Φυτοπροστασία στη μηλιά: οι κρίσιμες επεμβάσεις της άνοιξης

Ο Αγροτικός Σύλλογος Ροδοχωρίου «Βέρμιο» εκφράζει την έντονη ανησυχία και αγανάκτηση των αγροτών της περιοχής για τη συνεχιζόμενη έλλειψη επίσημης και έγγραφης ενημέρωσης σχετικά με την πορεία των αποζημιώσεων για τις σοβαρές ζημιές στις καλλιέργειες (κεράσια, μήλα κ.ά.) από τον παγετό, που σημειώθηκε στις 19-20/3/2025 και 9-10/4/2025.

Συγκεκριμένα αναφέρει ότι μέχρι σήμερα παραμένει άγνωστο σε ποιο στάδιο βρίσκεται το αίτημα αποζημίωσης, ποιος μηχανισμός θα εφαρμοστεί, αν έχει δοθεί η απαραίτητη έγκριση από το αρμόδιο Υπουργείο και πότε θα εκδοθεί το σχετικό ΦΕΚ, που αποτελεί προϋπόθεση για οποιαδήποτε πληρωμή.

Την ίδια στιγμή διακινούνται πληροφορίες για καταβολές αποζημιώσεων έως το Πάσχα, χωρίς καμία επίσημη επιβεβαίωση.

Παράλληλα, εκκρεμεί η καταβολή αποζημιώσεων του προγράμματος ad hoc για τα μήλα Ροδοχωρίου (ενίσχυση ετους 2023), με αρκετούς παραγωγούς να παραμένουν απλήρωτοι, γεγονός που επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την ήδη ασφυκτική οικονομική κατάσταση στον πρωτογενή τομέα της περιοχής.

Ζητούμε άμεση, σαφή και επίσημη ενημέρωση από την Περιφέρεια, τη ΔΑΟΚ και το αρμόδιο Υπουργείο για όλες τις εκκρεμείς αποζημιώσεις, καθώς και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα πληρωμών. Η παρατεταμένη αβεβαιότητα δεν μπορεί να συνεχιστεί.

Η επιβίωση των αγροτών δεν μπορεί να στηρίζεται σε φήμες. Απαιτούμε άμεσες απαντήσεις και ξεκάθαρες δεσμεύσεις. 

Σε απελπιστική οικονομική κατάσταση βρίσκονται οι παραγωγοί κερασιών, μήλων και αχλαδιών, που επλήγηκαν από τους παγετούς του περασμένου Μαρτίου.

Συγκεκριμένα, στις 19 και 20 Μαρτίου 2025 σημειώθηκε ένας από τους μεγαλύτερους παγετούς των τελευταίων ετών, με αποτέλεσμα τη σχεδόν καθολική καταστροφή της παραγωγής, η οποία σε πολλές περιπτώσεις έφτασε το 100%.

Σύμφωνα με το ΥπΑΑΤ οι συγκεκριμένες καλλιέργειες δεν αποζημιώθηκαν από τον ΕΛΓΑ γιατί ήταν στο προανθικό στάδιο.

Παρά τις επαφές των εκπροσώπων παραγωγών με κυβερνητικούς βουλευτές των νομών Πέλλας και Ημαθίας, καθώς και συναντήσεις με τον Υπουργό ΑΑΤ, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει καμία σαφή και συγκεκριμένη απάντηση για τον τρόπο της αποζημίωσης των παραγωγών. 

Ο ΕΛΓΑ, σύμφωνα με όσα υποστηρίζουν οι παραγωγοί, γνωρίζει το μέγεθος της ζημιάς ανά περιοχή. Προφορικά η ηγεσία του ΥπΑΑΤ ανέφερε ότι θα καταβληθούν προκαταβολές αποζημιώσεων το καλοκαίρι αλλά φτάσαμε Φεβρουάριο και ακόμη δεν έχουν πάρει ούτε ένα ευρώ.

