Πορτοκάλια: Η εικόνα στις βασικές περιοχές και οι τιμές παραγωγού στα Βαλένσια, το βλέμμα στη Ναβαλίνα

Το σχίσιμο των καρπών αποτελεί ένα γνωστό πρόβλημα για τους παραγωγούς εσπεριδοειδών πριν από τη συγκομιδή, επηρεάζοντας σε ορισμένες περιπτώσεις σημαντικά την εμπορεύσιμη παραγωγή. Ο ΑγροΤύπος απευθύνθηκε στον Δρ Βασίλειο Ζιώγα, Κύριο Ερευνητή στη Δενδροκομία Εσπεριδοειδών του ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ, προκειμένου να αναλύσει τους παράγοντες που συνδέονται με την εμφάνιση του φαινομένου και τις δυνατότητες αντιμετώπισής του.

Τι είναι και πώς εκδηλώνεται το σχίσιμο

Το σχίσιμο ή «σκάσιμο» των καρπών (fruit splitting ή fruit cracking) αποτελεί μια σημαντική φυσιολογική διαταραχή των εσπεριδοειδών, η οποία εκδηλώνεται πριν από τη συγκομιδή και δύναται να προκαλέσει σοβαρές απώλειες στην ηρτημένη παραγωγή. Δεν πρόκειται για προσβολή από παθογόνο, αλλά για «φυσιολογική» και μηχανική αστοχία του φλοιού, όταν οι τάσεις που αναπτύσσονται στο εσωτερικό του καρπού υπερβούν την ικανότητα του φλοιού να παραμορφώνεται και να διαστέλλεται. Το πρόβλημα παρατηρείται, σε διαφορετικό βαθμό, στις περισσότερες ποικιλίες εσπεριδοειδών και σε ευαίσθητες ποικιλίες οι απώλειες μπορεί να φθάσουν το 30–50% της συνολικής παραγωγής.

Το τυπικό προσυλλεκτικό σχίσιμο εμφανίζεται ως ρωγμή του φλοιού, συχνά κατά μήκος του καρπού και ιδιαίτερα στην περιοχή του στύλου. Δύναται να είναι ακτινωτό ή επιμήκες, εγκάρσιο ή ακανόνιστο. Η εμφάνισή του είναι συχνότερη κατά την περίοδο της ταχείας αύξησης του μεγέθους του καρπού, πριν την ωρίμανση. Πρόκειται για σταδιακή και όχι στιγμιαία διαδικασία. Αρχικά δημιουργούνται μικροσκοπικές αλλοιώσεις και ρήξεις στα κύτταρα του φλοιού και στη συνέχεια η ρωγμή επεκτείνεται προς τους βαθύτερους ιστούς. Μετά το σχίσιμο, ο καρπός χάνει ουσιαστικά την εμπορική του αξία, ενώ η εκτεθειμένη σάρκα αποτελεί πύλη εισόδου για μύκητες, βακτήρια και έντομα.

Αιτία του φαινομένου

Η αιτιολογία είναι σύνθετη και δεν δύναται να αποδοθεί σε έναν μόνο παράγοντα. Ο βασικός μηχανισμός σχετίζεται με την ασυγχρονία μεταξύ της αύξησης της σάρκας και της ικανότητας του φλοιού να ακολουθήσει αυτή την αύξηση. Όταν το εσωτερικό του καρπού διογκώνεται γρηγορότερα από όσο μπορεί να διαταθεί ο φλοιός, αναπτύσσονται μηχανικές τάσεις. Εάν ο φλοιός είναι λεπτός, έχει μειωμένη ελαστικότητα ή παρουσιάζει περιοχές χαμηλής μηχανικής αντοχής, αυτό έχει ως αποτέλεσμα να σχίζεται. Η νεότερη βιβλιογραφία θεωρεί, επομένως, το σχίσιμο το αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης μεταξύ της πίεσης σπαργής, των μηχανικών ιδιοτήτων της εφυμενίδας και του φλοιού, της γενετικής προδιάθεσης και των περιβαλλοντικών συνθηκών.

Ιδιαίτερα σημαντικός παράγοντας είναι η διαθεσιμότητα του νερού. Περίοδοι υδατικής καταπόνησης που ακολουθούνται από έντονη βροχόπτωση ή απότομη άρδευση ευνοούν το σχίσιμο. Μετά από περίοδο ξηρασίας, η ταχεία πρόσληψη νερού προκαλεί απότομη διόγκωση της σάρκας και αύξηση της εσωτερικής πίεσης, ενώ ο φλοιός δεν προλαβαίνει να προσαρμοστεί. Το πρόβλημα επιδεινώνεται όταν υψηλές θερμοκρασίες και χαμηλή σχετική υγρασία έχουν προηγουμένως καταστήσει τον φλοιό άκαμπτο και λιγότερο ελαστικό.

Το φαινόμενο επηρεάζεται και από την ποικιλία, το υποκείμενο, το σχήμα του καρπού, το πάχος και τη σκληρότητα του φλοιού, καθώς και τη θρέψη. Διαφορετικοί συνδυασμοί ποικιλίας–υποκειμένου παρουσιάζουν διαφορετική ευαισθησία, γεγονός που συνδέεται τόσο με την ανάπτυξη του φλοιού όσο και με τη θρεπτική και υδατική κατάσταση του δένδρου. Ιδιαίτερης σημασίας είναι η διαθεσιμότητα του ασβεστίου, καθώς συμμετέχει στη δομή των κυτταρικών τοιχωμάτων και στον σχηματισμό γεφυρών Ca–πηκτίνης, αυξάνοντας τη μηχανική αντοχή των ιστών του φλοιού.

Αντιμετώπιση

Η αντιμετώπιση είναι προληπτική και συνδυασμένη. Πρώτη προτεραιότητα είναι η διατήρηση όσο το δυνατόν σταθερής παροχής νερού στο δένδρο, δίχως ακανόνιστα ποτίσματα. Εκτεταμένη στέρηση νερού, η οποία συνοδεύεται με άφθονη άρδευση, πρέπει να αποφεύγεται. Σε πειράματα με μανταρινιά ‘Nova’, η συχνότητα άρδευσης επηρέασε σημαντικά το σχίσιμο, ενώ άρδευση στο 75% της εξάτμισης περιόρισε την εμφάνισή του. Επομένως, σε ευαίσθητους οπωρώνες είναι σημαντική η διατήρηση της εδαφικής υγρασίας παρά η αντιμετώπιση του προβλήματος αφού εμφανιστούν οι πρώτοι σχισμένοι καρποί.

Παράλληλα απαιτείται ισορροπημένη θρέψη, με ιδιαίτερη προσοχή στο Ca, αλλά και στα K, B, P, Mg και άλλα στοιχεία. Πρόσφατη μελέτη σε μανταρίνια σατσούμα ‘Okitsu No. 58’ έδειξε ότι διαφυλλικές εφαρμογές χηλικού Ca ή Si κατά το στάδιο των νεαρών καρπών, 60–90 ημέρες μετά την άνθηση, μείωσαν το σχίσιμο. Οι εφαρμογές Ca αύξησαν τη συγκέντρωση ασβεστίου στον φλοιό και περιόρισαν τη δράση ενζύμων που αποδομούν τις πηκτίνες, ενισχύοντας τη συνοχή των κυτταρικών τοιχωμάτων. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης οι εφαρμογές γιββερελλικού οξέος (GA₃). Σε πορτοκάλια ποικιλίας Lane Late navel, ο διαφυλλικός ψεκασμός με Ca ή GA₃ μείωσε σημαντικά το σχίσιμο, αυξάνοντας το πάχος, την ελαστικότητα και την ανθεκτικότητα του φλοιού, περιορίζοντας την αποδόμηση πηκτίνης και κυτταρίνης. Ακόμη πιο πρόσφατα, σε μανταρίνια σατσούμα ‘Miyagawa Wase’ προσδιορίστηκαν δύο ιδιαίτερα κρίσιμες περίοδοι, 50–60 και 80–90 ημέρες μετά την πλήρη άνθηση, ενώ η εφαρμογή 10 ppm GA₃ σε συνδυασμό με 0,5% calcium superphosphate και 0,006% EDTA-Fe στις δύο αυτές περιόδους μείωσε σημαντικά το σχίσιμο.

Συνεπώς, δεν υπάρχει μία καθολική «οδηγία» για την αντιμετώπιση του σχισίματος. Η αποτελεσματικότερη στρατηγική είναι α) η αποφυγή της απότομης μεταβολής της υδατικής κατάστασης στη ριζόσφαιρα, β) η σωστή θρέψη και ιδιαίτερα η διαχείριση του Ca για την ενίσχυση της μηχανικής αντοχής του φλοιού και γ) η στοχευμένη χρήση ρυθμιστών ανάπτυξης κατά τα κρίσιμα στάδια ανάπτυξης του καρπού. Η χρονική στιγμή των επεμβάσεων είναι καθοριστική, διότι όταν το σχίσιμο είναι ορατό, η φυσιολογική διαταραχή έχει ήδη εξελιχθεί και ουσιαστικά δεν δύναται πλέον να αναστραφεί.

Η εμφάνιση και η εξάπλωση του Μαύρου Ακανθώδη Αλευρώδη (Aleurocanthus spiniferus) έχει αναδειχθεί σε σημαντική φυτοϋγειονομική πρόκληση για τις εσπεριδοκαλλιέργειες της Αργολίδας. Το έντομο υποβαθμίζει την ποιότητα και την εμπορική αξία των καρπών, επηρεάζει την ευρωστία των δέντρων και, χάρη στη γρήγορη αναπαραγωγή του και στον μεγάλο αριθμό φυτών-ξενιστών, μπορεί να εξαπλώνεται σε νέες περιοχές.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Σύλλογος Γεωπόνων Αργολίδας διοργάνωσε στις 7 Ιουλίου ενημερωτική ημερίδα στο Κουτσοπόδι, με στόχο την ενημέρωση παραγωγών, πολιτών και επαγγελματιών του κλάδου για την εξέλιξη της προσβολής και τα διαθέσιμα μέσα αντιμετώπισης. Ομιλητές ήταν ο Γενικός Διευθυντής του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου, Δρ Παναγιώτης Μυλωνάς, και ο Διευθυντής της Διεύθυνσης Προστασίας Φυτικής Παραγωγής του ΥΠΑΑΤ, κ. Χρήστος Αραμπατζής.

Η εξέλιξη της προσβολής και η εικόνα στην Αργολίδα

Ο Μαύρος Ακανθώδης Αλευρώδης κατάγεται από τη Νοτιοανατολική Ασία. Η πρώτη εμφάνισή του στην Ευρώπη καταγράφηκε το 2008 στην Ιταλία, ενώ στην Ελλάδα εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 2016 σε πορτοκαλιές στην Κέρκυρα. Στη συνέχεια καταγράφηκε και σε άλλες εσπεριδοπαραγωγικές περιοχές της χώρας, ενώ το 2025 εντοπίστηκε και στην περιοχή του Άστρους Αρκαδίας.

Στην Αργολίδα η παρουσία και η εξάπλωση του εντόμου καταγράφονται την τελευταία τριετία. Η προσβολή έχει γίνει ιδιαίτερα εμφανής σε κήπους με πορτοκαλιές και λεμονιές στον αστικό ιστό του Άργους, ενώ έχει επεκταθεί και σε εμπορικούς εσπεριδοειδώνες της περιοχής.

Κύριοι ξενιστές του εντόμου είναι τα εσπεριδοειδή, μπορεί όμως να προσβάλει επίσης αμπέλια, αχλαδιές και διάφορα καλλωπιστικά φυτά. Η γειτνίαση αυτών των καλλιεργειών στην Αργολίδα διευκολύνει τη μετακίνησή του και ενισχύει την ανάγκη συντονισμένων μέτρων περιορισμού.

Τα ενήλικα εναποθέτουν μεγάλο αριθμό αυγών στην κάτω επιφάνεια των φύλλων, όπου στη συνέχεια αναπτύσσονται οι προνύμφες. Κατά την τροφική τους δραστηριότητα εκκρίνουν σακχαρώδεις ουσίες, τα λεγόμενα μελιτώματα, τα οποία λερώνουν φύλλα, κλαδίσκους και καρπούς. Πάνω στην κολλώδη αυτή επιφάνεια αναπτύσσεται η καπνιά, με αποτέλεσμα οι καρποί να μαυρίζουν και να χάνουν την εμπορική τους αξία, ενώ τα δέντρα εξασθενούν και εμφανίζουν μειωμένη ανάπτυξη.

Οι πολλοί ξενιστές δυσκολεύουν τον περιορισμό

Σημαντικές εστίες διατήρησης και διασποράς του εντόμου αποτελούν οι κοινόχρηστοι και εγκαταλειμμένοι χώροι, όπου υπάρχουν φυτά-ξενιστές που δεν μπορούν εύκολα να τεθούν υπό έλεγχο. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται ο αείλανθος, ο κισσός, οι τριανταφυλλιές και κληματίδες αμπέλου σε κήπους.

Τα φυτά αυτά μπορούν να λειτουργούν ως εστίες αναπαραγωγής και διατήρησης των πληθυσμών, ακόμη και όταν εφαρμόζονται μέτρα αντιμετώπισης στους οργανωμένους εσπεριδοειδώνες. Παράλληλα, η γρήγορη αναπαραγωγή και οι πολλές γενεές που αναπτύσσει το έντομο μέσα στον χρόνο δημιουργούν προϋποθέσεις περαιτέρω επέκτασης της προσβολής τόσο στην Αργολίδα όσο και σε άλλες περιοχές της χώρας.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στη διαχείριση των προσβεβλημένων κλαδιών. Στο Άργος έχει παρατηρηθεί η πρακτική να απορρίπτονται κομμένα κλαδιά από μολυσμένα δέντρα σε χώρους συγκέντρωσης απορριμμάτων, γεγονός που μπορεί να διευκολύνει τη διασπορά του εντόμου. Για τον περιορισμό του κινδύνου συστήνεται τα κλαδιά να τεμαχίζονται και να τοποθετούνται σε μεγάλες μαύρες σακούλες πριν από την απόρριψή τους, όταν δεν είναι δυνατή η καύση ή η ταφή τους.

Στην κλασική βιολογική καταπολέμηση η μόνιμη λύση

Κεντρικό σημείο της ημερίδας αποτέλεσε το πρόγραμμα κλασικής βιολογικής καταπολέμησης του Μαύρου Ακανθώδη Αλευρώδη, το οποίο εφαρμόζεται στην Ελλάδα από την άνοιξη του 2024 από το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο και το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Τα εισβολικά έντομα φτάνουν συνήθως σε νέες περιοχές χωρίς τους εξειδικευμένους φυσικούς εχθρούς που περιορίζουν τους πληθυσμούς τους στις χώρες καταγωγής τους. Για τον λόγο αυτό, το πρόγραμμα προέβλεψε την αναζήτηση, εισαγωγή και εκτροφή εξειδικευμένων ωφέλιμων εντόμων.

Βασικό παρασιτοειδές του προγράμματος είναι το Encarsia smithi, το οποίο εισήχθη από το Βιετνάμ και την Ιαπωνία και δρα σε βάρος του Μαύρου Ακανθώδη Αλευρώδη. Η πρώτη εξαπόλυσή του στην Αργολίδα πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2024, ενώ στις αρχές Ιουνίου 2026 ακολούθησαν νέες εξαπολύσεις σε πέντε επιλεγμένες θέσεις με διαπιστωμένες προσβολές, τέσσερις στην περιοχή του Άργους και μία στην Ασίνη, σε συνεργασία με τη ΔΑΟΚ Αργολίδας.

Στο πρόγραμμα εντάχθηκε επίσης το Amitus hesperidum, το οποίο παρασιτεί διαφορετικό στάδιο της νύμφης και λειτουργεί συμπληρωματικά προς το Encarsia smithi. Παράλληλα εξαπολύθηκε και παρασιτοειδές του γένους Eretmocerus, το οποίο είναι λιγότερο εξειδικευμένο στον συγκεκριμένο αλευρώδη, αλλά έχει δώσει πολύ καλά αποτελέσματα στη Θεσπρωτία.

Διευκρινίστηκε ότι η κλασική βιολογική καταπολέμηση δεν βασίζεται σε εξαπολύσεις από αγρό σε αγρό. Τα ωφέλιμα έντομα απελευθερώνονται σε κατάλληλα επιλεγμένες θέσεις, με στόχο να εγκατασταθούν, να πολλαπλασιαστούν και να μετακινηθούν σταδιακά προς νέες προσβεβλημένες περιοχές.

Με βάση τη διεθνή εμπειρία, η συγκεκριμένη προσέγγιση αποτελεί τη μόνη βιώσιμη λύση με μόνιμα αποτελέσματα. Στην Ιαπωνία, στο Βιετνάμ και στη Νότια Αφρική έχει πλέον επέλθει οικολογική ισορροπία, ενώ ενθαρρυντικά αποτελέσματα από εξαπολύσεις ωφέλιμων εντόμων έχουν καταγραφεί και στη Θεσπρωτία, στον Εθνικό Κήπο και στο Προεδρικό Μέγαρο.

Αντίθετα, η αποκλειστική χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων, όταν οι πληθυσμοί είναι υψηλοί, απαιτεί επαναλαμβανόμενες εφαρμογές, δεν δίνει μόνιμη λύση και μπορεί να καταστεί οικονομικά ασύμφορη. Όταν απαιτείται χημική επέμβαση, τα σκευάσματα πρέπει να είναι ήπια και εκλεκτικά, ώστε να περιορίζονται οι επιπτώσεις στα ωφέλιμα έντομα.

Επισκοπήσεις και νέες φυτοϋγειονομικές απειλές

Στη δεύτερη εισήγηση της ημερίδας παρουσιάστηκε ο ρόλος των φυτοϋγειονομικών μέτρων στην αποτροπή της εισαγωγής νέων επιβλαβών οργανισμών και, όταν αυτοί εντοπίζονται, στον έγκαιρο περιορισμό της εξάπλωσής τους. Κεντρικό εργαλείο αποτελούν τα ετήσια προγράμματα επισκοπήσεων που εφαρμόζουν οι κατά τόπους ΔΑΟΚ.

Η ΔΑΟΚ Αργολίδας συμμετέχει για περισσότερο από μία δεκαετία στο Εθνικό Πρόγραμμα Επισκοπήσεων, με την τοποθέτηση παγίδων και τη συλλογή και αποστολή δειγμάτων φυτών και καρπών. Οι έλεγχοι καλύπτουν πλέον 30 επιβλαβείς οργανισμούς, γεγονός που αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της ποικιλίας των καλλιεργειών και του έντονου εξαγωγικού ενδιαφέροντος της περιοχής.

Μεταξύ των απειλών που παρουσιάστηκαν ήταν το βακτήριο Candidatus Liberibacter, που συνδέεται με την ασθένεια του πρασινίσματος των εσπεριδοειδών, καθώς και ο φορέας μετάδοσής του, η ασιατική ψύλλα Diaphorina citri, η οποία εντοπίστηκε στην Κύπρο το 2023. Αναφορά έγινε επίσης στον μύκητα Phyllosticta citricarpa, ο οποίος μπορεί να υποβαθμίσει σοβαρά την ποιότητα των καρπών.

Στο ίδιο πλαίσιο παρουσιάστηκε και ο πρόσφατος εντοπισμός ενός ενήλικου ατόμου Bactrocera zonata, της λεγόμενης «μύγας των ροδακίνων», σε παγίδα του δικτύου επισκοπήσεων της ΔΑΟΚ στην περιοχή του Αργολικού. Το εύρημα αναδεικνύει τη σημασία της συστηματικής επιτήρησης τόσο για τον έγκαιρο εντοπισμό νέων οργανισμών καραντίνας όσο και για την προστασία της φυτικής παραγωγής και των εξαγωγών της χώρας.

