Μεγάλες οι ζημιές στους αμπελώνες λόγω του πρόσφατου παγετού, ανάγκη οικονομικής στήριξης των παραγωγών

Η όξινη σήψη αποτελεί μία από τις σημαντικές ασθένειες της περιόδου ωρίμασης των σταφυλιών. Η ευαισθησία των βοτρύων αυξάνεται όσο πλησιάζει ο τρύγος και, όταν επικρατούν ευνοϊκές συνθήκες, η ασθένεια μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα, προκαλώντας σημαντικές απώλειες στην παραγωγή και υποβάθμιση της ποιότητας των σταφυλιών.

Καθώς οι αμπελώνες εισέρχονται σταδιακά στην περίοδο της ωρίμασης, ανάλογα με την ποικιλία και την περιοχή, η πρόληψη της όξινης σήψης αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Για το θέμα αυτό, η κα Παπαφίγκου εξηγεί τα βασικά χαρακτηριστικά της ασθένειας, τους παράγοντες που ευνοούν την ανάπτυξή της, τις πρακτικές που συμβάλλουν στον περιορισμό της και την εικόνα που καταγράφεται σήμερα στην περιοχή του Τυρνάβου.

Πότε εμφανίζεται και πώς εξελίσσεται η όξινη σήψη

Η όξινη σήψη εκδηλώνεται κατά την περίοδο της ωρίμασης των σταφυλιών, όταν η περιεκτικότητα των ραγών σε σάκχαρα φτάνει περίπου το 10%. Από το στάδιο αυτό και μέχρι τον τρύγο, η ευαισθησία των σταφυλιών αυξάνεται σημαντικά, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη συστηματική παρακολούθηση των αμπελώνων.

Η ασθένεια προκαλείται από ένα σύμπλοκο βακτηρίων και σακχαρομυκήτων. Η μόλυνση πραγματοποιείται πάντοτε μέσω πληγών στις ράγες, με αποτέλεσμα να αναπτύσσεται ταχύτατα σήψη, η οποία μπορεί να επεκταθεί σε ολόκληρο το σταφύλι. Σε έντονες προσβολές, οι απώλειες στην παραγωγή είναι δυνατόν να είναι ιδιαίτερα σημαντικές.

Σημαντικό ρόλο στη μετάδοση της ασθένειας διαδραματίζει η μύγα του ξυδιού (Drosophila melanogaster), η οποία επισκέπτεται τις τραυματισμένες ράγες και μεταφέρει το μόλυσμα. Η παρουσία του εντόμου στον αμπελώνα αποτελεί ένδειξη ύπαρξης της ασθένειας.

Πληγές στις ράγες, ωίδιο και ευδεμίδα αυξάνουν τον κίνδυνο

Όπως επισημαίνει η κα Παπαφίγκου, η όξινη σήψη ευνοείται ιδιαίτερα όταν οι ράγες έχουν ήδη υποστεί τραυματισμούς. «Όσο πλησιάζουμε στην ωρίμαση, τόσο μεγαλύτερη ευαισθησία παρουσιάζουν τα σταφύλια, ενώ η κατάσταση επιδεινώνεται όταν υπάρχει προσβολή από ωίδιο ή ευδεμίδα», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Οι ασθένειες και τα έντομα που προκαλούν πληγές στις ράγες δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την εγκατάσταση των παθογόνων μικροοργανισμών. Για τον λόγο αυτό, η έγκαιρη και αποτελεσματική αντιμετώπιση του ωιδίου, της ευδεμίδας, αλλά και άλλων εντόμων που προκαλούν φαγώματα στις ράγες, αποτελεί βασικό στοιχείο της πρόληψης. Παράλληλα, όπου απαιτείται επέμβαση με εγκεκριμένο εντομοκτόνο, θα πρέπει να τηρείται αυστηρά το προβλεπόμενο χρονικό διάστημα μεταξύ της εφαρμογής και της συγκομιδής.

Η σημασία της σωστής καλλιεργητικής διαχείρισης

Πέρα από τη φυτοπροστασία, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στις καλλιεργητικές πρακτικές που επηρεάζουν την εξέλιξη της ασθένειας. «Σημαντικό είναι να εφαρμόζεται ορθολογικό πρόγραμμα άρδευσης, χωρίς υπερβολές, αλλά με τακτικά χρονικά διαστήματα, ενώ το ίδιο ισχύει και για τη λίπανση», σημειώνει η γεωπόνος.

Η υπερβολική άρδευση και λίπανση μπορούν να οδηγήσουν σε συνθήκες που επιβαρύνουν την καλλιέργεια και ευνοούν την εξέλιξη της όξινης σήψης. Αντίθετα, η ισορροπημένη διαχείριση της καλλιέργειας, σε συνδυασμό με την αποτελεσματική αντιμετώπιση του ωιδίου και της ευδεμίδας, συμβάλλει ουσιαστικά στον περιορισμό της. Όπως υπογραμμίζει η κα Παπαφίγκου, «η σωστή καταπολέμηση τόσο του ωιδίου όσο και της ευδεμίδας διευκολύνει συνολικά τη διαχείριση της όξινης σήψης στον αμπελώνα».

Όσον αφορά την εικόνα στον Τύρναβο, η κα Παπαφίγκου επισημαίνει ότι η όξινη σήψη παρατηρείται και στους αμπελώνες της περιοχής. Ωστόσο, οι παραγωγοί είναι εξοικειωμένοι με την ασθένεια και γνωρίζουν τις βασικές πρακτικές που απαιτούνται για την αντιμετώπισή της. Παράλληλα, όπως σημειώνει, ο Οινοποιητικός Συνεταιρισμός ενημερώνει τους παραγωγούς για ζητήματα που αφορούν την ασθένεια, όποτε αυτό κρίνεται αναγκαίο.

Ξεκίνησε η διαδικασία υποβολής των δηλώσεων συγκομιδής αμπελοοινικών προϊόντων για την τρέχουσα αμπελουργική περίοδο.

Μέχρι και τις 15 Δεκεμβρίου θα μπορούν οι αμπελουργοί να υποβάλλουν ηλεκτρονικά τη δήλωση, μέσω της ψηφιακής υπηρεσίας «Δήλωση Συγκομιδής Αμπελουργικών Προϊόντων», η οποία είναι διαθέσιμη στην επίσημη ιστοσελίδα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (www.minagric.gr → ψηφιακές υπηρεσίες → δήλωση συγκομιδής Αμπελουργικών προϊόντων → σύνδεση). Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση επιλέγοντας διαδοχικά τις ψηφιακές υπηρεσίες και τη σχετική εφαρμογή.

Η υποχρέωση αφορά το σύνολο των αμπελοτεμαχίων κάθε γεωργικής εκμετάλλευσης.

Δήλωση πρέπει να υποβάλουν ακόμη και οι παραγωγοί που δεν είχαν παραγωγή, είτε λόγω νεαρών φυτειών είτε εξαιτίας ολοκληρωτικής καταστροφής από ακραία καιρικά φαινόμενα ή άλλες αιτίες.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στην τήρηση της προθεσμίας, καθώς η μη υποβολή δήλωσης συγκομιδής επισύρει κυρώσεις με τη μορφή χρηματικού προστίμου, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες της ισχύουσας νομοθεσίας.

Από την υποχρέωση απαλλάσσονται αποκλειστικά οι αμπελουργοί των οποίων η συνολική έκταση με οινοποιήσιμες ποικιλίες δεν ξεπερνά το ένα στρέμμα, υπό την προϋπόθεση ότι το προϊόν προορίζεται μόνο για οικογενειακή κατανάλωση και δεν διατίθεται στο εμπόριο.

Ωστόσο, ακόμη και οι συγκεκριμένοι παραγωγοί πρέπει να υποβάλουν δήλωση, εφόσον επιθυμούν να διαθέσουν την παραγωγή τους για απόσταξη, επιλέγοντας στο πεδίο «Προορισμός» την ένδειξη «Απόσταξη».

Για περισσότερες πληροφορίες μπορούν να απευθύνονται στις κατά τόπους Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής.

Ο βοτρύτης αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μυκητολογικές ασθένειες του αμπελιού, καθώς μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ποιοτικές και ποσοτικές απώλειες στην παραγωγή όταν επικρατήσουν ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξή του. Αν και ο μύκητας μπορεί να προσβάλει όλα τα μέρη του φυτού, οι σημαντικότερες ζημιές καταγράφονται κατά την ανθοφορία και αργότερα, στην περίοδο της ωρίμανσης των σταφυλιών.

Δεδομένου ότι η ανθοφορία έχει πλέον ολοκληρωθεί, αυτή την περίοδο η προσοχή των αμπελουργών στρέφεται κυρίως στην προστασία των σταφυλιών κατά την ωρίμανση, όταν οι συνθήκες μπορούν να ευνοήσουν την εκδήλωση της ασθένειας.

Από την ανθοφορία έως την ωρίμανση: Τα στάδια με τη μεγαλύτερη επικινδυνότητα

Όπως εξηγεί η κα. Παπαφίγκου, ο βοτρύτης μπορεί να προσβάλει όλα τα μέρη του αμπελιού, ωστόσο οι μεγαλύτερες ζημιές παρατηρούνται κατά την ανθοφορία και αργότερα, στο στάδιο της ωρίμανσης των σταφυλιών.

Κατά την ανθοφορία, η προσβολή των ταξιανθιών μπορεί να προκαλέσει ανθόρροια, ενώ σε σοβαρές περιπτώσεις οι ταξιανθίες είναι δυνατόν να ξεραθούν ολοκληρωτικά, μειώνοντας σημαντικά το παραγωγικό δυναμικό του πρέμνου.

Αργότερα, κατά την ωρίμανση, η ασθένεια εκδηλώνεται στα σταφύλια με χαρακτηριστικά συμπτώματα. Οι προσβεβλημένες ρώγες αποκτούν μωβ-καφέ χρωματισμό και εμφανίζουν τη χαρακτηριστική γκρίζα σήψη, η οποία αποτελεί το γνώρισμα της ασθένειας.

«Αυτό που μας ενδιαφέρει περισσότερο είναι η προσβολή κατά την ανθοφορία και στη συνέχεια κατά την ωρίμανση, γιατί τότε προκαλούνται και τα σημαντικότερα προβλήματα στην παραγωγή», επισημαίνει χαρακτηριστικά.

Πότε αυξάνεται ο κίνδυνος προσβολής

Στο στάδιο της ωρίμανσης, όπου βρίσκεται αυτή την περίοδο η καλλιέργεια, ο κίνδυνος εμφάνισης του βοτρύτη αυξάνεται σημαντικά όταν τα σταφύλια αποκτήσουν περιεκτικότητα σε σάκχαρα τουλάχιστον 8%. Ωστόσο, για την εγκατάσταση και την ανάπτυξη του μύκητα καθοριστικό ρόλο παίζει και η ύπαρξη τραυματισμών στις ρώγες.

Όπως αναφέρει η κα. Παπαφίγκου, πληγές που έχουν προκληθεί από προσβολές ωιδίου, ευδεμίδας, χαλαζόπτωσης ή από οποιοδήποτε άλλο μηχανικό αίτιο αποτελούν πύλες εισόδου για τον μύκητα και αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα ανάπτυξης της ασθένειας.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται επίσης σε περιόδους βροχοπτώσεων, ειδικά όταν συνυπάρχουν τραυματισμοί στους καρπούς. Όπως σημειώνει, σε τέτοιες συνθήκες έχουν παρατηρηθεί έντονες προσβολές σε αμπελοτεμάχια της περιοχής.

Παράλληλα, κατά τον σχεδιασμό της φυτοπροστασίας θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και το ιστορικό προσβολών κάθε αμπελώνα, καθώς αγροτεμάχια που έχουν παρουσιάσει προβλήματα στο παρελθόν ενδέχεται να εμφανίσουν αυξημένο κίνδυνο και τις επόμενες καλλιεργητικές περιόδους.

Προληπτική προστασία και σωστή διαχείριση του αμπελώνα

Η γεωπόνος τονίζει ότι η αντιμετώπιση του βοτρύτη βασίζεται κυρίως στην πρόληψη. Για τον λόγο αυτό συστήνεται η εφαρμογή εγκεκριμένων βοτρυδιοκτόνων προληπτικά, καθώς όταν η ασθένεια εγκατασταθεί, η καταπολέμησή της γίνεται δυσκολότερη.

Η ασθένεια μπορεί να εμφανιστεί τόσο στις λευκές όσο και στις ερυθρές ποικιλίες, με μεγαλύτερη όμως ευπάθεια να παρουσιάζουν οι πυκνόραγες ποικιλίες. Όπως εξηγεί η κα. Παπαφίγκου, στις περιπτώσεις αυτές ο μύκητας μπορεί να βρίσκεται λανθάνων ήδη από το στάδιο της ανθοφορίας και, όταν αργότερα αυξηθούν τα σάκχαρα και δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες, να εκδηλωθεί η προσβολή.

Εκτός από τις πυκνόραγες ποικιλίες, αυξημένη ευαισθησία εμφανίζουν και ποικιλίες με λεπτό φλοιό στις ρώγες. Σύμφωνα με την κα. Παπαφίγκου, στην περιοχή του Τυρνάβου χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν ο Ροδίτης και η Μαλαγουζιά.

Για τον λόγο αυτό, στις πυκνόραγες ποικιλίες θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική η προληπτική εφαρμογή βοτρυδιοκτόνου πριν από το κλείσιμο του σταφυλιού. Διαφορετικά, ακόμη και αν πραγματοποιηθεί μεταγενέστερος ψεκασμός, είναι δύσκολο να επιτευχθεί ικανοποιητική κάλυψη στο εσωτερικό του σταφυλιού.

«Αν δεν γίνει προληπτικός ψεκασμός πριν από το κλείσιμο του τσαμπιού, στις πυκνόραγες ποικιλίες η αντιμετώπιση γίνεται πολύ πιο δύσκολη, γιατί πλέον δεν μπορεί να καλυφθεί σωστά το σταφύλι», υπογραμμίζει.

Οι κρίσιμες επεμβάσεις και οι καλλιεργητικές πρακτικές

Πέρα από τη χημική προστασία, σημαντικό ρόλο στη διαχείριση του βοτρύτη διαδραματίζουν και οι καλλιεργητικές πρακτικές που συμβάλλουν στη βελτίωση του μικροκλίματος μέσα στην κόμη.

Εργασίες όπως το κορυφολόγημα, το βλαστολόγημα και το ξεφύλλισμα, όταν πραγματοποιούνται στο κατάλληλο στάδιο, βελτιώνουν τον αερισμό και τον φωτισμό των πρέμνων, περιορίζουν τη σχετική υγρασία και διευκολύνουν την καλύτερη κάλυψη των σταφυλιών κατά τους ψεκασμούς.

Παράλληλα, συνιστάται η απομάκρυνση των ζιζανίων και της αυτοφυούς βλάστησης από τη βάση των πρέμνων, καθώς και η αποφυγή υπερβολικής αζωτούχου λίπανσης, ώστε να μην αναπτύσσεται υπερβολική βλάστηση που δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για την εγκατάσταση του μύκητα. Όπως επισημαίνει η γεωπόνος, πρόκειται για βασικές πρακτικές που εφαρμόζονται γενικότερα στη διαχείριση πολλών μυκητολογικών ασθενειών.

Ειδικότερα στις οινοποιήσιμες ποικιλίες, οι σημαντικότερες επεμβάσεις για τον βοτρύτη είναι τρεις: η πρώτη κατά την έναρξη ή προς το τέλος της ανθοφορίας, όταν περίπου το 80% των ανθέων βρίσκεται ανοικτό, η δεύτερη πριν από το κλείσιμο του σταφυλιού και η τρίτη στο στάδιο της ωρίμανσης.

Σύμφωνα με την κα. Παπαφίγκου, οι συγκεκριμένες εφαρμογές αποτελούν τους βασικότερους χρόνους προστασίας απέναντι στον βοτρύτη και συμβάλλουν ουσιαστικά στον περιορισμό των προσβολών όταν συνδυάζονται με σωστή καλλιεργητική διαχείριση.

Την κατ΄ εξαίρεση αποζημίωση από τον ΕΛΓΑ για τις εκτεταμένες ζημιές από περονόσπορο ζητούν οι αμπελουργοί της Καβάλας.

Ο κ. Γρηγόρης Γρουζίδης, παραγωγός και πρόεδρος Αγροτικού Συλλόγου Παγγαίου, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι «υπάρχουν φέτος μεγάλες ζημιές από τον περονόσπορο στα αμπέλια της Καβάλας. Οι επαναλαμβανόμενες βροχοπτώσεις, την περίοδο Μαΐου και Ιουνίου, διατήρησαν υψηλή την υγρασία στους αμπελώνες, ενώ ταυτόχρονα δυσχέραναν σημαντικά την πρόσβαση των παραγωγών στα αγροτεμάχια.

Όταν οι αμπελουργοί κατάφεραν να κάνουν ψεκασμούς δεν είχαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα και έτσι υπάρχει μεγάλη ζημιά στην παραγωγή των σταφυλιών. Σε μεγάλη έκταση του κάμπου η ζημιά ανέρχεται σχεδόν στο 100% της παραγωγής.

Ζητάμε από το ΥπΑΑΤ να υπάρξει κατά εξαίρεση αποζημίωση από τον ΕΛΓΑ. Έχει συμβεί στο παρελθόν να πληρώνει ο ΕΛΓΑ κατά εξαίρεση αποζημιώσεις για ζημιές από τον περονόσπορο αλλά και για ζημιές στο προανθικό στάδιο (που είναι εκτός Κανονισμού Ασφάλισης).

Η διοίκηση του ΕΛΓΑ θέλει να αποζημιώσει τους αμπελουργούς μέσω των Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων (ΚΟΕ) - πρώην ΠΣΕΑ. Αυτό όμως θα έχει σαν αποτέλεσμα πρώτον να υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση στην πληρωμή (ακόμη δεν έχουν πληρώσει ΚΟΕ για το 2021 και δεύτερον να καταβληθούν «οριζόντια»  οι αποζημιώσεις (που είναι άδικο γιατί θα αποζημιωθούν και όσοι δεν έπαθαν ζημιά). Για αυτό ζητάμε να προχωρήσουν οι εκτιμητές του ΕΛΓΑ στην καταγραφή των ζημιών».

Η επιστολή προς το ΥπΑΑΤ αναφέρει τα εξής:

Ο Αγροτικός Σύλλογος Παγγαίου, μετά από δύο έκτακτες Γενικές Συνελεύσεις που πραγματοποιήθηκαν με τη συμμετοχή των αμπελοκαλλιεργητών της περιοχής, σας μεταφέρει την επιτακτική απαίτηση των παραγωγών για την άμεση και κατ’ εξαίρεση αποζημίωσή τους για τις εκτεταμένες ζημιές που υπέστησαν οι αμπελοκαλλιέργειες της περιοχής από τον περονόσπορο κατά την καλλιεργητική περίοδο 2026.

Η φετινή κατάσταση στους αμπελώνες του Δήμου Παγγαίου έχει λάβει πρωτοφανείς διαστάσεις. Η προσβολή από τον περονόσπορο δεν περιορίστηκε σε μεμονωμένες εκμεταλλεύσεις, αλλά έπληξε μεγάλο τμήμα της αμπελουργικής ζώνης, με ιδιαίτερα έντονα προβλήματα στις Δημοτικές Ενότητες Ελευθερών, Πιερέων και Ορφανού.

Οι παραγωγοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με εξαιρετικά δυσμενείς και επαναλαμβανόμενες καιρικές συνθήκες κατά την κρίσιμη περίοδο Μαΐου–Ιουνίου. Οι αυξημένες βροχοπτώσεις και τα μεγάλα διαστήματα υψηλής σχετικής υγρασίας δημιούργησαν συνθήκες ιδιαίτερα ευνοϊκές για την ανάπτυξη και τη συνεχή αναμόλυνση από τον περονόσπορο.

