παρατίθεται ο Πίνακας 1 με τα σύνολα ανά Περιφέρεια.

Πότε δεν καταβάλλεται η αποζημίωση

Δεν είναι δικαιούχοι της αποζημίωσης παραγωγοί οι οποίοι προέβησαν σε παράνομο εμβολιασμό των ζώων τους ή δεν τήρησαν τα προβλεπόμενα μέτρα βιοασφάλειας, σύμφωνα με βεβαίωση που προσκομίστηκε ανά Περιφέρεια.

Πώς θα γίνει η πληρωμή μέσω ΔΙΑΣ και Τράπεζας της Ελλάδος

Τα ποσά ανά δικαιούχο περιλαμβάνονται σε αναλυτική κατάσταση με τα πλήρη στοιχεία των δικαιούχων (ονοματεπώνυμο, πατρώνυμο, ΑΦΜ), τον αριθμό τραπεζικού λογαριασμού σε μορφή IBAN και το πιστωτικό ίδρυμα. Η κατάσταση αυτή θα διαβιβαστεί από τη Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών (Γ.Δ.Ο.Υ.) του ΥΠΑΑΤ, για το σύνολο των Περιφερειών, στην εταιρία «Διατραπεζικά συστήματα Α.Ε.» (ΔΙΑΣ Α.Ε.), προς πληρωμή των δικαιούχων μέσω της Τράπεζας της Ελλάδος.

Τι προβλέπεται σε περίπτωση ελέγχου και διαπίστωσης λαθών

Σε περίπτωση εκ των υστέρων διαπίστωσης μη ορθής υποβολής στοιχείων ή μη πλήρωσης των όρων και προϋποθέσεων της υπ’ αρ. 337680/3.12.2025 ΚΥΑ, το ποσό της χορηγηθείσας ενίσχυσης ανακτάται από τη στιγμή της καταβολής του, εντόκως, με βάση το επιτόκιο ανάκτησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Από πού καλύπτεται η δαπάνη

Η δαπάνη που προκύπτει από την εφαρμογή της απόφασης βαρύνει τον τακτικό προϋπολογισμό του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΕΦ 1029-501-0000000 και ΑΛΕ 2310988899) και καλύπτεται με μεταφορά των αναγκαίων πιστώσεων από τον τακτικό προϋπολογισμό του ειδικού φορέα 1024-711-0000000 «Γενικές Κρατικές Δαπάνες», σύμφωνα με την υπ’ αρ. 2/91044/1.12.2025 απόφαση του Υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Τα σύνολα ανά Περιφέρεια σύμφωνα 

Στο συνημμένο Παράρτημα της Υπουργικής Απόφασης αποτυπώνεται ότι η συμπληρωματική πληρωμή αντιστοιχεί συνολικά σε 133 εκμεταλλεύσεις και 25.537 ζώα. Για τη Δυτική Ελλάδα αναφέρονται 19 εκμεταλλεύσεις, 2.484 ζώα και συνολικό ποσό 149.800,00 ευρώ. Για τη Θεσσαλία αναφέρονται 102 εκμεταλλεύσεις, 19.409 ζώα και συνολικό ποσό 1.217.335,00 ευρώ. Για την Κεντρική Μακεδονία αναφέρονται 12 εκμεταλλεύσεις, 3.644 ζώα και συνολικό ποσό 239.750,00 ευρώ.

Δείτε την υπουργική απόφαση εδώ.

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της ευλογιάς των αιγοπροβάτων έδωσαν στη δημοσιότητα επικαιροποιημένα συγκεντρωτικά στοιχεία για την εξέλιξη της νόσου στη χώρα, όπως αυτά προκύπτουν από τα δεδομένα των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών.
Η παρούσα ενημέρωση αφορά την εβδομάδα αναφοράς 12–19 Δεκεμβρίου 2025 και αποτυπώνει τη συνολική εικόνα των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων και των εφαρμοζόμενων μέτρων.

Συνολική εικόνα της νόσου (Αύγουστος 2024 – 19/12/2025)

Σύμφωνα με τα επίσημα συγκεντρωτικά δεδομένα, από τον Αύγουστο του 2024 έως και τις 19 Δεκεμβρίου 2025 έχουν καταγραφεί 1.985 επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων σε 2.449 εκτροφές σε ολόκληρη τη χώρα, ενώ 450.233 αιγοπρόβατα έχουν θανατωθεί στο πλαίσιο εφαρμογής των προβλεπόμενων υγειονομικών πρωτοκόλλων.

Νέα κρούσματα την εβδομάδα 12–19 Δεκεμβρίου 2025

Για την τελευταία εβδομάδα αναφοράς (12–19 Δεκεμβρίου 2025) καταγράφηκαν 74 νέα επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων, βάσει εργαστηριακών ελέγχων, σε 17 Περιφερειακές ή Μητροπολιτική Ενότητα της χώρας.

Τα νέα κρούσματα εντοπίστηκαν στις Περιφερειακές Ενότητες Αχαΐας, Αιτωλοακαρνανίας, Έβρου, Ηλείας, Ημαθίας, Καβάλας, Καρδίτσας, Λάρισας, Μαγνησίας & Σποράδων, Ξάνθης, Πιερίας, Ροδόπης, Σερρών, Τρικάλων και Φωκίδας, καθώς και στη Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης.