Οι απόψεις των ειδικών

Μιλώντας στον ΑγροΤύπο, ο Γενικός Διευθυντής του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου, Δρ Παναγιώτης Μυλωνάς, εξήγησε ότι η προσβολή στην Αργολίδα δεν έχει ακόμη λάβει την έκταση που έχει καταγραφεί σε άλλες περιοχές της χώρας, χωρίς όμως να αποκλείεται η περαιτέρω εξάπλωσή της. Για τον λόγο αυτό, υπογράμμισε τη σημασία της έγκαιρης ενημέρωσης των παραγωγών και της συστηματικής παρακολούθησης των καλλιεργειών.

Όπως ανέφερε, όταν διαπιστώνεται η παρουσία του εντόμου, πρέπει να ενημερώνονται άμεσα οι αρμόδιες υπηρεσίες, καθώς εξακολουθεί να αποτελεί επιβλαβή οργανισμό καραντίνας. «Είναι υποχρέωση όλων μας να ενημερώνουμε τις αρμόδιες αρχές, ώστε να καταγράφεται η παρουσία του εντόμου και να έχουμε εικόνα για την εξέλιξη των πληθυσμών του», σημείωσε, εξηγώντας ότι τα στοιχεία αυτά αξιοποιούνται στον σχεδιασμό των δράσεων ολοκληρωμένης αντιμετώπισης.

Παράλληλα, επισήμανε ότι, όταν απαιτείται χημική επέμβαση, πρέπει να επιλέγονται όσο το δυνατόν πιο εκλεκτικά σκευάσματα, ώστε να προστατεύονται τα ωφέλιμα έντομα. Όπως τόνισε, «η ενημέρωση χρειάζεται παντού» και «δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις», ενώ η μελλοντική εξέλιξη της προσβολής δεν μπορεί να προβλεφθεί με βεβαιότητα.

Στον ΑγροΤύπο μίλησε επίσης ο πρόεδρος του Συλλόγου Γεωπόνων Αργολίδας, κ. Δημήτρης Δήμου, ο οποίος υπογράμμισε τη σημασία αντίστοιχων επιστημονικών δράσεων και της συνεργασίας με εξειδικευμένους επιστήμονες για την έγκαιρη ενημέρωση των παραγωγών και τη μεταφορά τεκμηριωμένης γνώσης στην πράξη.

Αναφερόμενος στην εμπειρία από προηγούμενη εφαρμογή βιολογικής καταπολέμησης στην περιοχή, τόνισε ότι η αντιμετώπιση ενός εντόμου δεν βασίζεται αποκλειστικά στη χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων. «Οι παραγωγοί μας έχουν μάθει “ψεκάστε, σκουπίστε, τελειώσατε”», σημείωσε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι απαιτείται αλλαγή νοοτροπίας, προσεκτική χρήση των σκευασμάτων και αποφυγή σκληρών εντομοκτόνων που μπορούν να επηρεάσουν την εγκατάσταση των φυσικών εχθρών.

Τα στοιχεία που αναφέρονται  στο κείμενο αντλήθηκαν από τα Δελτίο Τύπου που δημοσίευσε ο Σύλλογος Γεωπόνων Αργολίδας και είναι το αποτέλεσμα διεξοδικής έρευνας του Προέδρου του Συλλόγου Δημήτρη Δήμου,  και του μέλους του Συλλόγου Κων/να Σπανού, ως αποτέλεσμα της ενημερωτικής Ημερίδας που πραγματοποιήθηκε στην Αργολίδα στις 7 Ιουλίου 2026.  

Το ηλιακό έγκαυμα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες φυσιολογικές διαταραχές των καρπών των εσπεριδοειδών σε περιοχές με θερμά και ξηρά καλοκαίρια. Δεν προκαλείται από παθογόνο αίτιο, αλλά από τον συνδυασμό έντονης ηλιακής ακτινοβολίας, υψηλών θερμοκρασιών και ανεπαρκούς υδατικής κατάστασης των δέντρων. Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία στις μεσογειακές καλλιέργειες, καθώς η κλιματική κρίση καθιστά τους καύσωνες συχνότερους και παρατεταμένους, ενώ οι υψηλές θερμοκρασίες συμπίπτουν με περιόδους ξηρασίας και περιορισμένης διαθεσιμότητας νερού.

Η ηλιακή ακτινοβολία είναι απαραίτητη για τη φωτοσύνθεση και την ανάπτυξη των καρπών. Όταν όμως υπερβαίνει την ικανότητα των φυτικών ιστών να απορροφήσουν ή να αποβάλουν την πλεονάζουσα ενέργεια, η επιφάνεια του καρπού υπερθερμαίνεται, προκαλώντας βλάβη στον φλοιό. Η θερμοκρασία της εκτεθειμένης επιφάνειάς του μπορεί να είναι υψηλότερη από τη θερμοκρασία του αέρα, καθώς ο καρπός διαθέτει λιγότερο αποτελεσματικούς μηχανισμούς ψύξης από τα φύλλα. Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, οι επιφανειακές θερμοκρασίες των καρπών μπορούν να ξεπεράσουν τους 40°C, ενώ στα εσπεριδοειδή θερμοκρασίες καρπού 38–48°C, σε συνδυασμό με υψηλή ένταση ακτινοβολίας, οδηγούν στην εμφάνιση εγκαύματος.

Πώς δημιουργείται η βλάβη

Όπως εξηγεί ο κ. Ζιώγας, η έντονη ορατή και υπεριώδης ακτινοβολία, σε συνδυασμό με την αύξηση της θερμοκρασίας του καρπού, προκαλούν φωτοοξειδωτική και θερμική καταπόνηση στους ιστούς του φλοιού. Υπό αυτές τις συνθήκες παράγονται ενεργές μορφές οξυγόνου (ROS), ιδιαίτερα δραστικά μόρια που μπορούν να καταστρέψουν κυτταρικές μεμβράνες, πρωτεΐνες και λιπίδια. Η απώλεια της ακεραιότητας των μεμβρανών οδηγεί σε διαρροή ηλεκτρολυτών, αφυδάτωση των κυττάρων και, σε σοβαρές περιπτώσεις, νέκρωση.

Στους καρπούς των εσπεριδοειδών, η βλάβη συνδέεται επίσης με τη ρήξη ή καταστροφή των ελαιοφόρων αδένων του flavedo, δηλαδή του εξωτερικού έγχρωμου τμήματος του φλοιού. Η καταστροφή τους τραυματίζει τους ιστούς, αυξάνει την απώλεια νερού και επιταχύνει την υποβάθμιση της επιδερμίδας. Παράλληλα, διαταράσσονται τα φωτοσυνθετικά συστήματα του καρπού, μειώνεται η λειτουργικότητα των χρωστικών και περιορίζεται η προστασία των ιστών από την πλεονάζουσα ηλιακή ακτινοβολία.

Ανάλογα με την ένταση και τη διάρκεια της καταπόνησης, το ηλιακό έγκαυμα δύναται να εμφανιστεί ως φωτοοξειδωτικός αποχρωματισμός, καστανός μεταχρωματισμός ή νέκρωση. Στην πρώτη περίπτωση παρατηρείται λεύκανση ή κιτρινωπός αποχρωματισμός του φλοιού. Σε εντονότερη καταπόνηση η περιοχή αποκτά χάλκινη, καστανή ή κιτρινοκάστανη απόχρωση, καθώς αποδομούνται η χλωροφύλλη και τα καροτενοειδή. Στη σοβαρότερη μορφή καταστρέφονται επιδερμικά και υποεπιδερμικά κύτταρα, δημιουργώντας ξηρή, σκούρα νεκρωτική κηλίδα.

Ποια είναι τα συμπτώματα στους καρπούς

Στα εσπεριδοειδή, τα πρώτα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως στην πλευρά του καρπού που δέχεται άμεση ηλιακή ακτινοβολία. Αρχικά διακρίνεται περιορισμένη κιτρινωπή ή υπόλευκη περιοχή, που διαφέρει από το φυσιολογικό χρώμα του υπόλοιπου καρπού. Όπως αναφέρει ο ερευνητής, με την εξέλιξη της βλάβης η επιφάνεια γίνεται καστανή, δερματώδης ή ελαφρώς βυθισμένη και τελικά δύναται να νεκρωθεί, ενώ η ένταση των συμπτωμάτων κυμαίνεται από ήπιο αποχρωματισμό έως εκτεταμένες σκοτεινές νεκρωτικές κηλίδες.

Οι προσβεβλημένοι καρποί υποβαθμίζονται κυρίως ως προς την εξωτερική εμφάνιση και συχνά δεν μπορούν να διατεθούν ως νωπά προϊόντα υψηλής ποιότητας. Ωστόσο, η ζημιά δεν είναι πάντοτε μόνο αισθητική. Η καταστροφή του φλοιού αυξάνει την απώλεια νερού, μπορεί να προκαλέσει σκλήρυνση ή αφυδάτωση των ιστών, να ευνοήσει τη δημιουργία ρωγμών και να αποτελέσει σημείο εισόδου για δευτερογενείς μολύνσεις. Επιπλέον, έχουν αναφερθεί μεταβολές στη συνεκτικότητα, την ξηρά ουσία, την περιεκτικότητα σε χυμό και την οξύτητα, με τελικό αποτέλεσμα τη μείωση της ποιότητας, της συντηρησιμότητας και της εμπορικής αξίας.

Αριστερά: Ηλιακό έγκαυμα σε καρπό μανταρινιάς ποικιλίας «Encore». Δεξιά: Καρποί της ίδιας ποικιλίας ψεκασμένοι με σκεύασμα πυριτίου - ασβεστίου για ηλιοπροστασία.

Πότε αυξάνεται ο κίνδυνος

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος παρατηρείται κατά τη διάρκεια παρατεταμένων περιόδων υψηλής θερμοκρασίας, έντονης ηλιοφάνειας και χαμηλής σχετικής υγρασίας. Ιδιαίτερα επικίνδυνη είναι η απότομη μετάβαση από σχετικά ήπιες ή συννεφιασμένες ημέρες σε συνθήκες καύσωνα, καθώς οι καρποί δεν προλαβαίνουν να προσαρμοστούν στη μεγάλη αύξηση της ακτινοβολίας και δύναται να εμφανίσουν γρήγορα φωτοοξειδωτικές βλάβες.

Ο κ.  Ζιώγας επισημαίνει ότι η υδατική καταπόνηση επιδεινώνει σημαντικά το πρόβλημα. Όταν το έδαφος δεν παρέχει αρκετό νερό, κλείνουν τα στόματια των φύλλων, μειώνεται η διαπνοή και περιορίζεται η φυσική ψύξη της κόμης. Τα εξασθενημένα ή χαμηλής ζωηρότητας δέντρα εμφανίζουν μεγαλύτερη ευαισθησία, επειδή διαθέτουν αραιότερη βλάστηση και μικρότερη φυλλική επιφάνεια που σκιάζει τους καρπούς.

Μεγαλύτερο κίνδυνο διατρέχουν επίσης οι καρποί στο εξωτερικό μέρος της κόμης, ιδιαίτερα όταν έχουν αποκαλυφθεί έπειτα από έντονο κλάδεμα, θραύση κλάδων ή μετακίνηση των βλαστών από ισχυρούς ανέμους. Η μεγαλύτερη ζημιά παρατηρείται συνήθως στη δυτική ή νοτιοδυτική πλευρά των δέντρων, όπου η ακτινοβολία είναι εντονότερη κατά τις απογευματινές ώρες, όταν η θερμοκρασία του αέρα και των φυτικών ιστών είναι ήδη υψηλή. Σύμφωνα με την επιστημονική βιβλιογραφία, οι καρποί με δυτικό προσανατολισμό παρουσιάζουν συχνότερα και σοβαρότερα συμπτώματα, ιδίως σε ξηρές περιόδους και σε σημεία της κόμης με περιορισμένη φυλλική κάλυψη.

Πρόληψη μέσα από τη διαχείριση του οπωρώνα

Κατά τον ερευνητή, η αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του ηλιακού εγκαύματος είναι προληπτική. Επειδή η νέκρωση του ιστού του καρπού είναι μη αναστρέψιμη, βασικός στόχος είναι η διατήρηση χαμηλότερης θερμοκρασίας των καρπών και η αποφυγή της απότομης έκθεσής τους σε πλήρη ηλιοφάνεια.

Το κλάδεμα πρέπει να είναι ισορροπημένο, ώστε να διατηρεί επαρκή φυλλική κάλυψη των καρπών. Ένα πολύ αυστηρό θερινό κλάδεμα ή η απότομη αφαίρεση μεγάλων κλάδων μπορεί να εκθέσει καρπούς που είχαν αναπτυχθεί στη σκιά, προκαλώντας εκτεταμένες ζημιές μέσα σε λίγες ημέρες. Η διαμόρφωση της κόμης πρέπει να εξασφαλίζει επαρκή φωτισμό και αερισμό, χωρίς να αφήνει μεγάλο μέρος των καρπών ακάλυπτο.

Η άρδευση αποτελεί βασικό μέτρο προστασίας και, κατά τις περιόδους υψηλού κινδύνου, πρέπει να αποφεύγονται η διακοπή της παροχής νερού και οι μεγάλες διακυμάνσεις της εδαφικής υγρασίας. Η επαρκής υδατική κατάσταση διατηρεί τη φυσιολογική διαπνοή και συμβάλλει στην ψύξη των φύλλων και της κόμης. Ωστόσο, η άρδευση πρέπει να εφαρμόζεται με βάση τις ανάγκες της καλλιέργειας και τα χαρακτηριστικά του εδάφους, καθώς η υπερβολική άρδευση ή η κακή στράγγιση δεν ευνοούν τη σωστή λειτουργία του ριζικού συστήματος.

Η διατήρηση της ζωηρότητας των δέντρων μέσω ισορροπημένης θρέψης, υγιούς ριζικού συστήματος και ορθής φυτοπροστασίας περιορίζει την ευαισθησία των καρπών. Αντίθετα, οι υπερβολικές αζωτούχες λιπάνσεις, που προκαλούν πολύ τρυφερή και ασταθή βλάστηση, πρέπει να αποφεύγονται. Στόχος είναι η ανάπτυξη λειτουργικής κόμης και όχι άναρχης βλάστησης.

Δίχτυα σκίασης, ανακλαστικά υλικά και άλλες παρεμβάσεις

Τα δίχτυα σκίασης δύναται να μειώσουν την προσπίπτουσα ακτινοβολία και τη θερμοκρασία των καρπών, ενώ συνήθως αυξάνουν τη σχετική υγρασία στην κόμη και βελτιώνουν την αποδοτικότητα χρήσης του νερού. Η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από τον βαθμό σκίασης, τον τύπο του διχτυού, το σύστημα εγκατάστασης και την ποικιλία. Ωστόσο, η υπερβολική σκίαση δύναται να επηρεάσει αρνητικά τη φωτοσύνθεση, τον χρωματισμό και την ποιότητα των καρπών· επομένως, η επιλογή δεν μπορεί να είναι ενιαία για όλες τις περιοχές και τις ποικιλίες. Ακόμη και με δίχτυ, η διάχυτη ακτινοβολία δύναται να παραμένει αρκετή για την πρόκληση συμπτωμάτων, όπως έχει παρατηρηθεί και σε μανταρινιά ποικιλίας 'Ponkan'.

Η εφαρμογή ανακλαστικών σκευασμάτων, όπως φιλμ λεπτών ορυκτών σωματιδίων με βάση τον καολίνη, το πυρίτιο ή το ανθρακικό ασβέστιο, αποτελεί αποτελεσματική πρακτική. Τα υλικά αυτά σχηματίζουν λεπτή λευκή επίστρωση σε φύλλα και καρπούς, αυξάνουν την ανάκλαση της υπέρυθρης, της ορατής και μέρους της υπεριώδους ακτινοβολίας και περιορίζουν τη θερμική επιβάρυνση. Η δράση τους εξαρτάται από την ομοιομορφία κάλυψης, τον χρόνο εφαρμογής, τις επαναλήψεις μετά από βροχή ή έντονη ανάπτυξη των καρπών και τη συμβατότητα με την καλλιέργεια.

Χαρακτηριστικά, ο κ. Ζιώγας παραθέτει τα αποτελέσματα διετούς πειράματος σε γκρέιπφρουτ 'Rio Red', σύμφωνα με τα οποία τα ανακλαστικά σκευάσματα με βάση το ασβέστιο μείωσαν ελαφρά τη θερμοκρασία καρπών και φύλλων και περιόρισαν την εμφάνιση ηλιακού εγκαύματος κατά 4,9% το 2016 και 1,8% το 2017 σε σχέση με τους μάρτυρες. Αντίθετα, η εφαρμογή αντιδιαπνευστικού αύξησε τη θερμοκρασία των καρπών και τη συχνότητα εγκαύματος, καθώς η μείωση της διαπνοής δύναται να περιορίζει την ικανότητα ψύξης μέσω της εξάτμισης, αυξάνοντας τη θερμοκρασία των φυτικών ιστών. Στην ίδια έρευνα, οι εφαρμογές αντιδιαπνευστικού αύξησαν το ποσοστό ηλιοκαμένων καρπών κατά περίπου 6% το 2016 και 8% το 2017.

Η χρήση ανακλαστικών προϊόντων, όπως καολίνη, πυρίτιο και ανθρακικό ασβέστιο, πρέπει να γίνεται με εγκεκριμένα σκευάσματα, σύμφωνα με την ετικέτα και τις οδηγίες του γεωπόνου. Απαιτείται επίσης προσοχή στα πιθανά υπολείμματα στους καρπούς, που επηρεάζουν την εμπορική εμφάνιση, καθώς και στις επαναλαμβανόμενες εφαρμογές.

Ολοκληρωμένη στρατηγική προστασίας

Τα ηλιακά εγκαύματα στους καρπούς των εσπεριδοειδών δεν δύναται να προληφθούν με ένα μόνο μέτρο. Η αποτελεσματική προστασία βασίζεται στον συνδυασμό κατάλληλων καλλιεργητικών πρακτικών, επαρκούς άρδευσης και έγκαιρης εφαρμογής μέτρων πριν από την εμφάνιση ακραίων θερμοκρασιών. Μετά την εμφάνιση του εγκαύματος, οι επεμβάσεις δεν δύναται να αποκαταστήσουν τον νεκρωμένο φλοιό, αλλά μπορούν να περιορίσουν τη ζημιά και να προστατεύσουν τους υπόλοιπους καρπούς.

Καθώς οι συνθήκες του μεσογειακού καλοκαιριού γίνονται θερμότερες και πιο ακραίες, το ηλιακό έγκαυμα πρέπει να αποτελεί μέρος του ετήσιου σχεδιασμού της καλλιέργειας. Η έγκαιρη πρόληψη και ο συνδυασμός καλλιεργητικών και τεχνικών μέτρων μειώνουν σημαντικά τις απώλειες, διατηρώντας την ποιότητα και την εμπορική αξία της παραγωγής.

Συνεχίζονται οι κοπές πορτοκαλιών Βαλέντσια στην Λακωνία, με την εμπορική ζήτηση να κυμαίνεται σε κανονικά επίπεδα και τις τιμές παραγωγού να φτάνουν έως και τα 40 λεπτά το κιλό.

Αυτή την εποχή στην αγορά έχουμε εισαγωγές πορτοκαλιών από τις χώρες της Λατινικής Αμερικής, αφού οι εισαγωγές από την Αίγυπτο έχουν ολοκληρωθεί για την τρέχουσα περίοδο.

Ο κ. Πέτρος Μπλέτας, παραγωγός από την Σκάλα Λακωνίας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι η τιμή παραγωγού αυτή την περίοδο κυμαίνεται από 30 έως 40 λεπτά το κιλό. Η ροή στο εμπόριο και τις εξαγωγές είναι σε σταθερά επίπεδα.