Παράλληλα, οι συνεχείς βροχοπτώσεις περιόρισαν αντικειμενικά τη δυνατότητα των παραγωγών να πραγματοποιήσουν έγκαιρα και αποτελεσματικά τις απαιτούμενες φυτοπροστατευτικές επεμβάσεις. Σε πολλές περιπτώσεις δεν υπήρχαν επαρκή χρονικά «παράθυρα» για την είσοδο των γεωργικών μηχανημάτων στους αμπελώνες, ενώ η επαναλαμβανόμενη διαβροχή της βλάστησης περιόριζε τη διάρκεια αποτελεσματικότητας των εφαρμογών. Ως αποτέλεσμα, οι ζημιές είναι ιδιαίτερα σοβαρές και αφορούν τόσο τη φυτική ανάπτυξη όσο και, κυρίως, την παραγωγή σταφυλιών.

Για τις επιτραπέζιες ποικιλίες, μάλιστα, η προσβολή έχει προκαλέσει όχι μόνο σημαντική ποσοτική απώλεια αλλά και σοβαρή υποβάθμιση της εμπορικής αξίας και της εμπορευσιμότητας του προϊόντος.

Κύριε Υπουργέ, οι αμπελοκαλλιεργητές της περιοχής θεωρούν ότι η συγκεκριμένη περίπτωση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μία συνήθης φυτοπαθολογική προσβολή. Πρόκειται για μία εξαιρετική κατάσταση μεγάλης έκτασης, η οποία προέκυψε από τον συνδυασμό ιδιαίτερα δυσμενών καιρικών συνθηκών, αυξημένης πίεσης του παθογόνου και αντικειμενικής αδυναμίας αποτελεσματικής φυτοπροστατευτικής αντιμετώπισης.

Για τον λόγο αυτό ζητούμε από την Πολιτεία να εξετάσει τη συγκεκριμένη περίπτωση ως μία εξαιρετική περίπτωση, να αξιολογήσει αντικειμενικά την πραγματική έκταση των ζημιών και να εξασφαλίσει την αναγκαία οικονομική στήριξη των παραγωγών.

Για τους λόγους αυτούς ζητούμε:

1. Την άμεση παρέμβαση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και του ΕΛΓΑ για την καταγραφή και αξιολόγηση των ζημιών στους αμπελώνες της Π.Ε. Καβάλας.

2. Την έναρξη αναγγελίας ζημιάς ώστε οι παραγωγοί που έχουν πληγεί να δηλώσουν τα αγροτεμάχια τους.

3. Την αποστολή αρμόδιων κλιμακίων για επιτόπιες αυτοψίες στις πληγείσες αμπελουργικές περιοχές του Δήμου Παγγαίου, με αντικειμενική αποτύπωση του ποσοστού και της έκτασης των ζημιών.

4. Την κατ’ εξαίρεση αποζημίωση των πληγέντων αμπελοκαλλιεργητών μέσω της συνήθης διαδικασίας του ΕΛΓΑ, δεδομένης της έκτασης και της ιδιαιτερότητας της φετινής καταστροφής.

5. Την αναγνώριση του έκτακτου χαρακτήρα της φετινής ζημιάς, λαμβάνοντας υπόψη τα μετεωρολογικά δεδομένα, την εξέλιξη της προσβολής και την πραγματική απώλεια παραγωγής.

6. Την αξιοποίηση της επιστημονικής και τεχνικής τεκμηρίωσης που έχει συγκεντρώσει ο Αγροτικός Σύλλογος Παγγαίου, καθώς και κάθε πρόσθετου στοιχείου που θα ζητηθεί από τους αρμόδιους φορείς.

7. Την όσο το δυνατό συντομότερη αποζημίωση των πληγέντων παραγωγών εντός της τρέχουσας καλλιεργητικής περιόδου ώστε να δύναται να συνεχίσουν την άσκηση του επαγγέλματος τους.

Κύριε Υπουργέ, η αμπελοκαλλιέργεια αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομικής και κοινωνικής ζωής του Παγγαίου και ευρύτερα της Π.Ε. Καβάλας. Οι συνέπειες της φετινής καταστροφής δεν περιορίζονται στους παραγωγούς, αλλά επεκτείνονται στις οινοποιητικές επιχειρήσεις, στα συσκευαστήρια, στην εμπορία, στην απασχόληση και συνολικά στην τοπική οικονομία.

Οι παραγωγοί, οι οποίοι επί σειρά ετών επενδύουν στην καλλιέργεια, στην παραγωγή και στην τοπική οικονομία, δεν είναι δυνατόν να αφεθούν μόνοι τους να επωμιστούν το βάρος μιας ζημιάς τέτοιας έκτασης και έντασης.

Η απόφαση των δύο έκτακτων Γενικών Συνελεύσεων του Αγροτικού Συλλόγου Παγγαίου αποτυπώνει με σαφήνεια την αγωνία και την απαίτηση των αμπελοκαλλιεργητών για άμεση και ουσιαστική κρατική παρέμβαση. Ζητούμε, επομένως, την άμεση ανταπόκριση του Υπουργείου, την προσωπική σας παρέμβαση και την έναρξη της απαιτούμενης διαδικασίας, ώστε οι πληγέντες αμπελοκαλλιεργητές να αποζημιωθούν για τις απώλειες που υπέστησαν. Είμαστε στη διάθεση του Υπουργείου, του ΕΛΓΑ και κάθε αρμόδιου φορέα για την προσκόμιση όλων των απαραίτητων στοιχείων και την πλήρη τεκμηρίωση της ζημιάς.

Ξεκίνησε η συγκομιδή των επιτραπέζιων σταφυλιών της ποικιλίας Σουλτανίνας στην Κρήτη, ενώ σε περίπου 15 ημέρες θα ξεκινήσει και στην Κορινθία. Φέτος έχουμε μια οψίμιση της παραγωγής σε σχέση με πέρσι λόγω των καιρικών συνθηκών.

Όπως δήλωσε στον ΑγροΤύπο ο κ. Νικόλαος Γιαννιδάκης, παραγωγός και ιδιοκτήτης της MinoanFruit, εδώ και 10 ημέρες ξεκίνησαν κάποιες μικρές ποσότητες σταφυλιών ποικιλίας Σουτανίνας σε θερμοκήπια και από το Σάββατο (1/8) θα ξεκινήσουν τα υπαίθρια, που είναι οι μεγάλες ποσότητες σταφυλιών και πάνε για εξαγωγή. Η παραγωγή φέτος λόγω των καιρικών συνθηκών έχει μια οψίμιση κατά περίπου μια εβδομάδα σε σχέση με πέρσι για αυτό πήγαν πιο πίσω οι κοπές.

Η ποιότητα πάντως των επιτραπέζιων σταφυλιών είναι πολύ καλή. Από την εικόνα που έχουμε μέχρι σήμερα αναμένουμε μια καλύτερη ζήτηση σε σχέση με πέρσι. Επίσης αναμένεται να έχουμε και μια μικρή αύξηση των τιμών παραγωγού (περίπου στο 1 ευρώ το κιλό). 

Η χρονιά φέτος ποσοτικά και ποιοτικά είναι καλύτερη σε σχέση με την περσινή και δεν έχουμε ζημιές από τα καιρικά φαινόμενα.

Στα πρώιμα επιτραπέζια σταφύλια (Prime, Σουπέριορ και Star Light) ολοκληρώθηκε η συγκομιδή με καλή ζήτηση λόγω της πρωιμότητας. Αν και είχαν ένα καλό ξεκίνημα οι τιμές, που κινήθηκαν από 1,30 έως και 1,70 ευρώ το κιλό, στην συνέχεια όσο αυξάνονταν οι ποσότητες είχαμε και μια αντίστοιχη μείωση των τιμών. Πάντως φέτος η μέση τιμή παραγωγού στα πρώιμα δεν ξεπέρασε το 1,60 ευρώ το κιλό.

Οι τιμές παραγωγού δεν μπορούν σε καμιά περίπτωση να καλύψουν το κόστος καλλιέργειας και τυποποίησης. Τα έξοδα κάθε χρόνο αυξάνονται (εφόδια, εργατικά, πιστοποιήσεις, είδη συσκευασίας κ.α.) αλλά οι τιμές που θα πουληθούν τα σταφύλια δεν μπορούν να καλύψουν αυτή την αύξηση του κόστους.

Στο παρελθόν στο χωράφι είχαμε μόνο την ανάλυση υπολειμματικού ελέγχου σταφύλιων. Τώρα είμαστε υποχρεωμένοι να κάνουμε περισσότερες πιστοποιήσεις (αρδευτικού νερού, εργατών, χαρτοκιβώτια συσκευασίας κ.α.). Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα ένα πρόσθετο κόστος. Όταν αγοράζεις από το χωράφι τα σταφύλια στα 1 ευρώ το κιλό τότε θα πρέπει να το πουλήσεις στην λιανική σε διπλάσια τιμή.

Επίσης στην λιανική δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι έχουμε και τον ΦΠΑ που στα σταφύλια είναι στο 13%. Και μέσα σε όλα αυτά θα πρέπει να βάλουμε και την απώλεια της παραγωγής λόγω των καιρικών συνθηκών. Με όλα αυτά τα προβλήματα η καλλιέργεια σταφυλιών βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή και δεν έχει κάποιο ελπιδοφόρο μέλλον. Τα προβλήματα κάθε χρόνο αυξάνονται και λύσεις δεν υπάρχουν. 

Στην Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων ήσσονος σημασίας (de minimis) περιλαμβάνονται και οι ενισχύσεις σε παραγωγούς της Περιφερειακής Ενότητας Ιωαννίνων που επλήγησαν από λειψυδρία το 2025.

Δικαιούχοι είναι γεωργοί με ποτιστικά αγροτεμάχια σε συγκεκριμένες Δημοτικές και Τοπικές Κοινότητες της Π.Ε. Ιωαννίνων, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής Λαψίστας, οι οποίοι επλήγησαν από φαινόμενα λειψυδρίας κατά το έτος 2025.

Τα ποσά ενίσχυσης καθορίζονται ανά στρέμμα και ανά καλλιέργεια. Ενδεικτικά, προβλέπονται 512 ευρώ/στρέμμα για αμπελώνες οίνου, 1.512 ευρώ/στρέμμα για μήλα και 1.612 ευρώ/στρέμμα για κεράσια.

Σύμφωνα με την ΚΥΑ οι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων (ΜΑΑΕ) ως επαγγελματίες αγρότες δικαιούνται το 100% της προβλεπόμενης ενίσχυσης, ενώ οι υπόλοιποι δικαιούχοι λαμβάνουν το 50%.

Παράλληλα, το συνολικό ποσό ενισχύσεων de minimis που μπορεί να λάβει μία ενιαία επιχείρηση σε περίοδο τριών ετών δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό των 50.000 ευρώ.

Οι ενδιαφερόμενοι παραγωγοί μπορούν να υποβάλουν τις αιτήσεις – υπεύθυνες δηλώσεις τους ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myBusinessSupport της ΑΑΔΕ, με τη χρήση των προσωπικών τους κωδικών TAXISnet.

Η περίοδος υποβολής των αιτήσεων ορίζεται από 6 Αυγούστου 2026 έως και 18 Αυγούστου 2026. Απαραίτητη προϋπόθεση για την ολοκλήρωση της διαδικασίας είναι η ύπαρξη δηλωμένου και επικαιροποιημένου λογαριασμού IBAN στην πλατφόρμα myAADE.

Οι έλεγχοι, οι απαραίτητοι συμψηφισμοί με τυχόν βεβαιωμένες φορολογικές ή ασφαλιστικές οφειλές, καθώς και η καταβολή των ενισχύσεων, προβλέπεται να ολοκληρωθούν έως τις 21 Αυγούστου 2026.

Ο Πανσαμιακός Αγροτικός Σύλλογος εκφράζει την έντονη αγανάκτηση και την κατηγορηματική του αντίθεση στην πρόσφατη κυβερνητική απόφαση για την έκτακτη επιδότηση λιπασμάτων, η οποία αφορά αγορές με παραστατικά, που εκδόθηκαν από 15 Μαρτίου 2026 έως 31 Αυγούστου 2026, την στιγμή που ο κύριος όγκος λιπασμάτων για τις καλλιεργητικές ανάγκες στο νησί μας αγοράζεται Δεκέμβρη – Ιανουάριο.

Όπως τονίζει για ακόμη μία φορά, οι νησιώτες παραγωγοί αντιμετωπίζονται ως αγρότες δεύτερης κατηγορίας, με κριτήρια που αγνοούν πλήρως την πραγματικότητα και τις ανάγκες της σαμιακής υπαίθρου.  

Και προσθέτει: Καταγγέλλουμε τον σκόπιμο αποκλεισμό των αμπελοκαλλιεργητών και ελαιοκαλλιεργητών της Σάμου από τη συγκεκριμένη οικονομική ενίσχυση. Με τα τρέχοντα κριτήρια της κοινής απόφασης του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων και της ΑΑΔΕ, οι βασικοί πυλώνες της αγροτικής οικονομίας του νησιού μας πετιούνται εκτός πλατφόρμας, την ίδια ώρα που το κόστος παραγωγής, τα καύσιμα και οι τιμές των λιπασμάτων έχουν εκτιναχθεί στα ύψη.

Είναι απαράδεκτο να μιλάει η κυβέρνηση για «στήριξη του πρωτογενούς τομέα» και την ίδια στιγμή:

• Να αποκλείονται οι παραδοσιακές καλλιέργειες του νησιού μας (ελιά, αμπέλι), που κρατούν ζωντανή την οικονομία και την ύπαιθρο της Σάμου.
• Να τίθεται ως εναρκτήρια ημερομηνία για τα τιμολόγια η 15η Μαρτίου 2026, αγνοώντας επιδεικτικά ότι η βασική περίοδος λίπανσης για τις δικές μας καλλιέργειες ξεκινά πολύ νωρίτερα, από τις αρχές του έτους.

Απαιτούμε από το Υπουργείο και την κυβέρνηση να διορθώσουν αμέσως αυτή τη μεγάλη αδικία. Δεν ζητάμε ελεημοσύνη, ζητάμε το δίκιο μας για να μπορέσουμε να συνεχίσουμε να καλλιεργούμε τη γη μας.

Ο περονόσπορος αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ασθένειες της αμπέλου, ωστόσο η εικόνα που καταγράφεται φέτος σε περιοχές της Περιφερειακής Ενότητας Καβάλας ξεπερνά τα συνηθισμένα δεδομένα. Οι συνεχείς βροχοπτώσεις, η παρατεταμένη διαβροχή της βλάστησης και οι ευνοϊκές για την ανάπτυξη του παθογόνου θερμοκρασίες οδήγησαν σε εκτεταμένες προσβολές, προκαλώντας πολύ σοβαρές απώλειες στην παραγωγή.

Με στόχο να καταγράψουμε τη φετινή εικόνα της αμπελοκαλλιέργειας στην Καβάλα και να αποτυπώσουμε τις πραγματικές διαστάσεις της έξαρσης του περονοσπόρου, μιλήσαμε με τον κ. Γρηγόρη Τιμοσίδη, γεωπόνο από την Καβάλα και Γραμματέα του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. Ανατολικής Μακεδονίας.

Οι περιοχές που επλήγησαν περισσότερο – Ζημιές που σε πολλές περιπτώσεις φτάνουν το 100%

Σύμφωνα με τον κ. Τιμοσίδη, τη φετινή χρονιά παρατηρείται έξαρση του περονοσπόρου σε όλες τις αμπελουργικές περιοχές της Καβάλας, με την έκταση και τα ποσοστά των ζημιών να διαφοροποιούνται ανάλογα με την περιοχή.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα καταγράφεται στη Δημοτική Ενότητα Ελευθερών, στην οποία περιλαμβάνονται περιοχές όπως οι Ελευθερές, το Ελαιοχώρι, η Νέα Πέραμος, το Μυρτόφυτο και η Φωλιά. Σε μεγάλο μέρος του κάμπου η εικόνα είναι ιδιαίτερα επιβαρυμένη, με εκτεταμένες καταστροφές στους αμπελώνες. «Σε μεγάλη έκταση του κάμπου η ζημιά ανέρχεται σχεδόν στο 100%. Έχουμε ολοσχερή καταστροφή των αμπελιών», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Σημαντικές προσβολές έχουν καταγραφεί επίσης στη Δημοτική Ενότητα Πιερέων, στη Δημοτική Ενότητα Ορφανού, καθώς και σε περιοχές του Δήμου Νέστου όπου καλλιεργούνται σταφύλια, με τις μέχρι σήμερα εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για ζημιές της τάξης του 60%-80%.

Η έκταση του προβλήματος, όπως τόνισε, δεν περιορίζεται σε μεμονωμένα αγροτεμάχια. Υπάρχουν ολόκληρες αμπελουργικές ζώνες έκτασης περίπου 500 στρεμμάτων, στις οποίες δεν εντοπίζεται υγιής αμπελώνας και δραστηριοποιούνται 50, 60 ή ακόμη και 70 διαφορετικοί παραγωγοί. Το στοιχείο αυτό, κατά τον ίδιο, καταδεικνύει ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένο πρόβλημα λανθασμένης διαχείρισης, αλλά για επιδημιολογική έξαρση που έπληξε συνολικά την περιοχή.

Ο κ. Τιμοσίδης διευκρίνισε ότι η καλλιεργητική περίοδος δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί και, κατά συνέπεια, δεν έχει διαμορφωθεί η τελική εικόνα των ζημιών. Παράλληλα, το μολυσματικό φορτίο εξακολουθεί να παραμένει υψηλό, με αποτέλεσμα να μην αποκλείεται νέα έξαρση, εφόσον επικρατήσουν εκ νέου ευνοϊκές συνθήκες.

Όπως ανέφερε, την προηγουμένη της συνομιλίας είχε σημειωθεί νέα βροχόπτωση σε ορισμένες περιοχές, ενώ την ημέρα της συνέντευξης η θερμοκρασία έφτανε τους 30°C. «Τα σπόρια του μύκητα βρίσκονται ακόμη στον αέρα και με οποιαδήποτε νέα βροχή, σε συνδυασμό με τις θερμοκρασίες που επικρατούν, είναι πολύ πιθανό να υπάρξει νέα έξαρση», επισήμανε.

Οι συνεχείς βροχοπτώσεις δημιούργησαν ιδανικές συνθήκες για τον περονόσπορο

Όπως εξήγησε ο κ. Τιμοσίδης, η φετινή εικόνα δεν μπορεί να αποδοθεί σε ελλιπή φυτοπροστασία, αλλά στις εξαιρετικά ευνοϊκές για την ανάπτυξη του περονοσπόρου κλιματολογικές συνθήκες που επικράτησαν κατά τους μήνες Μάιο και Ιούνιο. Οι επαναλαμβανόμενες βροχοπτώσεις διατήρησαν υψηλή την υγρασία στους αμπελώνες και, ταυτόχρονα, δυσχέραναν σημαντικά την πρόσβαση των παραγωγών στα αγροτεμάχια. Παρότι οι αμπελουργοί προσπαθούσαν σχεδόν καθημερινά να διατηρήσουν τα αμπέλια τους υγιή και να πραγματοποιήσουν τους απαραίτητους ψεκασμούς, σε πολλές περιπτώσεις η είσοδος στα χωράφια ήταν πρακτικά αδύνατη λόγω των νερών.

Σύμφωνα με τα μετεωρολογικά δεδομένα που επικαλέστηκε, μόνο τον Μάιο σημειώθηκαν βροχοπτώσεις για περίπου 17-18 ημέρες, δηλαδή σχεδόν μέρα παρά μέρα, ενώ αντίστοιχη εικόνα επικράτησε και κατά τον Ιούνιο. Την ίδια περίοδο, οι θερμοκρασίες παρέμειναν κοντά στο εύρος που ευνοεί την ανάπτυξη του παθογόνου, χωρίς να είναι ούτε τόσο υψηλές ούτε τόσο χαμηλές ώστε να περιορίσουν την εξέλιξή του.

Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε και το φαινολογικό στάδιο της καλλιέργειας. Η έξαρση συνέπεσε με περίοδο έντονης βλάστησης, όταν οι ιστοί των φύλλων ήταν ακόμη τρυφεροί και η επιδερμίδα τους δεν είχε αποκτήσει ακόμη τη σκληρότητα που θα δυσχέραινε την είσοδο του παθογόνου. «Ήταν συνδυασμός του φαινολογικού σταδίου των αμπελιών και των κλιματολογικών συνθηκών. Εγώ, σε 30 χρόνια, δεν έχω ξαναδεί τόσο μεγάλες ζημιές και τόσο έντονη έξαρση», τόνισε.