Οδηγίες για μετακινήσεις και σφαγεία – Περίοδος εορτών

Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση, κατά την εορταστική περίοδο δεν προβλέπεται χαλάρωση των μέτρων και υπενθυμίζονται τα εξής:

Μετακινήσεις αιγοπροβάτων προς σφαγή πραγματοποιούνται μόνο με άδεια της αρμόδιας κτηνιατρικής αρχής και με τα απαιτούμενα υγειονομικά έγγραφα

Απαγορεύεται η εισαγωγή ζώντων αιγοπροβάτων από Ρουμανία και Βουλγαρία

Σε απαγορευμένες ζώνες, η μετακίνηση επιτρέπεται μόνο για άμεση σφαγή στο πλησιέστερο σφαγείο, με αρνητικό PCR (στο σίελο)

Ένα δρομολόγιο – μία εκτροφή, χωρίς συλλογή ζώων από διαφορετικές εκτροφές

Προκαθορισμένη ημέρα σφαγής, όπου σφάζονται αποκλειστικά αιγοπρόβατα

Υποχρεωτικός καθαρισμός και απολύμανση των μεταφορικών μέσων πριν και μετά τη μεταφορά, με τις αντίστοιχες βεβαιώσεις

Έλεγχοι από Αστυνομία και Λιμενικό, με άμεση επικοινωνία με την κτηνιατρική αρχή και έλεγχο των συνοδευτικών εγγράφων

Βιοασφάλεια στη διακίνηση ζωοτροφών

Η διακίνηση ζωοτροφών επιτρέπεται σε όλη τη χώρα, με αυστηρή τήρηση κανόνων βιοασφάλειας, όπως προβλέπεται:

Προέλευση ζωοτροφών από χώρους χωρίς αιγοπρόβατα

Χρήση διαδρομών από μεγάλες οδικές αρτηρίες, μακριά από εκτροφές

Χωρίς στάσεις ή εκφορτώσεις έως τον τελικό προορισμό

Υποχρεωτικός καθαρισμός και απολύμανση οχημάτων κατά τη φόρτωση και εκφόρτωση

Τήρηση αρχείου απολυμάνσεων και ύπαρξη παραστατικών στο όχημα ή στην επιχείρηση

Χρήση μέσων ατομικής προστασίας μίας χρήσης και φορητού εξοπλισμού απολύμανσης από οδηγούς και μεταφορείς

Ο Αθανάσιος Σ. Σαρόπουλος, Πρόεδρος της Δ.Ε. του Παραρτήματος Κεντρικής Μακεδονίας του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΓΕΩΤ.Ε.Ε.) και Αν. Προϊστάμενος της Δ/νσης Αγροτικής Οικονομίας και Αλιείας Μ.Ε. Θεσσαλονίκης, σε άρθρο του αναφέρεται στα προβλήματα με την καταγραφή ζωικού κεφαλαίου στην χώρα μας και στη νέα τεχνική λύση που εφάρμοσε το ΥπΑΑΤ για την κατανομή βοσκοτόπων. Συγκεκριμένα αναφέρει τα εξής:

Στα τέλη Μαΐου του 2025 όλη η Ελλάδα έκπληκτη πληροφορήθηκε από τα ΜΜΕ ότι στην Κρήτη έχουν δηλωθεί περίπου 8 εκατομμύρια αιγοπρόβατα. Ποια είναι, όμως, η εξέλιξη της υπόθεσης μετά από 7 μήνες άπειρων δημοσιευμάτων και συζητήσεων στο πρώτο θέμα δημοσιότητας στην πατρίδα μας;

Στις 1/1/2025 ήταν δηλωμένα στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής (Κτηνιατρική Βάση Δεδομένων) του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στην Κρήτη συνολικά 7.861.291 αιγοπρόβατα.

Στις 22/12/2025, μετά την επίσημη ετήσια απογραφή του Νοεμβρίου – Δεκεμβρίου (κατά δήλωση των κτηνοτρόφων), είναι δηλωμένα στην ίδια επίσημη βάση δεδομένων μόλις 6.877.554 αιγοπρόβατα!

Δηλαδή, με άλλα λόγια, μετά το συνεχές «ράλι» ανόδου των αιγοπροβάτων από το 2018 μέχρι την 1/1/2025 και μόλις μέσα σε σχεδόν ένα χρόνο, το δηλωμένο ζωικό κεφάλαιο της Κρήτης μειώθηκε κατά 983.737 αιγοπρόβατα, σχεδόν ένα εκατομμύριο ζώα!

Μετά το «σπάσιμο» της κτηνοτροφικής «φούσκας» της Κρήτης από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στις 20/5/2025 (ημερομηνία του περίφημου δελτίου τύπου), ένα «limit-down» διαδέχθηκε τα απανωτά κτηνοτροφικά «limit-up»…
Επισημαίνεται, όμως, ότι ο αριθμός των δηλωμένων κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων στην Κρήτη δεν μειώθηκε παράλληλα, όπως θα περίμενε κανείς, αλλά αυξήθηκε ελαφρά από 28.032 στις 1/1/2025 στις 28.376 αιγοπροβατοτροφικές εκμεταλλεύσεις στις 22/12/2025!

Το περίεργο είναι ότι στην Ηπειρωτική Ελλάδα θανατώθηκαν περίπου 433.000 αληθινά αιγοπρόβατα από τα μέτρα για την εκρίζωση της ευλογιάς και ακόμη ακούγεται ο κλαυθμός και ο οδυρμός των δύστυχων κτηνοτρόφων που ξαφνικά βρέθηκαν δίχως ζώα να πεινούν. Στην Κρήτη δεν παρατηρήθηκε τίποτα σχετικό μέχρι σήμερα.