Κάθε χρόνο από τα μέσα Μαΐου μέχρι τα μέσα Ιουνίου έχουμε μια μείωση της ζήτησης για τα πορτοκάλια. Αυτό οφείλεται στην έναρξη της συγκομιδής των καλοκαιρινών φρούτων. Στην συνέχεια έχουμε μια ανάκαμψη της ζήτησης.

Τα ελληνικά πορτοκάλια έχουν καλή φήμη στο εξωτερικό λόγω της καλής ποιότητας και τα προτιμούν οι καταναλωτές

Επειδή η φετινή παραγωγή είναι μειωμένη αναμένουμε, μετά από τις 10 Αυγούστου, να έχουμε αυξημένη ζήτηση για πορτοκάλια και μια ανοδική τάση στις τιμές. 

Από την πλευρά του ο κ. Βασίλης Δεληκωνσταντίνου, παραγωγός εσπεριδοειδών από την Σκάλα Λακωνίας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «βλέπουμε μια αύξηση της κινητικότητας του εμπορίου αυτή την εποχή. Παράλληλα έχουμε και μια αύξηση στις τιμές για τα πορτοκάλια Βαλέντσια.

Αυτή την περίοδο έχουν ολοκληρώσει τις εξαγωγές πορτοκαλιών οι Αιγύπτιοι. Στην αγορά γίνονται εισαγωγές από τα κράτη της Mercosur (Λατινική Αμερική).

Βέβαια με το κόστος των μεταφορικών στην λιανική αγορά δεν υπάρχουν μεγάλες διαφορές στις τιμές μεταξύ της εγχώριας παραγωγής και των εισαγόμενων πορτοκαλιών.

Αυτό που θα πρέπει να κάνουν τα κράτη της ΕΕ είναι να αυξήσουν τους ελέγχους στις εισαγωγές πορτοκαλιών και χυμού από την Λατινική Αμερική (η Βραζιλία είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγός χυμού πορτοκαλιού στον κόσμο, καλύπτοντας περίπου το 70% των παγκόσμιων εξαγωγών) όπως κάνουν και με τα κρέατα.

Όσον αφορά την εγχώρια παραγωγή, θα πρέπει τα πορτοκάλια να αποκτήσουν εμπορικά σήματα και αναγνωρισιμότητα.

Επίσης ακόμη δεν έχουμε καταφέρει να έχουμε εγγυημένη ποσότητα (Maximum Guaranteed Quantity) στην παράδοση των προϊόντων μας για να μπορέσουμε να έχουμε συνεργασίες με μεγάλα σχήματα λιανικής αγοράς του εξωτερικού.

Θα πρέπει ο εμπορικός κλάδος στην χώρα μας να αποκτήσει μια μεγαλύτερη εξαγωγική κουλτούρα. Από την πλευρά τους οι παραγωγοί πρέπει να αναλάβουν πρωτοβουλίες να στηθούν ξανά μεγάλα συνεταιριστικά σχήματα, που θα έχουν στόχο την εξωστρέφεια. 

Ο φυλλοκνίστης των εσπεριδοειδών αποτελεί έναν από τους γνώριμους εχθρούς της τρυφερής βλάστησης κατά τη θερινή περίοδο. Αν και η παρουσία του είναι γνωστή στους παραγωγούς εδώ και χρόνια, η δραστηριότητά του συνδέεται άμεσα με τις περιόδους έκπτυξης νέας βλάστησης, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την τακτική παρακολούθηση των οπωρώνων κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.

Για τα χαρακτηριστικά της προσβολής και τις πρακτικές που μπορούν να συμβάλουν στη διαχείριση του φυλλοκνίστη, όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο, μιλήσαμε με τον γεωπόνο κ. Ν. Μέτσιο, από το Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Ιωαννίνων.

Ένας εχθρός της τρυφερής καλοκαιρινής βλάστησης

Ο φυλλοκνίστης (Phyllocnistis citrella) δρα κυρίως πάνω στη νέα βλάστηση των εσπεριδοειδών. Τα ενήλικα θηλυκά εναποθέτουν τα αυγά τους στην κάτω επιφάνεια των νεαρών φύλλων και, μετά την εκκόλαψη, οι προνύμφες αρχίζουν να τρέφονται στο εσωτερικό του φύλλου.

Το χαρακτηριστικό γνώρισμα της προσβολής είναι οι λεπτές, ελικοειδείς ή «οφιοειδείς» στοές που σχηματίζονται στην επιφάνεια του φύλλου. Οι στοές αυτές αποτελούν το πιο εύκολο διαγνωστικό στοιχείο για τον εντοπισμό της προσβολής στο χωράφι.

Καθώς η προσβολή εξελίσσεται, τα φύλλα παραμορφώνονται, συστρέφονται και σε αρκετές περιπτώσεις ξηραίνονται, ιδιαίτερα όταν η ένταση της προσβολής είναι αυξημένη.

Σύμφωνα με τον γεωπόνο Ν. Μέτσιο, ο φυλλοκνίστης «δεν συγκαταλέγεται σήμερα στα κυριότερα προβλήματα που αναφέρονται από τους παραγωγούς εσπεριδοειδών της περιοχής, καθώς μεγαλύτερη βαρύτητα δίνεται σε εχθρούς όπως ο ψευδόκοκκος, η κόκκινη ψώρα και, κατά περίπτωση, οι τετράνυχοι». Ωστόσο, η παρουσία του στη νεαρή βλάστηση καθιστά σημαντική την παρακολούθηση των δέντρων, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες.

Πού εντοπίζονται τα προβλήματα

Στα παραγωγικά δέντρα οι ζημιές περιορίζονται συνήθως στη νέα βλάστηση, όμως διαφορετική είναι η εικόνα στις νεαρές φυτεύσεις και στα φυτώρια.

Εκεί, η συνεχής προσβολή των τρυφερών βλαστών μπορεί να επιβραδύνει την ανάπτυξη των δέντρων και να επηρεάσει την ομαλή διαμόρφωση της κόμης τους. Για τον λόγο αυτό, τα νεαρά δέντρα και τα τρυφερά εμβόλια αποτελούν την κατηγορία που χρειάζεται τη μεγαλύτερη προσοχή κατά τη διάρκεια της βλαστικής περιόδου.

Η ευπάθεια των νεαρών φυτών συνδέεται άμεσα με το γεγονός ότι παράγουν διαρκώς νέα βλάστηση, η οποία αποτελεί τον βασικό στόχο του εντόμου. Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο κ. Μέτσιος, «ο φυλλοκνίστης εντοπίζεται κυρίως στη νεαρή βλάστηση», καθώς δεν προσβάλλει τα ώριμα φύλλα.

Καλλιεργητικές πρακτικές που περιορίζουν την προσβολή

Σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση του φυλλοκνίστη παίζουν οι καλλιεργητικοί χειρισμοί που συμβάλλουν στον περιορισμό ενός δεύτερου κύματος έντονης βλάστησης μέσα στο καλοκαίρι.

Στο πλαίσιο αυτό, συνιστώνται ισορροπημένες αρδεύσεις, αποφυγή όψιμων αζωτούχων λιπάνσεων κατά τη θερινή περίοδο και κατάλληλο κλάδεμα. Παράλληλα, χρήσιμη θεωρείται η αφαίρεση και απομάκρυνση των λαίμαργων βλαστών, καθώς και των τμημάτων που εμφανίζουν έντονα συμπτώματα προσβολής.

Η υπερβολική παραγωγή τρυφερής βλάστησης κατά τους θερινούς μήνες δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για τη συνέχιση των προσβολών. Στόχος των χειρισμών αυτών είναι να περιορίζεται η παραγωγή νέας τρυφερής βλάστησης μέσα στο καλοκαίρι, η οποία αποτελεί το βασικό σημείο εγκατάστασης και ανάπτυξης του εντόμου.

Παρακολούθηση και αντιμετώπιση όταν απαιτείται

Η προστασία των νεαρών δέντρων στις νέες φυτεύσεις και των εμβολίων στα φυτώρια ξεκινά από τη συστηματική παρακολούθηση της βλάστησης. Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο κ. Μέτσιος, οι παραγωγοί δεν προχωρούν συνήθως σε αποκλειστικές επεμβάσεις για τον φυλλοκνίστη, καθώς η παρουσία του εντόμου δεν οδηγεί συχνά σε έντονες προσβολές που να απαιτούν ξεχωριστό πρόγραμμα αντιμετώπισης. Παράλληλα, η αντιμετώπισή του συχνά καλύπτεται στο πλαίσιο των φυτοπροστατευτικών εφαρμογών που πραγματοποιούνται συνολικά για άλλους εχθρούς των εσπεριδοειδών.

Ωστόσο, η συστηματική παρακολούθηση της νεαρής βλάστησης παραμένει απαραίτητη. Συστήνεται εβδομαδιαίος έλεγχος των τρυφερών βλαστών μέχρι το τέλος της βλαστικής περιόδου, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα τα πρώτα συμπτώματα προσβολής.

Σε περιπτώσεις όπου διαπιστώνονται αυξημένες προσβολές, οι παραγωγοί θα πρέπει να συμβουλεύονται τον αρμόδιο γεωπόνο και να ακολουθούν τις εκάστοτε οδηγίες των φυτοϋγειονομικών υπηρεσιών, εφαρμόζοντας εγκεκριμένα φυτοπροστατευτικά προϊόντα όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο.

Ο ψεκασμός πρέπει να στοχεύει αποκλειστικά στη νεαρή βλάστηση, καθώς ο φυλλοκνίστης δεν προσβάλλει τα ώριμα φύλλα. Οι επεμβάσεις επαναλαμβάνονται ανάλογα με τη διάρκεια δράσης των σκευασμάτων που χρησιμοποιούνται και τις συνθήκες που επικρατούν στον οπωρώνα.

Η καλλιέργεια των εσπεριδοειδών βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο, καθώς η ανάπτυξη της νέας βλάστησης και των νεαρών καρπών συμπίπτει με την εμφάνιση εντομολογικών εχθρών που μπορούν να επηρεάσουν τόσο την παραγωγή όσο και την εμπορική αξία των καρπών.

Με αφορμή ορισμένους από τους συνηθέστερους εχθρούς που εμφανίζονται στα εσπεριδοειδή κατά την παρούσα περίοδο, συνομιλήσαμε με τον πρόεδρο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Εσπεριδοπαραγωγών Ιάρδανου, κ. Γιώργο Βέρροιο, ο οποίος στάθηκε κυρίως στη σημασία της συστηματικής παρακολούθησης των καλλιεργειών και της έγκαιρης αντιμετώπισης των προσβολών όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο.

Αφίδες: Μικρό έντομο, μεγάλη επίδραση στη νέα βλάστηση

Οι αφίδες, γνωστές στους περισσότερους παραγωγούς ως μελίγκρες, προσβάλλουν κυρίως την κάτω επιφάνεια των νεαρών φύλλων και τους τρυφερούς βλαστούς. Τρέφονται απομυζώντας τους φυτικούς χυμούς, γεγονός που προκαλεί χαρακτηριστικές συστροφές και παραμορφώσεις στα φύλλα, ενώ συχνά επηρεάζεται και η φυσιολογική ανάπτυξη της νέας βλάστησης.

Όπως επισημάνθηκε και στη συζήτησή μας, η παρουσία τους γίνεται συνήθως πιο έντονη πάνω στους τρυφερούς βλαστούς της εποχής. Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο στις άμεσες ζημιές. Οι μελιτώδεις εκκρίσεις που αφήνουν πίσω τους δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη της καπνιάς, ενός δευτερογενούς μύκητα που καλύπτει φύλλα και βλαστούς με μαύρη επικάλυψη.

Σύμφωνα με τον κ. Βέρροιο, κατά το προηγούμενο διάστημα παρατηρήθηκαν κατά τόπους προβλήματα από αφίδες, γεγονός που οδήγησε σε επεμβάσεις αντιμετώπισης όπου κρίθηκε απαραίτητο.

«Χρειάζεται τακτικός έλεγχος της νέας βλάστησης», τονίζει ο κ. Βέρροιος, επισημαίνοντας ότι η έγκαιρη διαπίστωση των πρώτων προσβολών επιτρέπει στον παραγωγό να κινηθεί αποτελεσματικότερα. Για τον λόγο αυτό, οι έλεγχοι θα πρέπει να επικεντρώνονται κυρίως στην κάτω επιφάνεια των νεαρών φύλλων, όπου οι αφίδες εγκαθίστανται και αναπτύσσονται. Όταν η προσβολή αρχίζει να εξαπλώνεται σε σημαντικό μέρος της νέας βλάστησης, είναι σκόπιμο να εξετάζεται η λήψη μέτρων αντιμετώπισης, ώστε να περιορίζονται οι επιπτώσεις στην ανάπτυξη των δέντρων.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στα φυτώρια και στις νεαρές φυτείες, καθώς ορισμένα είδη αφίδων είναι γνωστοί φορείς σοβαρών ιώσεων, όπως η Τριστέτσα των εσπεριδοειδών, γεγονός που καθιστά την έγκαιρη παρακολούθηση ακόμη πιο σημαντική.

Θρίπες: Ο εχθρός που «σημαδεύει» τον καρπό

Οι θρίπες αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους ποιοτικούς εχθρούς των εσπεριδοειδών. Παρότι οι προσβολές τους δεν οδηγούν συνήθως σε απώλεια της παραγωγής, μπορούν να υποβαθμίσουν σημαντικά την εμπορική αξία των καρπών.

Η δράση τους εκδηλώνεται κυρίως με επιδερμικές αλλοιώσεις, όπως ξηράνσεις, εσχαρώσεις και χαρακτηριστικά στίγματα στην επιφάνεια του καρπού. Τα συμπτώματα αυτά παραμένουν συχνά μέχρι τη συγκομιδή και επηρεάζουν άμεσα την εμφάνιση των προϊόντων που προορίζονται για την αγορά νωπών καρπών. «Ο παραγωγός πρέπει να δίνει ιδιαίτερη προσοχή στους νεαρούς καρπούς», ανέφερε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού, υπογραμμίζοντας ότι η περίοδος αμέσως μετά την καρπόδεση είναι καθοριστική.

Η προστασία των νεαρών καρπών κρίνεται αναγκαία όταν τα συμπτώματα προσβολής αρχίζουν να εμφανίζονται σε σημαντικό ποσοστό των καρπών του οπωρώνα. Σε αρκετές περιπτώσεις, η επιλογή κατάλληλου εγκεκριμένου φυτοπροστατευτικού προϊόντος επιτρέπει ταυτόχρονα την αντιμετώπιση και άλλων εχθρών, όπως ο ψευδόκοκκος και ορισμένα κοκκοειδή, διευκολύνοντας τη συνολική διαχείριση του οπωρώνα.

Κοκκοειδή: Η σημασία της πρόληψης και του σωστού κλαδέματος

Στα κοκκοειδή περιλαμβάνονται αρκετά είδη που απασχολούν διαχρονικά τους παραγωγούς εσπεριδοειδών, με κυριότερα την κόκκινη ψώρα (Aonidiella aurantii), την παρλατόρια ή μαύρη ψώρα (Parlatoria zizyphi) και τη μυτιλόμορφη ψώρα (Lepidosaphes beckii).

Οι προσβολές εντοπίζονται σε φύλλα, βλαστούς και καρπούς, ενώ η ανάπτυξη μεγάλων πληθυσμών ευνοείται ιδιαίτερα σε δέντρα με πυκνή βλάστηση. Για τον λόγο αυτό, το κατάλληλο κλάδεμα, το αραίωμα και ο καθαρισμός των δέντρων θεωρούνται βασικές πρακτικές για τον περιορισμό της εξάπλωσής τους. «Το σωστό κλάδεμα είναι από μόνο του ένα σημαντικό μέτρο περιορισμού των προσβολών», σημείωσε ο κ. Βέρροιος, αναφερόμενος στην ανάγκη διατήρησης μιας ισορροπημένης και λιγότερο πυκνής κόμης.

Η παρακολούθηση των πληθυσμών είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς τα νεαρά στάδια είναι εκείνα που εμφανίζουν τη μεγαλύτερη ευαισθησία στα σκευάσματα. Για τον λόγο αυτό, σε οπωρώνες που είχαν παρουσιάσει προσβολές κατά το προηγούμενο φθινόπωρο, η έγκαιρη αντιμετώπιση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τον περιορισμό της περαιτέρω εξάπλωσης των πληθυσμών.

Σε περιπτώσεις όπου συνυπάρχουν κοκκοειδή και ψευδόκοκκος, μπορεί να εφαρμοστεί συνδυασμένη αντιμετώπιση. Παράλληλα, όπως επισημαίνει ο πρόεδρος, τα παραφινικά λάδια αποτελούν μια επιλογή στη διαχείριση των κοκκοειδών, όταν εφαρμόζονται σε κατάλληλες συνθήκες, δηλαδή σε θερμοκρασίες κάτω των 30°C και σε δέντρα που είναι επαρκώς αρδευμένα και βρίσκονται σε καλή θρεπτική κατάσταση.

Συνεχίζονται με χαμηλούς ρυθμούς οι κοπές πορτοκαλιών Βαλέντσια στην Λακωνία, με την εμπορική ζήτηση να είναι αυτή την εποχή μειωμένη αλλά οι τιμές παραγωγού να παραμένουν σε σταθερά επίπεδα.

Ο κ. Πέτρος Μπλέτας, παραγωγός από την Σκάλα Λακωνίας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι η τιμή παραγωγού (καθαρά) των πορτοκαλιών Βαλέντσια έχει σταθεροποιηθεί στα 35 έως 40 λεπτά το κιλό. Πάντα από τα μέσα Μαΐου μέχρι τα μέσα Ιουνίου έχουμε μια μείωση της ζήτησης για τα πορτοκάλια. Αυτό οφείλεται στην έναρξη της συγκομιδής των καλοκαιρινών φρούτων. Αναμένουμε όμως μετά από τις 15 έως 20 Ιουνίου να επανέλθει η ζήτηση για τα πορτοκάλια στην αγορά. Πάντως το θετικό είναι ότι δεν είχαμε μείση των τιμών παραγωγού αλλά μειώθηκε η ροή των κοπών. 

Το 80% της παραγωγής πορτοκαλιών Βαλέντσια πάει για εξαγωγή. Αυτό βοηθάει να κρατηθούν σε καλά επίπεδα οι τιμές. Ανταγωνιστές μας στις διεθνείς αγορές είναι οι Ισπανοί και οι Αιγύπτιοι. Φέτος όμως οι τιμές των αιγυπτιακών πορτοκαλιών δεν έχουν μεγάλες διαφορές σε σχέση με τα ελληνικά. Σε κάποιες αγορές (όπως των Βαλκανίων) κερδίζουμε στα μεταφορικά. Επίσης τα ελληνικά πορτοκάλια έχουν καλή φήμη στο εξωτερικό λόγω της καλής ποιότητας και τα προτιμούν οι καταναλωτές ακόμη και στις χώρες της Μέσης Ανατολής. 

Από την πλευρά του ο κ. Μιχάλης Καρούνης, παραγωγός από τους Μολάους, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος δεν έχουμε μεγάλες παραγωγές πορτοκαλιών Βαλέντσια. Όμως σε αντίθεση με πέρσι έχουμε καλά μεγέθη που τα θέλει η αγορά. Οι τιμές παραγωγού το τελευταίο διάστημα έχουν σταθεροποιηθεί στα 35-40 λεπτά το κιλό. Βέβαια σε αυτή την τιμή θα πρέπει να προστεθούν και τα εργατικά που είναι στα 8 λεπτά. Επίσης έχουμε αύξηση στο κόστος των υλικών συσκευασίας και μεταφορικών. Όλα αυτά επιβαρύνουν την τιμή λιανικής. 