Οι «διαρροές» από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων μιλούσαν για κονδύλι 80 εκ. ευρώ για τα κεράσια και 40 εκ. ευρώ για μήλα και αχλάδια. Επίσης μιλάνε για στρεμματικές ενισχύσεις ανάλογα το μέγεθος της ζημιάς. Αναφέρουν τρεις ζώνες ζημιάς, με την πρώτη να καλύπτει την περιοχή της Σκύδρας, τη δεύτερη την Έδεσσα - Αλμωπία και την τρίτη τα ορεινά του Καϊμακτσαλάν.

Δεν υπάρχει όμως καμιά επίσημη ενημέρωση από το ΥπΑΑΤ για το πρόγραμμα που θα αποζημιώσει τους παραγωγούς και το ποσό της στρεμματικής ενίσχυσης που θα πάρουν.

Από την άλλη οι παραγωγοί που εδώ και μήνες είναι χωρίς εισόδημα λόγω της μειωμένης παραγωγής, δεν έχουν χρήματα ούτε για να κάνουν την απαραίτητη φυτοπροστασία.

Ήδη θα έπρεπε από τον Νοέμβριο έως τον Ιανουάριο να έκαναν ραντίσματα με χαλκό στις συγκεκριμένες καλλιέργειες.

Επίσης θα πρέπει να ραντίσουν για ψύλλα της αχλαδιάς, με κόστος που φτάνει στα 800 έως 1.100 ευρώ το στρέμμα. 

Ο κ. Ξενοφών Τσέμπης, παραγωγός κερασιών από την Αλμωπία και μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Αγροτικού Συνεταιρισμού «Αρχάγγελος», ανέφερε στον ΑγροΤύπο ότι είχαν υποσχεθεί από τα τέλη Αυγούστου ότι θα είχαμε πάρει προκαταβολές αλλά φτάσαμε Φεβρουάριο και ακόμη δεν έχει γίνει καμιά πληρωμή. Ο ΕΛΓΑ γνωρίζει το μέγεθος της ζημιάς ανά περιοχή. Μας ανέφεραν ότι σε Πέλλα και Ημαθία η ζημιά στα κεράσια ανέρχεται στα 70 εκ. ευρώ. Παρόλα αυτά μέχρι σήμερα δεν μας έχουν αναφέρει μέσα από πιο πρόγραμμα θα αποζημιωθούμε. Στην περιοχή μας τα κεράσια έχουν ζημιά στο 100% της παραγωγής. 

Από την πλευρά του ο κ. Νίκος Τζίγκας, παραγωγός και πρόεδρος στον Αγροτικό Σύλλογο Βεγορίτιδα - Καϊμακτσαλάν, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι υπάρχει μεγάλο οικονομικό πρόβλημα στους παραγωγούς γιατί δεν έχουν εισόδημα. Ειδικά στα κεράσια οι ζημιές φτάνουν στο 100%. Δηλαδή μηδενικό εισόδημα για κάποιον που καλλιεργεί αποκλειστικά κεράσια. Οι παραγωγοί δεν έχουν εξοφλήσει τα περσινά φυτοπροστατευτικά και δεν μπορούν να αγοράσουν τίποτα φέτος. Άμεσα θα πρέπει να καταβληθούν προκαταβολές στους πληγέντες παραγωγούς για να μπορέσουν να πληρώσουν τις ασφαλιστικές εισφορές στον ΕΛΓΑ για να καταφέρουν να εισπράξουν - όταν το ΥπΑΑΤ αποφασίσει - τις αποζημιώσεις. Ηδη θα έπρεπε αυτή την εποχή να είχε ξεκινήσει η φυτοπροστασία στις συγκεκριμένες καλλιέργειες.

Στην καρδιά της χειμερινής περιόδου, πριν ακόμη η μηλιά εισέλθει δυναμικά στο στάδιο της άνθησης, η βασική λίπανση αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για την πορεία της καλλιέργειας. Οι οικονομικές πιέσεις των τελευταίων ετών, οι μεταβαλλόμενες καιρικές συνθήκες και η ανάγκη για ορθολογική διαχείριση των θρεπτικών στοιχείων δημιουργούν ένα σύνθετο τοπίο.