Χαρακτηριστική ήταν, σύμφωνα με τον ίδιο, η ταχύτητα με την οποία εξελισσόταν η ασθένεια. «Ο παραγωγός πήγαινε το απόγευμα, ψέκαζε και έβλεπε ένα υγιές αμπέλι και την επόμενη ημέρα το απόγευμα η προσβολή είχε ήδη φτάσει στα τσαμπιά», ανέφερε. Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε και η παρατεταμένη παραμονή της υγρασίας πάνω στη βλάστηση. «Υπήρχαν περιπτώσεις που στις 11 το πρωί τα φύλλα διατηρούσαν ακόμη υγρασία. Ο συνδυασμός μικροσταγονιδίων και κατάλληλων θερμοκρασιών είναι ό,τι καλύτερο για την έξαρση του περονοσπόρου», σημείωσε.

Ακόμη και ποικιλίες που θεωρούνται σχετικά πιο ανθεκτικές προσβλήθηκαν, καθώς οι κλιματολογικές συνθήκες και το ευαίσθητο στάδιο της βλάστησης δημιούργησαν ιδιαίτερα αυξημένη πίεση προσβολής.

Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στη φετινή παραγωγή

Οι συνέπειες της φετινής έξαρσης δεν αφορούν μόνο την ποσότητα και την εμπορευσιμότητα της τρέχουσας παραγωγής, αλλά ενδέχεται να επηρεάσουν και την επόμενη καλλιεργητική περίοδο. Όπως εξήγησε ο κ. Τιμοσίδης, ο περονόσπορος έχει εμφανιστεί και στις κληματίδες, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει τους οφθαλμούς που θα βλαστήσουν και θα καρποφορήσουν την επόμενη χρονιά.

Παράλληλα, ακόμη και στα αγροτεμάχια όπου η καταστροφή δεν είναι ολοκληρωτική, απαιτείται σημαντική πρόσθετη εργασία για τον καθαρισμό των τσαμπιών, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο το ήδη επιβαρυμένο κόστος παραγωγής. «Ακόμη και στα αμπέλια με ζημιές της τάξης του 80%, η εργασία που πρέπει να γίνει στη συνέχεια για να καθαριστούν τα τσαμπιά επιβαρύνει τόσο πολύ το κόστος, που ουσιαστικά είναι σαν να μην υπάρχει παραγωγή», ανέφερε.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, παραγωγοί προχωρούν ή εξετάζουν ακόμη και την κοπή των αμπελιών πολύ χαμηλά, καθώς θεωρούν ότι δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίσουν την κατάσταση. Σύμφωνα με τον ίδιο, η απομάκρυνση της έντονα προσβεβλημένης βλάστησης γίνεται σε κάποιες περιπτώσεις και με την πρόθεση να περιοριστεί η επιβάρυνση των γειτονικών αμπελώνων, ενώ παράλληλα τίθεται ζήτημα αλλαγής ποικιλίας ή ακόμη και εγκατάλειψης αγροτεμαχίων που έχουν υποστεί πολύ μεγάλες ζημιές.

Η οικονομική διάσταση του προβλήματος είναι ιδιαίτερα σοβαρή, καθώς σε περιοχές όπως το Ελαιοχώρι η αμπελοκαλλιέργεια αποτελεί κύρια καλλιέργεια και βασική πηγή εισοδήματος. Ιδιαίτερα περιορισμένη αναμένεται, σύμφωνα με την εκτίμηση του κ. Τιμοσίδη, να είναι και η τελική εμπορεύσιμη παραγωγή. «Δεν νομίζω ότι η εμπορεύσιμη παραγωγή θα ξεπεράσει συνολικά το 25% στον νομό», σημείωσε, διευκρινίζοντας ότι το μεγαλύτερο μέρος της αναμένεται να προέρχεται από τις παραθαλάσσιες ζώνες, όπου το αεράκι συνέβαλε στο ταχύτερο στέγνωμα των φύλλων, με αποτέλεσμα οι προσβολές να είναι σημαντικά περιορισμένες.

Αυτοψίες, συσκέψεις και αίτημα για κατ’ εξαίρεση αποζημιώσεις

Το βασικό θεσμικό ζήτημα, σύμφωνα με τον κ. Τιμοσίδη, είναι ότι οι συγκεκριμένες ζημιές θεωρούνται εκτός του ισχύοντος κανονισμού του ΕΛΓΑ, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσω της συνήθους διαδικασίας αποζημίωσης. Για τον λόγο αυτό, οι παραγωγοί ζητούν από την πολιτεία να υπάρξει κατ’ εξαίρεση αναγγελία της ζημιάς και να εξεταστεί ειδική διαδικασία αποζημίωσής τους.

Μετά τις κινητοποιήσεις των αμπελουργών έχει ξεκινήσει σειρά ενεργειών σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας. Μέχρι τον χρόνο της συνομιλίας είχαν πραγματοποιηθεί, σύμφωνα με τον κ. Τιμοσίδη, τρεις συσκέψεις στο γραφείο του Αντιπεριφερειάρχη, με τη συμμετοχή του ΓΕΩΤ.Ε.Ε., εκπροσώπων αγροτικών συλλόγων, της Διεύθυνσης Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής και άλλων υπηρεσιακών παραγόντων.

Παράλληλα, συγκροτήθηκαν κλιμάκια της ΔΑΟΚ, τα οποία πραγματοποίησαν επιτόπιες επισκέψεις και διαπίστωσαν το μέγεθος του προβλήματος στους αμπελώνες. Το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. έχει επίσης συντάξει σχετική έκθεση για την επιδημιολογική έξαρση του περονοσπόρου, ενώ έχουν αποσταλεί επιστολές προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με αίτημα να αναζητηθεί τρόπος κατ’ εξαίρεση στήριξης και αποζημίωσης των πληγέντων παραγωγών.

Όπως υπογράμμισε ο κ. Τιμοσίδης, πρόκειται για επαγγελματίες αμπελουργούς με μακρά εμπειρία, οι οποίοι γνωρίζουν πολύ καλά την καλλιέργεια, πραγματοποιούν συστηματικά τους απαραίτητους ψεκασμούς και εφαρμόζουν ολοκληρωμένη διαχείριση. Πολλοί από αυτούς καλλιεργούν αμπέλια στην περιοχή εδώ και δεκαετίες, ακόμη και επί 50 χρόνια, ενώ δίπλα τους δραστηριοποιούνται γεωπόνοι με βαθιά γνώση της καλλιέργειας. «Δεν πρόκειται για αμέλεια των παραγωγών. Μιλάμε για επαγγελματίες αμπελουργούς, οι οποίοι είναι συνεπείς και τακτικοί στους ψεκασμούς τους. Οι φετινές συνθήκες ήταν τέτοιες που ήταν αδύνατο να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα», επισήμανε.

Κλείνοντας, ο κ. Τιμοσίδης ανέφερε ότι, βάσει της ενημέρωσης που είχε μέχρι τότε, είχαν υπάρξει ορισμένες σποραδικές αναφορές για συμπτώματα στον Τύρναβο. Ωστόσο, δεν είχε περιέλθει σε γνώση του αντίστοιχη εικόνα τόσο μεγάλης έκτασης σε άλλες αμπελουργικές περιοχές, όπως η Χαλκιδική, η Κρήτη και η Κόρινθος.

Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την ταυτόχρονη προσβολή εκτεταμένων ζωνών και πολλών διαφορετικών εκμεταλλεύσεων στην Καβάλα, ενισχύει, σύμφωνα με τον ίδιο, την εκτίμηση ότι η φετινή εικόνα συνδέεται άμεσα με τις ιδιαίτερες τοπικές κλιματολογικές συνθήκες που επικράτησαν κατά τους μήνες Μάιο και Ιούνιο.

Ξεκίνησε δυναμικά η συγκομιδή για τις πρώιμες ποικιλίες επιτραπέζιων σταφυλιών στην Κρήτη, ενώ αυτές τις ημέρες βγήκαν στην αγορά και τα πρώτα σταφύλια από την Κορινθία.

Στην Κρήτη η παραγωγή πρώιμων σταφυλιών φέτος είναι καλή. τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά, το ίδιο και η ζήτηση, ενώ οι τιμές παραγωγού είχαν ένα καλό ξεκίνημα.

Όπως δήλωσε στον ΑγροΤύπο ο κ. Νικόλαος Γιαννιδάκης, παραγωγός και ιδιοκτήτης της MinoanFruit, από τις αρχές Ιουλίου ξεκίνησε η συγκομιδή των πρώιμων επιτραπέζιων σταφυλιών στην Κρήτη. Φέτος είμαστε πιο όψιμη χρονιά σε σχέση με την περσινή κατά περίπου μια εβδομάδα λόγω των καιρικών συνθηκών που επικράτησαν τον Μάρτιο και Απρίλιο.

Η χρονιά φέτος ποσοτικά και ποιοτικά είναι καλύτερη σε σχέση με την περσινή και δεν έχουμε ζημιές από τα καιρικά φαινόμενα. Έτσι από τις 2 Ιουλίου να ξεκινήσει η συγκομιδή για τα σταφύλια της πρώιμης ποικιλίας Prime και αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί μέσα σε ένα 15ήμερο. Η συγκεκριμένη ποικιλία έχει πρωιμότητα αλλά το αρνητικό της είναι ότι δεν έχει ομοιομορφία στις ρόγες. Αλλά έχει όμως πολύ καλό χρώμα και γεύση. Ακολουθεί η συγκομιδή της ποικιλίας Σουπέριορ, που έχει σταφύλια πολύ καλής ποιότητας και την ζητάνε οι καταναλωτές αλλά δεν είναι τόσο παραγωγική.

Η ποικιλία Ralli, που συγκομίζεται το ίδιο διάστημα με την Σουπέριορ, έχει πια πολύ μειωμένες ποσότητες γιατί δεν είναι παραγωγική και έχει εγκαταλειφθεί. Πολύ λίγες ποσότητες έχουμε και για την ποικιλία Black Magic (μαύρη με κουκούτσι) στην Κρήτη. Η συγκομιδή για όλες αυτές τις πρώιμες ποικιλίες επιτραπέζιων σταφυλιών, που πηγαίνουν κυρίως στην εγχώρια αγορά, προβλέπεται να συνεχιστεί μέχρι τις αρχές του Αυγούστου.

Μετά τις αρχές Αυγούστου αναμένεται να ξεκινήσει η συγκομιδή της Σουλτανίνας, που είναι οι μεγάλες ποσότητες σταφυλιών και πάνε για εξαγωγή. Όσον αφορά τις τιμές παραγωγού φέτος στα πρώιμα επιτραπέζια σταφύλια είχαν ένα καλό ξεκίνημα και κινήθηκαν από 1,30 έως και 1,70 ευρώ το κιλό. Στην συνέχεια όμως και όσο αυξάνονταν οι ποσότητες είχαμε και αντίστοιχη μείωση των τιμών.

Από την πλευρά του ο κ. Θάνος Δριτσόπουλος, γεωπόνος από τον συνεταιρισμό 7 Grapes (Αγροτικός Συνεταιρισμός Πήγασος Αγροδιατροφή), που εδρεύει στο Κιάτο, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι ξεκίνησαν οι κοπές των πρώιμων επιτραπέζιων ποικιλιών σταφυλιών με μικρές ποσότητες. Φέτος έχουμε μια οψίμιση της παραγωγής λόγω των καιρικών συνθηκών αλλά και ζημιές από τα καιρικά φαινόμενα (παγετό κ.α.). Οι τιμές παραγωγού ακόμη δεν έχουν διαμορφωθεί από την αγορά. Μέσα στο επόμενο 10ήμερο αναμένεται να ξεκινήσουν οι κοπές των μεγάλων ποσοτήτων και τότε θα δούμε την εξέλιξη των τιμών. Όσον αφορά την ποικιλία Σουλτανίνα αναμένεται να ξεκινήσει η συγκομιδή της στην περιοχή σε περίπου ένα μήνα.  

Το Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΓΕΩΤΕΕ) αναφέρεται στις εκτεταμένες ζημιές που καταγράφονται σε αμπελοκαλλιέργειες του δήμου Παγγαίου και του δήμου Αμφίπολης από προσβολές περονοσπόρου κατά την καλλιεργητική περίοδο 2026.

Οι περιοχές στις οποίες καταγράφεται το πρόβλημα εντάσσονται στον χώρο ευθύνης του Παραρτήματος Ανατολικής Μακεδονίας κι αφορούν σημαντικό τμήμα της αμπελουργικής ζώνης του δήμου Παγγαίου, με ιδιαίτερη ένταση στις Δημοτικές Ενότητες Ορφανού, Πιερέων και Ελευθερών, καθώς και του δήμου Αμφίπολης με ιδιαίτερη ένταση στις Δημοτικές Ενότητες Παλαιοκώμης και Ροδολίβους.

Από τα διαθέσιμα μετεωρολογικά και γεωπονικά δεδομένα προκύπτει ότι κατά το κρίσιμο δίμηνο Μαΐου –Ιουνίου 2026 επικράτησε συνδυασμός επαναλαμβανόμενων βροχοπτώσεων, υψηλής σχετικής υγρασίας και περιορισμένων ξηρών διαστημάτων. Οι συνθήκες αυτές συνέπεσαν με ιδιαίτερα ευαίσθητα φαινολογικά στάδια της αμπέλου, όπως η άνθηση, η γονιμοποίηση, η καρπόδεση και η πρώιμη ανάπτυξη των ραγών.

Ο συνδυασμός αυτός δημιούργησε ιδιαίτερα ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη και εξάπλωση του περονοσπόρου της αμπέλου, με αλλεπάλληλους κύκλους μόλυνσης και αναμόλυνσης. Παράλληλα, οι ίδιες καιρικές συνθήκες περιόρισαν ουσιαστικά τα διαθέσιμα χρονικά παράθυρα για την έγκαιρη κι αποτελεσματική εφαρμογή φυτοπροστατευτικών επεμβάσεων, ιδίως σε αγροτεμάχια όπου η πρόσβαση με γεωργικά μηχανήματα δυσχεράνθηκε λόγω βρεγμένου εδάφους και επαναλαμβανόμενων βροχοπτώσεων.

Κατά την επιστημονική μας εκτίμηση, η φετινή κατάσταση δεν μπορεί να αξιολογηθεί ως μια συνήθης ή μεμονωμένη φυτοπαθολογική προσβολή. Η έκταση του προβλήματος, η χρονική σύμπτωση με κρίσιμα στάδια της καλλιέργειας, η ένταση της πίεσης του παθογόνου και η αντικειμενικά περιορισμένη δυνατότητα διατήρησης αποτελεσματικής φυτοπροστατευτικής κάλυψης συγκροτούν μια εξαιρετική περίπτωση, η οποία χρήζει ειδικής αξιολόγησης από τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Επιπλέον, η ύπαρξη εκτεταμένων προσβεβλημένων αμπελώνων σε μεγάλο τμήμα της περιοχής δημιουργεί πρόσθετο φυτοϋγειονομικό κίνδυνο για την ευρύτερη αμπελουργική ζώνη. Οι προσβεβλημένοι αμπελώνες μπορούν, υπό συνθήκες υψηλής υγρασίας, να λειτουργήσουν ως πηγές μολυσματικού φορτίου και δευτερογενών μολύνσεων, αυξάνοντας την πίεση του παθογόνου και για γειτονικές ή μη εμφανώς προσβεβλημένες εκμεταλλεύσεις.

Για τους λόγους αυτούς, το Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. θεωρεί επιστημονικά και διοικητικά εύλογη την άμεση κινητοποίηση των αρμόδιων υπηρεσιών για:

1. την επιτόπια καταγραφή και τεχνική αξιολόγηση των ζημιών στις αμπελοκαλλιέργειες του δήμου Παγγαίου και Αμφίπολης

2. τη συσχέτιση των ζημιών με τα μετεωρολογικά δεδομένα της περιόδου Μαΐου – Ιουνίου 2026,

3. την αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο οι καιρικές συνθήκες περιόρισαν αντικειμενικά την αποτελεσματικότητα των συνήθων φυτοπροστατευτικών μέτρων,

4. την εξέταση της δυνατότητας κατ’ εξαίρεση οικονομικής στήριξης των πληγέντων παραγωγών, μέσω του κατάλληλου εθνικού ή ενωσιακού πλαισίου.

Το παρόν έγγραφο δεν υποκαθιστά τις αρμόδιες ελεγκτικές και εκτιμητικές υπηρεσίες. Αναδεικνύει, όμως, τη γεωτεχνική διάσταση του προβλήματος και την ανάγκη ουσιαστικής, τεκμηριωμένης και άμεσης αξιολόγησης της κατάστασης.

Η αμπελοκαλλιέργεια αποτελεί σημαντικό παραγωγικό κλάδο για τον Δήμο Παγγαίου και Αμφίπολης κι ευρύτερα για την Περιφερειακή Ενότητα Καβάλας και Σερρών. Η φετινή ζημιά έχει επιπτώσεις που υπερβαίνουν το επίπεδο της μεμονωμένης εκμετάλλευσης κι επηρεάζουν την τοπική αγροτική οικονομία, την απασχόληση, τη μεταποίηση, την εμπορία και τη βιωσιμότητα των αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων.

Κατόπιν των ανωτέρω, ζητούμε από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, τον ΕΛ.Γ.Α. και κάθε αρμόδιο φορέα να εξετάσουν με ιδιαίτερη προσοχή την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στις αμπελοκαλλιέργειες του δήμου Παγγαίου και Αμφίπολης και να προχωρήσουν στις απαραίτητες ενέργειες για την τεχνική τεκμηρίωση, αξιολόγηση και στήριξη των πληγέντων παραγωγών.

Aπό την 7η Ιουλίου έως και την 28η Ιουλίου 2026 μπορούν να υποβάλλουν αίτηση για ένταξη στην παρέμβαση Π2-58.1 «Αναδιάρθρωση και μετατροπή αμπελώνων», για την καλλιεργητική περίοδο 2026-2027.

