Ο φυλλοκνίστης των εσπεριδοειδών αποτελεί έναν από τους γνώριμους εχθρούς της τρυφερής βλάστησης κατά τη θερινή περίοδο. Αν και η παρουσία του είναι γνωστή στους παραγωγούς εδώ και χρόνια, η δραστηριότητά του συνδέεται άμεσα με τις περιόδους έκπτυξης νέας βλάστησης, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την τακτική παρακολούθηση των οπωρώνων κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.
Για τα χαρακτηριστικά της προσβολής και τις πρακτικές που μπορούν να συμβάλουν στη διαχείριση του φυλλοκνίστη, όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο, μιλήσαμε με τον γεωπόνο κ. Ν. Μέτσιο, από το Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Ιωαννίνων.
Ένας εχθρός της τρυφερής καλοκαιρινής βλάστησης
Ο φυλλοκνίστης (Phyllocnistis citrella) δρα κυρίως πάνω στη νέα βλάστηση των εσπεριδοειδών. Τα ενήλικα θηλυκά εναποθέτουν τα αυγά τους στην κάτω επιφάνεια των νεαρών φύλλων και, μετά την εκκόλαψη, οι προνύμφες αρχίζουν να τρέφονται στο εσωτερικό του φύλλου.
Το χαρακτηριστικό γνώρισμα της προσβολής είναι οι λεπτές, ελικοειδείς ή «οφιοειδείς» στοές που σχηματίζονται στην επιφάνεια του φύλλου. Οι στοές αυτές αποτελούν το πιο εύκολο διαγνωστικό στοιχείο για τον εντοπισμό της προσβολής στο χωράφι.
Καθώς η προσβολή εξελίσσεται, τα φύλλα παραμορφώνονται, συστρέφονται και σε αρκετές περιπτώσεις ξηραίνονται, ιδιαίτερα όταν η ένταση της προσβολής είναι αυξημένη.
Σύμφωνα με τον γεωπόνο Ν. Μέτσιο, ο φυλλοκνίστης «δεν συγκαταλέγεται σήμερα στα κυριότερα προβλήματα που αναφέρονται από τους παραγωγούς εσπεριδοειδών της περιοχής, καθώς μεγαλύτερη βαρύτητα δίνεται σε εχθρούς όπως ο ψευδόκοκκος, η κόκκινη ψώρα και, κατά περίπτωση, οι τετράνυχοι». Ωστόσο, η παρουσία του στη νεαρή βλάστηση καθιστά σημαντική την παρακολούθηση των δέντρων, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες.
Πού εντοπίζονται τα προβλήματα
Στα παραγωγικά δέντρα οι ζημιές περιορίζονται συνήθως στη νέα βλάστηση, όμως διαφορετική είναι η εικόνα στις νεαρές φυτεύσεις και στα φυτώρια.
Εκεί, η συνεχής προσβολή των τρυφερών βλαστών μπορεί να επιβραδύνει την ανάπτυξη των δέντρων και να επηρεάσει την ομαλή διαμόρφωση της κόμης τους. Για τον λόγο αυτό, τα νεαρά δέντρα και τα τρυφερά εμβόλια αποτελούν την κατηγορία που χρειάζεται τη μεγαλύτερη προσοχή κατά τη διάρκεια της βλαστικής περιόδου.
Η ευπάθεια των νεαρών φυτών συνδέεται άμεσα με το γεγονός ότι παράγουν διαρκώς νέα βλάστηση, η οποία αποτελεί τον βασικό στόχο του εντόμου. Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο κ. Μέτσιος, «ο φυλλοκνίστης εντοπίζεται κυρίως στη νεαρή βλάστηση», καθώς δεν προσβάλλει τα ώριμα φύλλα.
Καλλιεργητικές πρακτικές που περιορίζουν την προσβολή
Σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση του φυλλοκνίστη παίζουν οι καλλιεργητικοί χειρισμοί που συμβάλλουν στον περιορισμό ενός δεύτερου κύματος έντονης βλάστησης μέσα στο καλοκαίρι.
Στο πλαίσιο αυτό, συνιστώνται ισορροπημένες αρδεύσεις, αποφυγή όψιμων αζωτούχων λιπάνσεων κατά τη θερινή περίοδο και κατάλληλο κλάδεμα. Παράλληλα, χρήσιμη θεωρείται η αφαίρεση και απομάκρυνση των λαίμαργων βλαστών, καθώς και των τμημάτων που εμφανίζουν έντονα συμπτώματα προσβολής.
Η υπερβολική παραγωγή τρυφερής βλάστησης κατά τους θερινούς μήνες δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για τη συνέχιση των προσβολών. Στόχος των χειρισμών αυτών είναι να περιορίζεται η παραγωγή νέας τρυφερής βλάστησης μέσα στο καλοκαίρι, η οποία αποτελεί το βασικό σημείο εγκατάστασης και ανάπτυξης του εντόμου.
Παρακολούθηση και αντιμετώπιση όταν απαιτείται
Η προστασία των νεαρών δέντρων στις νέες φυτεύσεις και των εμβολίων στα φυτώρια ξεκινά από τη συστηματική παρακολούθηση της βλάστησης. Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο κ. Μέτσιος, οι παραγωγοί δεν προχωρούν συνήθως σε αποκλειστικές επεμβάσεις για τον φυλλοκνίστη, καθώς η παρουσία του εντόμου δεν οδηγεί συχνά σε έντονες προσβολές που να απαιτούν ξεχωριστό πρόγραμμα αντιμετώπισης. Παράλληλα, η αντιμετώπισή του συχνά καλύπτεται στο πλαίσιο των φυτοπροστατευτικών εφαρμογών που πραγματοποιούνται συνολικά για άλλους εχθρούς των εσπεριδοειδών.
Ωστόσο, η συστηματική παρακολούθηση της νεαρής βλάστησης παραμένει απαραίτητη. Συστήνεται εβδομαδιαίος έλεγχος των τρυφερών βλαστών μέχρι το τέλος της βλαστικής περιόδου, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα τα πρώτα συμπτώματα προσβολής.
Σε περιπτώσεις όπου διαπιστώνονται αυξημένες προσβολές, οι παραγωγοί θα πρέπει να συμβουλεύονται τον αρμόδιο γεωπόνο και να ακολουθούν τις εκάστοτε οδηγίες των φυτοϋγειονομικών υπηρεσιών, εφαρμόζοντας εγκεκριμένα φυτοπροστατευτικά προϊόντα όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο.
Ο ψεκασμός πρέπει να στοχεύει αποκλειστικά στη νεαρή βλάστηση, καθώς ο φυλλοκνίστης δεν προσβάλλει τα ώριμα φύλλα. Οι επεμβάσεις επαναλαμβάνονται ανάλογα με τη διάρκεια δράσης των σκευασμάτων που χρησιμοποιούνται και τις συνθήκες που επικρατούν στον οπωρώνα.