Μιλήσαμε με τη γεωπόνο κ. Μούσια Γιάννη από τα ορεινά Κισσάβου για τη βασική λίπανση της μηλιάς, τα φαινόμενα μείωσης εφαρμογών τα τελευταία χρόνια αλλά και για τα τα λάθη που παρατηρούνται.

Η βάση της λίπανσης: Μακροστοιχεία, στρατηγική και χρονικό πλαίσιο εφαρμογής

Κατά τη βασική λίπανση καλύπτονται τα κύρια μακροστοιχεία: άζωτο, φώσφορος και κάλιο. Όπως επισημάνθηκε στον ΑγροΤύπο από τον κ. Μούσια, ο φώσφορος και το κάλιο καλύπτονται σχεδόν πλήρως μέσω της βασικής λίπανσης, ενώ το άζωτο καλύπτεται περίπου κατά το ένα τρίτο των συνολικών αναγκών του δέντρου στη φάση αυτή. Το υπόλοιπο άζωτο δίνεται στα κρίσιμα στάδια ανάπτυξης του καρπού. Έγινε επίσης αναφορά στο γεγονός ότι σε άλλες δενδρώδεις καλλιέργειες, όπως στα πυρηνόκαρπα — για παράδειγμα στο ροδάκινο — εφαρμόζεται συχνά νιτρικό κάλιο στα τελευταία στάδια, ώστε να καλυφθούν επιπλέον ανάγκες κατά την ανάπτυξη του καρπού. Η σύγκριση αυτή αναδεικνύει ότι κάθε καλλιέργεια έχει τη δική της στρατηγική και δεν εφαρμόζεται ενιαίο μοντέλο λίπανσης.

Η εφαρμογή της βασικής λίπανσης συνδέεται άμεσα με την ύπαρξη εδαφολογικής ανάλυσης, η οποία — όπως τονίστηκε — «πρέπει να επαναλαμβάνεται περίπου κάθε τρία χρόνια», ώστε να καθοδηγεί τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα τη στρατηγική θρέψης. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει εδαφολογική ανάλυση, ο παραγωγός δεν θα πρέπει να ακολουθεί πρακτικές άλλων, αλλά να συζητά με τον γεωπόνο του, λαμβάνοντας υπόψη το ιστορικό του αγροτεμαχίου, τα προβλήματα που παρατηρήθηκαν σε καρπούς ή φύλλα και τις πιθανές τροφοπενίες.

Η βασική λίπανση πραγματοποιείται κατά τον λήθαργο του δέντρου. Όταν ο παραγωγός λιπαίνει κάθε χρόνο, μπορεί να φτάσει ακόμη και μέχρι Φεβρουάριο–Μάρτιο χωρίς σοβαρή αρνητική επίπτωση, καθώς στο έδαφος υπάρχουν αποθέματα από τις προηγούμενες εφαρμογές. Όταν όμως έχουν προηγηθεί δύο ή τρία χρόνια χωρίς βασική λίπανση, τότε στοιχεία όπως ο φώσφορος και το κάλιο πρέπει να εφαρμόζονται νωρίτερα, δηλαδή την περίοδο Νοεμβρίου–Ιανουαρίου, ώστε να υπάρχει επαρκής χρόνος ενσωμάτωσης και αξιοποίησης. Έγινε επίσης αναφορά από τον γεωπόνο, στο ότι ένα βασικό λίπασμα χρειάζεται περίπου 1,5 με 2 μήνες για να καταστεί διαθέσιμο στο φυτό, γεγονός που καθορίζει σε σημαντικό βαθμό και γιατί εφαρμόζεται αυτήν την περίοδο.