Ευλογιά ανακοινώθηκε μόνο σε δύο (2) κτηνοτροφικές μονάδες στο Ηράκλειο (η μεγάλη μείωση των αιγοπροβάτων καταγράφηκε, όμως, στο Ρέθυμνο, όπου δηλώθηκαν 733.689 ζώα λιγότερα), άλλη επιζωοτία ή φυσική καταστροφή δεν ακούστηκε Η μείωση των παραγωγικών ενήλικων θηλυκών ζώων στην Κρήτη φέτος ήταν στις 387.412 αιγοπρόβατα.

Υπάρχουν αντίστοιχα στοιχεία σφαγών; Τι έγιναν τόσες εκατοντάδες χιλιάδες ζώων, θάφτηκαν; Ελέγχθηκε τι έγιναν αυτά τα ζώα και από ποιες μονάδες μειώθηκαν;

Κατά πάσα πιθανότητα, τα αιγοπρόβατα που μειώθηκαν τη φετινή χρονιά στην Κρήτη, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, δεν υπήρξαν ποτέ, αέρας ήταν (πιθανώς καλά επιδοτούμενος), αέρας έγιναν.

Αυτές οι οξύμωρες και ανεξήγητες αλλαγές του ζωικού κεφαλαίου που καταγράφηκαν στην τελευταία απογραφή στην Κρήτη, με μικρή αύξηση των αιγοπροβατοτροφικών εκμεταλλεύσεων, αλλά με μεγάλη μείωση, κατά περίπου ένα εκατομμύριο αιγοπρόβατα, του ζωικού κεφαλαίου, αποτελούν πιθανόν αντανάκλαση της στρεβλής λειτουργίας της νέας ΚΥΑ Τσιάρα για την "τεχνική λύση" (υπ΄ αρ. 3378/2025 – ΦΕΚ Β΄ 6327/26-11-2025).

Δεδομένης, λοιπόν, της προβληματικής «εξίσωσης Τσιάρα» (άρθρο 4, παράγραφος 5 και πίνακες ΚΑΔ του Παραρτήματος της ΚΥΑ 3378/2025), οι περίπου 17.000 κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις της Κρήτης που δεν παράγουν – παραδίνουν ή μεταποιούν το γάλα και συγκεκριμένα όσες από αυτές δεν παράγουν ούτε κρέας, δηλαδή όσες δεν παράγουν τίποτα, και φέτος μπορούσαν να δικαιολογήσουν την ύπαρξη ζώων (παραγωγικά και πιθανότατα και βιολογικά ανύπαρκτων), ώστε να τους δοθούν δημόσια βοσκοτόπια και να ενεργοποιήσουν βοσκοτοπικά δικαιώματα, εισπράττοντας επιδοτήσεις, προφανώς παράνομα με βάση την ευρωπαϊκή νομοθεσία, στην περίπτωση που δεν υπάρχει ζωικό κεφάλαιο…

Η Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής είναι σε λειτουργία και μπορεί να ζητήσει από τον ΟΠΕΚΕΠΕ – ΑΑΔΕ να προσκομίσει στοιχεία για την εφαρμογή της νέας «τεχνικής λύσης».

Πόσα ΑΦΜ στην Κρήτη πληρώθηκαν βοσκοτοπικά δικαιώματα το 2024 και πόσα φέτος το 2025 και εάν μειώθηκαν, ποιοι ήταν οι λόγοι; Για πόσα ΑΦΜ συνολικά χρησιμοποιήθηκε η 5η παράγραφος του άρθρου 4 της ΚΥΑ υπ΄ αρ. 3378/2025 (ΦΕΚ Β΄ 6327/26-11-2025) και πόσα από αυτά βρίσκονται στην Κρήτη;

Κατανεμήθηκαν εκτάσεις βοσκοτόπων εκτός όμορου νομού ή εκτός Κρήτης για τους Κρητικούς; Εφαρμόστηκε μέχρι σήμερα η προβληματική 20η παράγραφος του 6ου άρθρου της ΚΥΑ και εάν όχι, πότε προβλέπεται να εφαρμοστεί;

Αυτά κι άλλα ερωτήματα για τις κατατεθείσες πληρωμές, αλλά και για τις μελλοντικές συμπληρωματικές πληρωμές του 2025 είναι κρίσιμα, εάν θέλουμε να αλλάξουμε σελίδα και να μη συνεχίσουμε αμετανόητοι τις ίδιες πρακτικές…

Κι επειδή εκτιμάται πως δεν θα εφαρμοστεί τελικά η τοποθέτηση στομαχικών βόλων και η επιτόπια καταμέτρηση των ζώων το 2026 ή δεν θα εφαρμοστεί σωστά και καθολικά, καθώς δεν φαίνεται να υπάρχει η πολιτική βούληση, τουλάχιστον για την Κρήτη, η νέα ΚΥΑ μπορεί τελικά να μην είναι και τόσο προσωρινή, αλλά να εφαρμοστεί και για το 2026 ή και για όσα χρόνια θα απαιτηθούν για την εκπόνηση και για την εφαρμογή των Διαχειριστικών Σχεδίων Βόσκησης (κατ΄ ελάχιστον τρία χρόνια)…

Η επιβεβαίωση εστίας αφθώδους πυρετού στην περιοχή της Αμμοχώστου στην Κύπρο επαναφέρει στο προσκήνιο έναν από τους σοβαρότερους επιζωοτιολογικούς κινδύνους για την κτηνοτροφία της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Πρόκειται για νόσημα εξαιρετικά υψηλής μεταδοτικότητας, με ικανότητα ταχείας εξάπλωσης και βαριές συνέπειες τόσο σε επίπεδο παραγωγής όσο και στο εμπόριο ζώντων ζώων και ζωικών προϊόντων.