Όπως αναφέρει το σχετικό ΦΕΚ, η παρέμβαση εφαρμόζεται μόνο σε εκτάσεις οι οποίες πληρούν τις παρακάτω προϋποθέσεις:

α) Είναι φυτεμένες με οινοποιήσιμες ποικιλίες αμπέλου, ταξινομημένες σύμφωνα με την υπ’ αρ. 110068/ 30-4-2025 (Β’ 2265) απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, όπως ισχύει κάθε φορά,

β) είναι καταχωρισμένες στο Αμπελουργικό Μητρώο,

γ) έχουν υποβληθεί από τους παραγωγούς δηλώσεις συγκομιδής για αυτές τις εκτάσεις, όπου απαιτείται, σύμφωνα με το άρθρο 24 του εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 2018/274, κατά τις δύο τελευταίες περιόδους υποβολής,

δ) επιβεβαιώνεται η καλή υφιστάμενη καλλιεργητική κατάσταση του αμπελώνα και η ορθή συντήρησή του, λαμβάνοντας υπόψη τα ευρήματα του προενταξιακού ελέγχου του άρθρου 12, σε συνδυασμό με τις υποβληθείσες δηλώσεις συγκομιδής, σύμφωνα με την υπ’ αρ. 2454/235853/20.09.2019 (Β’ 3645), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει,

ε) εφόσον τα αμπελοτεμάχια προς ένταξης στην παρέμβαση έχουν αποτελέσει αντικείμενο επιτόπιου ελέγχου από άλλη υπηρεσία, ιδίως από τη Γενική Διεύθυνση Ελέγχων, Ενισχύσεων και Πληρωμών (ΓΔΕΛΕΠ) της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), ή την αρμόδια ΔΑΟΚ, ως και δύο (2) έτη πριν την υποβολή αίτησης ένταξης στην Παρέμβαση, λαμβάνονται υπόψη τα αποτελέσματά του, με την προϋπόθεση ότι έχει τηρηθεί η διαδικασία διενέργειας επιτόπιων ελέγχων του άρθρου 12 της παρούσας,

στ) έχει υποβληθεί γι’ αυτές ΕΑΕ κατά την πιο πρόσφατη διαδικασία υποβολής ΕΑΕ,

ζ) επιβεβαιώνεται η ταυτοποίηση των στοιχείων της αμπελουργικής εκμετάλλευσης του αιτούντα παραγωγού για την Παρέμβαση, μεταξύ του Αμπελουργικού Μητρώου και της ΕΑΕ,

η) η ελάχιστη φυτεμένη έκταση αμπελοτεμαχίου είναι μισό (0,5) στρέμμα,

θ) όταν πρόκειται για αναφύτευση της ίδιας ποικιλίας στο ίδιο αμπελοτεμάχιο υλοποιείται αλλαγή αποστάσεων φύτευσης ή/και μεταβολή στον αριθμό των πρέμνων με ελάχιστη ποσοστιαία μεταβολή 20% στις αποστάσεις ή στον αριθμό των πρέμνων, πριν και μετά την αναδιάρθρωση, εκτός άλλης μεταβολής συστήματος διαχείρισης,

ι) για λόγους προστασίας και διαφύλαξης της αμπελουργικής φυσιογνωμίας της οριοθετημένης ζώνης παραγωγής «ΠΟΠ Μαυροδάφνη Πατρών», «ΠΟΠ Μοσχάτος Πατρών» και «ΠΟΠ Μοσχάτος Ρίου Πατρών»:

ια) Στην Π.Ε. Αχαΐας εκτάσεις φυτεμένες με τις ποικιλίες «Κορινθιακή» και «Μαυροδάφνη», που συμμετέχουν στον οίνο «ΠΟΠ Μαυροδάφνη Πατρών», καθώς και εκτάσεις φυτεμένες με την ποικιλία «Μοσχάτο Άσπρο», που συμμετέχει στους οίνους «ΠΟΠ Μοσχάτος Πατρών» και «Μοσχάτος Ρίου Πατρών», δεν μπορούν να συμμετέχουν στην Παρέμβαση για τις δράσεις «εκρίζωση-αναφύτευση/μετεγκατάσταση» ή «επανεμβολιασμός» με άλλη ποικιλία. Μπορούν να συμμετέχουν στη δράση «εκρίζωση-αναφύτευση/μετεγκατάσταση» με την ίδια ποικιλία με αναφύτευση/μετεγκατάσταση εκτάσεων όταν προέρχονται από εκριζώσεις εκτάσεων μόνο με ποικιλίες «Κορινθιακή» ή/και «Μαυροδάφνη» καθώς και με την ποικιλία «Μοσχάτο Άσπρο», και όταν πρόκειται να φυτευτούν μόνο με τις ίδιες ποικιλίες «Κορινθιακή» ή/και «Μαυροδάφνη» καθώς και «Μοσχάτο Άσπρο»,

ιβ) στην Π.Ε. Κιλκίς εκτάσεις φυτεμένες με την ποικιλία «Τσάπουρνο» και στις Π.Ε. Χανίων, Ρεθύμνου, Ηρακλείου και Λασιθίου εκτάσεις φυτεμένες με την ποικιλία «Κοτσιφολιάτικο» συμμετέχουν μόνο στις δράσεις «εκρίζωση-αναφύτευση/μετεγκατάσταση» με άλλη ποικιλία και «επανεμβολιασμός».

Ύψος οικονομικής ενίσχυσης

ΠΙΝΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΕΚΤΌΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ
α. Εκρίζωση - αναφύτευση/μετεγκατάσταση - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 2.100 €/στρ - Λοιπές περιοχές 1.650 €/στρ και περιλαμβάνει:
i. εκρίζωση - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 300 - Λοιπές περιοχές 150
ii. προετοιμασία εδάφους - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 450 - Λοιπές περιοχές 200
iii αναφύτευση/μετεγκατάσταση - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 600 - Λοιπές περιοχές 600
απώλεια εισοδήματος - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 750 - Λοιπές περιοχές 700
β. Φύτευση αμπελώνων - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 1.050 - Λοιπές περιοχές 800
i. προετοιμασία εδάφους - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 450 - Λοιπές περιοχές 200
ii. φύτευση - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 600 - Λοιπές περιοχές 600
γ. Επανεμβολιασμός - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 930 - Λοιπές περιοχές 880
i. εμβολιασμός - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 180 - Λοιπές περιοχές 180
απώλεια εισοδήματος - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 750 - Λοιπές περιοχές 700
δ. Βελτίωση τεχνικών διαχείρισης - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 400 - Λοιπές περιοχές 400

ΠΙΝΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ
α. Εκρίζωση - αναφύτευση/μετεγκατάσταση - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 1.650 €/στρ - Λοιπές περιοχές 1.320 €/στρ και περιλαμβάνει:
i. εκρίζωση - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 200 - Λοιπές περιοχές 150
ii. προετοιμασία εδάφους - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 350 - Λοιπές περιοχές 120
iii αναφύτευση/μετεγκατάσταση - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 350 - Λοιπές περιοχές 350
απώλεια εισοδήματος - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 750 - Λοιπές περιοχές 700
β. Φύτευση αμπελώνων - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 700 - Λοιπές περιοχές 470
i. προετοιμασία εδάφους - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 350 - Λοιπές περιοχές 120
ii. φύτευση - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 350 - Λοιπές περιοχές 350
γ. Επανεμβολιασμός - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 885 - Λοιπές περιοχές 810
i. εμβολιασμός - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 135 - Λοιπές περιοχές 110
απώλεια εισοδήματος - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 750 - Λοιπές περιοχές 700
δ. Βελτίωση τεχνικών διαχείρισης - Ορεινές, Μειονεκτικές και Νησιωτικές περιοχές 260 - Λοιπές περιοχές 250

Η οικονομική αποζημίωση των παραγωγών για την απώλεια εισοδήματος λόγω εφαρμογής των μέτρων «εκρίζωση - αναφύτευση/μετεγκατάση» και «επανεμβολιασμός» προστίθεται στο συνολικό κόστος των προαναφερθέντων μέτρων.

Περιγραφή της Παρέμβασης

1. Στόχος της Παρέμβασης είναι η αύξηση της ανταγωνιστικότητας των αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων μέσω της ποιοτικής αναβάθμισης του αμπελουργικού δυναμικού, της εγκατάστασης ποικιλιών αμπέλου με αυξημένο εμπορικό ενδιαφέρον, της εισαγωγής σύγχρονων καλλιεργητικών τεχνικών και της διαφύλαξης και προστασίας του περιβάλλοντος.
Αναλυτικότερα η παρέμβαση εξυπηρετεί τους παρακάτω στρατηγικούς στόχους:
α) Αύξηση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών οίνων, εξασφαλίζοντας καλύτερο προσανατολισμό των παραγόμενων προϊόντων μέσω της ποιοτικής βελτίωσής τους,
β) προσαρμογή των αμπελώνων στις μεταβολές που επιφέρει η κλιματική αλλαγή,
γ) συμμετοχή και παραμονή νεότερου ηλικιακά ανθρώπινου δυναμικού στον αμπελοοινικό τομέα,
δ) στήριξη των κοινωνικά και περιβαλλοντικά ευαίσθητων περιοχών, όπως οι νησιωτικές περιοχές (νησιά και μικρά νησιά του Αιγαίου, με εξαίρεση την Κρήτη και την Εύβοια και νησιά του Ιονίου), δίνοντας έμφαση στη διατήρηση του περιβάλλοντος και στην αισθητική αξία του αγροτικού τοπίου,
ε) στήριξη μικρών και μεσαίων εκμεταλλεύσεων, ώστε αυτές να διατηρηθούν ή να καταστούν οικονομικά βιώσιμες.
2. Η περίοδος εφαρμογής της Παρέμβασης είναι η αμπελοοινική περίοδος 2026-2027.
3. Η Παρέμβαση ενισχύει μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες δράσεις:
α) Την ποικιλιακή μετατροπή των αμπελώνων, συμπεριλαμβανομένου και του επανεμβολιασμού,
β) τη μετεγκατάσταση των αμπελώνων, 
γ) τις βελτιώσεις των τεχνικών διαχείρισης των αμπελώνων που συνδέονται με το στόχο της Παρέμβασης.
Οι δράσεις αναλύονται σε συγκεκριμένα μέτρα τα οποία θα πρέπει να επιφέρουν σημαντικές τροποποιήσεις διαρθρωτικού χαρακτήρα στον αμπελώνα.
Οι δράσεις της παρ. 3 περιλαμβάνουν τα εξής μέτρα:
α) Εκρίζωση-αναφύτευση/μετεγκατάσταση, η οποία επιμερίζεται σε:
αα) Εκρίζωση,
ββ) προετοιμασία εδάφους,
γγ) αναφύτευση-μετεγκατάσταση.
β) Φύτευση αμπελώνων, η οποία περιλαμβάνει:
αα) Προετοιμασία εδάφους,
ββ) φύτευση, βάσει άδειας αναφύτευσης σύμφωνα με το άρθρο 66 του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013.
γ) Επανεμβολιασμό (για την ποικιλιακή μετατροπή των αμπελώνων).
δ) Βελτίωση ορισμένων τεχνικών διαχείρισης των αμπελουργικών εκτάσεων, που αναλύονται σε:
αα) Υποστύλωση,
ββ) κατασκευή αναβαθμίδων

Διαβάστε το ΦΕΚ

Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκονται οι αμπελουργοί, στις περισσότερες αμπελουργικές περιοχές της χώρας, καθώς ο περονόσπορος εξαπλώνεται με ταχύτητα στους αμπελώνες, απειλώντας την φετινή παραγωγή.

Οι συνεχείς βροχοπτώσεις των τελευταίων μηνών, η υψηλή υγρασία και οι ευνοϊκές καιρικές συνθήκες για την ανάπτυξη της ασθένειας, έχουν δημιουργήσει ένα ασφυκτικό σκηνικό για τους παραγωγούς, οι οποίοι βλέπουν τον κόπο μιας ολόκληρης χρονιάς να κινδυνεύει.

Ο βουλευτής Π.Ε. Καβάλας και Θάσου Γιάννης Πασχαλίδης, έχοντας ενημερωθεί σχετικώς και με γνώμονα τη στήριξη των αμπελουργών του Δήμου Παγγαίου, υπέβαλε σήμερα Τετάρτη (24/6), ερώτηση προς τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ.Μαργαρίτη Σχοινά με θέμα: «Μέτρα στήριξης των παραγωγών λόγω έξαρσης περονόσπορου στην αμπελουργική ζώνη του Δήμου Παγγαίου της Π.Ε. Καβάλας».

Ειδικότερα, με την υπ’ αριθμ 6461/24-6-2026 Κοινοβουλευτική Ερώτηση του, ο Βουλευτής αναφέρθηκε στις εκτεταμένες ζημιές που έχει δημιουργήσει στην παραγωγή της αμπελοκαλλιέργειας η πρωτοφανής έξαρση του περονοσπόρου της αμπέλου (Plasmoparaviticola).

Όπως εξηγεί αναλυτικά στην ερώτησή του ο Βουλευτής, κατά το δίμηνο Μαΐου – Ιουνίου 2026 επικράτησαν εξαιρετικά υγρές και ασυνήθιστα ασταθείς καιρικές συνθήκες σε ολόκληρη την αμπελουργική ζώνη του Δήμου Παγγαίου που δημιούργησαν μία κατάσταση συνεχούς μόλυνσης και αναμόλυνσης των αμπελώνων.

Προς επίρρωση των επιχειρημάτων του, ο βουλευτής παρέθεσε ποσοστά βροχοπτώσεων όπως μετρήθηκαν από τους πιστοποιημένους αυτόματους μετεωρολογικούς σταθμούς του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (meteo.gr) στη περιοχή.

Είναι γνωστό ότι, σύμφωνα με τον ισχύοντα Κανονισμό Ασφάλισης του ΕΛΓΑ, οι ζημιές από περονόσπορο δεν αποζημιώνονται, καθώς θεωρείται ότι η ασθένεια μπορεί, υπό φυσιολογικές συνθήκες, να αντιμετωπιστεί με την εφαρμογή των κατάλληλων φυτοπροστατευτικών μέτρων.

Ωστόσο, όπως αναφέρει σχετικώς ο Βουλευτής, στο παρελθόν έχουν υπάρξει κατ' εξαίρεση αποζημιώσεις ή κρατικές ενισχύσεις λόγω περονοσπόρου (βλ. 2011 σε Κρήτη, Λήμνο και Εύβοια), κυρίως μέσω προγραμμάτων Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων (ΠΣΕΑ) ή ad hoc κρατικών ενισχύσεων κατόπιν έγκρισης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όταν αποδείχθηκε ότι οι ζημιές συνδέονταν άμεσα με ακραίες καιρικές συνθήκες που κατέστησαν πρακτικά αδύνατη την αποτελεσματική αντιμετώπιση της ασθένειας. 

Ο βουλευτής τόνισε ότι η περίπτωση του Δήμου Παγγαίου παρουσιάζει αντίστοιχα χαρακτηριστικά με τις περιπτώσεις όπου χορηγήθηκαν κατ’ εξαίρεση αποζημιώσεις στο παρελθόν, δεδομένου ότι η φετινή ζημία δεν μπορεί να αποδοθεί σε πλημμελή φυτοπροστασία ή σε αμέλεια των παραγωγών, αλλά συνδέεται άμεσα με ένα εξαιρετικό και μη αντιμετωπίσιμο κλιματικό γεγονός.

Για τον λόγο αυτό, κρίνεται απολύτως εύλογη και αναγκαία η εξέταση της δυνατότητας λήψης αντίστοιχων έκτακτων μέτρων στήριξης και κατ' εξαίρεση αποζημίωσης των πληγέντων παραγωγών του Δήμου Παγγαίου.

Καταληκτικά, ο βουλευτής έθεσε τις παρακάτω ερωτήσεις στον Υπουργό:

• Είναι εις γνώση του Υπουργείου το σοβαρό ζήτημα που αντιμετωπίζει μεγάλος αριθμός  αμπελουργών στο Δήμο Παγγαίου λόγω της έξαρσης περονόσπορου;
• Προτίθεται το Υπουργείο να λάβει έκτακτα μέτρα στήριξης με σκοπό να αποζημιωθούν κατ' εξαίρεση οι πληγέντες αμπελουργοί του Δήμου Παγγαίου της Π.Ε. Καβάλας;

Καθώς η καλλιεργητική περίοδος εξελίσσεται και οι αμπελουργοί παρακολουθούν την πορεία των αμπελώνων τους, η τακτική επιθεώρηση των φυτών παραμένει ένα από τα βασικότερα εργαλεία για την έγκαιρη αναγνώριση πιθανών προβλημάτων. Εκτός από τις γνωστές ασθένειες και τους εχθρούς που απασχολούν κάθε χρόνο την αμπελοκαλλιέργεια, υπάρχουν και οργανισμοί των οποίων η παρουσία μπορεί κατά περιόδους να γίνει αισθητή, ιδιαίτερα όταν εμφανίζουν αυξημένη δραστηριότητα.

Ένα από αυτά είναι το τζιτζικάκι της αμπέλου. Αν και η παρουσία του δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη επέμβαση, η παρακολούθηση των πληθυσμών και η σωστή αξιολόγηση της εικόνας στον αμπελώνα αποτελούν βασικά στοιχεία για τη λήψη των κατάλληλων αποφάσεων. Για το πώς εκδηλώνεται η παρουσία του εντόμου στο φύλλωμα, ποια είναι η εικόνα που καταγράφεται φέτος στο πεδίο και πότε μπορεί να χρειαστεί διαχείριση, μιλήσαμε με τη γεωπόνο κα. Ζαΐρα Παπαφίγκου από τον Οινοποιητικό Συνεταιρισμό Τυρνάβου.

Τα συμπτώματα στα φύλλα και η εύκολη αναγνώριση στον αγρό

Σύμφωνα με την κα. Παπαφίγκου, το τζιτζικάκι τρέφεται απομυζώντας χυμούς από τα φύλλα της αμπέλου. Η δραστηριότητά του μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση εσχαρώσεων, ενώ τα φύλλα σταδιακά ενδέχεται να παρουσιάσουν καρούλιασμα και αποχρωματισμούς. Σε περιπτώσεις ιδιαίτερα αυξημένων πληθυσμών είναι δυνατόν ακόμη και να ξηρανθούν τμήματα του φυλλώματος. Η ζημιά συνδέεται με την τροφική δραστηριότητα του εντόμου, καθώς κατά την απομύζηση επηρεάζονται τα κύτταρα και το αγωγό σύστημα που τροφοδοτεί τα φύλλα με νερό και θρεπτικά στοιχεία, γεγονός που οδηγεί στα χαρακτηριστικά συμπτώματα που παρατηρούνται στο φύλλωμα.

Οι μεταχρωματισμοί εμφανίζονται συνήθως αρχικά στην περιφέρεια του ελάσματος και στη συνέχεια επεκτείνονται προς τις μεσονεύριες περιοχές.  Σε πιο προχωρημένα στάδια τα φύλλα κατσαρώνουν και αποκτούν εικόνα που θυμίζει ελαφρύ «κάψιμο».

Πρόκειται, μάλιστα, για ένα πολυφάγο έντομο που προσβάλλει πολλά φυτικά είδη, παρουσιάζοντας ωστόσο ιδιαίτερη προτίμηση στην άμπελο. Μπορεί να μετακινείται σχετικά εύκολα με τη βοήθεια του ανέμου, γεγονός που ευνοεί τη διασπορά του από περιοχή σε περιοχή και δυσκολεύει πολλές φορές την ακριβή εκτίμηση της πραγματικής πληθυσμιακής του εικόνας.

Η αναγνώρισή του στον αμπελώνα είναι σχετικά εύκολη, καθώς πρόκειται για έντομο με έντονη κινητικότητα. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε η ίδια, «με το που περάσεις και κουνήσεις το φύλλο, αυτό θα αρχίσει να πετάει». Σε αντίθεση με άλλους οργανισμούς που απαιτούν προσεκτική εξέταση της κάτω επιφάνειας των φύλλων ή τη χρήση μεγεθυντικών μέσων, το τζιτζικάκι γίνεται συνήθως άμεσα αντιληπτό στο χωράφι.

Αυτός είναι και ο λόγος που η συστηματική παρακολούθηση του αμπελώνα παραμένει το βασικό μέσο εκτίμησης της κατάστασης. Ένας παραγωγός που επισκέπτεται συχνά το χωράφι του μπορεί εύκολα να διαπιστώσει εάν η παρουσία του εντόμου είναι περιορισμένη ή εάν παρατηρείται αυξημένη κινητικότητα  στο φύλλωμα.

Πότε απαιτείται επέμβαση και ποια είναι η πρακτική που ακολουθείται

Η παρουσία του εντόμου δεν συνεπάγεται αυτομάτως και ανάγκη για ψεκασμό. Όπως εξηγεί η κα. Παπαφίγκου, όταν οι πληθυσμοί είναι χαμηλοί, συνήθως δεν πραγματοποιούνται εφαρμογές, καθώς τα συμπτώματα που προκαλούνται παραμένουν περιορισμένα. Αντίθετα, όταν καταγραφούν αυξημένοι πληθυσμοί και εμφανιστούν εντονότερες προσβολές στο φύλλωμα, τότε μπορεί να χρειαστεί επέμβαση με εγκεκριμένο εντομοκτόνο.

Για τον λόγο αυτό, οι αποφάσεις διαχείρισης δεν βασίζονται απλώς στην παρουσία του εντόμου, αλλά στο εάν οι πληθυσμοί του είναι αρκετά υψηλοί ώστε να προκαλέσουν ουσιαστική επιβάρυνση στην καλλιέργεια. Η εκτίμηση της κατάστασης στο χωράφι, σε συνεργασία με τον επιβλέποντα γεωπόνο, αποτελεί βασική προϋπόθεση πριν από οποιαδήποτε επέμβαση.

Μάλιστα, στις περιπτώσεις που απαιτείται διαχείριση, η εμπειρία από το πεδίο δείχνει ότι συνήθως μία εφαρμογή είναι αρκετή για τον έλεγχο του πληθυσμού. «Με έναν ψεκασμό, συνήθως οι παραγωγοί είναι καλυμμένοι», σημείωσε χαρακτηριστικά η γεωπόνος, περιγράφοντας την εικόνα που παρατηρείται στην πράξη.