Αυτή την εποχή έχει μειωθεί η εμπορική ζήτηση αλλά οι τιμές παραμένουν σε σταθερά επίπεδα. Το επόμενο διάστημα όμως αναμένεται ανακάμψει η ζήτηση και σε γενικά επίπεδα φαίνεται να έχουμε μια καλή χρονιά. Η Λακωνία είναι η μόνη αυτή την εποχή περιοχή που γίνονται κοπές πορτοκαλιών Βαλέντσια σε όλη την χώρα. Η συγκομιδή αναμένεται να κρατήσει μέχρι και τον Οκτώβριο.

Η περίοδος από τα τέλη της άνοιξης έως τις αρχές του καλοκαιριού αποτελεί ένα κρίσιμο στάδιο για τη φυτοπροστασία των εσπεριδοειδών. Καθώς οι καρποί αναπτύσσονται και οι θερμοκρασίες αυξάνονται, ορισμένοι εντομολογικοί εχθροί βρίσκουν ευνοϊκές συνθήκες για να εγκατασταθούν και να πολλαπλασιαστούν στους οπωρώνες.

Ανάμεσα στους εχθρούς που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή αυτή την εποχή βρίσκεται και ο ψευδόκοκκος των εσπεριδοειδών. Με αφορμή τις επεμβάσεις και την παρακολούθηση που πραγματοποιούνται αυτή την περίοδο στους οπωρώνες, συνομιλήσαμε με τον πρόεδρο του ΑΣ Εσπεριδοπαραγωγών Ιάρδανου (Α.Σ.Ε.Δ.Ι.), κ. Γιώργο Βέρροιο, ο οποίος αναφέρθηκε στη διαχείριση του εχθρού και στην ανάγκη οι παραγωγοί να βρίσκονται σε αυξημένη επαγρύπνηση.

Γιατί ο ψευδόκοκκος απασχολεί τους παραγωγούς

Ο ψευδόκοκκος των εσπεριδοειδών (Planococcus citri) θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα έντομα που προσβάλλουν πορτοκαλιές, μανταρινιές, λεμονιές και άλλα εσπεριδοειδή. Πρόκειται για πολυφάγο έντομο με πολλές γενεές ετησίως (3-4), το οποίο μπορεί να προκαλέσει τόσο άμεσες όσο και έμμεσες ζημιές στην παραγωγή.

Οι άμεσες ζημιές σχετίζονται με την απομύζηση χυμών από φύλλα, βλαστούς και καρπούς, γεγονός που οδηγεί σε εξασθένηση των δέντρων και σε μειωμένη ζωτικότητα της βλάστησης. Παράλληλα, αρκετοί προσβεβλημένοι καρποί παρουσιάζουν πρόωρη καρπόπτωση, με αποτέλεσμα απώλειες στην παραγωγή.

Όπως επισημαίνεται, οι σοβαρότερες οικονομικές επιπτώσεις προέρχονται συχνά από τις «έμμεσες ζημιές». Οι μελιτώδεις εκκρίσεις του εντόμου καλύπτουν καρπούς και φύλλωμα, δημιουργώντας ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη των μυκήτων της καπνιάς. Το αποτέλεσμα είναι η υποβάθμιση της εμπορικής αξίας των καρπών, η μείωση της φωτοσυνθετικής ικανότητας του δέντρου και, σε έντονες προσβολές, κιτρίνισμα και πτώση φύλλων.

Πού «κρύβεται» αυτή την εποχή

Αυτή την περίοδο, οι προνύμφες που εκκολάπτονται αναζητούν προστατευμένες θέσεις στο δέντρο, όπου επικρατούν συνθήκες αυξημένης υγρασίας και σκίασης.

«Το έντομο δεν βρίσκεται πάντα σε εμφανή σημεία», αναφέρει ο κ. Βέρροιος, εξηγώντας ότι οι πληθυσμοί εγκαθίστανται συνήθως κάτω από τον κάλυκα των μικρών καρπών, στον ομφαλό των ομφαλοφόρων ποικιλιών πορτοκαλιάς, αλλά και στα σημεία όπου οι καρποί εφάπτονται μεταξύ τους ή ακουμπούν σε φύλλα και κλαδιά.

Αυτή ακριβώς η συμπεριφορά δυσκολεύει πολλές φορές τον έγκαιρο εντοπισμό του προβλήματος, καθώς οι προσβολές μπορούν να εξελιχθούν χωρίς να γίνουν άμεσα αντιληπτές από τον παραγωγό.

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό σημάδι παρουσίας του ψευδόκοκκου είναι η έντονη κυκλοφορία μυρμηγκιών πάνω στα δέντρα. Τα μυρμήγκια έλκονται από τα μελιτώματα που παράγει το έντομο και συχνά αποτελούν την πρώτη ένδειξη ότι στον οπωρώνα υπάρχει πληθυσμός κοκκοειδών.

Η παρακολούθηση είναι το «κλειδί» της αντιμετώπισης

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην παρακολούθηση των πληθυσμών πριν ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση επέμβασης. Για τον προσδιορισμό της δραστηριότητας του εντόμου προτείνεται η χρήση φερομονικών παγίδων, οι οποίες επιτρέπουν την παρακολούθηση των πτήσεων των αρσενικών και συμβάλλουν στον καλύτερο χρονικό προγραμματισμό των επεμβάσεων.

Παράλληλα, απαραίτητες θεωρούνται οι τακτικές δειγματοληψίες καρπών μέχρι τη συγκομιδή. «Δεν αρκεί να δούμε ένα ή δύο προσβεβλημένα σημεία και να βγάλουμε συμπέρασμα για όλο το κτήμα», επισημαίνει ο πρόεδρος, τονίζοντας ότι η συστηματική καταγραφή είναι αυτή που επιτρέπει την ορθή εκτίμηση της πραγματικής έκτασης της προσβολής.

Η απόφαση για την πραγματοποίηση επέμβασης δεν βασίζεται μόνο στην παρουσία του εντόμου, αλλά και στην έκταση της προσβολής που καταγράφεται στον οπωρώνα. Για τον λόγο αυτό, η τακτική παρακολούθηση των δέντρων και η συνεργασία με τον γεωπόνο θεωρούνται καθοριστικές για τον σωστό χρονισμό των ψεκασμών.

«Εμείς εδώ στην περιοχή ψεκάζουμε τώρα για τον ψευδόκοκκο», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Βέρροιος, επισημαίνοντας ότι η παρακολούθηση των πληθυσμών συνεχίζεται και το επόμενο διάστημα.

Καλλιεργητικά μέτρα και προστασία των ωφέλιμων οργανισμών

Η αντιμετώπιση του ψευδόκοκκου δεν βασίζεται αποκλειστικά στους ψεκασμούς. Αντίθετα, σημαντικό ρόλο παίζουν τα καλλιεργητικά μέτρα που καθιστούν το περιβάλλον λιγότερο ευνοϊκό για την ανάπτυξή του. Ο καθαρισμός και το κλάδεμα του εσωτερικού της κόμης βελτιώνουν τον αερισμό και τον φωτισμό των δέντρων, μειώνοντας τις σκιερές και υγρές θέσεις που προτιμά το έντομο για να εγκατασταθεί και να αναπτυχθεί.

Παράλληλα, ο ψευδόκοκκος διαθέτει αρκετούς φυσικούς εχθρούς που μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στον περιορισμό των πληθυσμών του. Για τον λόγο αυτό, όταν απαιτείται χημική επέμβαση, συνιστάται η επιλογή εγκεκριμένων σκευασμάτων με όσο το δυνατόν χαμηλότερη τοξικότητα για τα ωφέλιμα έντομα.

Η έγκαιρη επέμβαση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, όπως αναφέρεται, για τον περιορισμό των πληθυσμών του εντόμου, καθώς οι εφαρμογές έχουν μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα όταν στοχεύουν την πρώτη γενεά του ψευδόκοκκου, πριν αυτός εγκατασταθεί σε δυσπρόσιτες θέσεις πάνω στους καρπούς.

Ο κ. Βέρροιος επισημαίνει, ωστόσο, ότι η αποτελεσματική διαχείριση του ψευδόκοκκου δεν εξαρτάται μόνο από τις επεμβάσεις που πραγματοποιεί κάθε παραγωγός στο δικό του κτήμα. «Παίζει ρόλο και τι γίνεται στα γειτονικά χωράφια», αναφέρει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι η παρουσία οπωρώνων όπου δεν πραγματοποιούνται οι απαραίτητες καλλιεργητικές φροντίδες ή επεμβάσεις μπορεί να δυσκολέψει τις προσπάθειες περιορισμού των πληθυσμών του εντόμου σε μια ευρύτερη περιοχή.

Τέλος, αναφέρεται και στο αυξημένο κόστος παραγωγής, το οποίο επηρεάζει τις αποφάσεις αρκετών παραγωγών σχετικά με τον χρόνο πραγματοποίησης των επεμβάσεων. «Υπάρχει πρόβλημα με το οικονομικό, έχουν ακριβύνει όλα», σημειώνει, εξηγώντας ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι ψεκασμοί μπορεί να καθυστερήσουν ή να πραγματοποιηθούν μόνο όταν η προσβολή γίνει πιο έντονη. Όπως τονίζει, παρά τις δυσκολίες, η έγκαιρη παρακολούθηση και η συνεργασία με τους γεωπόνους παραμένουν βασικά εργαλεία για την προστασία της παραγωγής.

Συνεχίζονται οι κοπές πορτοκαλιών Βαλέντσια στην χώρα μας, με την εμπορική ζήτηση να κυμαίνεται σε καλά επίπεδα, τόσο στην εγχώρια αγορά όσο και στις εξαγωγές.

Ο κ. Πέτρος Μπλέτας, παραγωγός από την Σκάλα Λακωνίας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι το 80% της παραγωγής πορτοκαλιών Βαλέντσια πάει για εξαγωγή. Αυτό βοηθάει να κρατηθούν σε καλά επίπεδα οι τιμές. Εδώ και δέκα ημέρες η τιμή παραγωγού (καθαρά) έχει σταθεροποιηθεί στα 40 λεπτά το κιλό με τάση ανόδου. Πάντως σε κάποιες περιοχές έχουμε μειωμένες ποσότητες αλλά αυτό βοήθησε να έχουμε καλά μεγέθη. Επίσης οι βροχές έχουν βοηθήσει την καλλιέργεια.

Ο κ. Βασίλης Δεληκωνσταντίνου, παραγωγός εσπεριδοειδών από την Σκάλα Λακωνίας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι τα Βαλέντσια αυτή την εποχή έχουν τιμή παραγωγού στα 40 λεπτά το κιλό. Σε άλλες εποχές αυτή θα ήταν μια καλή τιμή αλλά φέτος έχουμε μια αύξηση στο κόστος ζωής και παραγωγής. Επίσης έχουμε μια μειωμένη παραγωγή λόγω καιρικών συνθηκών, που σε κάποιες περιοχές φτάνει σε μεγάλα ποσοστά (μέχρι και 80%). Από την άλλη οι πορτοκαλεώνες που είχαν καλή άρδευση έχουν και καλά μεγέθη. Γενικά έχουμε μια καλή ροή στο εμπόριο πορτοκαλιών αυτή την εποχή με την ζήτηση να κυμαίνεται σε καλά επίπεδα. 

Ο κ. Μιχάλης Καρούνης, παραγωγός από τους Μολάους, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος δεν έχουμε μεγάλες παραγωγές πορτοκαλιών Βαλέντσια. Όμως σε αντίθεση με πέρσι έχουμε καλά μεγέθη που τα θέλει η αγορά. Οι τιμές παραγωγού τις τελευταίες ημέρες έχουν σταθεροποιηθεί στα 40 λεπτά το κιλό. Αυτό δείχνει ότι έχουμε μια καλή εμπορική ζήτηση και αναμένεται να έχουμε μια καλή χρονιά. Στην Λακωνία τις επόμενες ημέρες θα είμαστε οι μόνοι που θα κάνουμε κοπές Βαλέντσια στην χώρα. Η συγκομιδή αναμένεται να κρατήσει μέχρι τον Οκτώβριο.

Από την πλευρά του ο κ. Αριστοτέλης Μπακάκης, παραγωγός από τον Μάστρο του Μεσολογγίου, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι ολοκληρώθηκε η συγκομιδή πορτοκαλιών Βαλέντσια στη δυτική Ελλάδα. Φέτος εξελίχθηκε καλά η χρονιά με την τιμή παραγωγού (καθαρά) να φτάνει στα 42 λεπτά το κιλό, ενώ τα εργατικά κυμάνθηκαν από 8 έως 9 λεπτά. Αυτή την εποχή ολοκληρλώσαμε το κλάδεμα και κάνουμε ψεκασμούς για αντιμετώπιση μαύρου ακανθώδη αλευρώδη στις πορτοκαλιές. Από την επόμενη εβδομάδα αναμένεται να ξεκινήσουν και τα ποτίσματα.

Ένας εχθρός που τα τελευταία χρόνια απασχολεί έντονα τους παραγωγούς εσπεριδοειδών, ο μαύρος ακανθώδης αλευρώδης, βρίσκεται και πάλι σε φάση δραστηριότητας. Η εξέλιξη αυτή προκύπτει από πρόσφατο τεχνικό δελτίο γεωργικών προειδοποιήσεων του Τμήματος Περιφερειακού Κέντρου Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Ιωαννίνων.

Το δελτίο εκδόθηκε έπειτα από επιτόπιες παρατηρήσεις και συλλήψεις εντόμων σε κίτρινες κολλητικές παγίδες, που έχουν εγκατασταθεί σε προσβεβλημένα δέντρα από τη Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης Θεσπρωτίας, στην παραλιακή ζώνη της Π.Ε. Θεσπρωτίας. Το γεγονός αυτό σηματοδοτεί την έναρξη της πτήσης των ενηλίκων, δηλαδή της πρώτης γενεάς του έτους και της διασποράς του εντόμου.

Με αφορμή την εξέλιξη αυτή, ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με τον γεωπόνο κ. Ν. Μέτσιο από το Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Ιωαννίνων, προκειμένου να μεταφέρει στους παραγωγούς χρήσιμες επισημάνσεις για τη διαχείριση του συγκεκριμένου εχθρού.

Αλευρώδης: Πώς επηρεάζει την παραγωγή στην πράξη

Ο μαύρος ακανθώδης αλευρώδης (Aleurocanthus spiniferus) δεν αποτελεί έναν απλό εχθρό επιφανειακής προσβολής. Πρόκειται για έντομο με έντονη δυναμική εξάπλωσης, που μπορεί να προσβάλει ολόκληρα δέντρα και να επηρεάσει σημαντικά την εμπορική αξία της παραγωγής. Όπως αναφέρει ο κ. Μέτσιος, «μπορεί να προσβληθεί ολόκληρο δέντρο, ολόκληρη παραγωγή, χωρίς να περιορίζεται σε ένα σημείο», υπογραμμίζοντας τη σοβαρότητα των προσβολών που μπορεί να προκαλέσει.

Οι προνύμφες του εντόμου εγκαθίστανται κυρίως στην κάτω επιφάνεια των φύλλων, απομυζούν τους χυμούς του φυτού και εκκρίνουν μεγάλες ποσότητες μελιτώματος. Πάνω σε αυτό αναπτύσσεται ο μύκητας της καπνιάς, με αποτέλεσμα φύλλα και καρποί να καλύπτονται από τη γνωστή για τους παραγωγούς «μαύρη επικάλυψη». Η κατάσταση αυτή οδηγεί σε υποβάθμιση της ποιότητας, μειωμένη ανάπτυξη των δέντρων, ακόμη και σε ξήρανση κλάδων ή ολόκληρων δέντρων, ενώ οι καρποί καθίστανται μη εμπορεύσιμοι.

Η βιολογία του εντόμου συμβάλλει στη δυσκολία διαχείρισής του. Το A. spiniferus περνά από έξι αναπτυξιακά στάδια, ενώ ο κύκλος ζωής του μπορεί να διαρκεί περίπου δύο έως τέσσερις μήνες, ανάλογα με τις κλιματικές συνθήκες. Οι ήπιες θερμοκρασίες και η υψηλή σχετική υγρασία ευνοούν την ανάπτυξή του, ενώ μπορούν να εμφανιστούν περισσότερες γενεές μέσα στο έτος. Παράλληλα, το έντομο αποφεύγει το άμεσο ηλιακό φως, γεγονός που εξηγεί γιατί οι προσβολές εντοπίζονται συχνότερα στην κάτω πλευρά των φύλλων και σε πιο προστατευμένα σημεία της κόμης.

Ο ίδιος επισημαίνει ότι, παρότι οι παρατηρήσεις προέρχονται από τη Θεσπρωτία, η εικόνα αφορά τις ευρύτερες περιοχές με εσπεριδοειδή, ενώ οι σχετικές οδηγίες διαχείρισης ισχύουν συνολικά για την καλλιέργεια.

Τι πρέπει να κάνουν οι παραγωγοί

Ο κ. Μέτσιος τονίζει ότι η αντιμετώπιση του εντόμου δεν βασίζεται σε μία μόνο πρακτική. Αντίθετα, απαιτείται συνδυασμός καλλιεργητικών, χημικών και βιολογικών πρακτικών, με έμφαση στην πρόληψη και την έγκαιρη επέμβαση. Όπως επισημαίνει, «ιδιαίτερα σε αγροτεμάχια όπου έχει ήδη καταγραφεί προσβολή από προηγούμενα έτη, η παρακολούθηση και η έγκαιρη διαχείριση του εχθρού είναι επιτακτική». Σε αυτές τις περιπτώσεις, η σύσταση είναι πιο άμεση: να εφαρμοστεί κατάλληλο φυτοπροστατευτικό προϊόν, παράλληλα με τα αναγκαία καλλιεργητικά μέτρα.

Στο πλαίσιο αυτό, συστήνεται στους παραγωγούς:

τακτικός έλεγχος των καλλιεργειών
άμεση αφαίρεση και καταστροφή (κάψιμο) προσβεβλημένων βλαστών
σωστό κλάδεμα για επαρκή αερισμό των δέντρων
αποφυγή μετακίνησης μολυσμένου φυτικού υλικού, καθώς μπορεί να συμβάλει στη διασπορά και εγκατάσταση του εντόμου σε νέες περιοχές

Ωστόσο, ο ίδιος επισημαίνει ότι «στην πράξη, μέσα σε έναν οπωρώνα, είναι δύσκολο να εφαρμοστούν όλα τα μέτρα στον βαθμό που προτείνονται», ιδιαίτερα σε μεγάλες εκμεταλλεύσεις.

Η χρήση εγκεκριμένων φυτοπροστατευτικών προϊόντων αποτελεί βασικό εργαλείο, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ήδη προσβολή. Ωστόσο, ο έλεγχος του εντόμου μόνο με χημικά μέσα «δεν έχει αποδειχθεί επαρκής», γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη συμπληρωματική εφαρμογή καλλιεργητικών και βιολογικών πρακτικών.

Τι ισχύει σήμερα για τη βιολογική καταπολέμηση

Ο γεωπόνος αναφέρει ότι τα τελευταία χρόνια ενισχύονται οι προσπάθειες βιολογικής καταπολέμησης του εντόμου. Σε αυτό το πλαίσιο, έχει ξεκινήσει η εγκατάσταση του ωφέλιμου παρασιτοειδούς Encarsia smithi από το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, φυσικού εχθρού του αλευρώδη, σε επιλεγμένες περιοχές της Θεσπρωτίας.

Τα πρώτα δεδομένα είναι ενθαρρυντικά, καθώς έχει διαπιστωθεί παρουσία του ωφέλιμου εντόμου τόσο στα σημεία εξαπόλυσης όσο και σε ακτίνα έως και ενός χιλιομέτρου. Ωστόσο, όπως σημειώνει ο κ. Μέτσιος, η εγκατάστασή του δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί σε ικανοποιητικό βαθμό, επισημαίνοντας ότι «δεν έχει εγκατασταθεί ακόμη καλά, δηλαδή δεν έχει μεγάλο πληθυσμό» και ότι τα αποτελέσματα μέχρι στιγμής «είναι περιορισμένα».