Ιχνοστοιχεία, σχέσεις στοιχείων και ενεργοποίηση ρίζας

Πέρα από τα μακροστοιχεία, σημαντική είναι και η ανάλυση ιχνοστοιχείων. Στοιχεία όπως ο ψευδάργυρος και το βόριο καλύπτονται σε μεγάλο βαθμό κατά τους χειμερινούς μήνες. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε επιπλέον στις σχέσεις μεταξύ των στοιχείων, καθώς «τα τελευταία χρόνια προσέχουμε αρκετά την αναλογία κάποιων στοιχείων γιατί επηρεάζει πάρα πολύ το τελικό αποτέλεσμα όσον αφορά την ποιότητα του καρπού». Η φυλλοδιαγνωστική τους καλοκαιρινούς μήνες αποτελεί εργαλείο αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των εφαρμογών, ώστε να διαπιστώνεται τι από όσα εφαρμόστηκαν τελικά αξιοποιήθηκαν από το δέντρο.

Όπως επισημάνθηκε από τον γεωπόνο, λόγω των μεταβαλλόμενων κλιματικών συνθηκών, «η συνεργασία των ριζών με τα στοιχεία που ρίχνουμε στο έδαφος δεν είναι όπως θα θέλαμε», με αποτέλεσμα μέρος των λιπασμάτων να μην αξιοποιείται. Για τον λόγο αυτό δίνεται έμφαση και στο πώς μπορεί να ενεργοποιηθεί η ρίζα ώστε να δεσμεύει τα διαθέσιμα θρεπτικά στοιχεία.

Ποικιλία, χρωματισμός και διαφοροποιήσεις

Κάθε ποικιλία έχει τις ιδιαιτερότητές της. Στις κόκκινες ποικιλίες, όπου ζητείται έντονος χρωματισμός, το κάλιο παίζει σημαντικό ρόλο. Όπως αναφέρθηκε, υπάρχουν ποικιλίες που δυσκολεύονται να δώσουν τον επιθυμητό χρωματισμό, ενώ η αγορά «ζητάει το κόκκινο». Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται προσαρμογή της θρεπτικής στρατηγικής. Αντίστοιχα, έγινε ειδική αναφορά σε ποικιλίες με διαφορετική συμπεριφορά ως προς τα νιτρικά, όπως το Granny Smith, όπου ο κύκλος του δέντρου είναι μεγαλύτερος και οι επιπτώσεις στη σκληρότητα του καρπού δεν εμφανίζονται με τον ίδιο τρόπο όπως σε άλλες ποικιλίες.

Οργανική λίπανση και δομή εδάφους

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη σημασία της οργανικής ουσίας, η οποία, όπως επισημάνθηκε, «έρχεται να ενεργοποιήσει μορφές στοιχείων που παραμένουν αδρανείς στο έδαφος». Η οργανική λίπανση συμβάλλει στη βελτίωση της δομής του εδάφους, ενισχύει τον αερισμό σε συμπαγή εδάφη, αυξάνει τη συγκράτηση νερού και θρεπτικών στοιχείων σε ελαφρά εδάφη και υποστηρίζει τη σταδιακή ενεργοποίηση των διαθέσιμων θρεπτικών.

Τονίστηκε, ωστόσο, ότι απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή ως προς την ποιότητα των υλικών, καθώς θα πρέπει να χρησιμοποιούνται σωστά επεξεργασμένα οργανικά λιπάσματα και καλά χωνεμένη κοπριά, ώστε να αποφεύγονται πιθανά προβλήματα μόλυνσης. Στην περιοχή, η εφαρμογή οργανικής λίπανσης παραμένει περιορισμένη, αν και τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια μικρή αύξηση της χρήσης της.