Η γεωγραφική εγγύτητα της Ελλάδας με περιοχές όπου η νόσος ενδημεί, όπως η Τουρκία, σε συνδυασμό με την αυξημένη κινητικότητα ανθρώπων και προϊόντων, καθιστά τον κίνδυνο εισαγωγής υπαρκτό και όχι θεωρητικό. Στο πλαίσιο αυτό, οι αρμόδιες κτηνιατρικές υπηρεσίες της χώρας έχουν ήδη τεθεί σε αυξημένη επιφυλακή, με το Τμήμα Λοιμωδών και Παρασιτικών Νοσημάτων του ΥΠΑΑΤ να ανακοινώνει συγκεκριμένα μέτρα πρόληψης και επιτήρησης.

Τι είναι ο αφθώδης πυρετός και γιατί θεωρείται επικίνδυνος

Ο αφθώδης πυρετός είναι ιογενές νόσημα που προσβάλλει τα δίχηλα παραγωγικά ζώα, όπως βοοειδή, αιγοπρόβατα και χοίρους, αλλά και ορισμένα άγρια είδη. Ο ιός μεταδίδεται όχι μόνο με άμεση επαφή μεταξύ ζώων, αλλά και μέσω μολυσμένων αντικειμένων, οχημάτων, υποδημάτων, εξοπλισμού και ανθρώπινης δραστηριότητας, ενώ έχει και αερογενή μετάδοση, γεγονός που αυξάνει κατακόρυφα την ακτίνα διασποράς. Τα μολυσμένα ζώα αποβάλλουν τον ιό μέσω σάλιου, ρινικών εκκρίσεων, γάλακτος, ούρων, κοπράνων και αναπνοής, ενώ ο ιός μπορεί να επιβιώσει για ημέρες ή και εβδομάδες σε ζωοτροφές, νερό και νωπό γάλα, ιδιαίτερα σε συνθήκες ψύξης και υψηλού pH. Αν και δεν αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία, ο αφθώδης πυρετός θεωρείται ένα από τα πιο καταστροφικά νοσήματα για την κτηνοτροφία παγκοσμίως, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε μαζικές απώλειες παραγωγής, μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία των ζώων και σοβαρές οικονομικές συνέπειες για τις εκμεταλλεύσεις.

Επιπτώσεις στην παραγωγή και στο εμπόριο

Κλινικά, ο αφθώδης πυρετός εκδηλώνεται με την εμφάνιση επώδυνων φυσαλίδων και διαβρώσεων στη στοματική κοιλότητα, στη στεφάνη της οπλής, στη μεσοδακτύλια χώρα και στον μαστό, προκαλώντας έντονη χωλότητα, σιελόρροια, ανορεξία και σημαντική μείωση της παραγωγής. Σε νεαρά ζώα όλων των ειδών, η νόσος μπορεί να οδηγήσει σε οξεία μυοκαρδίτιδα και αιφνίδιους θανάτους, ενώ στα ενήλικα ζώα οι επιπτώσεις περιλαμβάνουν μαστίτιδες, παραμορφώσεις οπλών, υπογονιμότητα και μόνιμη απώλεια παραγωγικότητας.

Οι συνέπειες όμως δεν περιορίζονται στο επίπεδο της εκμετάλλευσης. Η εμφάνιση εστίας αφθώδους πυρετού σε κράτος μέλος έχει άμεσες διεθνείς επιπτώσεις, καθώς οδηγεί στην απώλεια του καθεστώτος «Ελεύθερο από Αφθώδη Πυρετό», όπως αυτό αναγνωρίζεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό για την Υγεία των Ζώων. Το γεγονός αυτό συνεπάγεται την αναστολή εξαγωγών ζώων και ζωικών προϊόντων προς τρίτες χώρες και την αδυναμία έκδοσης των απαιτούμενων πιστοποιητικών, με άμεσο οικονομικό αντίκτυπο σε ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής και εμπορίου.

Τα μέτρα που τίθενται σε εφαρμογή με την πρώτη επιβεβαίωση

Ο αφθώδης πυρετός κατατάσσεται στα νοσήματα Κατηγορίας Α της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που σημαίνει ότι με την πρώτη επιβεβαίωση εστίας εφαρμόζονται άμεσα και αυστηρά μέτρα εκρίζωσης. Αυτά περιλαμβάνουν τη θανάτωση όλων των ευαίσθητων ζώων στην προσβεβλημένη εκμετάλλευση, την ασφαλή διαχείριση των νεκρών και των μολυσμένων προϊόντων, καθώς και εκτεταμένο καθαρισμό και απολύμανση των εγκαταστάσεων. Παράλληλα, εφαρμόζονται μέτρα ζωνοποίησης με ζώνη προστασίας τουλάχιστον τριών χιλιομέτρων και ζώνη επιτήρησης τουλάχιστον δέκα χιλιομέτρων, εντός των οποίων επιβάλλονται αυστηροί περιορισμοί στις μετακινήσεις ζώων και προϊόντων ζωικής προέλευσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, και μετά από εκτίμηση κινδύνου, οι αρμόδιες αρχές δύνανται να διατάξουν προληπτική θανάτωση ζώων σε εκμεταλλεύσεις που θεωρούνται υψηλού κινδύνου, ακόμη και πριν από την ολοκλήρωση της εργαστηριακής επιβεβαίωσης.