Παράλληλα, έχει καταγραφεί σημαντικός παρασιτισμός των προνυμφών του εντόμου, περίπου 30%, από δεύτερο, μη ταυτοποιημένο μέχρι στιγμής ωφέλιμο οργανισμό. Το φαινόμενο αυτό βρίσκεται υπό διερεύνηση ως προς τη δυναμική και την αξιοποίησή του. Επιπλέον, αναμένεται και η αξιοποίηση νέων φυσικών εχθρών, όπως το αρπακτικό έντομο Amitus hesperidum, το οποίο θεωρείται ιδιαίτερα αποτελεσματικό κατά του μαύρου ακανθώδη αλευρώδη, στο πλαίσιο ενίσχυσης των βιολογικών μεθόδων.

Η στρατηγική αντιμετώπισης φαίνεται να μετατοπίζεται προς ένα πιο ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης, με έμφαση στις βιολογικές μεθόδους, όχι μόνο για τον αλευρώδη, αλλά και για άλλους εχθρούς των εσπεριδοειδών, όπως ο ψευδόκοκκος και οι τετράνυχοι.

Η σημασία της έγκαιρης παρέμβασης

Καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση του αλευρώδη παίζει ο χρόνος. Ο γεωπόνος τονίζει ότι η έγκαιρη ανίχνευση και η άμεση δράση μπορούν να περιορίσουν σημαντικά την εξάπλωση και τις επιπτώσεις στην παραγωγή, επισημαίνοντας ότι «οι παραγωγοί θα πρέπει να κάνουν συχνούς ελέγχους, να ενημερώνονται από τις αρμόδιες υπηρεσίες και να συμβουλεύονται τον γεωπόνο τους».

Η έναρξη των πτήσεων αποτελεί το πρώτο “καμπανάκι” για τους παραγωγούς, οι οποίοι καλούνται να εντείνουν την παρακολούθηση των καλλιεργειών τους και να κινηθούν προληπτικά.

Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι, όταν το έντομο εγκατασταθεί και αναπτύξει υψηλούς πληθυσμούς, η αντιμετώπιση γίνεται σαφώς πιο δύσκολη, ενώ το κόστος – τόσο οικονομικό όσο και ποιοτικό – αυξάνεται σημαντικά.

Συνεχίζονται οι κοπές πορτοκαλιών στην χώρα μας με τη ζήτηση να κυμαίνεται σε καλά επίπεδα, ενώ οι παραγωγοί προχωρούν σε κλαδέματα και παρακολουθούν την πορεία της επόμενης παραγωγής.

Ο κ. Πέτρος Μπλέτας, παραγωγός από την Σκάλα Λακωνίας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι συνεχίζεται το εμπορικό ενδιαφέρον για τα πορτοκάλια στην εγχώρια αγορά αλλά και για τις εξαγωγές. Έχουμε μια κανονική παραγωγή, ενώ οι καιρικές συνθήκες έχουν βοηθήσει να αποκτήσουν τα πορτοκάλια καλά μεγέθη και ποιότητα.  

Οι κοπές γίνονται καθημερινά χωρίς προβλήματα. Το επόμενο διάστημα και για όλο το καλοκαίρι μέχρι τον Οκτώβριο θα μείνει στην αγορά μόνο η Λακωνία με τα Βαλέντσια.

Αυτή την εποχή τα Βαλέντσια κυμαίνονται από 35 λεπτά και φτάνουν στα 40 λεπτά το κιλό (καθαρά) για την καλή ποιότητα.  Τα Lane Late (Λάνε Λέιτ) είναι στα τελειώματα, ενώ γίνονται κοπές και στα Navel Late (Νάβελ Λέιτ). Οι τιμές παραγωγού για αυτές τις ποικιλίες κυμαίνονται από 60 έως 70 λεπτά το κιλό.

O κ. Θωμάς Φάκλαρης, από τον Συνεταιρισμό Σκαφιδακίου στην Αργολίδα, επισημαίνει στον ΑγροΤύπο ότι έχουν απομείνει κάποιες ποσότητες στην περιοχή Βαλέντσια, Μέρλιν και Λάνε Λέιτ. Οι τιμές στον παραγωγό κυμαίνονται από 50 έως 60 λεπτά το κιλό, ανάλογα την ποιότητα.

Αυτή την εποχή γίνονται τα κλαδέματα και έχουμε προβλήματα από την έλλειψη εργατών γης. Επίσης έχουμε αυξημένο κοστολόγιο από τις υψηλές τιμές των καυσίμων και των λιπασμάτων.

Από την πλευρά του ο κ. Αριστοτέλης Μπακάκης, παραγωγός από τον Μάστρο του Μεσολογγίου, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι είμαστε στα τελειώματα για τα πορτοκάλια Βαλέντσια (καλοκαιρινά).

Πολλοί λίγοι παραγωγοί κάνουν κοπές και οι τιμές στο χωράφι είναι πάνω από τα 40 λεπτά το κιλό. Ήδη έχουν ξεκινήσει τα κλαδέματα και τους ψεκασμούς οι παραγωγοί με τα έξοδα να είναι αυξημένα.

Όσον αφορά την την ερχόμενη παραγωγή με μια αρχική εικόνα βλέπουμε να έχει κάποια προβλήματα η ανθοφορία στα πορτοκάλια, σε αντίθεση με τα μανταρίνια που είναι παρα πολύ καλή.

Αίγυπτος

Με σχεδόν 1,99 εκατομμύρια τόνους εσπεριδοειδών να εξάγονται την περασμένη σεζόν, οι προσδοκίες για τις φετινές εξαγωγές ήταν υψηλές από το Συμβούλιο Εξαγωγών Αγροτικών Προϊόντων (AEC).

Ωστόσο η συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει αυξήσει τις προκλήσεις κατά τη διάρκεια αυτής της κρίσιμης περιόδου εξαγωγών για τα πορτοκάλια.

Υπάρχει μια αύξηση στο κόστος εξαγωγής αλλά και στα ασφάλιστρα, με εκτιμώμενο πρόσθετο κόστος περίπου 3.400 ευρώ ανά εμπορευματοκιβώτιο, σύμφωνα με τους υπολογισμούς των εξαγωγέων.

Επιπλέον, η ανακατεύθυνση των εξαγωγών προς την Ευρώπη, λόγω δυσκολιών στην προσέγγιση των αγορών της Ασίας και του Κόλπου, ενέχει κίνδυνο κορεσμού της ευρωπαϊκής αγοράς, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε «πιέσεις» μείωσης των τιμών.

Από την άλλη το υψηλό κόστος παραγωγής, που επηρεάζεται από την άνοδο των παγκόσμιων τιμών ενέργειας και τις διαταραχές στην εφοδιασμό με λιπάσματα, ιδίως από το Ιράν, αποτελεί περαιτέρω πρόκληση για τους παραγωγούς εσπεριδοειδών της Αιγύπτου.

Πάντως τα πορτοκάλια Βαλέντσια (που αποτελούν την βασική ποικιλία στην Αίγυπτο) έχουν δείξει μεγάλη ανθεκτικότητα σε παρατεταμένους χρόνους αποστολής, γεγονός που τα καθιστά μια προτιμώμενη επιλογή.

Επίσης η Αίγυπτος σχεδιάζει να αυξήσει τις δυνατότητες χυμοποίησης πορτοκαλιών, συμπεριλαμβανομένου του ανοίγματος έξι νέων εργοστασίων μέσα στο 2026.

Καθώς ολοκληρώνεται η μία καλλιεργητική περίοδος και ξεκινά η επόμενη, οι παραγωγοί στρέφουν την προσοχή τους τόσο στις καλλιεργητικές εργασίες της περιόδου όσο και στην εξέλιξη της ανθοφορίας, η οποία αποτελεί βασικό δείκτη για την πορεία της νέας χρονιάς. Στο πλαίσιο αυτό, συνομιλήσαμε με τον πρόεδρο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Εσπεριδοπαραγωγών Ιάρδανου, κ. Γιώργο Βέριο, ο οποίος μετέφερε στον ΑγροΤύπο την κατάσταση που επικρατεί αυτή τη στιγμή στους οπωρώνες, τόσο ως προς την ανθοφορία όσο και ως προς τις καλλιεργητικές πρακτικές της περιόδου.

Πρώιμη και συγκρατημένη ανθοφορία 

Σύμφωνα με όσα αναφέρει ο κ. Βέριος, τα εσπεριδοειδή βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο ανθοφορίας, χωρίς όμως η εικόνα να θεωρείται ικανοποιητική. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει, «δεν είμαστε πολύ ευχαριστημένοι προς το παρόν», με την ανθοφορία να εμφανίζεται περιορισμένη.

Η περιοχή βασίζεται κυρίως σε ποικιλίες πορτοκαλιάς, όπως η Navelina και η Lane Late, και σε μικρότερο ποσοστό σε Valencia,  ενώ οι μανταρινιές (Clementines, Νova, Οrtanik, Fortuna)  καλλιεργούνται σε περιορισμένη έκταση. Ωστόσο, όπως επισημαίνει, η κατάσταση είναι γενικά κοινή για όλα τα εσπεριδοειδή, με τις καλλιέργειες να «δυσκολεύονται» αυτή την περίοδο.

Καθοριστικό ρόλο φαίνεται να παίζουν οι καιρικές συνθήκες, καθώς η αυξημένη υγρασία, οι συνεχείς βροχοπτώσεις και οι χαμηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν την εξέλιξη της ανθοφορίας. Όπως εξηγεί ο ίδιος, «όταν θέλουμε πιο στρωτό καιρό για να δέσουν τα πορτοκάλια, έχουμε κρύο», επισημαίνοντας μια σαφή αναντιστοιχία των φετινών συνθηκών με τις ανάγκες της καλλιέργειας.

Στην ίδια κατεύθυνση, ένας ακόμη παράγοντας που επηρεάζει τη φετινή εικόνα είναι η έντονη παραγωγή της προηγούμενης καλλιεργητικής περιόδου, η οποία, όπως επισημαίνεται, «μεταφράζεται» άμεσα στη συμπεριφορά των δέντρων. Η ανθοφορία, ως φυσιολογική διαδικασία, επηρεάζεται τόσο από το φορτίο της προηγούμενης χρονιάς όσο και από τις επικρατούσες κλιματικές συνθήκες της εκάστοτε περιοχής, κάτι που στη φετινή περίπτωση φαίνεται να λειτουργεί συνδυαστικά.

Παράλληλα, όπως τονίζει ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού, στόχος των παραγωγών είναι να εξελιχθεί ομαλά η ανθοφορία, ώστε να μην υπάρξει χρονική καθυστέρηση στην ανάπτυξη της καλλιέργειας και να αποφευχθεί η αυξημένη ευαισθησία σε εχθρούς και ασθένειες, δεδομένου ότι η φάση αυτή αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα και ευαίσθητα στάδια. «Θέλουμε να ανθίσουν», αναφέρει χαρακτηριστικά, εκφράζοντας την ελπίδα να βελτιωθούν οι καιρικές συνθήκες τις επόμενες ημέρες, με άνοδο της θερμοκρασίας, ώστε να κυλήσει πιο ομαλά η εξέλιξη.

Ήδη, πάντως, οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν ότι η φετινή χρονιά δύσκολα θα κινηθεί στα επίπεδα της προηγούμενης όσον αφορά την παραγωγή, ιδιαίτερα στην πορτοκαλιά, καθώς η μέχρι τώρα πορεία της ανθοφορίας προϊδεάζει για μειωμένες αποδόσεις. Παρόμοιες συνθήκες, κυρίως ως προς το κλίμα, φαίνεται να επικρατούν και σε άλλες περιοχές, με το ψυχρό και υγρό περιβάλλον να αποτελεί κοινό χαρακτηριστικό, έστω κι αν το παραγωγικό δυναμικό διαφοροποιείται ανά περίπτωση, όπως μας περιέγραψε ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού.

Καλλιεργητικές εργασίες: Κλαδέματα - Αραίωμα τώρα, επεμβάσεις στη συνέχεια

Σε επίπεδο καλλιεργητικών πρακτικών, αυτή την περίοδο βρίσκονται σε εξέλιξη τα κλαδέματα και τα αραιώματα, τα οποία, όπως αναφέρει ο κ. Βέριος, έχουν ήδη ξεκινήσει και αναμένεται να ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος Απριλίου. Η ένταση των επεμβάσεων διαφοροποιείται ανάλογα με το τι έχει προηγηθεί την περασμένη χρονιά, με ορισμένα δέντρα να δέχονται ελαφρύ αραίωμα και άλλα πιο ολοκληρωμένο κλάδεμα.

Σε ό,τι αφορά τη θρέψη των δέντρων, «έχουν ήδη πραγματοποιηθεί οι βασικές λιπάνσεις», με τους παραγωγούς να έχουν προχωρήσει στις απαραίτητες εφαρμογές της περιόδου, ώστε να στηριχθεί η έναρξη της βλάστησης και η εξέλιξη της ανθοφορίας.

Όσον αφορά τη φυτοπροστασία, δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει οι κύριες επεμβάσεις, καθώς – όπως επισημαίνεται – «είναι νωρίς ακόμα». Οι πρώτες παρεμβάσεις αναμένεται να πραγματοποιηθούν μετά το βλάστημα, κυρίως με χαλκούχα σκευάσματα για την προστασία των δέντρων, ενώ στη συνέχεια θα ακολουθήσουν οι απαραίτητες επεμβάσεις για παθογόνα, έντομα και ακάρεα.

Η εξέλιξη της χρονιάς θα αποσαφηνιστεί περισσότερο μέσα στον Μάιο, όταν θα υπάρχει σαφέστερη εικόνα για την πορεία της ανθοφορίας και την τελική διαμόρφωση της παραγωγής.

Μια δύσκολη προηγούμενη χρονιά αφήνει αποτύπωμα

Αξιολογώντας την καλλιεργητική σεζόν που πέρασε, ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού, επισημαίνει ότι οι παραγωγοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια ιδιαίτερα απαιτητική περίοδο, η οποία άφησε έντονο αποτύπωμα στη συνολική εικόνα της καλλιέργειας. Η περασμένη χρονιά χαρακτηρίστηκε από υψηλές θερμοκρασίες και έντονες υγρασίες σε κρίσιμους μήνες, γεγονός που προκάλεσε σημαντικές ζημιές τόσο στην παραγωγή όσο και στη διακίνηση του προϊόντος. Όπως επισημαίνει, «ήταν πολλές οι περιπτώσεις που προϊόντα έφταναν στους προορισμούς τους με προβλήματα», αναδεικνύοντας τις δυσκολίες που αντιμετώπισε συνολικά η αλυσίδα.

Παράλληλα, καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε και η πτώση των τιμών κατά τη διάρκεια της σεζόν, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την τιμή του χυμού. «Ο χυμός από τα 20 λεπτά πέρυσι έφτασε στα 11 λεπτά», σημειώνει, εξηγώντας ότι αυτή η εξέλιξη συμπαρέσυρε και τις τιμές παραγωγού, καθώς – όπως τονίζει – η πορεία του χυμού καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και την πορεία της αγοράς του πορτοκαλιού.

Συνολικά, η εικόνα που μεταφέρεται από τον κ. Βέριο αποτυπώνει μια χρονιά που ξεκινά με επιφυλάξεις, ειδικά έπειτα από μια ιδιαίτερα απαιτητική χρονιά σε επίπεδο συνθηκών και εμπορίου.

Οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται καθοριστικές, τόσο για την εξέλιξη της ανθοφορίας όσο και για την εκτίμηση της τελικής παραγωγής, με τους παραγωγούς να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις και να προσαρμόζουν τις καλλιεργητικές τους πρακτικές ανάλογα με τις συνθήκες.

Συνεχίζονται οι κοπές στα λεμόνια, ενώ αυτή την εποχή έχουν αρχίσει οι παραγωγοί να κάνουν κλαδέματα και ψεκασμούς με χαλκούχα.

Φέτος όλη την εμπορική περίοδο έχουν κρατηθεί σε καλά επίπεδα οι τιμές στα λεμόνια (δεν έπεσαν κάτω από τα 65 λεπτά) λόγω της μειωμένης ροής των εισαγωγών από Τουρκία.

Ωστόσο αυτή την εποχή έχουμε μια υποχώρηση των τιμών, από τα 90 έως 95 λεπτά το κιλό, που ήταν τον προηγούμενο μήνα, λόγω μειωμένης ζήτησης από τους καταναλωτές εξαιτίας της ακρίβειας.

Ο κ. Κώστας Δεληγιάννης, παραγωγός από την περιοχή Αιγιαλείας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι «αυτή την εποχή έχουμε μια μειωμένη ζήτηση αλλά και αύξηση του κόστους μεταφορών. Επίσης πολλά λεμόνια στην περιοχή έχουν προβλήματα με την ποιότητα λόγω της αυξημένης υγρασίας.
Όλα αυτά έχουν επηρεάσει τις τιμές παραγωγού στα λεμόνια, που αυτή την εποχή κυμαίνονται στα συμβατικά στα 60 έως 75 λεπτά το κιλό, ενώ στα βιολογικά στα 70 λεπτά. Αυτή την εποχή κάνουμε κοπές στην ποικιλία Μαγληνή και στις πολύφορες λεμονιές. Θα υπάρχουν ποσότητες λεμονιών για τις γιορτές του Πάσχα και όλη την διάρκεια του Απριλίου. Οι βροχοπτώσεις έχουν βοηθήσει τα λεμόνια να πάρουν καλά μεγέθη. Επίσης υπάρχουν προβλήματα με τους εργάτες γης που καθυστερούν την συγκομιδή. Επειδή το κόστος διαλογής είναι υψηλό λόγω έλλειψης εργατικών χεριών, μεγάλες ποσότητες λεμονιών στα τυποποιητήρια βγαίνουν μη εμπορεύσιμες. Θα πρέπει ο παραγωγός να κάνει καλή φυτοπροστασία για να έχει καλή ποιότητα λεμονιών».

Ο κ. Δημήτρης Μπούρμπουλας, πρόεδρος στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Ξυλοκάστρου και καλλιεργητής λεμονιών, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «αυτή την περίοδο έχουμε μια μικρή υποχώρηση των τιμών λόγω ζήτησης. Από τα 90 έως 95 λεπτά το κιλό τα λεμόνια έχουν φτάσει στα 70 λεπτά το κιλό. Στην περιοχή πάντως έχει πάει πίσω η συγκομιδή και κάνουμε κοπές στις ποικιλίες Καρυστινή και Μαγληνή. Ελληνικά λεμόνια θα υπάρχουν όλο τον Απρίλιο και από τα τέλη του μήνα και μετά θα αρχίσουν οι εισαγωγές από Αργεντινή».   

Ο λεμονοπαραγωγός από το Αίγιο και μέλος της ΠΕΣ και της Ομάδας Εσπεριδοειδών της ΕΘΕΑΣ κ. Βασίλης Καρέλης, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι «στην περιοχή συνεχίζονται οι κοπές κυρίως στα Μαγληνά λεμόνια. Οι τιμές παραγωγού κυμαίνονται αυτή την περίοδο από 60 έως 65 λεπτά το κιλό για τα συμβατικά και στα 68 λεπτά το κιλό για τα βιολογικά. Τα προβλήματα στην τουρκική παραγωγή έχουν βοηθήσει να υπάρχει μια καλή ροή στις εξαγωγές λεμονιών. Τα ελληνικά λεμόνια θα είναι στην αγορά μέχρι τέλη Απριλίου με αρχές Μαΐου. Εκτός από κοπές αυτή την εποχή έχουν ξεκινήσει τα κλαδέματα και οι ψεκασμοί με χαλκό».