Η μείωση της βασικής λίπανσης και οι κίνδυνοι των λανθασμένων επιλογών

Ένα από τα πιο ανησυχητικά σημεία που επισημάνθηκαν αφορά τη σημαντική μείωση της βασικής λίπανσης τα τελευταία χρόνια. «Υπάρχουν κτήματα που έχουν να λιπανθούν με βασική λίπανση και έξι και επτά χρόνια», ενώ σε πολλές περιπτώσεις εφαρμόζονται μειωμένες ποσότητες σε σχέση με τις αναγκαίες. Η πρακτική αυτή χαρακτηρίστηκε ιδιαίτερα επικίνδυνη, καθώς, όπως ειπώθηκε, είναι «σαν να σκοτώνουμε το χωράφι». Το έδαφος εξαντλείται σταδιακά και, ακόμη κι αν επιχειρηθεί αργότερα διόρθωση, η επαναφορά δεν είναι εύκολη, αφού το ριζικό σύστημα έχει ήδη αποδυναμωθεί.

Σε τέτοιες συνθήκες εμφανίζεται συχνά ο πειρασμός της «γρήγορης λύσης», με αυξημένη χρήση νιτρικών ή μη στοχευμένες επιλογές λίπανσης. Ωστόσο, τέτοιες πρακτικές δεν οδηγούν στο επιθυμητό αποτέλεσμα και μπορεί να επηρεάσουν τόσο την ποιότητα του καρπού όσο και τη συνολική ισορροπία της καλλιέργειας.

Παράλληλα, έγινε αναφορά και σε περιστατικά παραπλανητικής πώλησης λιπασμάτων αμφίβολης προέλευσης, με σάκους χωρίς σαφή σήμανση ή με διαφορετική σύσταση από την αναγραφόμενη. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται, για παράδειγμα, σε περιπτώσεις καλίου που περιέχει χλώριο σε καλλιέργειες που δεν το ανέχονται. Συστήνεται προμήθεια από επίσημα καταστήματα γεωργικών εφοδίων και αναγνωρισμένους παρασκευαστές, πάντα με τη συμβουλή του γεωπόνου.

Οι ώρες ψύχους και η φετινή εικόνα

Στο πλαίσιο της εποχής και της γενικότερης εικόνας της καλλιέργειας, ο κ. Μούσιας έθιξε και το ζήτημα των ωρών ψύχους, που αποτελούν βασικό παράγοντα για την ομαλή εξέλιξη της μηλιάς. Οι ώρες ψύχους ορίζονται ως θερμοκρασίες κάτω από 7–8°C κατά τη διάρκεια της νύχτας. Παρότι δεν υπήρξαν έντονα χιόνια ή παρατεταμένοι παγετοί, «στην πραγματικότητα αυτές τις ώρες τις έχουμε αρκετά βράδια». Για την περιοχή των ορεινών Κισσάβου θεωρείται ακόμη νωρίς για ανησυχία, ενώ υπάρχει περιθώριο κάλυψης των απαιτούμενων ωρών μέσα στον επόμενο μήνα.

Με ενισχυμένα αποθέματα φρούτων εισέρχεται στο 2026 η Ευρώπη, σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία για το Βόρειο Ημισφαίριο που δημοσιοποίησε η Παγκόσμια Ένωση Μήλων και Αχλαδιών (WAPA). Τα δεδομένα της 1ης Ιανουαρίου δείχνουν σημαντική ετήσια άνοδο στα μήλα και πιο ήπια μεταβολή στα αχλάδια, με διαφοροποιήσεις ανά χώρα.

Μήλα: Στα 4,16 εκατ. τόνοι τα ευρωπαϊκά αποθέματα (+12,8%)

Τα αποθέματα μήλων στην Ευρώπη διαμορφώθηκαν σε 4.158.867 τόνους την 1η Ιανουαρίου 2026, έναντι 3.687.100 τόνων έναν χρόνο πριν, καταγράφοντας αύξηση 12,8% σε ετήσια βάση.

Η Ιταλία παραμένει ο μεγαλύτερος κάτοχος αποθεμάτων με 1.315.401 τόνους (+2,4%), ακολουθούμενη από την Πολωνία με 1.055.000 τόνους (+13,7%). Στην τρίτη θέση βρίσκεται η Γαλλία με 652.705 τόνους (+5,3%).