Επαγρύπνηση στην Ελλάδα λόγω γεωγραφικής εγγύτητας

Σύμφωνα με το Τμήμα Λοιμωδών και Παρασιτικών Νοσημάτων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, η επιδημιολογική εικόνα της Τουρκίας χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα ανησυχητική, λόγω της ενδημικότητας του αφθώδους πυρετού και της γεωγραφικής εγγύτητας με τη χώρα μας. Υπό αυτό το πρίσμα, δίνεται έμφαση στην παθητική επιτήρηση και στην αυξημένη κλινική επιθεώρηση των εκτροφών, με ιδιαίτερη προσοχή στις νησιωτικές περιοχές του Βορείου και Νοτίου Αιγαίου. Παράλληλα, προβλέπεται η εντατικοποίηση των ελέγχων στα λιμάνια και στα σημεία εισόδου της χώρας, τόσο για τη διακίνηση ζώντων ζώων όσο και για προϊόντα ζωικής προέλευσης, στο πλαίσιο της πρόληψης της εισαγωγής και της περαιτέρω διασποράς του νοσήματος.

Το Τμήμα Λοιμωδών και Παρασιτικών Νοσημάτων του ΥΠΑΑΤ επισημαίνει τα ακόλουθα μέτρα που τίθενται σε εφαρμογή μετά την επιβεβαίωση εστίας αφθώδους πυρετού στην Κύπρο:

Α. Κτηνιατρικές Αρχές στα νησιά των Περιφερειών Βορείου και Νοτίου Αιγαίου:

1) Ενημέρωση όλων των κατόχων εκμεταλλεύσεων προβάτων, αιγοειδών, βοοειδών και χοίρων, καθώς και 
των εμπλεκομένων στο εμπόριο και την διακίνηση αυτών (υπεύθυνων σφαγείων, εμπόρων κ.λπ.) για τον 
κίνδυνο εισόδου της νόσου, τα κλινικά συμπτώματα, τις αρνητικές οικονομικές συνέπειες καθώς και την 
αναγκαιότητα τήρησης αυξημένων μέτρων βιοπροφύλαξης στις εκμεταλλεύσεις.
2)Υποχρεωτική κλινική εξέταση όλων των προβάτων, αιγοειδών, βοοειδών και χοίρων που πρόκειται να 
μετακινηθούν, αυξημένη επιτήρηση των εκτροφών πέραν αυτής που πραγματοποιείται στο πλαίσιο του 
Προγράμματος TADs {επιτήρησης των τεσσάρων (4) Εξωτικών Νοσημάτων}, καθώς και των μετακινήσεων 
των ζώων, ιδιαίτερα εκείνων που βρίσκονται σε εκτροφές απέναντι από τα τουρκικά παράλια.
3) Απρόσκοπτη εφαρμογή του προγράμματος TADs {επιτήρησης των τεσσάρων (4) Εξωτικών Νοσημάτων}.
4) Ενημέρωση των Λιμενικών και Τελωνειακών Αρχών για τη λήψη μέτρων στα λιμάνια αναφορικά με την 
εντατικοποίηση των ελέγχων που πραγματοποιούνται στους ταξιδιώτες για την μεταφορά προϊόντων ζωικής 
προέλευσης και τη λειτουργία σταθμών για την απολύμανση των υποδημάτων τους.

Β. Κτηνιατρικές Αρχές στο σύνολο της Ελληνικής Επικράτειας:

1) Άμεση ενημέρωση όλων των εμπλεκόμενων φορέων, ώστε να ληφθούν όλα τα απαραίτητα μέτρα για τον 
περιορισμό της εισόδου και εξάπλωσης των νοσημάτων αυτών.
2) Επισήμανση της αναγκαιότητας της εφαρμογής των μέτρων βιοπροφύλαξης σε εκτροφές, σφαγεία και κατά 
την μεταφορά ζώντων ζώων.
3) Αύξηση της επιτήρησης των εκμεταλλεύσεων προβάτων, αιγοειδών, βοοειδών και χοίρων και ενδελεχής 
κλινικός έλεγχος αυτών, στο πλαίσιο διενέργειας άλλων προγραμμάτων και ελέγχων.
4) Ενημέρωση των Λιμενικών και Τελωνειακών Αρχών για την εντατικοποίηση των ελέγχων των προϊόντων και 
την απολύμανση των οχημάτων.

Σε ακόμα ένα γύρο πληρωμών προς αγρότες δικαιούχους ενισχύσεων προχώρησε την Τρίτη (23/12) ο ΟΠΕΚΕΠΕ, συνεχίζοντας τη διαδικασία καταβολής χρημάτων.

Συγκεκριμένα πληρώθηκαν μια συμπληρωματική πληρωμή οι αιγοπροβατοτρόφοι για ζωοτροφές. Συνολικά πιστώθηκαν 25,3 εκατομμύρια ευρώ στους λογαριασμούς 42.982 δικαιούχων.

Η προηγούμενη πληρωμή για ενίσχυση ζωοτροφών (de minimis) είχε γίνει στα τέλη Οκτωβρίου και αφορούσε 44.726.678 ευρώ σε 39.820 δικαιούχους. 

Παρατηρούμε σε σχέση με την προηγούμενη πληρωμή ότι έχει αυξηθεί ο αριθμός δικαιούχων αλλά παράλληλα έχουν μειωθεί τα χρήματα.

Στην επίσημη ανακοίνωση του ΥπΑΑΤ δεν αναφέρει τι αφορούν τα χρήματα, παρά μόνο ότι πρόκειται γενικά για «ενίσχυση για την ευλογιά και την πανώλη».

Αναλυτικότερα η ανακοίνωση αναφέρει:

• 42.982 κτηνοτρόφοι έλαβαν 25 εκατομμύρια ευρώ ως ενίσχυση για την ευλογιά και την πανώλη.

• 61 αγρότες έλαβαν 221.000 ευρώ για φερτά υλικά στους νομούς Καρδίτσας, Λάρισας, Μαγνησίας, Τρικάλων και Φθιώτιδας.