Ο κ. Στέλιος Κλάδος, παραγωγός λεμονιών από την Τροιζήνα, αναφέρει από την πλευρά του στον ΑγροΤύπο ότι «φέτος δεν έγιναν πολλές εισαγωγές και αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να είναι μια καλή χρονιά για τον παραγωγό λεμονιών. Οι τιμές παραγωγού στην περιοχή κυμαίνονται από 75 έως 85 λεπτά το κιλό. Όλη την φετινή εμπορική περίοδο οι τιμές παραγωγού δεν επεσαν κάτω από τα 65 λεπτά το κιλό. Αυτή την εποχή κάνουμε κοπές στην ποικιλία Καρυστινή. Στην περιοχή είμαστε περίπου στα τελειώματα με το 90% της παραγωγής να έχει συγκομιστεί. Λεμόνια θα έχουμε στην περιοχή μέχρι περίπου το τέλος Απριλίου. Επίσης αυτή την εποχή κάνουμε κλαδέματα και ψεκασμούς με χαλκό». 

Συνεχίζονται οι κοπές πορτοκαλιών στις παραγωγικές περιοχές της χώρας, ενώ ξεκίνησαν δυναμικά και οι καλλιεργητικές εργασίες από τους παραγωγούς.

Στη δυτική Ελλάδα έχει ολοκληρωθεί η συγκομιδή μανταρινιών και έχουν ξεκινήσει οι καλλιεργητικές εργασίες, ενώ συνεχίζονται οι κοπές στα πορτοκάλια.

Ο κ. Αριστοτέλης Μπακάκης, παραγωγός εσπεριδοειδών από τον Μάστρο του Μεσολογγίου, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι ολοκληρώθηκαν οι κοπές στα μανταρίνια και έχουμε ξεκινήσει τις καλλιεργητικές εργασίες. 
Προχωρήσαμε στην λίπανση των δέντρων αλλά το πρόβλημα είναι ότι τώρα δεν έχουμε βροχές. Επίσης έχουμε αρχίσει τα κλαδέματα και παράλληλα κάνουμε ψεκασμούς με χαλκούχα.
Όσονν αφορά τις κοπές των πορτοκαλιών, συνεχίζονται οι κοπές στα Λάνε Λέϊτ, τα οποία αγοράζουν κυρίως Ιταλοί έμποροι. Οι τιμές ήταν σε πολύ καλά επίπεδα και είχαν φτάσει στα 42 λεπτά το κιλό λόγω της μεγάλης ζήτησης. Στην συνέχεια είχαμε μια μικρή διόρθωση της τιμής που τώρα κυμαίνεται στα 42 λεπτά το κιλό. Κοπές γίνονται και στα Βαλέντσια, που πάνε κυρίως στην εγχώρια αγορά με την ζήτηση να είναι καλή και τις τιμές παραγωγού να κυμαίνονται από 30 έως και 33 λεπτά το κιλό.

Στα τελειώματα με τις κοπές των πορτοκαλιών είμαστε στην Αργολία και έχουν ξεκινήσει οι καλλιεργητικές εργασίες.

O κ. Θωμάς Φάκλαρης, από τον Συνεταιρισμό Σκαφιδακίου στην Αργολίδα, επισημαίνει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την εποχή κοπές γίνονται σε όσες ποσότητες πορτοκαλιών Μέρλιν έχουν απομείνει και στις λίγες ποσότητες Λάνε Λέϊτ, ενώ ακόμη έχουμε κάποες ποσότητες Βαλέντσια. Οι ποσότητες είναι μειωμένες και υπάρχει ζήτηση κυρίως από την εγχώρια αγορά. Τώρα ξεκινάμε τις καλλιεργητικές εργασίες στην περιοχή. Ήδη έχουν αρχίσει να γίνονται οι κοπές των χόρτων και αυτή την εποχή θα ξεκινήσουν τα κλαδέματα των δέντρων για τις πρώιμες περιοχές. Κλάδεμα γίνεται κυρίως την άνοιξη και αποσκοπεί στον καθαρισμό, τον αερισμό και την ανανέωση της κόμης. Είναι μια εργασία που θα πρέπει να γίνεται από εξιδεικευμένους εργάτες που δεν υπάρχουν στην χώρα μας και αυτό είναι ένα μεγάλο πρόβλημα. Κόψιμο ζιζανίων και λίπανση μπορεί να γίνει από ανειδίκευτους εργάτες αλλά όχι το κλάδεμα. Επίσης περιμένουμε βροχοπτώσεις για να προχωρήσουμε στην λίπανση των δέντρων. 

Συνεχίζονται οι κοπές πορτοκαλιών στην Λακωνία, με την ζήτηση να είναι αυξημένη και ένα μεγάλο μέρος της παραγωγής γύρω στο 60% να πηγαίνει προς εξαγωγή.

Ο κ. Πέτρος Μπλέτας, παραγωγός από την Σκάλα Λακωνίας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι έχουν ολοκληρωθεί οι κοπές μανταρινιών Ορτανίκ και είμαστε στις κοπές πορτοκαλίων. Υπάρχει αυξημένη ζήτηση από εγχώρια αγορά αλλά και για εξαγωγές. Οι τιμές παραγωγού για τα Λάνε Λέϊτ κυμαίνονται από 35 έως και 40 λεπτά το κιλό. Οι τιμές παραγωγού (καθαρά) για τα Βαλέντσια ξεκινούν από 30 και φτάνουν έως και τα 35 λεπτά το κιλό. Φέτος τα Βαλέντσια έχουν καλά μεγέθη και σε αυτό έχουν βοηθήσει οι βροχοπτώσεις των προηγούμενων ημερών. Όσα έχουν ποιοτικά προβλήματα και είναι μη εμπορεύσιμα μπορούν να πάνε και για χυμοποίηση. Επίσης αυτή την περίοδο έχουν ξεκινήσει από τους παραγωγούς οι καλλιεργητικές φροντίδες. Κάνουμε την ζιζανιοκτονία και το κλάδεμα. Περιμένουμε τις επόμενες ημέρες να έχουμε κάποιες βροχοπτώσεις για να προχωρήσουμε στην λίπανση (διαφυλλική ή στο έδαφος).

Παγκόσμια παραγωγή και εξαγωγές πορτοκαλιών

Σύμφωνα με τα στοιχεία του USDA, για την περίοδο 2025/2026 η παγκόσμια παραγωγή νωπών πορτοκαλιών προβλέπεται να φτάσει τους 45,9 εκατομμύρια τόνους. Μεγαλύτερες παραγωγές έχει η Βραζιλία και Αίγυπτος, που αντισταθμίζουν την μειωμένη παραγωγή σε Τουρκία, Ευρωπαϊκή Ένωση και Μεξικό.

Η παραγωγή στη Βραζιλία προβλέπεται να φτάσει στους 13,5 εκατομμύρια τόνους, αυξημένη λόγω καιρικών συνθηκών αλλά παραμένει κάτω από τον μέσο όρο των τελευταίων 5 ετών.

Η παραγωγή στην Αίγυπτο προβλέπεται φέτος να αυξηθεί κατά 500.000 τόνους και να ανέλθει σε 4 εκατομμύρια τόνους, λόγω καλών αποδόσεων από τις ευνοϊκές καιρικές συνθήκες και των νέων φυτεύσεων και οπωρώνων που μπήκαν σε παραγωγική διαδικασία.

Η παγκόσμια κατανάλωση φρέσκων πορτοκαλιών προβλέπεται να μειωθεί ελαφρώς στους 28,5 εκατομμύρια τόνους, παρά την προβλεπόμενη αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής.

Οι παγκόσμιες εξαγωγές νωπών πορτοκαλιών προβλέπεται να αυξηθούν, κατά 2%, στους 4,9 εκατομμύρια τόνους, καθώς οι αυξημένες εξαγωγές από την Αίγυπτο και τη Νότια Αφρική αντιστάθμισαν τις χαμηλότερες εξαγωγές από την Τουρκία.

Ειδικότερα οι εξαγωγές πορτοκαλιών της Νότιας Αφρικής προβλέπεται να φτάσουν στο 1,5 εκατομμύριο τόνους, που αποτελούν ρεκόρ για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά.

Στην Λακωνία είναι στα τελειώματα τα μανταρίνια Ορτανίκ και έχουν ξεκινήσει δυναμικά τα πορτοκάλια Λάνε και Βαλέντσια. Η ζήτηση είναι καλή και οι τιμές κυμαίνονται σε καλά επίπεδα.

Ο κ. Μιχάλης Καρούνης, παραγωγός από τους Μολάους, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την περίοδο ξεκίνησαν οι κοπές πορτοκαλιών Βαλέντσια. Οι καιρικές συνθήκες είναι ευνοϊκές και η ζήτηση είναι σε καλά επίπεδα. Οι έμποροι δίνουν τιμή πάνω από 28 λεπτά το κιλό. Επειδή έχει ολοκληρωθεί η συγκομιδή ελιάς στην περιοχή αυτό το διάστημα έχουν αυξηθεί οι κοπές των πορτοκαλιών.

Όπως τονίζει στον ΑγροΤύπο ο Πέτρος Μπλέτας, παραγωγός από τη Σκάλα, εδώ και 10 ημέρες έχουν ξεκινήσει οι κοπές πορτοκαλιών Βαλέντσια, ενώ είμαστε στο τοπ της συγκομιδής για τα Λάνε. Ο ρυθμός της συγκομιδής στα πορτοκάλια είναι αυξημένος λόγω καλής ζήτησης. Σε αυτό βοηθούν και οι καλές καιρικές συνθήκες.

Φέτος έχουμε ένα πρόβλημα με την «μαυρίλα» στα πορτοκάλια, που όμως αντιμετωπίζεται με ψεκασμούς χαλκούχων σκευασμάτων. Αυτό το γνωρίζουν οι παραγωγοί και προχώρησαν σε ψεκασμούς το προηγούμενο διάστημα.

Σε αντίθεση με πέρσι φέτος τα Βαλέντσια έχουν καλά μεγέθη και σε αυτό έχουν βοηθήσει οι βροχοπτώσεις των προηγούμενων ημερών. Τα Βαλέντσια πάνε και για χυμοποίηση αλλά κυρίως όσα έχουν ποιοτικά προβλήματα και είναι μη εμπορεύσιμα.

Οι τιμές παραγωγού (καθαρά) για τα Βαλέντσια ξεκινούν από 25 και φτάνουν έως και 30 λεπτά το κιλό. Στα Λάνε είναι σε υψηλότερα επίπεδα και κυμαίνονται από 35 έως και 40 λεπτά το κιλό.

Αυτή την εποχή κάνουμε τις τελευταίες κοπές για τα μανταρίνια Ορτανίκ.

Η παραγωγή φέτος ήταν σε κανονικά επίπεδα και είχαμε καλή ποιότητα και μεγέθη. Το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής των Ορτανίκ φεύγει σε ξένες αγορές, ωστόσο κάποια διατίθενται και στην εσωτερική αγορά.

Οι τιμές παραγωγού στα μανταρίνια αυτή την εποχή είναι από 30 έως και 35 λεπτά το κιλό (καθαρά).

Ζημιές στα πορτοκάλια της νότιας Ιταλίας

Σοβαρά προβλήματα αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί εσπεριδοειδών στην Ιταλία λόγω των ακραίων καιρικών συνθηκών.

Στη Σικελία, τη Σαρδηνία, καθώς και σε τμήματα της νότιας ηπειρωτικής χώρας (Καλαβρία κ.α.), υπάρχουν σοβαρές ζημιές στην παραγωγή πορτοκαλιών από τους ισχυρούς ανέμους και τις έντονες βροχοπτώσεις.

Σε μεγάλο βαθμό έχει πληγεί η παραγωγή πορτοκαλιών της Σικελίας, με μεγάλες ποσότητες να έχουν πέσει στο έδαφος και να μην είναι εμπορεύσιμες.

Οι ζημιές στα ιταλικά πορτοκάλια ξεκινούν από το 40% και φτάνουν έως και το 100% της παραγωγής σε ορισμένες περιοχές.

Τις τελευταίες ημέρες έκαναν την εμφάνισή τους οι Ιταλοί έμποροι στη δυτική Ελλάδα και προχωρούν σε μαζικές αγορές πορτοκαλιών.

Αποτέλεσμα να έχουμε μια θεαματική άνοδο των τιμών στα πορτοκάλια Lane Late (Λάνε Λέιτ), από τα επίπεδα των 30 λεπτών το κιλό που ήταν για τις κοπές 1 έως 15 Φεβρουαρίου, να έχουν φτάσει σήμερα έως και τα 45 λεπτά το κιλό.

Η άνοδος των τιμών στα Λάνε Λέϊτ έχει φέρει και μια αύξηση και στα Βαλέντσια, με τις τιμές να έχουν φτάσει στα 30 λεπτά το κιλό, από τα 20 λεπτά που είχαν πριν λίγες ημέρες. 

Η ανοδική πορεία των τιμών πάντως φαίνεται να έχει και συνέχεια τις επόμενες ημέρες, ενώ οι κοπές ακολουθούν χαμηλούς ρυθμούς.

Ο κ. Αριστοτέλης Μπακάκης, παραγωγός εσπεριδοειδών από τον Μάστρο του Μεσολογγίου, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι εδώ και τρεις ημέρες έχουν σταματήσει οι βροχοπτώσεις. Αναμένεται τις επόμενες ημέρες να πάνε οι παραγωγοί στα χωράφια τους και να γίνονται περισσότερες κοπές. Αυτή την περίοδο κόβουμε Lane Late (Λάνε Λέϊτ) με ανώτερη τιμή στα 45 λεπτά το κιλό αλλά τις επόμενες ημέρες αναμένεται να έχουμε ακόμη υψηλότερη ζήτηση γιατί δεν γίνονται πολλές κοπές.
Όσον αφορά τα Βαλέντσια έχουν ξεκινήσει οι κοπές εδώ και 15 ημέρες με τις τιμές να κυμαίνονται σήμερα στα 30 λεπτά το κιλό.

Από την πλευρά του ο κ. Νίκος Τσακαλόζος, παραγωγός από την Κατοχή Αιτωλοακαρνανίας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι οι έμποροι από Ιταλία έχουν φέρει μια αυξημένη ζήτηση με αποτέλεσμα να έχουμε μια ανοδική πορεία στα πορτοκάλια Lane Late (Λάνε Λέϊτ) που ξεπέρασαν τα 40 λεπτά το κιλό, με τις προοπτικές να δείχνουν ότι η ανοδική πορεία αναμένεται να συνεχιστεί και στις επόμενες ημέρες. Αυτή η άνοδος της τιμής έχει συμπαρασύρει και τα Βαλέντσια, με τις τιμές να κυμαίνονται πάνω από 30 λεπτά το κιλό.

Ζημιές στα εσπεριδοειδή της Ισπανίας

Τις τελευταίες εβδομάδες μετά τις συνεχόμενες βροχοπτώσεις έχουμε και ισχυρούς ανέμους, που έφτασαν έως και τα 170 χλμ/ώρα, στις περιοχές της Βαλένθια.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ένωσης Αγροτών της Βαλένθια (AVA-ASAJA), οι ζημίες που προκλήθηκαν από τον άνεμο υπερβαίνουν τα 30 εκατομμύρια ευρώ, κυρίως λόγω της πτώσης φρούτων στο έδαφος αλλά των ζημιών από το σπάσιμο των κλαδιών.

Οι καλλιέργειες που επηρεάζονται περισσότερο είναι τα εσπεριδοειδή. Σε πολλούς οπωρώνες μανταρινιών (ποικιλίες όπως Nadorcott, Tango, Orri και Spring Sunshine) και πορτοκαλιών (ποικιλίες Late, Navels, Sanguinelli και Valencia) οι ζημιές ξεπερνούν το 50% των καρπών. 

Η ισπανική οργάνωση αγροτών ζητά να επιταχυνθούν οι εκτιμήσεις των ζημιών στις περιοχές που έχουν πληγεί από τα ακραία καιρικά φαινόμενα, ώστε οι πληγέντες παραγωγοί να μπορούν να λάβουν γρήγορα την αποζημίωση.

Το Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA) προβλέπει αύξηση της παραγωγής εσπεριδοειδών στο Μαρόκο κατά την περίοδο 2025/2026.

Σύμφωνα με την τελευταία ετήσια έκθεση του Οργανισμού, η ανοδική τάση της παραγωγής οφείλεται στις καλές καιρικές συνθήκες που έφεραν υψηλότερες αποδόσεις αλλά και στην αυξημένη κυβερνητική στήριξη στον τομέα.

Ειδικότερα, η φετινή παραγωγή μανταρινιών αναμένεται να φτάσει τους 1,15 εκατομμύρια τόνους, αντιπροσωπεύοντας αύξηση, κατά 4%, σε σύγκριση με την προηγούμενη σεζόν.

Μικρή αύξηση θα έχει η παραγωγή πορτοκαλιών, που θα κυμανθεί στους 970.000 τόνους, που αντιπροσωπεύει αύξηση, κατά 1%, σε ετήσια βάση.

Η παραγωγή λεμονιών αναμένεται να φτάσει στους 48.000 τόνους, που σημαίνει μια αύξηση, κατά 6%, σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο.

Τα μανταρίνια ηγούνται των εξαγωγών

Τα μανταρίνια παραμένουν οι πρωταθλητές των εξαγωγών του τομέα των εσπεριδοειδών του Μαρόκου.
Για την περίοδο 2025/2026, οι αποστολές προβλέπεται να φτάσουν τους 550.000 τόνους, που αντιπροσωπεύει αύξηση 2% σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ρωσία παραμένουν οι κορυφαίοι προορισμοί για τα μαροκινά μανταρίνια. Ωστόσο, οι εξαγωγές προς τη Δυτική Αφρική αυξάνονται, με επικεφαλής τη Σενεγάλη, τη Μαυριτανία και την Ακτή Ελεφαντοστού.

Πορτοκάλια και χυμός

Για τα πορτοκάλια, το USDA προβλέπει ότι οι μαροκινές εξαγωγές θα παραμείνουν σταθερές, σε σύγκριση με την περασμένη σεζόν, με τις αποστολές να ανέρχονται σε περίπου 85.000 τόνους.

Όπως αναφέρει η στασιμότητα των εξαγωγών οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον έντονο ανταγωνισμό που έχουν τα μαροκινά πορτοκάλια από την Αίγυπτο και την Τουρκία, χώρες που έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.

Από την άλλη η παραγωγή χυμού πορτοκαλιού προβλέπεται να αυξηθεί στην 6.500 τόνους, χάρη στις επενδύσεις με στόχο την επέκταση της δυναμικότητας των εργοστασίων της χώρας.

Κρατική στήριξη στον κλάδο

Η έκθεση επισημαίνει τα κυβερνητικά κίνητρα για την παραγωγή και την εξαγωγή εσπεριδοειδών στο Μαρόκο τα οποία έχουν αρχίσει να φέρνουν θετικά αποτελέσματα.

Το USDA σημειώνει ότι το 2025 η μαροκινή κυβέρνηση στήριξε τους καλλιεργητές εσπεριδοειδών μέσω στρεμματικών ενισχύσεων.

Ανά εκτάριο, οι παραγωγοί εσπεριδοειδών έλαβαν: 191,12 ευρώ για μικρά αγροκτήματα, 127,42 ευρώ για μεσαίου μεγέθους αγροκτήματα και 63,71 ευρώ για μεγάλα αγροκτήματα.

Τα κίνητρα ήταν μεγαλύτερα για τους βιολογικούς παραγωγούς εσπεριδοειδών, οι οποίοι έλαβαν 254,83 ευρώ, 169,89 ευρώ και 84,94 ευρώ ανά εκτάριο, αντίστοιχα.