Παράλληλα, αρκετές φορές η αντιμετώπιση μπορεί να συνδυαστεί με άλλες προγραμματισμένες επεμβάσεις στον αμπελώνα, είτε αυτές αφορούν τον περονόσπορο είτε άλλες εφαρμογές φυτοπροστασίας, όπως για την ευδεμίδα, ανάλογα με τις ανάγκες της καλλιέργειας και το πρόγραμμα που ακολουθείται.

Η εικόνα των τελευταίων ετών και η επίδραση των κλιματικών συνθηκών

«Υπάρχουν χρονιές και χρονιές», αναφέρει η κα. Παπαφίγκου, εξηγώντας ότι η παρουσία του εντόμου δεν είναι κάθε χρόνο η ίδια στους αμπελώνες. Η περσινή περίοδος χαρακτηρίστηκε από αυξημένους πληθυσμούς σε ορισμένες περιοχές, χωρίς ωστόσο να προκύψουν ιδιαίτερα προβλήματα, καθώς όπου κρίθηκε απαραίτητο πραγματοποιήθηκαν επεμβάσεις και η κατάσταση ελέγχθηκε αποτελεσματικά.

Αντίθετα, η φετινή χρονιά χαρακτηρίζεται ως πιο ήπια. Παρότι το έντομο έχει εμφανιστεί σε αμπελώνες της περιοχής, μέχρι στιγμής δεν καταγράφεται κάποια γενικευμένη έξαρση. «Φέτος δεν έχουμε ιδιαίτερο πρόβλημα, αλλά παρ' όλα αυτά έχουν εμφανιστεί σε παραγωγούς», ανέφερε χαρακτηριστικά. 

Σε ό,τι αφορά τη μελλοντική εξέλιξη των πληθυσμών, η γεωπόνος επισημαίνει ότι, όπως συμβαίνει γενικότερα με τα έντομα, οι κλιματικές συνθήκες και ιδιαίτερα η θερμοκρασία μπορούν να επηρεάσουν τον βιολογικό τους κύκλο και τη δυναμική των πληθυσμών τους. Για τον λόγο αυτό, η παρακολούθηση των αμπελώνων παραμένει σημαντική, ιδιαίτερα σε αγρούς όπου έχει παρατηρηθεί παρουσία του εντόμου τα προηγούμενα χρόνια.

Επιπλέον, σε περιπτώσεις όπου ένας πληθυσμός παραμένει χωρίς διαχείριση και συνδυαστεί με ευνοϊκές περιβαλλοντικές συνθήκες, είναι πιθανό να παρατηρηθεί εντονότερη παρουσία την επόμενη καλλιεργητική περίοδο. Η τακτική επιθεώρηση του αμπελώνα και η αξιολόγηση της πραγματικής κατάστασης στο πεδίο αποτελούν επομένως βασικά στοιχεία της ορθολογικής διαχείρισης.

Με βάση την εικόνα από το πεδίο, δεν παρατηρούνται καταστάσεις που να οδηγούν σε απώλεια παραγωγής. Όταν όμως το πρόβλημα εκδηλωθεί εντονότερα, μπορεί να επηρεαστεί η φωτοσυνθετική ικανότητα του φυτού και να επιβραδυνθεί η γενικότερη ανάπτυξή του. Σε συνθήκες ιδιαίτερα αυξημένης πληθυσμιακής πίεσης είναι δυνατόν να επηρεαστεί η φυσιολογική ανάπτυξη των βλαστών και η ξυλοποίηση των κληματίδων, ωστόσο τέτοιες εικόνες προϋποθέτουν έντονη προσβολή και δεν αποτελούν τη συνήθη κατάσταση που καταγράφεται στους αμπελώνες της περιοχής. Έτσι, η εικόνα που μεταφέρουν οι αμπελώνες του Τυρνάβου για τη φετινή περίοδο είναι αυτή της επαγρύπνησης και της παρακολούθησης.

Ο ψευδόκοκκος είναι ένας γνώριμος επισκέπτης των ελληνικών αμπελώνων και ένας εχθρός που οι αμπελουργοί καλούνται να παρακολουθούν συστηματικά κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου. Αν και με την έγκαιρη παρακολούθηση και τη σωστή διαχείριση μπορεί να διατηρηθεί υπό έλεγχο, η ανάπτυξη υψηλών πληθυσμών είναι δυνατόν να επηρεάσει τόσο την παραγωγή όσο και την ποιότητα των σταφυλιών, καθιστώντας αναγκαία τη λήψη κατάλληλων μέτρων όταν αυτό απαιτείται.

Στο πλαίσιο αυτό, συνομιλήσαμε με τη γεωπόνο κα. Ζαΐρα Παπαφίγκου από τον Οινοποιητικό Συνεταιρισμό Τυρνάβου, η οποία αναφέρθηκε στη διαχείριση του ψευδόκοκκου στην άμπελο και στα βασικά σημεία που πρέπει να γνωρίζουν οι παραγωγοί για την παρακολούθηση και την αντιμετώπισή του. 

Η βιολογία του εχθρού και η σημασία της έγκαιρης επέμβασης

Όπως εξηγεί η κα. Παπαφίγκου στον ΑγροΤύπο, ο ψευδόκοκκος (Planococcus ficus) διαχειμάζει τόσο στο πρέμνο όσο και στο έδαφος, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την έναρξη της διαχείρισής του πολύ νωρίς μέσα στη χρονιά. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, οι επεμβάσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν ακόμη και πριν από την έκπτυξη των οφθαλμών, με στόχο να περιοριστούν οι πληθυσμοί που κρύβονται στις σχισμές και τα τυχώματα του πρέμνου. Για τον λόγο αυτό χρησιμοποιούνται κατάλληλα εντομοκτόνα σκευάσματα σε συνδυασμό με προσκολλητικά ή λάδια, ώστε να βελτιώνεται η διείσδυσή τους στα σημεία όπου προστατεύεται το έντομο.

Με την έναρξη της βλάστησης, το θηλυκό άτομο μετακινείται προς τη νέα πράσινη βλάστηση, ενώ το αρσενικό είναι πτερωτό και μετακινείται πετώντας. Το θηλυκό είναι αυτό που συναντάται πάνω στους βλαστούς και αργότερα στα φύλλα, όπου εγκαθίσταται και αναπτύσσεται. Η αναπαραγωγική του ικανότητα είναι ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς μπορεί να γεννήσει χιλιάδες αυγά, γεγονός που εξηγεί γιατί οι πληθυσμοί του μπορούν να αυξηθούν γρήγορα όταν οι συνθήκες είναι ευνοϊκές.

Η γεωπόνος υπογραμμίζει ότι η επιτυχία της καταπολέμησης συνδέεται άμεσα με το μέγεθος του εντόμου κατά τη στιγμή της επέμβασης. «Όσο μικρότερο είναι το θηλυκό, τόσο καλύτερη γίνεται η αντιμετώπισή του», επισημαίνει, τονίζοντας ότι όσο αναπτύσσεται και μεγαλώνει, η αποτελεσματικότητα των φυτοπροστατευτικών μέτρων μειώνεται σημαντικά. Παράλληλα, σημειώνει ότι ο ψευδόκοκκος εμφανίζει αρκετές γενιές μέσα στη χρονιά, συχνά με αλληλεπικάλυψη μεταξύ τους, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συνεχή παρακολούθηση των πληθυσμών του.

Ένα ακόμη στοιχείο που ξεχωρίζει είναι η μεγάλη διαφοροποίηση που μπορεί να παρατηρηθεί από αγροτεμάχιο σε αγροτεμάχιο. Σε αντίθεση με άλλους εχθρούς, η εμφάνιση και η εξέλιξη των πληθυσμών δεν είναι πάντοτε συγχρονισμένη, γεγονός που δυσκολεύει τη λήψη γενικών αποφάσεων για ολόκληρες περιοχές και ενισχύει την ανάγκη εξατομικευμένης παρακολούθησης.

Ζημιές στην παραγωγή και τρόποι εξάπλωσης

Το πρόβλημα που συνδέεται με την παρουσία του ψευδόκοκκου είναι η έκκριση μελιτώματος (κόλλας) πάνω στα φυτικά όργανα. Καθώς τρέφεται από την πράσινη βλάστηση, τα φύλλα και τις ράγες, αφήνει πάνω τους τις χαρακτηριστικές αυτές εκκρίσεις. Το μελίτωμα αυτό ευνοεί την ανάπτυξη των μυκήτων της καπνιάς, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η σταφιδοποίηση των σταφυλιών. Παράλληλα, τα οινοποιήσιμα σταφύλια υποβαθμίζονται όταν η καπνιά αναπτυχθεί πριν από τον τρύγο, ενώ τα επιτραπέζια χάνουν την εμπορική τους αξία και καθίστανται μη εμπορεύσιμα.

«Ο παραγωγός αν δεν δράσει, μπορεί να είναι καταστροφικό για το αμπέλι», αναφέρει χαρακτηριστικά η κα. Παπαφίγκου, υπογραμμίζοντας ότι σε υψηλές πληθυσμιακές πυκνότητες οι απώλειες μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικές.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος εξάπλωσης του εντόμου. Παρότι το θηλυκό κινείται αργά και η εξάπλωση μέσα στον αμπελώνα δεν είναι θεαματικά γρήγορη, ο άνθρωπος μπορεί άθελά του να συμβάλει στη μεταφορά του. Σύμφωνα με τη γεωπόνο, ο ψευδόκοκκος μπορεί να μεταφερθεί με τα ρούχα των εργατών, τις κλούβες συγκομιδής, τα εργαλεία και γενικότερα με τον εξοπλισμό που μετακινείται από σημείο σε σημείο. Για τον λόγο αυτό δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στο σχολαστικό καθάρισμα και πλύσιμο των μέσων που χρησιμοποιούνται στον αμπελώνα.

Η πρακτική εμπειρία από το πεδίο έχει οδηγήσει και σε μια ιδιαίτερα χρήσιμη οδηγία: όταν η προσβολή είναι περιορισμένη, τα προσβεβλημένα πρέμνα μπορούν να επισημαίνονται με κορδέλες και να γίνονται στοχευμένες επεμβάσεις μόνο σε αυτά. Με τον τρόπο αυτό αποφεύγονται άσκοποι ψεκασμοί και περιορίζεται η χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Βέβαια, όταν η προσβολή έχει επεκταθεί σε μεγάλη έκταση, η πρακτική αυτή δεν είναι πλέον εφικτή.

Παρακολούθηση, κομφούζιο και προστασία των ωφέλιμων οργανισμών

Η παρακολούθηση αποτελεί βασικό εργαλείο στη διαχείριση του ψευδόκοκκου. Φερομονικές παγίδες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την καταγραφή του πληθυσμού του εντόμου, ωστόσο, όπως επισημαίνει η κα. Παπαφίγκου, κάθε αμπελοτεμάχιο παρουσιάζει τις δικές του ιδιαιτερότητες, γεγονός που απαιτεί ξεχωριστή αξιολόγηση των δεδομένων σε επίπεδο αγροτεμαχίου.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο κομφούζιο (παρεμπόδιση σύζευξης), μια τεχνική που τα τελευταία χρόνια εφαρμόζεται και για τον ψευδόκοκκο. Σύμφωνα με την εμπειρία που υπάρχει μέχρι σήμερα, τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά και δείχνουν ότι η μέθοδος μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο στο ολοκληρωμένο πρόγραμμα διαχείρισης του εχθρού, όπως συμβαίνει ήδη σε άλλες περιπτώσεις εντόμων της αμπέλου.

Παράλληλα, η γεωπόνος στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη προστασίας των ωφέλιμων οργανισμών. «Θέλουμε να έχουμε τα ωφέλιμα», αναφέρει, εξηγώντας ότι η αλόγιστη χρήση εντομοκτόνων μπορεί να εξοντώσει φυσικούς εχθρούς του ψευδόκοκκου και να δυσκολέψει ακόμη περισσότερο τη διαχείρισή του. Για τον λόγο αυτό συστήνεται η αποφυγή άσκοπων εφαρμογών και η λήψη αποφάσεων με βάση την πραγματική εικόνα του αγρού.

Η επέμβαση, όταν απαιτείται, πρέπει να πραγματοποιείται τη σωστή χρονική στιγμή. Όπως περιγράφει η κα. Παπαφίγκου, το ιδανικό στάδιο είναι όταν τα νεαρά άτομα βρίσκονται ακόμη σε πολύ μικρό μέγεθος, «στο μέγεθος του κεφαλιού της καρφίτσας». Ωστόσο, μια πρακτική δυσκολία είναι ότι το στάδιο αυτό συμπίπτει συχνά με την ανθοφορία της αμπέλου, περίοδο κατά την οποία αποφεύγονται οι ψεκασμοί. Για τον λόγο αυτό απαιτείται προσεκτική παρακολούθηση και επανεκτίμηση της κατάστασης αμέσως μετά.

Η πρόσφατη έντονη χαλαζόπτωση που έπληξε περιοχές της ενδοχώρας του Ηρακλείου άφησε πίσω της σοβαρές ζημιές σε αμπελοκαλλιέργειες, προκαλώντας έντονη ανησυχία στους παραγωγούς της περιοχής. Σύμφωνα με όσα μεταφέρθηκαν στον ΑγροΤύπο από την Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Ηρακλείου, η εικόνα που έχει διαμορφωθεί σε αρκετές αμπελουργικές ζώνες είναι ιδιαίτερα επιβαρυμένη, καθώς σε ορισμένες περιοχές οι ζημιές φαίνεται να είναι εκτεταμένες.

Όπως επισημάνθηκε στη διάρκεια της επικοινωνίας, οι ζημιές εντοπίζονται κυρίως σε περιοχές όπως ο Προφήτης Ηλίας, τα Βενεράτα και άλλες αμπελουργικές ζώνες της ενδοχώρας, ενώ ενδείξεις προβλημάτων υπάρχουν και στις Αρχάνες. Σύμφωνα με την εικόνα που μεταφέρθηκε στον ΑγροΤύπο, η απογοήτευση μεταξύ των παραγωγών είναι ήδη έντονη, καθώς πολλοί βρίσκονται αντιμέτωποι με σημαντικές απώλειες στις καλλιέργειές τους.

Μεγάλες διαφοροποιήσεις στις ζημιές ακόμη και σε γειτονικά αμπέλια

Σύμφωνα με την εικόνα που έχει μεταφερθεί από παραγωγούς προς τον συνεταιρισμό, η ένταση της χαλαζόπτωσης παρουσίασε σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά περιοχή και υψόμετρο. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρθηκε, ακόμη και αμπέλια του ίδιου παραγωγού, σε κοντινή απόσταση μεταξύ τους, εμφάνισαν τελείως διαφορετικό επίπεδο ζημιάς.

«Υπήρχε μια παράξενη διαστρωμάτωση του χαλαζιού», σημειώθηκε χαρακτηριστικά, με αποτέλεσμα σε ορισμένα σημεία η καταστροφή να είναι διπλάσια συγκριτικά με γειτονικές εκτάσεις.

Η κατάσταση φαίνεται να είναι ακόμη πιο δύσκολη για τις πρώιμες ποικιλίες. Όπως εξηγήθηκε, αρκετές καλλιέργειες βρίσκονταν ήδη σε προχωρημένο φαινολογικό στάδιο, καθώς τα τελευταία χρόνια αρκετοί παραγωγοί στρέφονται σε πιο πρώιμες καλλιέργειες ώστε να ακολουθούν καλύτερα τις απαιτήσεις της αγοράς.

«Τα σταφύλια ήταν ήδη αρκετά μεγαλωμένα», αναφέρθηκε, ενώ έγινε λόγος τόσο για τα κλασικά αμπέλια που τρυγούνται τον Αύγουστο όσο και για μεγάλες εκτάσεις πρώιμων ποικιλιών, στις οποίες η ζημιά φαίνεται να ήταν ακόμη πιο έντονη.

Καταγραφές ζημιών και πρώτη εικόνα από τις πληγείσες περιοχές

Παρότι οι διαδικασίες βρίσκονται ακόμη σε αρχικό στάδιο, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν έχουν ήδη πραγματοποιηθεί οι πρώτες επιτόπιες εκτιμήσεις από αρμόδιους γεωπόνους, ενώ αναμένεται και η επίσημη αναγγελία ζημιών το επόμενο διάστημα.

Με βάση την πρώτη εικόνα από τις πληγείσες περιοχές, σε αρκετές περιπτώσεις τα ποσοστά ζημιάς φαίνεται να κυμαίνονται από 70% έως και 100%, γεγονός που αποτυπώνει το μέγεθος της καταστροφής για σημαντικό μέρος των αμπελουργών της περιοχής.

Ζημιές που δεν σταματούν μόνο στη φετινή παραγωγή

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που τέθηκαν στη συζήτηση αφορά το γεγονός ότι οι συνέπειες μιας ισχυρής χαλαζόπτωσης δεν περιορίζονται αποκλειστικά στη φετινή απώλεια παραγωγής.

Όπως μεταφέρθηκε από μέλος της Ε.Α.Σ.Η, οι βλάβες στα πρέμνα μπορούν να επηρεάσουν και την επόμενη καλλιεργητική περίοδο. Παραγωγός που είχε πληγεί την προηγούμενη χρονιά ανέφερε ότι οι επιπτώσεις αποτυπώθηκαν αργότερα, κατά το κλάδεμα, όταν διαπιστώθηκε μειωμένη αναβλάστηση στα κλήματα.

«Η ζημιά δεν είναι μόνο η φετινή παραγωγή», επισημάνθηκε χαρακτηριστικά, ενώ υπογραμμίστηκε ότι τέτοιου είδους δευτερογενείς επιπτώσεις δεν είναι εύκολο να καταγραφούν ή να αξιολογηθούν στο πλαίσιο των συνήθων διαδικασιών αποζημίωσης.

Παρακολούθηση των αμπελιών και ανάγκη άμεσων καλλιεργητικών παρεμβάσεων

Την ίδια στιγμή, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη παρακολούθησης και προστασίας των αμπελιών που επλήγησαν. Όπως τονίστηκε από την πλευρά του συνεταιρισμού, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου η παραγωγή έχει ουσιαστικά χαθεί, οι καλλιεργητικές φροντίδες δεν σταματούν, καθώς οι παραγωγοί καλούνται να συνεχίσουν τις απαραίτητες εργασίες για να προστατεύσουν τα φυτά και να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα των αμπελώνων τους.

«Πρέπει να προστατευτεί ό,τι έχει απομείνει», σημειώθηκε χαρακτηριστικά, καθώς μετά από τέτοιου είδους τραυματισμούς αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης δευτερογενών προσβολών και φυτοπαθολογικών προβλημάτων στα φυτά.

Η ανάγκη για σωστή παρακολούθηση των πληγωμένων αμπελιών τις επόμενες εβδομάδες θεωρείται κρίσιμη, τόσο για τη διατήρηση της φυτικής υγείας όσο και για τον περιορισμό των επιπτώσεων στη μελλοντική παραγωγική δυναμική των αμπελώνων.

Η ευδεμίδα της αμπέλου αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εντομολογικούς εχθρούς της καλλιέργειας. Πρόκειται για ένα έντομο που μπορεί να προκαλέσει εκτεταμένες ζημιές στην παραγωγή, ιδιαίτερα όταν οι πληθυσμοί του δεν παρακολουθούνται έγκαιρα και δεν εφαρμόζονται τα κατάλληλα μέτρα διαχείρισης.

Παρότι η δραστηριότητά της διαφέρει από περιοχή σε περιοχή και από χρονιά σε χρονιά, οι αμπελουργοί βρίσκονται ήδη σε αυξημένη επιφυλακή, καθώς σε αρκετές περιοχές της χώρας αναμένεται η εμφάνιση της δεύτερης γενιάς του εντόμου — μιας από τις πλέον επικίνδυνες γενιές για την καλλιέργεια.

Στο πλαίσιο της σημασίας της ευδεμίδας για την αμπελοκαλλιέργεια και της ανάγκης για σωστή παρακολούθηση και έγκαιρη αντιμετώπιση του εντόμου, συνομιλήσαμε με τη γεωπόνο κα. Ζαΐρα Παπαφίγκου από τον Οινοποιητικό Συνεταιρισμό Τυρνάβου. Η ίδια αναφέρθηκε στην εικόνα που καταγράφεται αυτή την περίοδο στους αμπελώνες, στην παρακολούθηση των πληθυσμών, καθώς και στις πρακτικές διαχείρισης που εφαρμόζονται.