• 12 αγρότες έλαβαν 22.000 ευρώ για τις καλλιέργειες σύκων, φιστικιών, μήλων και καστάνων, στους νομούς Αττικής και Λάρισας.

• 22 αγρότες έλαβαν 60.500 ευρώ για ζημιές στον νομό Καβάλας από πτώση αεροσκάφους.

Από τις 15 Οκτωβρίου, οπότε και άρχισαν οι πληρωμές ενισχύσεων με τη διαδικασία των ελέγχων, έως σήμερα, έχουν πιστωθεί 1,44 δισεκ. ευρώ στους λογαριασμούς 532.611 μοναδικών δικαιούχων αγροτών και κτηνοτρόφων.

Στις ελληνικές αιγοπροβατοτροφικές εκμεταλλεύσεις, ο χειμώνας είναι περίοδος αυξημένων απαιτήσεων. Τοκετοί, γαλακτοπαραγωγή και καθημερινή φροντίδα των ζώων συνθέτουν ένα απαιτητικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο γνωστά νοσήματα εξακολουθούν να δοκιμάζουν τις αντοχές των κοπαδιών. Η λοιμώδης αγαλαξία, ή «παρμάρα» όπως τη γνωρίζουν οι περισσότεροι κτηνοτρόφοι, αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: ένα νόσημα γνωστό εδώ και χρόνια, που όμως εξακολουθεί να προκαλεί σημαντικά προβλήματα στην πράξη.

Ένα νόσημα με άμεσο αντίκτυπο στο κοπάδι

Η λοιμώδης αγαλαξία προσβάλλει αιγοπρόβατα και προκαλείται κυρίως από το μυκόπλασμα Mycoplasma agalactiae. Η πρώτη και πιο εμφανής συνέπεια είναι η απότομη μείωση της γαλακτοπαραγωγής, ως αποτέλεσμα φλεγμονής του μαστού. Σε αρκετές περιπτώσεις, τα ζώα διακόπτουν πλήρως την παραγωγή γάλακτος και χάνουν μία ή περισσότερες γαλακτικές περιόδους, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία της εκμετάλλευσης.

Ωστόσο, το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στον μαστό. Το νόσημα προσβάλλει συχνά τις αρθρώσεις, προκαλώντας επώδυνες αρθρίτιδες που οδηγούν σε χωλότητες, καθώς και τους οφθαλμούς, με συμπτώματα όπως θόλωση, δακρύρροια και εκκρίσεις. Τα ζώα δυσκολεύονται να κινηθούν, να βοσκήσουν και να ακολουθήσουν το υπόλοιπο κοπάδι, χάνουν βάρος και σταδιακά αλλάζουν συμπεριφορά.

Όταν η υγεία των ζώων γίνεται οικονομικό βάρος

Οι επιπτώσεις της παρμάρας δεν σταματούν στα κλινικά συμπτώματα. Η απώλεια γάλακτος, είτε λόγω μειωμένης παραγωγής είτε λόγω ακαταλληλότητας για τη γαλακτοβιομηχανία, μεταφράζεται σε άμεση απώλεια εισοδήματος. Παράλληλα, μειώνεται ο αριθμός των αρνιών που γεννιούνται και επιβιώνουν, καθώς τα νοσούντα ζώα αδυνατούν να τραφούν και να θηλάσουν επαρκώς. Στο ήδη επιβαρυμένο αυτό πλαίσιο, προστίθεται και το κόστος της υποστήριξης των άρρωστων ζώων. Διατροφή, φάρμακα, κτηνιατρική φροντίδα και επιπλέον εργατοώρες αυξάνουν το κόστος παραγωγής και καθιστούν τη λοιμώδη αγαλαξία μια σοβαρή απειλή για τη βιωσιμότητα της εκμετάλλευσης.

Η σημασία της έγκαιρης και σωστής διάγνωσης

Η διάγνωση της νόσου βασίζεται στη λήψη παθολογικού υλικού από τα σημεία όπου εμφανίζονται συμπτώματα, όπως το μαστικό έκκριμα, το αρθρικό υγρό ή το οφθαλμικό έκκριμα, και στην εργαστηριακή εξέταση. Εκτός από τις κλασικές καλλιέργειες, χρησιμοποιούνται πλέον και σύγχρονες μοριακές τεχνικές, οι οποίες επιτρέπουν ταχύτερη και ακριβέστερη αναγνώριση του προβλήματος, ενισχύοντας σημαντικά τις δυνατότητες ελέγχου σε επίπεδο εκτροφής.

Αντιμετώπιση και πρόληψη: ένας σύνθετος δρόμος

Η διαχείριση της λοιμώδους αγαλαξίας είναι πολύπλοκη και απαιτεί συνδυασμό παρεμβάσεων. Η χορήγηση αντιβιοτικών στα νοσούντα ζώα αποτελεί μέρος της αντιμετώπισης, ωστόσο δεν είναι μια απλή διαδικασία. Η επιλογή των φαρμάκων εξαρτάται από το στάδιο παραγωγής, τα αποτελέσματα της εργαστηριακής διάγνωσης και το αντιβιόγραμμα. Η εμπειρική και ανεξέλεγκτη χρήση αντιβιοτικών όχι μόνο μπορεί να αποτύχει, αλλά εγκυμονεί και τον κίνδυνο ανάπτυξης ανθεκτικών μικροβίων, επιβαρύνοντας μακροπρόθεσμα την υγεία των κοπαδιών.

Καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση του νοσήματος έχει ο εμβολιασμός, ο οποίος εφαρμόζεται προληπτικά και συνήθως πριν από τις γέννες. Ο εμβολιασμός δεν αποτελεί θεραπεία και δεν εγγυάται την άμεση εξάλειψη του προβλήματος μετά από μία μόνο εφαρμογή. Απαιτεί σωστό χρονισμό, επανάληψη και αξιολόγηση των παραγόντων κινδύνου, σε συνεργασία με τον κτηνίατρο της εκτροφής, ώστε να αποφασιστεί πότε και σε ποια ζώα είναι απαραίτητος.

Ο ρόλος της περιοχής και η συλλογική ευθύνη

Ένα από τα σημαντικά ζητήματα που αναδεικνύονται είναι η έλλειψη πληροφόρησης σχετικά με την ύπαρξη του νοσήματος σε γειτονικά κοπάδια. Η γνώση αυτή είναι κρίσιμη για τον σωστό σχεδιασμό των εμβολιασμών και τη συνολική διαχείριση της υγείας των ζώων, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η παρμάρα ενδημεί. Η αποφυγή κοινών βοσκοτόπων και ποτιστρών, καθώς και ο έλεγχος νέων ζώων πριν την είσοδό τους στην εκτροφή, αποτελούν βασικά μέτρα για τον περιορισμό της επαναμόλυνσης. Η αποτελεσματική αντιμετώπιση δεν μπορεί να βασίζεται σε αποσπασματικές παρεμβάσεις. Απαιτεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση σε τοπικό επίπεδο, με ενεργό ρόλο των κτηνιάτρων εκτροφής, των δημόσιων κτηνιατρικών αρχών, αλλά και των ενώσεων παραγωγών και κτηνοτροφικών συλλόγων.

Ένα ζήτημα που αφορά το σήμερα και το αύριο της κτηνοτροφίας

Η λοιμώδης αγαλαξία εξακολουθεί να αποτελεί πραγματικότητα για πολλές ελληνικές εκτροφές. Η έγκαιρη διάγνωση, ο σωστός εμβολιασμός, η ορθολογική χρήση φαρμάκων και η οργάνωση της βοσκής δεν είναι απλώς επιπλέον έξοδα, αλλά επενδύσεις που σε βάθος χρόνου μπορούν να μειώσουν τις απώλειες και να ενισχύσουν την παραγωγή. Σε μια περίοδο που η βιωσιμότητα της κτηνοτροφίας δοκιμάζεται, η φροντίδα της υγείας των ζώων παραμένει βασικός πυλώνας για τη συνέχιση της δραστηριότητας και την προστασία του εισοδήματος του κτηνοτρόφου.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2016, «Η λοιμώδης αγαλαξία (παρμάρα) στα αιγοπρόβατα», σελ. 72–74

Συνελήφθη ακόμη ένας κτηνοτρόφος για παραβίαση των μέτρων προστασίας από την ευλογιά.

Συγκεκριμένα, την Κυριακή (21/12/2025), στο Χρυσό του δήμου Εμμανουήλ Παπά Σερρών, συνελήφθη κτηνοτρόφος γιατί είχε μετακινήσει εκτός του στάβλου και της περιφραγμένης εγκατάστασης, 30 αιγοπρόβατα ιδιοκτησίας του για βόσκηση, κατά παράβαση σχετικής απόφασης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.

Στο μεταξύ, μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2025, αναμένεται να καταβληθεί στους αιγοπροβατοτρόφους η ενίσχυση ήσσονος σημασίας (de minimis) για τις ζωοτροφές, σύμφωνα με το ΥπΑΑΤ. Ο προϋπολογισμός του μέτρου ανέρχεται στα 21.000.000 ευρώ.

Το ύψος της ενίσχυσης καθορίζεται ανά επιλέξιμο ενήλικο θηλυκό αιγοπρόβατο, ανάλογα με την περιοχή, ως εξής: 6 ευρώ, 9 ευρώ, 21 ευρώ ανά ζώο, από 4 ευρώ, 6 ευρώ και 14 ευρώ, που ίσχυε προηγουμένως.

Δικαιούχοι κρατικής ενίσχυσης στο πλαίσιο της παρούσας είναι:
α) Οι παραγωγοί που διατηρούν εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων και οι οποίοι παρέδωσαν γάλα σε μεταποιητικές μονάδες για το έτος 2024, σύμφωνα με τα τηρούμενα αρχεία του ΕΛΓΟ - ΔΗΜΗΤΡΑ, οι οποίοι έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία απογραφής του ζωικού κεφαλαίου της εκμετάλλευσής τους στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής (ΟΠΣΚ) για το έτος 2024 και έχουν υποβάλλει ενιαία αίτηση ενίσχυσης (ΕΑΕ) για το ίδιο έτος.
β) Κατά παρέκκλιση της περ. α, στα νησιά όπου λόγω ελλείψεως μεταποιητικών μονάδων δεν ήταν δυνατή η παράδοση γάλακτος, δικαιούχοι είναι οι κάτοχοι αιγοπροβατοτροφικής εκμετάλλευσης, οι οποίοι έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία απογραφής της εκμετάλλευσής τους στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής (ΟΠΣΚ) για το έτος 2024 και έχουν υποβάλλει ενιαία αίτηση ενίσχυσης (ΕΑΕ) για το ίδιο έτος.

Ο συνολικός αριθμός των προσδιορισθεισών για την πληρωμή προβατίνων ή και αιγών της εκμετάλλευσης του δικαιούχου προκύπτει λαμβάνοντας υπ’ όψη τα επιλέξιμα δηλωθέντα αιγοπρόβατα στην Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης (κατοχή κατά την υποβολή της αίτησης και πρόθεση διατήρησης), την ελάχιστη αναλογία ποσότητας γάλακτος - αριθμού επιλέξιμων προβατίνων και αιγών και τα ευρεθέντα επιλέξιμα αιγοπρόβατα κατά τους διοικητικούς ή και επιτόπιους ελέγχους.