Με διακοπές λόγω των συνεχόμενων βροχοπτώσεων, συνεχίζονται οι κοπές πορτοκαλιών στην χώρα μας, με τη ζήτηση να κυμαίνεται σε καλά επίπεδα.

Όσον αφορά τις εξαγωγές όμως φέτος μιλάμε για την χειρότερη χρονιά της τελευταίας 20ετίας με μια μείωση κατά 20%.

O κ. Θωμάς Φάκλαρης, από τον Συνεταιρισμό Σκαφιδακίου στην Αργολίδα, επισημαίνει στον ΑγροΤύπο ότι την μια ημέρα κάνουμε συγκομιδή και την επόμενη δεν κάνουμε λόγω των βροχοπτώσεων. Επίσης έχουμε ζημιές από χαλάζια αλλά και ισχυρούς ανέμους που ρίχνουν πολλά πορτοκάλια στο έδαφος. Θα συνεχιστεί για περίπου 20 ημέρες η συγκομιδή πορτοκαλιών Μέρλιν, με τις τιμές παραγωγού (μικτά) να κυμαίνονται στα 28 έως 35 λεπτά το κιλό. Πολλά πορτοκάλια που έχουν ποιοτικά προβλήματα πάνε για χυμό με τιμή στα 12 λεπτά. Φέτος έχουμε μεγάλη μείωση της παραγωγής πορτοκαλιών στην περιοχή. Οι συνεταιρισμοί της Αργολίδας κατάθεσαν έγγραφο προς τη ΔΑΟΚ για να επιβεβαιώσει την χαμηλή παραγωγή που εκτιμάται ότι είναι κατά 30% έως 50% σε σχέση με την περσινή, ανάλογα τις ποικιλίες και την περιοχή.

Ο κ. Πέτρος Μπλέτας, παραγωγός από την Σκάλα Λακωνίας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την εποχή κάνουμε κοπές πορτοκαλιών Μέρλιν και αναμένεται να ολοκληρωθεί η συγκομιδή της συγκεκριμένης ποικιλίας μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου. Οι τιμές παραγωγού κυμαίνονται στα 25 λεπτά και πάνε κυρίως στην εγχώρια αγορά. Μετά το πρώτο δεκαήμερο του Μαρτίου αναμένεται να ξεκινήσουν οι κοπές στα Λάνε, που κυρίως πάνε για εξαγωγή (περίπου το 90% της παραγωγής). Το θετικό είναι ότι οι καιρικές συνθήκες έχουν βοηθήσει να αποκτήσουν καλό χρωματισμό τα πορτοκάλια.

Από την πλευρά του ο κ. Λάμπρος Πόρκος, παραγωγός από τον Στράτο του Αγρινίου, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι σε όλη τη δυτική Ελλάδα έχει συνεχόμενες βροχοπτώσεις με μεγάλες ποσότητες νερού. Υπάρχει πρόβλημα με ζημιές στις υποδομές και πολλοί δρόμοι είναι κλειστοί. Κοπές δεν πορτοκαλιών γίνονται όσο έχουμε βροχοπτώσεις. Όσοι καταφέρουν να κάνουν κοπές τα πορτοκάλια θα πάνε για χυμό, με τιμή στα 12 λεπτά από τα οποία στον παραγωγό θα πάνε 5 έως 6 λεπτά.

Από την πλευρά του ο κ. Αριστοτέλης Μπακάκης, παραγωγός εσπεριδοειδών από τον Μάστρο του Μεσολογγίου, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι υπάρχουν ζημιές κυρίως στα περιβόλια που είναι δίπλα στο ποτάμι. Ωστόσο συνεχίζονται οι κοπές τις ημέρες που σταματάνε οι βροχές. Αυτή την περίοδο κόβουμε Lane Late (Λάνε Λέϊτ) με τιμή στα 30 λεπτά το κιλό αλλά τις επόμενες ημέρες αναμένεται να έχουμε αύξηση και να φτάσει στα 35 λεπτά. Όσον αφορά τα Βαλέντσια έχουν ξεκινήσει οι κοπές εδώ και 15 ημέρες με τις τιμές να κυμαίνονται στα 25 λεπτά το κιλό.

Αυξημένες εξαγωγές από το Μαρόκο

Οι εξαγωγές πορτοκαλιών του Μαρόκου παρουσίασαν ανοδική πορεία για δεύτερη συνεχόμενη εμπορική σεζόν, σύμφωνα με τα στοιχεία του USDA. Η εξαγωγική περίοδος των μαροκινών πορτοκαλιών ξεκινά το Νοέμβριο και κορυφώνεται την Άνοιξη.

Κατά την περίοδο 2024/2025 (Νοέμβριος 2024-Οκτώβριος 2025), το Μαρόκο εξήγαγε 84,6 χιλιάδες τόνους πορτοκαλιών αξίας 61 εκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ. Αυτός ο όγκος ήταν 38% υψηλότερος από την προηγούμενη περίοδο και υπερδιπλάσιος από το ιστορικό χαμηλό του 2022/2023.

Ο Καναδάς και οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν οι κορυφαίοι προορισμοί για τα μαροκινά πορτοκάλια, αντιπροσωπεύοντας το 22,0% και 21,5% των εξαγωγών αντίστοιχα. Οι πωλήσεις προς τον Καναδά αυξήθηκαν κατά 65% σε σύγκριση με την προηγούμενη σεζόν, ενώ οι αποστολές προς τις ΗΠΑ μειώθηκαν, καθιστώντας τον τη μόνη χώρα μεταξύ των δέκα κορυφαίων αγοραστών του Μαρόκου που κατέγραψε μείωση. Η Ρωσία είναι στην τρίτη θέση, ενώ οι εξαγωγές προς το Ηνωμένο Βασίλειο επταπλασιάστηκαν, προς τη Σαουδική Αραβία πενταπλασιάστηκαν και προς την Ισπανία τριπλασιάστηκαν.

Από το 2024, η μαροκινή κυβέρνηση επιδοτεί τις εξαγωγές εσπεριδοειδών προς την Ευρώπη, καθιστώντας τα μαροκινά πορτοκάλια πιο ανταγωνιστικά ως προς τις τιμές σε σχέση με τα αιγυπτιακά.

Φέτος όλη την εμπορική περίοδο έχουν κρατηθεί σε καλά επίπεδα οι τιμές στα λεμόνια, ενώ συνεχίζεται και αυτή την εποχή η αυξημένη ζήτηση και το ενδιαφέρον για εξαγωγές.

Σε αυτό βοηθούν οι μειωμένες εξαγωγές που κάνει η Τουρκία που έχει προβλήματα στην παραγωγή λόγω των παγετών της περασμένης Άνοιξης, ενώ ζημιές φαίνεται να έχει και η ισπανική παραγωγή λόγω των καιρικών συνθηκών.

Ο λεμονοπαραγωγός από το Αίγιο και μέλος της ΠΕΣ και της Ομάδας Εσπεριδοειδών της ΕΘΕΑΣ κ. Βασίλης Καρέλης, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την περίοδο κάνουμε κοπές στην ποικιλία Μαγληνά. Υπάρχει ζήτηση από το εμπόριο και γίνονται εξαγωγές αυτή την περίοδο. Δεν έχουν γίνει φέτος μεγάλες εισαγωγές από Τουρκία γιατί είχε μειωμένη παραγωγή και αυτό έχει βοηθήσει τις τιμές να παραμείνουν σε καλά επίπεδα. Αυτή την περίοδο οι τιμές παραγωγού κυμαίνονται γύρω στα 70 λεπτά το κιλό για τα καλής ποιότητας λεμόνια. Πάντως λόγω των βροχοπτώσεων γίνονται σταδιακά οι κοπές. Επίσης υπάρχουν προβλήματα με τους εργάτες γης που καθυστερούν την συγκομιδή.

Ο κ. Κώστας Δεληγιάννης, παραγωγός από την περιοχή Αιγιαλείας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι οι τιμές στα λεμόνια παραμένουν σε σταθερά επίπεδα από την αρχή της φετινής εμπορικής περιόδου. Αυτό βοηθάει τους παραγωγούς να κάνουν κοπές χωρίς άγχος για τη διαμόρφωση της τιμής. Από την άλλη οι συνεχόμενες βροχοπτώσεις έχουν σαν αποτέλεσμα να γίνεται σταδικά η συγκομιδή. Επίσης έχει πάει πίσω η συγκομιδή στις ελιές. Οι εργάτες γης προτιμούν να πηγαίνουν στην συγκομιδή ελιάς για καλύτερα μεροκάματα, με αποτέλεσμα να έχουμε έλλειψη στα λεμόνια. Πάντως το εμπόριο ζητάει λεμόνια και οι τιμές είναι στα 80 λεπτά για τα συμβατικά και συν 5 λεπτά για βιολογικά. Οι μειωμένες εισαγωγές βοήθησαν τις τιμές παραγωγού να κυμανθούν σε καλά επίπεδα. Οι υγρασίες και οι βροχοπτώσεις έχουν δημιουργήσει κάποια ποιοτικά προβλήματα στα λεμόνια και έχουμε ποσότητες που δεν είναι εμπορεύσιμες. Τώρα έχουν τελειώσει οι κοπές στα Ιντερντονάτο και τώρα γίνονται κυρίως κοπές στα Μαγληνά.

Από την πλευρά του ο κ. Δημήτρης Μπούρμπουλας, πρόεδρος στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Ξυλοκάστρου και καλλιεργητής λεμονιών, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι υπάρχει μεγάλη ζήτηση από το εμπόριο για λεμόνια αυτή την περίοδο. Οι τιμές έφτασαν τα 90 έως 95 λεπτά το κιλό αλλά υπάρχει τάση για ανοδική πορεία. Η ποιότητα είναι καλή όπως τα μεγέθη και ο χρωματισμός. Τις τιμές τις κρατάνε υψηλά οι εξαγωγές που γίνονται αυτή την περίοδο. Από την άλλη δεν έχουμε εισαγωγές από Τουρκία, ενώ τα λεμόνια της Αργεντινής θα έρθουν στην χώρα μας από τα μέσα Μαΐου. Τώρα κάνουμε κοπές Μαγληνών και το επόμενο διάστημα θα ξεκινήσουμε τα Καρυστινά λεμόνια.

Παγκόσμια παραγωγή και διεθνές εμπόριο λεμονιών

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε το USDA τον Ιανουάριο του 2026, η φετινή παγκόσμια παραγωγή λεμονιών είναι μειωμένη κατά 700.000 τόνους (ανέρχεται σε 10,1 εκ. τόνους). Αυτή η μείωση οφείλεται στα προβλήματα στην παραγωγή της Τουρκίας και της ΕΕ.

Ειδικότερα η παραγωγή λεμονιών της ΕΕ είναι μειωμένη, κατά 12%, στους 1,3 εκ. τόνους, κυρίως επειδή υπήρξαν μειωμένες αποδόσεις στην Ισπανία λόγω των καιρικών συνθηκών και προβλημάτων φυτοπροστασίας.

Η παραγωγή της Τουρκίας είναι μειωμένη, κατά 36%, σε 1,1 εκ. τόνους λόγω ζημιών από τους ανοιξιάτικους παγετούς του 2025.

Η παγκόσμια κατανάλωση νωπού λεμονιού και η παραγωγή που πάει για μεταποίηση, ανέρχονται σε 7,6 εκατομμύρια τόνους και 2,6 εκατομμύρια τόνους αντίστοιχα.

Οι παγκόσμιες εξαγωγές φρέσκου λεμονιού προβλέπεται να μειωθούν, κατά 2%, σε 2,4 εκατομμύρια τόνους.

Όσον αφορά τις εξαγωγές της Τουρκίας αναμένεται φέτος να μειωθούν - κατά 128.000 τόνους - στους 350.000 τόνους, που είναι αρνητικό ρεκόρ 15ετίας.

Καθώς η συγκομιδή των εσπεριδοειδών ολοκληρώνεται σταδιακά και οι πρώιμες ποικιλίες έχουν ήδη φύγει από τα χωράφια, οι παραγωγοί περνούν σε μια μεταβατική περίοδο, κρίσιμη για την εικόνα της επόμενης καλλιεργητικής χρονιάς. Κλαδέματα, λίπανση και οι πρώτες προληπτικές επεμβάσεις μπαίνουν στο επίκεντρο, την ώρα που η φετινή χρονιά αφήνει πίσω της έντονο αποτύπωμα, τόσο σε επίπεδο παραγωγής όσο και σε επίπεδο τιμών.

Για τις εργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη, αλλά και για την πορεία της χρονιάς, μιλήσαμε με τον πρόεδρο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Εσπεριδοπαραγωγών Ιάρδανου, κ. Γιώργο Βέριο, ο οποίος μεταφέρει την εικόνα από τα χωράφια της περιοχής, όπως αυτή διαμορφώνεται σήμερα.

Λίπανση: Διαφορετικά χωράφια, διαφορετικές ανάγκες

Η Βασική λίπανση έχει ήδη ξεκινήσει σε ορισμένα αγροτεμάχια, κυρίως σε όσα έχουν ολοκληρώσει τη συγκομιδή, χωρίς ωστόσο να ακολουθείται ενιαία πρακτική. Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού, η εφαρμογή λιπασμάτων δεν μπορεί να είναι ίδια ούτε από παραγωγό σε παραγωγό, ούτε από χωράφι σε χωράφι.

«Δεν μπορεί να πέσει ο ίδιος τύπος λιπάσματος παντού», τονίζει, εξηγώντας ότι κάθε παραγωγός εφαρμόζει ό,τι του προτείνει ο γεωπόνος, ανάλογα με το αγροτεμάχιο, το πότισμα και τις ανάγκες της καλλιέργειας. Η λίπανση αφορά τα βασικά μακροστοιχεία, αλλά και –όπου απαιτείται– ορισμένα μικροστοιχεία, σε ποσότητες που διαφοροποιούνται ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες του κάθε εδάφους.

Όπως σημειώνει ο κ. Βέριος, σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να εφαρμόζεται η ίδια λίπανση σε όλα τα χωράφια, καθώς κάθε έδαφος έχει διαφορετική σύσταση και διαφορετικές ελλείψεις. Ιδανικά, θα έπρεπε να προηγούνται εδαφολογικές αναλύσεις, ώστε να είναι γνωστό τι περιέχει το κάθε έδαφος και σε ποια περιεκτικότητα, και κατ’ επέκταση τι πραγματικά χρειάζεται η καλλιέργεια. «Δυστυχώς, λόγω κόστους, δεν γίνονται πολλές αναλύσεις εδάφους», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Κλάδεμα: Ξεκίνημα μετά τη συγκομιδή και στόχος το τέλος Μαρτίου

Μετά την ολοκλήρωση της συγκομιδής, ξεκινά σταδιακά και το κλάδεμα των εσπεριδοειδών, μια εργασία που, όπως επισημαίνει ο κ. Βέριος, αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί σχεδόν στο σύνολό της έως τα τέλη Μαρτίου. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική καλλιεργητική πρακτική, η οποία επηρεάζει άμεσα τόσο τη βλάστηση όσο και την παραγωγή των καρπών. Το είδος και η ένταση του κλαδέματος διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με την ηλικία των δέντρων. «Άλλο κλάδεμα γίνεται σε νεαρά δέντρα και άλλο σε δέντρα 40 ή 50 ετών», σημειώνει ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού, εξηγώντας ότι στα νεαρά δέντρα αρκεί συνήθως το ψαλίδι, ενώ στα μεγάλης ηλικίας απαιτείται και η χρήση πριονιού καθως είναι πιο έντονο.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη λογική του κλαδέματος ανανέωσης, ειδικά στα μεγάλα δέντρα που στο παρελθόν αφήνονταν να αναπτύσσονται υπερβολικά, με στόχο τις υψηλές αποδόσεις.
«Αυτό έχει αποδειχθεί ότι δεν κάνει καλά πορτοκάλια», τονίζει, επισημαίνοντας ότι τα υπερβολικά ψηλά δέντρα δυσκολεύουν τη συγκομιδή, αυξάνουν τους τραυματισμούς των καρπών και δημιουργούν προβλήματα στη φυτοϋγεία. Κατά το κλάδεμα αφαιρούνται τα λαίμαργα και οι έντονα ανοδικοί βλαστοί, καθώς και οι άρρωστοι ή προβληματικοί κλάδοι. Στόχος είναι το δέντρο να διατηρείται σε ύψος κοντά στο ανθρώπινο, ώστε η συγκομιδή να γίνεται χωρίς σκάλες και χωρίς καταπόνηση των καρπών. Παράλληλα, απομακρύνονται πυκνώσεις στο εσωτερικό της κόμης, οι οποίες, σε συνθήκες αυξημένης υγρασίας, ευνοούν την εμφάνιση ασθενειών.

Όπως επισημαίνει ο κ. Βέριος, το κλάδεμα δεν θα πρέπει να πραγματοποιείται σε υγρό καιρό, καθώς η υγρασία αυξάνει τον κίνδυνο μετάδοσης ασθενειών μέσω των τομών.  Ο πρόεδρος αναφέρει χαρακτηριστικά ότι , «όταν ξέρεις να κλαδεύεις,  έχεις και καλές παραγωγές», υπογραμμίζοντας ότι η σωστή διαχείριση της κόμης αποτελεί βασικό παράγοντα για ποιοτικά πορτοκάλια και σταθερή απόδοση.

Αραίωμα: Συμπληρωματική εργασία όπου χρειάζεται

Το αραίωμα λειτουργεί ως συμπληρωματική εργασία του κλαδέματος και εφαρμόζεται κυρίως σε χωράφια όπου έχει προηγηθεί σωστή διαμόρφωση της κόμης την προηγούμενη χρονιά. Όπως εξηγεί ο κ. Βέριος, όταν το κλάδεμα έχει γίνει σωστά, την επόμενη χρονιά δεν απαιτούνται έντονες παρεμβάσεις. «Αν έχεις κάνει καλό κλάδεμα τη μία χρονιά, την επόμενη δεν χρειάζεται έντονη επέμβαση», αναφέρει, διευκρινίζοντας ότι στο αραίωμα αφαιρούνται κυρίως τα λαίμαργα και οι άγριοι βλαστοί που αναπτύσσονται έντονα προς τα πάνω και εξαντλούν το δέντρο χωρίς να συμβάλλουν ουσιαστικά στην παραγωγή.

Η παρέμβαση αυτή συμβάλλει στη διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ βλάστησης και καρποφορίας, περιορίζοντας φαινόμενα υπερφόρτωσης των δέντρων με καρπό. Όπως επισημαίνει, όταν το δέντρο επιβαρύνεται με υπερβολικό φορτίο, χωρίς σωστή διαχείριση, τα προβλήματα εμφανίζονται αργότερα, τόσο στην ποιότητα των καρπών όσο και στη γενικότερη φυτοϋγεία της καλλιέργειας.