Πώς προκαλεί ζημιές η ευδεμίδα

Η ευδεμίδα (Lobesia botrana) μπορεί να προκαλέσει σοβαρές απώλειες στην παραγωγή, κυρίως κατά τη δεύτερη και τρίτη γενιά του εντόμου. Στην περιοχή του Τυρνάβου, σύμφωνα με την κα. Παπαφίγκου, εμφανίζονται συνήθως τρεις γενιές του εντόμου, με τις δύο θερινές γενιές να θεωρούνται και οι πλέον επιζήμιες. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «οι σημαντικότερες γενιές είναι η δεύτερη και η τρίτη», καθώς η πρώτη γενιά — η ανθόβια — δεν θεωρείται ιδιαίτερα καταστροφική και συνήθως δεν απαιτείται χημική επέμβαση.

Κατά την πρώτη γενιά, οι προνύμφες προσβάλλουν τα άνθη, ενώ συχνά τα συνδέουν μεταξύ τους με μεταξωτό νήμα, σχηματίζοντας χαρακτηριστικά κουκούλια που προδίδουν την παρουσία τους. Αντίθετα, στη δεύτερη και τρίτη γενιά, οι προνύμφες αναπτύσσονται πάνω στις ράγες, δημιουργώντας πληγές στον καρπό. Αυτές οι πληγές λειτουργούν ως «πύλη εισόδου» για δευτερογενείς μολύνσεις, με κυριότερο παράδειγμα τον βοτρύτη.

Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε η ίδια, «κάνοντας η προνύμφη μια οπή στη ράγα για να τραφεί, στο σημείο αυτό μπορεί στη συνέχεια να αναπτυχθεί δευτερογενής προσβολή». Ιδιαίτερα όταν αυξάνονται τα σάκχαρα των ραγών, οι προσβολές αυτές μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρά προβλήματα από βοτρύτη, ειδικά κατά την περίοδο της ωρίμανσης.

Στην τρίτη γενιά, πέρα από τον βοτρύτη, συχνά παρατηρούνται και όξινες σήψεις, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τόσο την ποσότητα όσο και την ποιότητα της παραγωγής. Όπως επισημάνθηκε στη συζήτηση, σε περιπτώσεις υψηλών πληθυσμών η ευδεμίδα μπορεί να εξελιχθεί σε ιδιαίτερα καταστροφικό εχθρό για το αμπέλι, προκαλώντας ακόμη και πολύ σοβαρές απώλειες παραγωγής.

Η παρακολούθηση των πληθυσμών

Κεντρικό ρόλο στην αντιμετώπιση της ευδεμίδας παίζει η συστηματική παρακολούθηση του πληθυσμού του εντόμου. Ο Ο.Σ. Τυρνάβου διαθέτει εκτεταμένο δίκτυο φερομονικών παγίδων στην περιοχή, μέσω του οποίου καταγράφεται η εξέλιξη των πτήσεων και η δυναμική των πληθυσμών.

Όπως μας ανέφερε η κα. Παπαφίγκου, φέτος το δίκτυο ενισχύθηκε περαιτέρω και πλέον αριθμεί 39 φερομονικές παγίδες σε όλη την περιοχή ευθύνης του συνεταιρισμού. Οι παγίδες παρακολουθούνται συστηματικά από τους γεωπόνους του συνεταιρισμού, με στόχο να υπάρχει όσο το δυνατόν πιο αντιπροσωπευτική εικόνα για την περιοχή.

Παράλληλα, υπάρχει συνεργασία με το Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών Βόλου, στο οποίο αποστέλλονται τα δεδομένα των συλλήψεων. Με βάση τα στοιχεία των παγίδων, αλλά και την επιτόπια παρακολούθηση που πραγματοποιείται μέσα στα αμπέλια για τον εντοπισμό προσβολών από τις προνύμφες, εκδίδονται οι σχετικές ανακοινώσεις και οι οδηγίες προς τους παραγωγούς για τις απαραίτητες επεμβάσεις.

«Με την έναρξη της πτήσης γίνεται και παρακολούθηση στα αμπέλια για να διαπιστωθεί αν έχουν ξεκινήσει οι ζημιές από την προνύμφη και στη συνέχεια βγάζουμε την ανακοίνωση για ψεκασμό», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Η γεωπόνος του συνεταιρισμού εξήγησε ακόμη ότι στην περιοχή του Τυρνάβου «αυτή τη στιγμή αναμένεται η έναρξη της πτήσης της δεύτερης γενιάς», ενώ η πρώτη γενιά αυτή την περίοδο έχει ουσιαστικά μηδενιστεί. Η ίδια υπογράμμισε ότι κάθε αμπελουργική περιοχή παρουσιάζει διαφορετική εικόνα, ανάλογα με τις τοπικές κλιματικές συνθήκες και τη δυναμική των πληθυσμών, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα σημαντική τη συνεχή καταγραφή των συλλήψεων και τη σωστή ενημέρωση των παραγωγών μέσω των γεωργικών προειδοποιήσεων

Οι επεμβάσεις και η σημασία του σωστού χρονισμού

Η χρονική στόχευση των επεμβάσεων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της ευδεμίδας. Όπως εξήγησε η γεωπόνος, η επιλογή του σκευάσματος και η ανάγκη επαναληπτικού ψεκασμού εξαρτώνται άμεσα από το μέγεθος του πληθυσμού και το στάδιο ανάπτυξης του εντόμου.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε, με την έναρξη της πτήσης εφαρμόζονται αρχικά ωοκτόνα σκευάσματα, ωστόσο επειδή το χρονικό περιθώριο στόχευσης των αυγών είναι περιορισμένο, στην πράξη οι επεμβάσεις στοχεύουν κυρίως τις νεαρές προνύμφες, με τη χρήση ρυθμιστών ανάπτυξης. Εφόσον οι πληθυσμοί είναι αυξημένοι, μπορεί να χρειαστεί επαναληπτική επέμβαση περίπου 15 ημέρες αργότερα με τη χρήση εντομοκτόνου.

Η αποτελεσματικότητα των επεμβάσεων συνδέεται και με την καλή κάλυψη των σταφυλιών κατά τον ψεκασμό, καθώς και με τον σωστό αερισμό του πρέμνου, ο οποίος διευκολύνει τόσο την προστασία των βοτρύων όσο και τη διατήρηση χαμηλότερης υγρασίας στο εσωτερικό της βλάστησης.

Η ίδια υπογράμμισε ότι η εικόνα δεν είναι ίδια σε όλες τις περιοχές. Υπάρχουν περιοχές με σταθερά υψηλότερους πληθυσμούς και άλλες με αισθητά χαμηλότερη πίεση του εντόμου. Για τον λόγο αυτό, όπως τόνισε, δεν μπορούν να δίνονται γενικευμένες οδηγίες χωρίς τοπική παρακολούθηση και συνεχή ενημέρωση των παραγωγών μέσω των γεωργικών προειδοποιήσεων.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στις πιο συμπαγείς ποικιλίες, όπου σε περίπτωση προσβολής μπορεί να είναι δυσκολότερη η μετέπειτα αντιμετώπιση του βοτρύτη λόγω της μεγαλύτερης πυκνότητας του βότρυ. Παρόλα αυτά, όπως διευκρινίστηκε, δεν παρατηρείται κάποια σαφής προτίμηση της ευδεμίδας σε συγκεκριμένες ποικιλίες, ενώ οι διαφοροποιήσεις εντοπίζονται περισσότερο μεταξύ διαφορετικών περιοχών και επιπέδων πληθυσμού του εντόμου.

Κομφούζιο: Η εφαρμογή που αλλάζει την εικόνα στους αμπελώνες

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε από την κα. Παπαφίγκου στη μέθοδο της παρεμπόδισης σύζευξης (κομφούζιο), η οποία εφαρμόζεται συστηματικά τα τελευταία χρόνια στην περιοχή του Τυρνάβου. Όπως ανέφερε, ο συνεταιρισμός συμμετέχει ήδη στη δεύτερη πενταετία εφαρμογής του μέτρου, με δράσεις τόσο για την ευδεμίδα όσο και για τον ψευδόκοκκο. Οι διαχυτήρες φερομόνης τοποθετούνται από τις αρχές Απριλίου, πολύ πριν την ανάπτυξη των κρίσιμων πληθυσμών του εντόμου.

Η μέθοδος βασίζεται στον αποπροσανατολισμό των αρσενικών εντόμων και στην παρεμπόδιση της σύζευξης με τα θηλυκά, ώστε να μειώνεται σταδιακά ο συνολικός πληθυσμός της ευδεμίδας μέσα στον αμπελώνα. «Τα τελευταία χρόνια με την εφαρμογή του κομφουζίου έχει μειωθεί σημαντικά ο πληθυσμός και οι παραγωγοί είναι πολύ ικανοποιημένοι», ανέφερε χαρακτηριστικά η γεωπόνος.

Η εφαρμογή τέτοιων πρακτικών, σε συνδυασμό με τη σωστή παρακολούθηση, τις στοχευμένες επεμβάσεις και τη συνεχή ενημέρωση των παραγωγών, αποτελεί πλέον βασικό στοιχείο της ολοκληρωμένης διαχείρισης της ευδεμίδας στους αμπελώνες.

Οι πρόσφατες χαλαζοπτώσεις που έπληξαν περιοχές του Δήμου Τυρνάβου άφησαν πίσω τους έντονο προβληματισμό στους παραγωγούς, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου πολλές καλλιέργειες βρίσκονται σε κρίσιμο στάδιο ανάπτυξης. Η εικόνα στα χωράφια παραμένει ακόμη υπό διαμόρφωση, καθώς – όπως συμβαίνει συχνά σε τέτοιες περιπτώσεις – αρκετές ζημιές αποτυπώνονται πιο καθαρά όσο περνούν οι ημέρες και εξελίσσεται η ανάπτυξη των καρπών.

Με αφορμή την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί, συνομιλήσαμε με τον γεωπόνο του ΑΣΕΠΟΠ Τυρνάβου, κ. Βασίλη Τζουχάλα, ο οποίος μετέφερε την πρώτη εικόνα από τις πληγείσες περιοχές, επισημαίνοντας πως το φαινόμενο είχε ένταση, διάρκεια και – κυρίως – επαναληπτικό χαρακτήρα, καθώς η ίδια περιοχή χτυπήθηκε δύο φορές μέσα στην ίδια ημέρα.

«Το κακό ήταν ότι πέρασε δύο φορές»

Όπως ανέφερε ο κ. Τζουχάλας, η χαλαζόπτωση δεν περιορίστηκε σε ένα μόνο πέρασμα. Η ίδια περιοχή επλήγη αρχικά την Κυριακή το μεσημέρι και ξανά το βράδυ, γεγονός που επιβάρυνε σημαντικά την κατάσταση στις καλλιέργειες.

«Δεν πήρε μόνο την Κυριακή το μεσημέρι. Την ίδια περιοχή πήρε και την Κυριακή το βράδυ», σημείωσε χαρακτηριστικά, εξηγώντας πως το πρόβλημα δεν ήταν μόνο η ένταση του φαινομένου αλλά και η επανάληψή του μέσα σε λίγες ώρες.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η ζώνη που επηρεάστηκε εκτείνεται σε αρκετά μεγάλο τμήμα του Δήμου Τυρνάβου, με περιοχές όπου η ζημιά διαφοροποιείται ακόμη και από περιβόλι σε περιβόλι. Όπως εξήγησε, υπήρχαν αγροτεμάχια που «χτυπήθηκαν» πιο έντονα λόγω προσανατολισμού, φυλλώματος ή της πλευράς από την οποία «έφερνε» το χαλάζι, ενώ άλλα εμφάνισαν πιο περιορισμένη εικόνα ζημιάς.

«Υπάρχει περιβόλι δίπλα δίπλα που μπορεί να έχει 70-80% ζημιά και άλλο να έχει πολύ λιγότερη», ανέφερε, θέλοντας να δείξει πόσο ανομοιογενής είναι αυτή τη στιγμή η κατάσταση στην περιοχή.

Ροδάκινα και αχλάδια: Πληγές, χαρακές και απώλεια εμπορικότητας

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο γεωπόνος του ΑΣΕΠΟΠ στις ζημιές που εμφανίζονται ήδη σε ροδάκινα και αχλάδια, επισημαίνοντας πως αρκετά από τα σημάδια θα φανούν πιο έντονα όσο μεγαλώνει ο καρπός.

Στα ροδάκινα, όπου σε αρκετές περιπτώσεις ο καρπός ήταν πιο ανεπτυγμένος και αραιωμένος, έχουν ήδη εμφανιστεί «νυχιές», βαθουλώματα και τραυματισμοί που – όπως εξήγησε – καθιστούν το προϊόν μη εμπορεύσιμο, καθώς η μεγαλύτερη επιφάνεια του καρπού το έκανε πιο εκτεθειμένο στο χαλάζι.

«Αυτά που έχουν νυχιές, δηλαδή που έχει βγει σάρκα, είναι τελειωμένα εμπορικά», τόνισε, εξηγώντας πως τέτοιοι τραυματισμοί οδηγούν στη συνέχεια σε σαπίσματα και μετασυλλεκτικά προβλήματα. Παράλληλα, υπογράμμισε πως σε τέτοιες περιπτώσεις τα σημάδια που δημιουργούνται στον καρπό δεν υποχωρούν στην πορεία, αλλά παραμένουν όσο αυτός μεγαλώνει.

Στα αχλάδια, η εικόνα παραμένει πιο σύνθετη. Υπάρχουν περιπτώσεις με «γρατζουνιές» και επιφανειακά σημάδια, ενώ αλλού υπάρχουν βαθύτερες πληγές που αναμένεται να φανούν περισσότερο όσο μεγαλώνει ο καρπός.

«Μεγαλώνοντας το αχλάδι οι φθορές θα υπάρχουν», σημείωσε χαρακτηριστικά, διευκρινίζοντας πως αρκετές ζημιές δεν μπορούν ακόμη να αποτυπωθούν με ακρίβεια στο σημερινό στάδιο ανάπτυξης, καθώς πολλά από τα σημάδια δεν έχουν ακόμη «ανοίξει» πλήρως πάνω στον καρπό.

Ακόμη, επεσήμανε ότι φέτος η αγορά δείχνει να είναι απαιτητική, καθώς πρόκειται – όπως όλα δείχνουν – για χρονιά με παραγωγή και κανονικές ποσότητες. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μικρές ατέλειες πιθανόν να επηρεάσουν σημαντικά την εμπορική αξία των φρούτων και να δυσκολέψουν τη διαλογή και εμπορία τους. «Και ένα βαθουλωματάκι μπορεί να παίξει ρόλο», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι σε χρονιές με αυξημένη προσφορά οι εμπορικές απαιτήσεις γίνονται αυστηρότερες.

Αμπέλια: Το πρόβλημα θα φανεί στην πορεία

Σημαντικό μέρος της πληγείσας περιοχής αφορά και αμπελώνες, καθώς – όπως εξήγησε ο κ. Τζουχάλας – πρόκειται για ζώνη με έντονο αμπελουργικό χαρακτήρα και μεγάλο αριθμό αμπελοκαλλιεργειών.

Οι ζημιές στα αμπέλια εντοπίζονται κυρίως στο στάδιο του δεσίματος, με χτυπημένα τσαμπιά, σκισμένα φύλλα και τραυματισμούς στη βλάστηση. Ωστόσο, όπως ανέφερε, η πραγματική έκταση της απώλειας παραγωγής δεν μπορεί ακόμη να υπολογιστεί με ασφάλεια, καθώς η εικόνα θα ξεκαθαρίσει περισσότερο στην πορεία της καλλιεργητικής εξέλιξης.

«Η εμπειρία μου δείχνει ότι θα υπάρχει μείωση παραγωγής. Το πόσο θα είναι αυτή, κανείς δεν το ξέρει ακόμη», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Τόνισε επίσης πως η εικόνα μεταβάλλεται καθημερινά, καθώς όσο περνούν οι ημέρες γίνονται πιο εμφανή τα σημάδια από το χαλάζι. «Η μέρα που περνάει, φαίνεται και χειρότερα», είπε, περιγράφοντας την αγωνία των παραγωγών που επιστρέφουν στα κτήματά τους και βλέπουν σταδιακά τις επιπτώσεις να αποτυπώνονται πιο καθαρά πάνω στις καλλιέργειες.

Οι εκτιμήσεις και η επόμενη μέρα για τους παραγωγούς

Όπως εξήγησε ο γεωπόνος του ΑΣΕΠΟΠ Τυρνάβου, το επόμενο διάστημα αναμένονται οι αναγγελίες και οι διαδικασίες εκτίμησης των ζημιών, ωστόσο σε αρκετές περιπτώσεις οι ουσιαστικές εκτιμήσεις θα γίνουν πιο κοντά στη συγκομιδή, ώστε να αποτυπωθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η πραγματική απώλεια.

Ιδιαίτερα στις ποικιλίες που συγκομίζονται αργότερα, η εικόνα αναμένεται να ξεκαθαρίσει σταδιακά, καθώς σήμερα πολλά από τα σημάδια δεν έχουν ακόμη «ανοίξει» πλήρως πάνω στον καρπό, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις ο καρπός βρίσκεται ακόμη σε στάδιο όπου η πλήρης εικόνα της ζημιάς δεν μπορεί να αποτυπωθεί με ασφάλεια.

Ο ίδιος απέφυγε να κάνει πρόωρες προβλέψεις για το τελικό μέγεθος της ζημιάς, επιμένοντας πως η κατάσταση διαφέρει σημαντικά ανά περιοχή και καλλιέργεια. Παρ’ όλα αυτά, υπογράμμισε ότι πρόκειται για ένα σοβαρό περιστατικό που έχει επηρεάσει μεγάλη έκταση παραγωγικών εκμεταλλεύσεων στον Τύρναβο, με τους παραγωγούς να περιμένουν πλέον τις επίσημες διαδικασίες εκτίμησης και καταγραφής των απωλειών.

Σε αρκετές αμπελουργικές περιοχές της χώρας καταγράφηκαν τις τελευταίες ημέρες έντονα καιρικά φαινόμενα με χαλαζοπτώσεις και ισχυρές βροχοπτώσεις, προκαλώντας προβλήματα στη βλάστηση των αμπελιών και αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης φυτοπαθολογικών προσβολών.

Μεταξύ των περιοχών που επλήγησαν ήταν και περιοχές του Τυρνάβου, όπου η ισχυρή χαλαζόπτωση που σημειώθηκε την Κυριακή 24 Μαΐου 2026, συνοδευόμενη από έντονη βροχόπτωση και ισχυρούς ανέμους, προκάλεσε σημαντικές ζημιές σε αμπελώνες. Το φαινόμενο έπληξε κυρίως τη νεαρή βλάστηση των πρέμνων, προκαλώντας τραυματισμούς σε βλαστούς, φύλλα και ταξιανθίες, σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδο για την καλλιέργεια.

Με αφορμή την εκδήλωση του φαινομένου, το Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Βόλου εξέδωσε έκτακτο δελτίο με οδηγίες προς τους αμπελουργούς των χαλαζόπληκτων περιοχών, επισημαίνοντας την ανάγκη άμεσων επεμβάσεων προστασίας για τον περιορισμό μυκητολογικών και βακτηριακών προσβολών.

Άμεσες επεμβάσεις προστασίας στους αμπελώνες

Σύμφωνα με τις οδηγίες, οι παραγωγοί καλούνται να προχωρήσουν μέσα στις επόμενες 24 έως 48 ώρες σε ψεκασμούς με χαλκούχα σκευάσματα, καθώς και με σκευάσματα που παρέχουν προστασία έναντι του βοτρύτη. Οι πληγές που δημιουργούνται στους φυτικούς ιστούς από το χαλάζι αποτελούν σημεία εισόδου για παθογόνα, ιδιαίτερα όταν ακολουθούν συνθήκες υψηλής υγρασίας και αστάθειας.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται, ωστόσο, στη χρήση των χαλκούχων προϊόντων, καθώς η τρυφερή βλάστηση του αμπελιού αυτή την περίοδο είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη και υπάρχει κίνδυνος φυτοτοξικότητας, ειδικά σε περιπτώσεις υπερδοσολογίας ή εφαρμογής υπό ακατάλληλες καιρικές συνθήκες.