Υπενθυμίζεται ότι μέχρι σήμερα έχουν δοθεί περίπου 45 εκατ. ευρώ για ζωοτροφές.

Σύμφωνα με το ΥπΑΑΤ, με τις επιπλέον καταβολές που έχουν δρομολογηθεί στο ίδιο πλαίσιο στήριξης, η συνολική ενίσχυση για ζωοτροφές αναμένεται να φτάσει περίπου τα 84 εκατ. ευρώ, προσφέροντας ουσιαστική «ανάσα» στις μονάδες που συνέχισαν να λειτουργούν υπό ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες.

Σε αναστολή των μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης για κτηνοτρόφους που έχουν πληγεί από την ευλογιά των αιγοπροβάτων προχωρά η Πολιτεία, μέσω ρύθμισης που περιλαμβάνεται σε τροπολογία του Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Η τροπολογία ψηφίστηκε από τη Βουλή στο πλαίσιο νομοσχεδίου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο αφορά, μεταξύ άλλων, το Νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης και τη μεταφορά αρμοδιοτήτων του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ.

Τι προβλέπει η ρύθμιση

Με τη συγκεκριμένη διάταξη προβλέπεται η αναστολή πλειστηριασμών, κατασχέσεων και αποβολών σε βάρος των κτηνοτρόφων που έχουν πληγεί από τη νόσο, προσφέροντας προσωρινή προστασία από μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης.

Η ρύθμιση έρχεται να προστεθεί σε όσα μέτρα έχουν ήδη ληφθεί για την αντιμετώπιση των συνεπειών της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, τα οποία περιλαμβάνουν αποζημιώσεις για τα θανατωθέντα ζώα, κάλυψη δαπανών για ζωοτροφές και οικονομική ενίσχυση λόγω απώλειας εισοδήματος.

Στόχος: χρόνος για αποκατάσταση της παραγωγής

Σύμφωνα με το περιεχόμενο της διάταξης, στόχος της αναστολής είναι να δοθεί ο αναγκαίος χρόνος ώστε οι πληγείσες εκμεταλλεύσεις να μπορέσουν να αποκαταστήσουν σταδιακά την παραγωγική τους δραστηριότητα και να ομαλοποιηθούν οι συνθήκες στον τομέα της αιγοπροβατοτροφίας, σε μια περίοδο που η οικονομική πίεση παραμένει έντονη.

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων προχώρησε σήμερα στην καταβολή αποζημιώσεων συνολικού ύψους 26.889.590 ευρώ σε κτηνοτρόφους για την απώλεια εισοδήματος που υπέστησαν λόγω της έξαρσης της ευλογιάς και της πανώλης των αιγοπροβάτων.

Η αποζημίωση για την απώλεια εισοδήματος καλύπτει τη ζημία που υφίστανται οι εκτροφείς όταν, στο πλαίσιο των υγειονομικών μέτρων, αναγκάζονται να θανατώσουν ζώα και να παραμείνουν για ένα διάστημα με μειωμένο ζωικό κεφάλαιο και παραγωγική δυνατότητα. Με τον τρόπο αυτό, το κράτος στηρίζει τους παραγωγούς ώστε να μπορέσουν να διατηρήσουν τη δραστηριότητά τους και να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.

Η ενίσχυση αφορά εκτροφείς που προέβησαν σε θανατώσεις ζώων κατά τα έτη 2024 και 2025 και υλοποιεί το μέτρο «απώλειας εισοδήματος» που προβλέπεται στο άρθρο 5 της ΚΥΑ 337680/3.12.2025 (Β’ 6471), στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων στήριξης που είχε ανακοινώσει ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

Η αποζημίωση ανέρχεται σε:

• 70 ευρώ ανά ζώο για πρόβατα και αίγες άνω των 6 μηνών (μεγάλα ζώα)
• 35 ευρώ ανά ζώο για αρσενικά και αμνοερίφια/λοιπά ζώα (μικρά ζώα),
  όπως ορίζεται στην ΚΥΑ.

Συνολικά καλύπτονται 2.106 εκμεταλλεύσεις και 425.559 ζώα, εκ των οποίων τα «μεγάλα» ανέρχονται σε 342.715 (80,5%) και τα «μικρά» σε 82.844 (19,5%).

Από το συνολικό ποσό των 26.889.590 ευρώ, τα 23.990.050 ευρώ (89,2%) αντιστοιχούν στα «μεγάλα» ζώα και τα 2.899.540 ευρώ (10,8%) στα «μικρά» ζώα.

Υπενθυμίζεται ότι δεν είναι δικαιούχοι παραγωγοί που προέβησαν σε παράνομο εμβολιασμό ή δεν τήρησαν τα προβλεπόμενα μέτρα βιοασφάλειας, βάσει σχετικής βεβαίωσης ανά Περιφέρεια.

Οι μεγαλύτερες πιστώσεις κατευθύνθηκαν σε Θεσσαλία (10.310.720 € – 38,34%), Ανατολική Μακεδονία & Θράκη (9.014.740 € – 33,53%) και Κεντρική Μακεδονία (4.610.515 € – 17,15%).

Τονίζεται ότι στις περιπτώσεις των κτηνοτρόφων για τους οποίους δεν έχει αποσταλεί εγκαίρως το σύνολο των στοιχείων από τις αρμόδιες ΔΑΟΚ προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, θα ακολουθήσει δεύτερη πληρωμή μόλις ολοκληρωθεί η συγκεκριμένη διαδικασία.