Φυτοπροστασία: Πρόληψη μετά το κλάδεμα και στοχευμένες επεμβάσεις

Η φυτοπροστασία στα εσπεριδοειδή ξεκινά αμέσως μετά το κλάδεμα, με έμφαση στην πρόληψη. Όπως επισημαίνει ο κ. Βέριος, μετά την ολοκλήρωση της εργασίας εφαρμόζονται άμεσα χαλκούχα σκευάσματα στις πληγές των δέντρων, προκειμένου να περιοριστεί ο κίνδυνος προσβολών και μολύνσεων μέσω των τομών. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην απολύμανση του εξοπλισμού, ώστε να αποφεύγεται η διασπορά και η μετάδοση ασθενειών από δέντρο σε δέντρο. «Περνάμε χαλκούς κατευθείαν και απολυμαίνουμε, και στα ψαλίδια και στον εξοπλισμό», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Οι προληπτικές επεμβάσεις συνεχίζονται το επόμενο διάστημα, ενώ από τα τέλη Μαΐου ξεκινούν και οι πιο στοχευμένοι ψεκασμοί, ανάλογα με την εικόνα που παρουσιάζουν τα περιβόλια. Στην περιοχή, τα βασικά προβλήματα εντοπίζονται στον αλευρώδη, τον ψευδόκοκκο, τη ψώρα και τον τετράνυχο, με τον αλευρώδη να έχει προκαλέσει τα τελευταία χρόνια έντονα φαινόμενα μαύρης καπνιάς στους καρπούς.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συνεταιρισμού, καθοριστικό ρόλο στη σωστή φυτοπροστασία παίζει η συνεχής παρακολούθηση των καλλιεργειών και η πραγματοποίηση ελέγχων και αναλύσεων, ώστε να υπάρχει σαφής εικόνα για το είδος και την ένταση των προσβολών. Όταν ο παραγωγός γνωρίζει έγκαιρα τι αντιμετωπίζει, μπορεί να προγραμματίσει σωστά τόσο το πότε όσο και το πώς θα επέμβει. «Με τις αναλύσεις ξέρουμε πότε θα ραντίσουμε και πολλές φορές ένας ψεκασμός είναι αρκετός», σημειώνει. Όπως τονίζει, αυτή η προσέγγιση επιτρέπει την αποτελεσματική καταπολέμηση των εχθρών και των ασθενειών με μικρότερο αριθμό επεμβάσεων και χαμηλότερη χρήση φυτοπροστατευτικών, γεγονός που λειτουργεί προς όφελος τόσο της καλλιέργειας όσο και της ποιότητας των καρπών, οι οποίοι δεν επιβαρύνονται άσκοπα.

Η εικόνα της χρονιάς: Καιρικές πιέσεις και έντονη πτώση τιμών

Αποτιμώντας τη φετινή χρονιά, ο κ. Βέριος σημειώνει ότι οι παραγωγοί κλήθηκαν να διαχειριστούν μια ιδιαίτερα απαιτητική περίοδο, όπου οι καιρικές συνθήκες και η αγορά λειτούργησαν σωρευτικά. Όπως αναφέρει, η χρονιά χαρακτηρίστηκε από πολλές βροχοπτώσεις σε συνδυασμό με υψηλές θερμοκρασίες, συνθήκες που δημιούργησαν προβλήματα στην παραγωγή. Παράλληλα, καθοριστικό ρόλο έπαιξε η πτώση της τιμής του χυμού.

«Ο χυμός από τα 20 λεπτά πέρυσι έφτασε στα 11», σημειώνει, εξηγώντας ότι αυτή η εξέλιξη συμπαρέσυρε και τις τιμές παραγωγού. Τα πορτοκάλια ξεκίνησαν τη χρονιά έως και στα 35 λεπτά, όμως στη συνέχεια οι τιμές υποχώρησαν, με τα επίπεδα να διαμορφώνονται σήμερα από 18 έως 22 λεπτά, ανάλογα με την περιοχή και την ποιότητα. Όπως τονίζει, η πορεία του χυμού καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και την πορεία της αγοράς του πορτοκαλιού: «Όταν ο χυμός είχε 20 λεπτά, το πορτοκάλι δεν μπορούσε να πέσει κάτω από τα 30. Τώρα που ο χυμός έπεσε, έπεσαν όλα».

Η εικόνα αυτή, όπως τη μεταφέρει ο ίδιος, αποτυπώνει μια χρονιά με έντονες διακυμάνσεις, όπου οι παραγωγοί βρέθηκαν να διαχειρίζονται ταυτόχρονα τις πιέσεις του καιρού και τις ανατροπές της αγοράς.

Συνεχίζονται οι κοπές στα πορτοκάλια στην χώρα μας, αυτή την εποχή ολοκληρώθηκαν οι Ναβελίνες και έχουν ξεκινήσει τα Lane Late (Λάνε Λέϊτ) και τα Μέρλιν.

Οι κοπές γίνονται με χαμηλούς ρυθμούς και έχουν αρχίσει τα προβλήματα στις εξαγωγές από την ανταγωνισμό με τα αιγυπτιακά πορτοκάλια, τα οποία βγαίνουν στις αγορές της Ευρώπης σε χαμηλές τιμές που δεν είναι εύκολο να ανταγωνιστούν τα ελληνικά.

Ο κ. Νίκος Τσακαλόζος, παραγωγός από την Κατοχή Αιτωλοακαρνανίας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «οι κοπές ξεκίνησαν εδώ και δύο εβδομάδες για τα πορτοκάλια Lane Late στην περιοχή και όσο περνάνε οι ημέρες θα αυξάνονται. Η τιμή παραγωγού έχει φτάσει σήμερα στα 30 λεπτά (τιμή στο δέντρο). Οι παραγωγοί δεν βιάζονται να κάνουν κοπές, ενώ οι έμποροι από την πλευρά τους ζητούν πορτοκάλια με καλό χρωματισμό. Πάντως οι βροχοπτώσεις έδωσαν καλά μεγέθη στα πορτοκάλια. Υπάρχει καλή ποσότητα και ποιότητα χωρίς πολλά προβλήματα φυτοπροστασίας.

Ο κ. Θανάσης Παλούκης, παραγωγός από τη Βόνιτσα, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι έχει ολοκληρωθεί η συγκομιδή στις Ναβελίνες με τιμές που έφτασαν έως 33 λεπτά το κιλό. Τώρα ξεκινάνε οι συγκομιδές για τα Μέρλιν και τα Lane Late (Λάνε Λέϊτ). Η ροή της αγοράς όμως κυμαίνεται αυτή την εποχή σε χαμηλά επίπεδα. Τα πορτοκάλια δεν έχουν προβλήματα ποιότητας αλλά η ζήτηση είναι πολύ μειωμένη.

Ο κ. Νίκος Γκίζας, πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Άρτας, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος είναι μια πολύ δύσκολη χρονιά για τα πορτοκάλια. Αρκεί να αναφέρουμε ότι η τιμή για τον χυμό είναι στα 10 λεπτά το κιλό. Αυτή την εποχή δεν υπάρχει σχεδόν καθόλου ζήτηση και οι κοπές γίνονται με πολύ χαμηλούς ρυθμούς. Πολλοί παραγωγοί της περιοχής έχουν εγκαταλείψει την καλλιέργεια εσπεριδοειδών και έχουν στραφεί στα ακτινίδια.

O κ. Θωμάς Φάκλαρης, από τον Συνεταιρισμό Σκαφιδακίου στην Αργολίδα, επισημαίνει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την περίοδο είμαστε στην συγκομιδή πορτοκαλιών Νάβελ (Μέρλιν) με τη ζήτηση για εξαγωγή να κυμαίνεται σε καλά επίπεδα και τις τιμές παραγωγού να είναι από 30 έως 32 λεπτά το κιλό (μικτά). Όσον αφορά την τιμή του χυμού κυμαίνονται στα 12 λεπτά το κιλό. Έχουν βοηθήσει την καλλιέργεια οι βροχοπτώσεις των τελευταίων ημερών. Επίσης αυτή την εποχή τα πορτοκάλια έχουν καλό χρωματισμό και ποιότητα. Από τον Μάρτιο αναμένεται να ξεκινήσει στην περιοχή η συγκομιδή για τα Λάνε Λέϊτ και τα Βαλέντσια.

Ο κ. Πέτρος Μπλέτας, παραγωγός από την Σκάλα Λακωνίας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την εποχή ολοκληρώνονται οι κοπές σε λίγες ποσότητες που έχουν απομείνει στις Ναβελίνες και τα Μέρλιν. Σε περίπου 10 ημέρες θα ξεκινήσουν στην περιοχή μας οι κοπές για την ποικιλία Lane Late για να δούμε πως θα κυμανθούν οι τιμές. 

Από την πλευρά των εξαγωγέων ο κ. Γεώργιος Φραγκίστας, διευθύνων σύμβουλος της GEFRA ΑΕ, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι από αρχές Δεκεμβρίου έκαναν την εμφάνισή τους στις διεθνείς αγορές τα πορτοκάλια της Αιγύπτου. Όσο έχουν μικρές ποσότητες δεν μας επηρεάζουν μετά όμως τις γιορτές έχουν αυξηθεί οι ποσότητες και έχουμε μεγάλο ανταγωνισμό. Αυτή την εποχή τα αιγυπτιακά πορτοκάλια Βαλέντσια έχουν τιμή κατά 30 λεπτά μειωμένη σε σχέση με τα ελληνικά Lane Late. Και βέβαια έχουν χαμηλότερα εργατικά σε σχέση με την χώρα μας. Το μεροκάματο στην Αίγυπτο είναι στα 8 ευρώ ενώ στην χώρα μας έχει φτάσει στα 65 ευρώ. Επίσης έχουν καταφέρει να έχουν χαμηλότερα μεταφορικά σε σχέση με εμάς ειδικά στις αγορές της δυτικής Ευρώπης και της Σκανδιναβίας.

Όσον αφορά την ελληνική παραγωγή αλλάξαμε ποικιλία αλλά και τα Lane Late έχουν ποιοτικά προβλήματα λόγω των καιρικών συνθηκών και της αυξημένης υγρασίας. Αυτή την περίοδο οι τιμές εξαγωγής (παραδοτέα στο λιμάνι) στις αγορές της Ευρώπης είναι σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με πέρσι. Και αυτό συμβαίνει ενώ έχουμε μια μεγάλη αύξηση του κόστους στην χώρα μας. Από πέρσι η ποικιλία Lane Late έχει πάψει να έχει την αυξημένη τιμή σε σχέση με τις Ναβαλίνες που είχε τα προηγούμενα χρόνια. Όλα τα προβλήματα μας τα δημιουγούν οι εξαγωγές της Αιγύπτου στην ΕΕ, που είναι αδασμολόγητες και χωρίς καμιά ποσόστωση.

Πρόβλεψη αιγυπτιακής παραγωγής και εξαγωγών

Η παραγωγή πορτοκαλιών στην Αίγυπτο την περίοδο 2025/2026 προβλέπεται να είναι αυξημένη κατά περίπου 15% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, φτάνοντας τα 4 εκατομμύρια τόνους, σύμφωνα με την Υπηρεσία Εξωτερικού του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA FAS).

Η καλλιεργούμενη έκταση με πορτοκάλια στην χώρα φέτος εκτιμάται ότι είναι στα 1.600.000 στρέμματα, αυξημένη κατά 80.000 στρέμματα από πέρυσι. 

Η αύξηση της παραγωγής πορτοκαλιών φέτος οφείλεται σε νέους οπωρώνες, που φυτεύτηκαν και τώρα έγιναν παραγωγικοί, καθώς και στις ευνοϊκές καιρικές συνθήκες που υπήρξαν κατά την περίοδο ανθοφορίας.

Για την περίοδο 2025/2026, οι εξαγωγές πορτοκαλιών της Αιγύπτου προβλέπεται να αυξηθούν σε 1,9 εκατομμύρια τόνους, από 1,8 εκατομμύρια τόνους που ήταν το προηγούμενο έτος.

Οι κύριες ποικιλίες αιγυπτιακών πορτοκαλιών περιλαμβάνουν:

• Μπαλάντι: με και χωρίς σπόρους, κυρίως για χυμό
• Βαλέντσια: ποικιλία που χρησιμοποιείται για χυμό και νωπή κατανάλωση
• Blood: χωρίς κουκούτσια και γευστικό, κυρίως για χυμό
• Navel: όψιμη ποικιλία που κυρίως εξάγεται
• Khalily: καλή ποικιλία για χυμό
• Σουκάρι: γλυκό επιτραπέζιο πορτοκάλι με σπόρους

Τα Βαλέντσια πάντως αποτελούν το 85% της συνολικής αιγυπτιακής παραγωγής πορτοκαλιών.

Ζημιές στις καλλιέργειες πορτοκαλιών καταγράφονται σε περιοχές της Ηλείας μετά τις ανεμοθύελλες των τελευταίων ημερών, με την εικόνα να διαφοροποιείται σημαντικά από χωράφι σε χωράφι και ανάλογα με την ποικιλία και το στάδιο ωρίμανσης των καρπών.

Όπως μεταφέρει στον ΑγροΤύπο ο κ. Μαργαρώνης Νικόλαος, παραγωγός εσπεριδοειδών και γεωπόνος από την Ηλεία, σε ορισμένες περιοχές οι ζημιές εμφανίζονται ιδιαίτερα έντονες. «Από όσα γνωρίζω και από εκτιμήσεις παραγωγών, σε κάποια χωριά και χωράφια η ζημιά είναι έντονη και ακούγονται ποσοστά της τάξης του 30% έως και 50%», αναφέρει, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι σε άλλες περιοχές του νομού η ζημιά είναι υπαρκτή αλλά σαφώς πιο περιορισμένη. «Δεν είναι παντού το ίδιο. Εξαρτάται από την ποικιλία, το φορτίο των δέντρων και το πότε χτύπησε ο καιρός», σημειώνει, τονίζοντας ότι μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει επίσημη αυτοψία.

Ειδικότερα, στα Μακρίσια και τα Καλυβάκια του δήμου Ανδρίτσαινας-Κρεστένων, οι ανεμοθύελλες έχουν προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στην παραγωγή πορτοκαλιού, με τις απώλειες –κατά εκτιμήσεις– να φτάνουν σε ορισμένες περιπτώσεις έως και το 50%. Οι παραγωγοί ζητούν την άμεση μετάβαση κλιμακίου του ΕΛΓΑ, ώστε να διαπιστωθεί το μέγεθος των καταστροφών και να κινηθούν χωρίς καθυστερήσεις οι διαδικασίες αποζημίωσης.

Σε ό,τι αφορά τις δικές του καλλιέργειες, ο κ. Μαργαρώνης διευκρινίζει ότι η εικόνα είναι διαφορετική. «Στη δική μου περίπτωση η ζημιά είναι σαφώς μικρότερη, της τάξης του 10-20%, και αφορά κυρίως σπασμένα κλαδιά. Καρπόπτωση δεν είχα σε μεγάλο βαθμό», σημειώνει. Όπως εξηγεί, τα προβλήματα προήλθαν από τον συνδυασμό των ισχυρών ανέμων με το αυξημένο φορτίο καρπών σε υπερπαραγωγικά δέντρα. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι ζημιές στο φυτικό κεφάλαιο δεν είναι άμεσα αναστρέψιμες. «Υπάρχουν κλαδιά που θα χρειαστούν δύο, τρία ή και τέσσερα χρόνια για να επανέλθουν», τονίζει, επισημαίνοντας ότι οι επιπτώσεις θα φανούν και στις επόμενες καλλιεργητικές χρονιές.

Ιδιαίτερη σημασία δίνει και στον ρόλο της ποικιλίας. Οι πιο πρώιμες ποικιλίες, που είχαν φτάσει σε προχωρημένο στάδιο ωρίμανσης, παρουσίασαν αυξημένη καρπόπτωση, ενώ στις πιο όψιμες ποικιλίες οι απώλειες ήταν πιο περιορισμένες. «Επειδή οι δικές μου ποικιλίες είναι πιο όψιμες, το πορτοκάλι δεν έπεφτε εύκολα», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Επιπλέον, σε άλλες περιοχές της Ηλείας, όπως σε χωριά της Πηνειάδας, καταγράφηκαν και ζημιές από χαλαζόπτωση, επιβαρύνοντας περαιτέρω τη συνολική εικόνα για τη φετινή χρονιά όπως μας αναφέρει. 

Κλείνοντας, ο κ. Μαργαρώνης επισημαίνει ότι μέχρι στιγμής δεν έχει πραγματοποιηθεί αυτοψία από κλιμάκιο, ενώ αναμένεται το επόμενο διάστημα να υπάρξει παρουσία ανταποκριτή στην περιοχή, ώστε να αποτυπωθεί με ακρίβεια η πραγματική εικόνα των ζημιών. Όπως τονίζει, ιδιαίτερη σημασία έχει η εκτίμηση να γίνει ανά περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές από χωράφι σε χωράφι, την ποικιλία και τον βαθμό ζημιάς. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι για τους παραγωγούς το ζητούμενο είναι οι αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ να καταλήξουν τελικά σε όσους έχουν πραγματικά πληγεί, ιδιαίτερα σε μια χρονιά με αυξημένο κόστος και πιεσμένα εισοδήματα, όπου η έγκαιρη και δίκαιη αποζημίωση αποτελεί καθοριστικό παράγοντα επιβίωσης για τις εκμεταλλεύσεις.

Με εμπόδια λόγω των βροχοπτώσεων συνεχίζεται η συγκομιδή μανταρινιών, με την ζήτηση πάντως να είναι πολύ αυξημένη και τις ποσότητες να μειώνονται. Το θετικό είναι ότι οι τιμές των μανταρινιών παραμένουν σε καλά επίπεδα.

Όπως δηλώνει στον ΑγροΤύπο ο κ. Αριστοτέλης Μπακάκης, παραγωγός εσπεριδοειδών από το Μάστρο του Μεσολογγίου, έχει ολοκληρωθεί η συγκομιδή Κλημεντίνης και Νόβα. Τώρα κόβουμε τα μανταρίνια Ορτανίκ και Αφουρέρ. Η ποσότητες είναι καλές το ίδιο και η ποιότητα. Η ζήτηση είναι αυξημένη για μανταρίνια και μακάρι να είχαμε μεγαλύτερες παραγωγές. Αυτή την περίοδο έχει κοπεί το 80% της παραγωγής από τις συγκεκριμένες ποικιλίες. Οι τιμές στα Ορτανίκ είναι αυξημένες σε σχέση με πέρσι λόγω της ζήτησης και κυμαίνονται από 38 έως και 42 λεπτά το κιλό για την καλή ποιότητα (πέρσι ήταν στα 30 λεπτά). Στα Αφουρέρ οι τιμές παραγωγού κάθε χρόνο είναι σε σταθερά επίπεδα και αυτή την στιγμή κυμαίνονται από 50 έως και 53 λεπτά το κιλό. 

Στην Λακωνία, όπως τονίζει στον ΑγροΤύπο ο Πέτρος Μπλέτας, παραγωγός από τη Σκάλα, έχουν τελειώσει οι Κλημεντίνες και τα Νόβα και τώρα γίνονται κοπές μόνο στα μανταρίνια Ορτανίκ. Η παραγωγή είναι σε κανονικά επίπεδα και έχει καλή ποιότητα και μεγέθη. Υπάρχει αυτή την εποχή αυξημένη ζήτηση για μανταρίνια τόσο στην εγχώρια αγορά όσο και για εξαγωγή. Οι τιμές παραγωγού κυμαίνονται στα 35 έως 40 λεπτά το κιλό (καθαρά). Τα Ορτανίκ αναμένεται να παραμείνουν στην αγορά μέχρι και τον Φεβρουάριο. Το καλό στα Ορτανίκ είναι πως κάθε χρόνο, έχουν σχεδόν σταθερή παραγωγή και απόδοση, ενώ στρεμματικά, σε σχέση π.χ. με τα πορτοκάλια Βαλέντσια, πιάνουν και τα διπλάσια κιλά στο στρέμμα.

O κ. Θωμάς Φάκλαρης, από τον Συνεταιρισμό Σκαφιδακίου στην Αργολίδα, επισημαίνει στον ΑγροΤύπο ότι στην περιοχή έχουν απομείνει λίγες ποσότητες μανταρινιών Κλημεντίνες, Νόβα και Πέιτζ. Τα μανταρίνια της περιοχής μας αυτή την περίοδο πάνε κυρίως προς την εγχώρια αγορά, ενώ εξαγωγές γίνονται κυρίως από την Λακωνία. Πάντως η ζήτηση είναι αυξημένη και οι ποσότητες όσο περνά ο καιρός μειώνονται. Πάντως τα μανταρίνια κράτησαν φέτος καλές τιμές που κυμάνθηκαν από 60 έως 70 λεπτά το κιλό.