Παράλληλα, επισημαίνεται και ο κίνδυνος εμφάνισης ωιδίου τις επόμενες ημέρες, κυρίως αν ο ασταθής καιρός με βροχές και υγρασία ακολουθηθεί από απότομη άνοδο της θερμοκρασίας και ξηροθερμικές συνθήκες. Οι μεταβολές αυτές δημιουργούν ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη της ασθένειας, ιδιαίτερα σε αμπελώνες με πυκνή βλάστηση και μειωμένο αερισμό.

Οι ειδικοί συστήνουν επίσης την απομάκρυνση των ισχυρά τραυματισμένων βλαστών, φύλλων και ταξιανθιών από το χωράφι, ώστε να περιοριστεί η παρουσία μολυσματικών εστιών μέσα στον αμπελώνα.

Την ίδια στιγμή, τονίζεται η ανάγκη συχνής επιθεώρησης των καλλιεργειών κατά την τρέχουσα περίοδο. Η έγκαιρη παρακολούθηση επιτρέπει την ταχύτερη διαπίστωση πιθανών προσβολών από φυτοπαράσιτα ή ασθένειες και συμβάλλει σε πιο αποτελεσματική και οικονομική αντιμετώπιση, με μικρότερη επιβάρυνση για το περιβάλλον και την καλλιέργεια.

Τέλος, έμφαση δίνεται στην αυστηρή τήρηση των οδηγιών χρήσης των φυτοπροστατευτικών προϊόντων, τόσο ως προς τις εγκεκριμένες δοσολογίες και τη συνδυαστικότητα των σκευασμάτων, όσο και ως προς το διάστημα πριν τη συγκομιδή και τα απαραίτητα μέτρα ατομικής προστασίας κατά την εφαρμογή τους.

Δεμένη με το κρασί, το ούζο, τα αποστάγματα η περιοχή του Τυρνάβου - για τους παλιούς ούτως ή άλλως είναι απολύτως ταυτισμένη με το τραγούδι, που έλεγε ο Σπύρος Ζαγοραίος και χαλούσαν οι πίστες.

Πως κατάφερε κι άντεξε κι ευημερεί τόσα χρόνια μας εξηγεί ο πρόεδρος του Οινοποιητικού Συνεταιρισμού Τυρνάβου, Χρήστος Τσιτσιρίγγος, που εκπροσωπεί τη συνεταιριστική οργάνωση και στην ΚΕΟΣΟΕ αλλά και στην ΕΘΕΑΣ.

Με σπουδές στο ΤΕΙ Γεωργικών Μηχανημάτων και Αρδεύσεων στη Λάρισα, δυο γιους γεωπόνους και μία κόρη μηχανικό, ελπίζει «πως και η νέα γενιά θ΄αγαπήσει τη γη και με τη γνώση της θα μπολιάσει την ελληνική γεωργία και θα δώσει νέο προσανατολισμό και καινούργιες βάσεις, μακριά από μικροκομματικές λογικές».

Το σημαντικό όμως ζήτημα που θέτει είναι πως σε μία χώρα, όπως η Ελλάδα, που ο κόσμος δεν έχει εμπιστοσύνη στους συνεταιρισμούς οι Θεσσαλοί παραγωγοί θεωρούν ότι τα πολλά «αδέλφια» παίρνουν καλύτερες τιμές, από τη λογική του ο καθένας μόνος του. Ιδού τι κάνει αυτόν τον συνεταιρισμό, που λειτουργεί από το 1961, να ξεχωρίζει σε νοοτροπία και πρακτική μέσα από τα λόγια του προέδρου του, Χρήστου Τσιτσιρίγγου, που διανύει την 3η θητεία στο τιμόνι του.

Οινοποιητικός Συνεταιρισμός Τυρνάβου, 65 χρόνια ζωής. Ποιο είναι το μυστικό σας και αντέξατε στις διαφορετικές κρίσεις, που πέρασε η χώρα και ο αγροτικός τομέας;

Ο Οινοποιητικός Συνεταιρισμός Τυρνάβου μετρά 65 χρόνια συνεχούς παρουσίας και αυτό από μόνο του δείχνει ότι δεν υπάρχει κάποιο «μυστικό» αλλά μια σταθερή φιλοσοφία. Η αντοχή μας στις κρίσεις –οικονομικές, θεσμικές ή ακόμη και κλιματικές– βασίζεται κυρίως στη συλλογικότητα και στην εμπιστοσύνη μεταξύ των μελών.

Από την πρώτη μέρα λειτουργίας μας, στόχος ήταν να στηρίξουμε τον αμπελουργό της περιοχής, δίνοντάς του διέξοδο για την παραγωγή του και δίκαιη αποζημίωση. Αυτό το κοινωνικό αποτύπωμα κράτησε τον συνεταιρισμό ζωντανό ακόμα και στις πιο δύσκολες περιόδους για τη χώρα και τον αγροτικό τομέα.

Παράλληλα, δεν μείναμε στάσιμοι. Δεν αφήσαμε τις κομματικές αποχρώσεις να μας χωρίσουν. Οι κομματικές μας αντιλήψεις μένουν έξω από την πύλη του συνεταιρισμού. Επενδύσαμε στον εκσυγχρονισμό, στην ποιότητα των προϊόντων μας και στο ανθρώπινο δυναμικό. Προσαρμοστήκαμε στις απαιτήσεις της αγοράς, ανοίξαμε νέους δρόμους σε κρασιά και αποστάγματα και δώσαμε έμφαση στην εξωστρέφεια.

Τέλος, σημαντικό ρόλο έπαιξε η υπευθυνότητα στη διοίκηση και η διαφάνεια. Όταν τα μέλη γνωρίζουν ότι ο συνεταιρισμός λειτουργεί με κανόνες και προοπτική, τον στηρίζουν ενεργά. Αυτό είναι και το μεγαλύτερο «κεφάλαιό» μας όλα αυτά τα χρόνια.

Από τον ιστορικό συνεταιρισμό των Αμπελακίων μέχρι σήμερα η Θεσσαλία έχει αναπτύξει μία ιδιαίτερη συνεταιριστική κουλτούρα. Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά αυτής της κουλτούρας, που κάνουν τους Θεσσαλούς παραγωγούς να λειτουργούν καλύτερα σε συνεταιριστικά σχήματα;

Η Θεσσαλία έχει βαθιές ρίζες στο συνεταιριστικό κίνημα, ήδη από τον ιστορικό συνεταιρισμό των Αμπελακίων. Αυτό που την κάνει να ξεχωρίζει, είναι η συνείδηση της συλλογικής δύναμης: οι παραγωγοί γνωρίζουν ότι μέσα από οργανωμένα σχήματα μπορούν να πετύχουν καλύτερες τιμές, σταθερότητα και πρόσβαση στις αγορές.

Κύριο χαρακτηριστικό είναι η ενεργή συμμετοχή των μελών. Ο συνεταιρισμός δεν αντιμετωπίζεται ως μια απλή επιχείρηση αλλά ως κοινή προσπάθεια, όπου όλοι έχουν λόγο και ευθύνη. Αυτό ενισχύει την εμπιστοσύνη και τη διαφάνεια.

Παράλληλα, υπάρχει έντονη η αλληλεγγύη, ιδιαίτερα σε δύσκολες περιόδους, ενώ σημαντικό ρόλο παίζει και η συνέχεια από γενιά σε γενιά. Έτσι, το συνεταιριστικό κίνημα στη Θεσσαλία παραμένει ζωντανό, προσαρμόζεται και αποτελεί ουσιαστικό εργαλείο ανάπτυξης για τον αγροτικό κόσμο».

Έχουν γίνει αρκετές παρεμβάσεις στη νομοθεσία, υπήρξε το ζήτημα του ΟΠΕΚΕΠΕ κι έχουν δοθεί κίνητρα για ν΄ αναπτυχθούν οι συνεταιρισμοί. Τι θα αλλάζατε ώστε να ανθίσουν ξανά οι συνεταιρισμοί πανελλαδικά;

Θα έδινα έμφαση σε στοχευμένα και ουσιαστικά κίνητρα για να ενισχυθεί η συμμετοχή των παραγωγών στους συνεταιρισμούς. Συγκεκριμένα, θα ζητούσα μια σημαντική φορολογική ελάφρυνση – της τάξης του 50% – για τους παραγωγούς, που συνεταιρίζονται ώστε να γίνει στην πράξη πιο ελκυστική, η ένταξη και η παραμονή σε συλλογικά σχήματα.

Παράλληλα, θεωρώ απαραίτητο να ξεκαθαρίσουν οι ρόλοι. Άλλο είναι ο παραγωγικός συνεταιρισμός, που λειτουργεί ως επιχειρηματική οντότητα με στόχο την ανάπτυξη και την αξία των προϊόντων κι άλλο ο συνδικαλισμός, που έχει διαφορετική αποστολή. Αυτός ο διαχωρισμός θα ενισχύσει τη σοβαρότητα και την αξιοπιστία του συνεταιριστικού χώρου.

Επιπλέον, πιστεύω ότι όσοι κατέχουν ηγετικές θέσεις θα πρέπει να έχουν αποδεδειγμένη επαγγελματική δραστηριότητα και οικονομική ανεξαρτησία, ώστε να μην εξαρτώνται από τον συνεταιρισμό για προσωπικό όφελος. Αυτό ενισχύει τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη.

Τέλος, χρειάζεται σταθερό θεσμικό πλαίσιο και λιγότερη γραφειοκρατία. Μόνο έτσι οι συνεταιρισμοί μπορούν να αποκτήσουν ξανά δυναμική σε πανελλαδικό επίπεδο.

Έχετε καταφέρει να έχετε 80 κωδικούς σε κρασί και αποστάγματα. Συστήσατε ξανά το παλαιωμένο τσίπουρο Τυρνάβου, δημιουργήσατε τσίπουρο με σαφράν. Τι κοινό έχει αυτή η αγορά, που βασίζεται στην καινοτομία;

Η αγορά του κρασιού και των αποσταγμάτων σήμερα έχει ένα κοινό βασικό χαρακτηριστικό: αναζητά διαφοροποίηση και αυθεντικότητα μέσα από την καινοτομία. Ο καταναλωτής δεν αρκείται πλέον σε ένα ποιοτικό προϊόν, θέλει ταυτότητα, ιστορία και κάτι ξεχωριστό.

Για εμάς, όμως, πάνω απ’ όλα είναι η ποιότητα. Αυτό είναι το θεμέλιο, που μας επέτρεψε να αναπτύξουμε ένα ευρύ χαρτοφυλάκιο προϊόντων και να κερδίσουμε την εμπιστοσύνη της αγοράς. Παράλληλα, ενισχύουμε συνεχώς την παρουσία μας μέσα από συμμετοχές σε εκθέσεις, συνέδρια και διαγωνισμούς, προβάλλοντας τα προϊόντα μας στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Είτε μιλάμε για το παλαιωμένο τσίπουρο Τυρνάβου, είτε για πιο σύγχρονες προσεγγίσεις, όπως το τσίπουρο με σαφράν, το κοινό στοιχείο είναι η σύνδεση της παράδοσης με νέες ιδέες. Η καινοτομία για εμάς σημαίνει εξέλιξη, χωρίς να χάνουμε την αυθεντικότητα.

Ταυτόχρονα, η καινοτομία από μόνη της δεν αρκεί. Χρειάζεται σωστή διαφήμιση και στοχευμένη προβολή, ώστε το κοινό να γνωρίσει τα προϊόντα και να κατανοήσει τη μοναδικότητά τους. Σε μια ιδιαίτερα ανταγωνιστική αγορά, η ποιότητα σε συνδυασμό με την ενεργή παρουσία και την επικοινωνία είναι αυτή που τελικά κάνει τη διαφορά.

Εξάγετε κρασιά και αποστάγματα στην Ευρώπη αλλά και σε τρίτες χώρες. Μιλήστε μας για τις τρεις μεγαλύτερες δυσκολίες, που συναντήσατε ώστε τα προϊόντα να έχουν τύχη στο ράφι

Η εξαγωγική δραστηριότητα είναι μια μεγάλη πρόκληση και δεν αρκεί μόνο η ποιότητα του προϊόντος για να πετύχεις. Η πρώτη και βασικότερη δυσκολία είναι ο έντονος ανταγωνισμός. Στις διεθνείς αγορές τα ελληνικά προϊόντα βρίσκονται απέναντι σε καθιερωμένες χώρες με ισχυρά brands και μεγάλη παρουσία στο ράφι. Έχουμε κάνει μία προσπάθεια και τα προϊόντα μας φτάνουν από τον Καναδά μέχρι την Αυστραλία. 

Η δεύτερη δυσκολία αφορά στην αναγνωρισιμότητα. Το ελληνικό κρασί και ιδιαίτερα τα αποστάγματα, όπως το τσίπουρο, δεν είναι πάντα γνωστά στο εξωτερικό. Χρειάζεται συνεχής προσπάθεια, επενδύσεις σε προβολή και εκπαίδευση της αγοράς για να κατανοήσει ο καταναλωτής το προϊόν.

Η τρίτη σημαντική πρόκληση είναι το κόστος και η πρόσβαση στα δίκτυα διανομής. Μεταφορικά, δασμοί αλλά και η είσοδος σε οργανωμένες αλυσίδες απαιτούν ισχυρές συνεργασίες και συνέπεια.

Γι’ αυτό και επιμένουμε στην ποιότητα, στη σταθερότητα και στην παρουσία μας σε διεθνείς εκθέσεις, ώστε να χτίζουμε βήμα-βήμα τη θέση μας στις αγορές του εξωτερικού.

Η κλιματική αλλαγή είναι εδώ και η Θεσσαλία τη βίωσε με τον χειρότερο δυνατό τρόπο με Ιανό, Daniel κ.ά. Τι πρέπει να αλλάξει στην επόμενη ΚΑΠ και ποια είναι η άποψή σας για τις αναμπελώσεις και τις νέες ποικιλίες;

Η κλιματική αλλαγή δεν είναι πλέον μια θεωρητική απειλή, τη βιώνουμε έντονα στη Θεσσαλία με φαινόμενα όπως ο «Ιανός» και ο «Daniel». Η επόμενη ΚΑΠ οφείλει να δώσει έμφαση στην πρόληψη και την ανθεκτικότητα, με γρήγορες αποζημιώσεις αλλά και ουσιαστική στήριξη για επενδύσεις σε υποδομές και μέτρα προσαρμογής.

Σε ό,τι αφορά στις αναμπελώσεις είναι αναγκαίες αλλά πρέπει να γίνουν με στρατηγική. Για εμάς, προτεραιότητα είναι να θωρακίσουμε την ποικιλία Μοσχάτο Τυρνάβου, που αποτελεί βασικό στοιχείο της ταυτότητάς μας. Είναι μία κατηγορία μόνο του και τρέχει πάντα καλά στην αγορά.

Υπάρχει και μία στροφή της νεολαίας προς το κρασί και τ’ αποστάγματα – αντί για τα σκληρά ποτά - κι αυτό φαίνεται και στις γευσιγνωσίες, που κάνουμε. Προς αυτή την κατεύθυνση, γίνεται ήδη προσπάθεια κλωνικής επιλογής και διατήρησης του γενετικού υλικού της ποικιλίας, ώστε να διαφυλαχθούν τα ιδιαίτερα ποιοτικά και αρωματικά χαρακτηριστικά του προϊόντος στην περιοχή, προσαρμόζοντάς το παράλληλα στις νέες κλιματικές συνθήκες. Οι νέες ποικιλίες μπορούν να έχουν ρόλο, αλλά δεν πρέπει να αλλοιώσουν τον χαρακτήρα της τοπικής αμπελουργικής ταυτότητας.

Ο πρόσφατος παγετός που έπληξε τη Νεμέα άφησε πίσω του εικόνες σοβαρής καταστροφής στον αμπελουργικό κάμπο της περιοχής. Σε μια περίοδο όπου οι αμπελώνες είχαν ήδη προχωρήσει σε έντονη βλαστική ανάπτυξη, οι χαμηλές θερμοκρασίες προκάλεσαν εκτεταμένες ζημιές, δημιουργώντας έντονη ανησυχία για τη φετινή παραγωγή αλλά και για τη συνολική βιωσιμότητα πολλών εκμεταλλεύσεων.

Για την κατάσταση που επικρατεί σήμερα στον αμπελουργικό κάμπο της Νεμέας, τις διαδικασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη και τα προβλήματα που ήδη αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί, συνομιλήσαμε με τη διευθύντρια της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Νεμέας, κα. Αργυρώ Αϊβαλή.

«Ο κάμπος είναι όλος καμένος» – Ζημιές σε χιλιάδες στρέμματα

Σύμφωνα με την κ. Αϊβαλή, η ζημιά αφορά πολύ μεγάλο μέρος της αμπελουργικής ζώνης της Νεμέας, με τις πρώτες εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για περίπου 8.500 στρέμματα που έχουν πληγεί ολοκληρωτικά από τον παγετό. Όπως εξηγεί, η καταστροφή δεν περιορίζεται μόνο στον κάμπο της Νεμέας, αλλά επεκτείνεται και στα γύρω χωριά, των οποίων οι παραγωγοί διατηρούν αμπελοτεμάχια στην περιοχή.

Η ίδια περιγράφει με ιδιαίτερα γλαφυρό τρόπο την εικόνα που αντικρίζει καθημερινά: «Τα γραφεία της Ένωσης είναι στην αρχή του κάμπου της Νεμέας και βλέπω όλο τον κάμπο. Αντί για πράσινο χρώμα βλέπεις παντού καφέ».

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι επηρεάστηκαν τόσο παλαιοί όσο και νέοι αμπελώνες, ακόμη και φυτεύσεις που πραγματοποιήθηκαν μόλις τον περασμένο χειμώνα. Όπως σημειώνει η διευθύντρια της ΕΑΣ Νεμέας, «υπάρχουν κτήματα που φυτεύτηκαν φέτος, τον Δεκέμβρη και τον Γενάρη, είχαν αρχίσει να αναπτύσσονται και κάηκαν και αυτά».

Γιατί ο φετινός παγετός θεωρείται από τους πιο σοβαρούς των τελευταίων δεκαετιών

Η κ. Αϊβαλή επισημαίνει πως παγετοί έχουν καταγραφεί και άλλες χρονιές στη Νεμέα, ωστόσο η φετινή περίπτωση διαφοροποιείται σημαντικά τόσο ως προς την έκταση όσο και ως προς το στάδιο ανάπτυξης των αμπελιών τη στιγμή που εκδηλώθηκε το φαινόμενο.

Όπως εξηγεί, τα προηγούμενα χρόνια οι παγετοί που σημειώνονταν στην περιοχή εμφανίζονταν συνήθως μέσα στον Απρίλιο, περίοδο κατά την οποία τα αμπέλια δεν είχαν προλάβει να αναπτυχθούν σε τόσο μεγάλο βαθμό. Αυτή τη φορά όμως, οι αμπελώνες είχαν ήδη προχωρήσει σημαντικά στη βλάστηση, με τους νέους βλαστούς να έχουν φτάσει ακόμη και τα 10 με 20 εκατοστά. Έτσι, όταν «χτυπήθηκε» το καινούριο βλαστάρι από τον παγετό, η ζημιά εξελίχθηκε σε ολοσχερή καταστροφή για πολλά αμπελοτεμάχια. «Όταν το κτήμα έχει βγάλει καινούριο βλαστάρι και αυτό γίνει ζημιά, είναι ολοσχερής», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, τονίζει πως αντίστοιχο φαινόμενο τέτοιας έκτασης είχε να εμφανιστεί από το 2000, σημειώνοντας ότι «δεν έχει ξαναγίνει τόσο μεγάλη έκταση και τόσο μεγάλη ζημιά».

Αναμονή για τις εκτιμήσεις και αγωνία για τις αποζημιώσεις

Σε ό,τι αφορά τη διαδικασία των εκτιμήσεων, η κατάσταση παραμένει ακόμη σε στάδιο συζητήσεων μεταξύ των αρμόδιων φορέων. Σύμφωνα με την κ. Αϊβαλή, κλιμάκια του ΕΛΓΑ επισκέφθηκαν ήδη την περιοχή, ενώ αρχικά είχε εξεταστεί το ενδεχόμενο οριζόντιας εκτίμησης για τα πληγέντα στρέμματα, χωρίς εξατομικευμένους ελέγχους από γεωπόνους. Ωστόσο, όπως σημειώνει, η διαδικασία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.

Την ίδια στιγμή, η αγωνία των παραγωγών εντείνεται καθημερινά, καθώς η απώλεια της παραγωγής δημιουργεί αλυσιδωτά προβλήματα. Η διευθύντρια της ΕΑΣ Νεμέας επισημαίνει πως οι αμπελουργοί περιμένουν «γρήγορες αποζημιώσεις ώστε να μπορέσουν να βγάλουν τη χρονιά», ενώ αναφέρεται και στον κίνδυνο που αντιμετωπίζουν νέοι αγρότες και παραγωγοί που συμμετέχουν σε Σχέδια Βελτίωσης και άλλα προγράμματα.

Όπως εξηγεί, χωρίς παραγωγή πολλοί παραγωγοί ενδέχεται να αδυνατούν να καλύψουν τις υποχρεώσεις των προγραμμάτων στα οποία έχουν ενταχθεί, με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν ακόμη και με επιστροφές χρημάτων. «Αν δεν ληφθούν μέτρα, θα αναγκαστούν να γυρίσουν χρήματα πίσω», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Χιλιάδες παραγωγοί επηρεάζονται από τον παγετό στη Νεμέα

Η έκταση του προβλήματος αποτυπώνεται και στον αριθμό των ανθρώπων που επηρεάζονται άμεσα από τον παγετό. Σύμφωνα με την κ. Αϊβαλή, στον Δήμο Νεμέας κατοικούν περίπου 7.500 κάτοικοι, ενώ εκτιμάται ότι πάνω από 3.500 παραγωγοί θα προχωρήσουν σε δηλώσεις ζημιάς για τον παγετό.

Η ίδια δεν κρύβει τον προβληματισμό της για την επόμενη μέρα, ειδικά σε μια περίοδο όπου, όπως σημειώνει, τα κόστη παραγωγής έχουν ήδη αυξηθεί σημαντικά και η οικονομική πίεση στον αμπελουργικό κόσμο είναι έντονη. Παρά τις δυσκολίες, προσπαθεί να διατηρεί μια αισιόδοξη στάση, παραδεχόμενη ωστόσο πως «έτσι όπως εξελίσσονται τα πράγματα, είναι κάπως δύσκολο».

Όπως επισημαίνει η ΚΕΟΣΟΕ, σε τραγική κατάσταση για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά έχουν περιέλθει οι αμπελουργοί της Νεμέας αλλά και της Μαντινείας, μετά την καταστροφική επέλαση του παγετού της 3ης και 4ης Μαΐου 2026.

Η ιδιαιτερότητα του ανοιξιάτικου παγετού, έγκειται στο ότι πλήττει τα νεαρά φύλλα και τους βλαστούς με απότοκο την ολοκληρωτική απώλεια της παραγωγής, αλλά και δευτερευόντως την απώλεια του φυτικού κεφαλαίου.

Προφανώς για την άμεση αντιμετώπιση της σοβαρής αυτής εξέλιξης, που απειλεί όχι μόνο την οικονομική επιβίωση των αμπελουργών, αλλά και αυτήν καθ' εαυτήν της αμπελοκαλλιέργειας, - τη στιγμή που αποτελεί μονοκαλλιέργεια-, δεν αρκεί να υιοθετηθεί η πεπατημένη.

Δεδομένου ότι απειλείται χωρίς υπερβολές το μέλλον των οικογενειακών εκμεταλλεύσεων και της αμπελοκαλλιέργειας, είναι επιτακτικό:

Η εκτίμηση των ζημιών, να γίνει συνολικά και όχι εξατομικευμένα, ανά Δημοτικό Διαμέρισμα και αμπελοτόπι, με την ταυτόχρονη χρήση ψηφιακών δεδομένων που προκύπτουν από δορυφόρους και συστήματα GIS. Η αντιμετώπιση αυτή, θα διασφαλίσει την ταχύτατη εκτίμηση των ζημιών.

Εκτός των ανωτέρω περιοχών, οι εκτιμήσεις των ζημιών θα πρέπει να πραγματοποιηθούν εξατομικευμένα

Η αποζημίωση των αμπελουργών να πραγματοποιηθεί με βάση την ασφαλιζόμενη αξία ανά στρέμμα στον ΕΛΓΑ και όχι κατά την υποκείμενη εκτίμηση των εκτιμητών γεωπόνων. Άλλωστε οι σύγχρονες πρακτικές στις περιπτώσεις ασφάλισης έναντι κινδύνων, επιτρέπουν στους ασφαλιζόμενους να ανακτήσουν το κόστος αποκατάστασης της ζημιάς με βάση το ασφαλιζόμενο ποσό.

Μετά την πάροδο συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος, που θα επιτρέψει την διάγνωση απώλειας του φυτικού κεφαλαίου, είναι σαφές ότι πρέπει να εγκριθεί εξειδικευμένο πρόγραμμα αντικατάστασης του φυτικού κεφαλαίου.

Η διαδικασία πρέπει να ακολουθήσει το πρότυπο της ανάλογης καταστροφής το 2001 στον Τύρναβο με το πρόγραμμα ΑΝΑΠ ΤΥΡ, που βασίστηκε στη μελέτη του Καθηγητή Αμπελουργίας του ΓΠΑ κ. Μανόλη Σταυρακάκη

Κάθε άλλη επιλογή, απλά θα επιταχύνει την επέλευση του μοιραίου για τις δυο από τις πιο σημαντικές αμπελουργικές περιoχές της χώρας.

Η περίοδος της άνοιξης αποτελεί μία από τις πιο απαιτητικές φάσεις για τον αμπελουργό, καθώς τότε διαμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό η εικόνα που θα παρουσιάσει ο αμπελώνας μέχρι τον τρύγο. Ανάμεσα στις βασικές καλλιεργητικές εργασίες της εποχής ξεχωρίζει το βλαστολόγημα, μια επέμβαση που εφαρμόζεται σχεδόν σε κάθε οργανωμένο αμπελώνα και συνδέεται άμεσα τόσο με τη φυτοϋγεία όσο και με την ποιότητα της παραγωγής.

Με αφορμή την περίοδο εφαρμογής της συγκεκριμένης πρακτικής στους αμπελώνες, ο ΑγροΤύπος συνομίλησε με τη γεωπόνο κα. Παπαφίγκου από τον Οινοποιητικό Συνεταιρισμό Τυρνάβου σχετικά με τον ρόλο που παίζει το βλαστολόγημα στη διαχείριση της καλλιέργειας, αλλά και την επίδρασή του στην εξέλιξη και την ποιότητα της παραγωγής.

Η σωστή διαχείριση της βλάστησης 

Το βλαστολόγημα πραγματοποιείται όταν οι νεαροί βλαστοί βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης, συνήθως μέχρι να φτάσουν περίπου τα 15 έως 30 εκατοστά, ώστε να αφαιρούνται εύκολα με το χέρι χωρίς να δημιουργούνται έντονες πληγές στο φυτό. Στις περισσότερες αμπελουργικές περιοχές, η πρακτική εφαρμόζεται από τα μέσα Απριλίου έως και τον Μάιο, ανάλογα με την ποικιλία και τις συνθήκες της κάθε περιοχής.

Πρόκειται για μία από τις πρώτες επεμβάσεις διαχείρισης της βλάστησης στον αμπελώνα, μέσω της οποίας ο παραγωγός επιδιώκει να διαμορφώσει την ισορροπία και τη σωστή ανάπτυξη του φυτού ήδη από τα αρχικά στάδια της καλλιεργητικής περιόδου.

Η κα. Παπαφίγκου εξηγεί ότι κατά τη διαδικασία απομακρύνονται συνήθως βλαστοί που αναπτύσσονται στον κορμό και στους βραχίονες, μη παραγωγικοί ή αδύναμοι βλαστοί, καθώς και περιπτώσεις όπου εμφανίζονται δύο βλαστοί από το ίδιο μάτι. Όπως σημειώνει, στόχος είναι «να περιοριστεί η άναρχη βλάστηση ώστε να υπάρχει ισορροπία» και να παραμείνουν στο πρέμνο οι βλαστοί που μπορούν να υποστηρίξουν καλύτερα την ανάπτυξη και την παραγωγή του φυτού.

Όπως αναφέρει η ίδια, το στάδιο εφαρμογής εξαρτάται και από την ποικιλία, καθώς θα πρέπει «να γίνει σωστά ο διαχωρισμός των παραγωγικών και μη παραγωγικών βλαστών» ώστε να μπορεί να εφαρμοστεί αποτελεσματικά η πρακτική.

Η σύνδεση με την υγεία και την ισορροπία του αμπελώνα

Το βλαστολόγημα αποτελεί μία ιδιαίτερα σημαντική πρακτική για τη συνολική διαχείριση του αμπελώνα κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου. Η σωστή αφαίρεση βλαστών συμβάλλει στη δημιουργία ενός πιο «ανοιχτού» φυτού, με καλύτερο αερισμό και μεγαλύτερη διείσδυση φωτός στο εσωτερικό της κόμης.

Η πυκνή βλάστηση και η αυξημένη υγρασία στο εσωτερικό του φυτού δημιουργούν συχνά συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη μυκητολογικών ασθενειών. Για τον λόγο αυτό, το βλαστολόγημα θεωρείται και μέτρο «έμμεσης φυτοπροστασίας».

Η γεωπόνος του Συνεταιρισμού Τυρνάβου σημειώνει ότι μέσα από τη σωστή διαχείριση της βλάστησης μειώνεται η παραμονή υγρασίας στο φύλλωμα και βελτιώνεται η κυκλοφορία του αέρα, στοιχεία που μπορούν να περιορίσουν την πίεση από ασθένειες όπως ο περονόσπορος, το ωίδιο και ο βοτρύτης.

Όταν το φυτό είναι πολύ κλειστό, δημιουργείται μικροκλίμα που ευνοεί αρκετές προσβολές, αναφέρει χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η εικόνα του αμπελώνα εκείνη την περίοδο παίζει σημαντικό ρόλο στη συνολική διαχείριση της καλλιέργειας.

Παράλληλα, ένα πιο ισορροπημένο και «καθαρό» αμπέλι διευκολύνει σημαντικά και τις υπόλοιπες καλλιεργητικές εργασίες μέσα στη χρονιά. Όπως εξηγεί η κα. Παπαφίγκου, οι ψεκασμοί πραγματοποιούνται πιο αποτελεσματικά, καθώς το φυτοπροστατευτικό προϊόν φτάνει ευκολότερα στα σημεία που απαιτείται κάλυψη.

Σημαντικός θεωρείται και ο ρόλος του βλαστολογήματος στον έλεγχο της ζωηρότητας του φυτού, ιδιαίτερα σε αμπελώνες με έντονη βλαστική ανάπτυξη. Μέσα από την απομάκρυνση περιττών βλαστών, το πρέμνο διατηρεί καλύτερη ισορροπία ανάμεσα στη βλάστηση και την παραγωγή, αποφεύγοντας την «υπερβολική ανάπτυξη» που μπορεί να δυσκολέψει τη διαχείριση της καλλιέργειας.

Η ίδια τονίζει ακόμη ότι η σωστή εφαρμογή της πρακτικής μπορεί να συμβάλει και στη βελτίωση της ποιότητας των σταφυλιών, καθώς το φυτό κατευθύνει πιο αποτελεσματικά την ενέργεια και τα θρεπτικά στοιχεία προς τα παραγωγικά μέρη. Όπως αναφέρει, στις οινοποιήσιμες ποικιλίες η ισορροπία ανάμεσα στη βλάστηση και την παραγωγή αποτελεί βασικό στοιχείο για τη συνολική εικόνα της παραγωγής.

Επιπλέον, επισημαίνεται ότι το βλαστολόγημα δεν εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε κάθε αμπελώνα, καθώς σημαντικό ρόλο παίζουν η ποικιλία, η ζωηρότητα του φυτού και το παραγωγικό φορτίο που επιδιώκει ο αμπελουργός.

Μια πρακτική που απαιτεί σωστή εφαρμογή

Παρότι το βλαστολόγημα θεωρείται βασική καλλιεργητική πρακτική στους αμπελώνες, η εφαρμογή του χρειάζεται προσοχή και προσαρμογή ανάλογα με τις συνθήκες κάθε καλλιέργειας. Η υπερβολική αφαίρεση βλάστησης μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να εκθέσει περισσότερο τα σταφύλια στην ηλιακή ακτινοβολία ή να επηρεάσει την ισορροπία του φυτού.

Αν και πρόκειται για εργασία που πραγματοποιείται νωρίς μέσα στην καλλιεργητική περίοδο, η επίδρασή της ακολουθεί το αμπέλι μέχρι τον τρύγο. Η σωστή διαχείριση της βλάστησης επηρεάζει την ανάπτυξη του φυτού, την ευκολία των επεμβάσεων, τη φυτοπροστασία και τελικά την εικόνα της παραγωγής. 

Η καλλιεργητική περίοδος προχωρά και μαζί της αυξάνεται η ανάγκη για στενή παρακολούθηση των αμπελώνων, καθώς το ωίδιο συνεχίζει να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες και πιο επίμονες ασθένειες της αμπέλου. Οι παραγωγοί γνωρίζουν πως, ακόμη και σε χρονιές όπου οι πρώτες εικόνες στους αμπελώνες δεν προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία, η ασθένεια μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα όταν οι συνθήκες γίνουν ευνοϊκές.

Στο πλαίσιο αυτό, ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με τη γεωπόνο κα. Ζαΐρα Παπαφίγκου από τον Οινοποιητικό Συνεταιρισμό Τυρνάβου, προκειμένου να μεταφερθούν χρήσιμες επισημάνσεις γύρω από το ωίδιο και τη διαχείρισή του στους αμπελώνες.

Πώς εκδηλώνεται το ωίδιο στο αμπέλι

Όπως αναφέρει η γεωπόνος κα. Ζαΐρα Παπαφίγκου, το ωίδιο αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές αλλά και πιο επίμονες ασθένειες που μπορεί να εμφανιστούν στους αμπελώνες, καθώς προσβάλλει όλα τα πράσινα φυτικά όργανα του φυτού, όπως τα φύλλα, τους βλαστούς και τα σταφύλια. Το ωίδιο (Erysiphe necator) γίνεται συνήθως εύκολα αντιληπτό, αφού τα προσβεβλημένα μέρη αποκτούν μία χαρακτηριστική «σκονισμένη» όψη, εικόνα που αποτελεί και ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα συμπτώματα της ασθένειας.

Στα φύλλα, τα πρώτα σημάδια εμφανίζονται συνήθως με τη μορφή χλωρωτικών κηλίδων, οι οποίες καλύπτονται σταδιακά από ένα λεπτό γκρίζο, αραχνοειδές χνούδι. Καθώς η προσβολή εξελίσσεται, οι περιοχές αυτές επεκτείνονται, η επιφάνεια του φύλλου χάνει τη φυσιολογική της μορφή και πολλές φορές καρουλιάζει προς τα πάνω, δίνοντας στον αμπελώνα μια εικόνα εξασθενημένης βλάστησης.

Αντίστοιχα συμπτώματα μπορούν να εμφανιστούν και στους νεαρούς βλαστούς, όπου αρχικά παρατηρούνται κηλίδες με υπόλευκη έως γκριζωπή εξάνθηση, λόγω της ανάπτυξης των σπορίων του μύκητα. Με την πάροδο του χρόνου το επίχρισμα υποχωρεί, αφήνοντας πίσω έντονους καστανοκόκκινους μεταχρωματισμούς, οι οποίοι γίνονται ακόμη πιο εμφανείς κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Ιδιαίτερα αισθητή είναι η προσβολή και στα σταφύλια. Τα άνθη και οι νεαρές ράγες, λίγο μετά το δέσιμο, συχνά αποκτούν εικόνα σαν να έχουν πασπαλιστεί με αλεύρι, πριν τελικά ξεραθούν και πέσουν. Σε πιο ανεπτυγμένες ράγες εμφανίζονται σκουρόχρωμες αλλοιώσεις στην επιδερμίδα, η οποία σταδιακά νεκρώνεται και μπορεί να σχιστεί, επηρεάζοντας σημαντικά τόσο την ποιότητα όσο και την εμπορική αξία της παραγωγής.

Η γεωπόνος επισημαίνει ακόμη ότι ο μύκητας διαχειμάζει μέσα στα μάτια της αμπέλου και με την έναρξη της βλάστησης την άνοιξη αρχίζει να αναπτύσσεται παράλληλα με το φυτό. Για τον λόγο αυτό, η παρακολούθηση των αμπελώνων από τα πρώτα στάδια της νέας βλαστικής περιόδου θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, ειδικά σε περιοχές όπου έχουν καταγραφεί έντονες προσβολές κατά τις προηγούμενες καλλιεργητικές χρονιές.

Αντιμετώπιση της ασθένειας

Η αντιμετώπιση του ωιδίου βασίζεται στη συστηματική παρακολούθηση των αμπελώνων και στην έγκαιρη εφαρμογή των κατάλληλων επεμβάσεων, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου είχαν παρατηρηθεί έντονες προσβολές την προηγούμενη καλλιεργητική περίοδο. Όπως εξηγεί η γεωπόνος, οι πρώτοι ψεκασμοί για το ωίδιο ξεκινούν συνήθως την ίδια περίπου περίοδο με εκείνους για τον περονόσπορο, όταν δηλαδή η βλάστηση έχει φτάσει περίπου τα 10 εκατοστά.

Στα αρχικά αυτά στάδια, σύμφωνα με την κα. Παπαφίγκου, εφαρμόζονται κυρίως σκευάσματα υγρού θειαφιού, ιδιαίτερα σε περιοχές με ιστορικό προσβολών και αυξημένα ποσοστά υγρασίας, όπου οι συνθήκες ευνοούν την ανάπτυξη του μύκητα. «Αυτή την περίοδο είναι πιο κατάλληλη η εφαρμογή υγρού θειαφιού, ενώ σε περίπου δέκα ημέρες, με την έναρξη της ανθοφορίας, θα ξεκινήσουν και εφαρμογές με θείο σε μορφή επίπασης», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Καθώς η καλλιέργεια προχωρά προς την ανθοφορία και την καρπόδεση, αξιοποιούνται και σκευάσματα θείου σε μορφή επίπασης, μία πρακτική που εφαρμόζεται ευρέως για την αντιμετώπιση του ωιδίου. Σύμφωνα με όσα αναφέρει η ίδια, η εφαρμογή τους πραγματοποιείται συνήθως λίγο πριν από την ανθοφορία, κατά τη διάρκειά της αλλά και αμέσως μετά, ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν στον αμπελώνα και τις ανάγκες της καλλιέργειας. Ωστόσο, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή κατά την εφαρμογή του θειαφιού σε μορφή σκόνης, καθώς σε θερμοκρασίες άνω των 30 βαθμών Κελσίου ενδέχεται να προκληθεί φυτοτοξικότητα.

Εκτός από τις χημικές επεμβάσεις, σημαντικό ρόλο έχουν και τα καλλιεργητικά μέτρα, όπως η αφαίρεση και καταστροφή βλαστών που εμφανίζουν πρώιμες προσβολές, συμβάλλοντας έτσι στη σημαντική μείωση του αρχικού μολύσματος και της διασποράς του μύκητα στο εσωτερικό του αμπελώνα.

«Η συστηματική παρακολούθηση του αμπελώνα είναι βασικό στοιχείο για τη σωστή διαχείριση της ασθένειας», σημειώνει η κα. Παπαφίγκου, τονίζοντας ότι οι παραγωγοί χρειάζεται να προσαρμόζουν τις κινήσεις τους ανάλογα με την εικόνα που παρουσιάζει κάθε αγροτεμάχιο. Όπως επισημαίνει η γεωπόνος, η συνδυαστική εφαρμογή καλλιεργητικών και χημικών μέτρων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματική προστασία της παραγωγής και τη διατήρηση των ποιοτικών και ποσοτικών χαρακτηριστικών των σταφυλιών, είτε πρόκειται για επιτραπέζια είτε για οινοποιήσιμα αμπέλια.