Σημαντικές ποσότητες διατηρεί η Γερμανία με 357.380 τόνους (+53,1%), ενώ η Ολλανδία ανέρχεται σε 149.846 τόνους (+45,2%) και το Βέλγιο σε 107.558 τόνους (+40,7%). Ιδιαίτερα έντονη είναι η αύξηση στην Αυστρία με 102.219 τόνους (+87,8%) και στην Τσεχία με 39.681 τόνους (+177,7%).

Αποθέματα καταγράφονται επίσης στην Ισπανία – Καταλονία με 193.484 τόνους (-4,2%), στην Ελβετία με 62.688 τόνους (-3,9%), στο Ηνωμένο Βασίλειο με 115.124 τόνους (+18,9%) και στη Δανία με 7.781 τόνους (-13,6%). Η συγκέντρωση μεγάλου όγκου προϊόντος στις βασικές παραγωγικές χώρες διαμορφώνει το πλαίσιο της ευρωπαϊκής αγοράς για το πρώτο τρίμηνο του έτους.

Αχλάδια: Στους 630 χιλ. τόνους τα αποθέματα (+3,6%)

Στα αχλάδια, τα ευρωπαϊκά αποθέματα ανήλθαν σε 630.678 τόνους την 1η Ιανουαρίου 2026, έναντι 608.544 τόνων την αντίστοιχη περσινή περίοδο, σημειώνοντας αύξηση 3,6%.

Η Ολλανδία διατηρεί τα υψηλότερα αποθέματα με 224.359 τόνους (+17,3%), ακολουθούμενη από το Βέλγιο με 202.379 τόνους (+36,9%).

Σημαντικές ποσότητες καταγράφονται επίσης στην Ιταλία με 68.876 τόνους (-28,4%), στην Πολωνία με 55.000 τόνους (+22,2%) και στην Ισπανία – Καταλονία με 40.371 τόνους (+42,0%).

Αποθέματα εμφανίζονται ακόμη στη Γαλλία με 17.530 τόνους (+11,6%), στο Ηνωμένο Βασίλειο με 11.722 τόνους (+55,4%), στη Γερμανία με 4.558 τόνους (+2,2%), στην Τσεχία με 1.865 τόνους (+45,4%) και στην Ελβετία με 4.018 τόνους (-54,0%). Η εικόνα παραμένει πιο ισορροπημένη σε σχέση με τα μήλα, αν και παρατηρούνται έντονες διαφοροποιήσεις μεταξύ των χωρών

Η αχλαδιά βρίσκεται αυτή την περίοδο σε μια από τις πιο απαιτητικές φάσεις του ετήσιου κύκλου της. Από το κλάδεμα και τη λίπανση έως τη φυτοπροστασία και τη διαχείριση της παραγωγής, οι αποφάσεις που λαμβάνονται τώρα καθορίζουν τόσο την ποσότητα όσο και την ποιότητα του τελικού προϊόντος. Με αφετηρία την τρέχουσα καλλιεργητική περίοδο, μιλήσαμε με τον γεωπόνο κ. Βασίλη Τζουχάλα από τον ΑΣΕΠΟΠ Τυρνάβου, ο οποίος περιγράφει τις εργασίες που γίνονται στα αχλάδια αυτή την εποχή, τις ιδιαιτερότητες της καλλιέργειας και τα δεδομένα της αγοράς.

Κλάδεμα: Διαμόρφωση και καρποφορία

Η περίοδος αυτή είναι κατεξοχήν περίοδος κλαδέματος. Όπως εξηγεί ο Βασίλης Τζουχάλας, «το κλάδεμα διαφοροποιείται ανάλογα με την ηλικία των δέντρων». Στα νεαρά δέντρα, τα πρώτα δύο έως τρία χρόνια, το κλάδεμα είναι κλάδεμα διαμόρφωσης. Στόχος είναι ο σχηματισμός της παλμέτας, ώστε το δέντρο να αποκτήσει κανονική δομή με τέσσερα πατώματα. Από τη στιγμή που ολοκληρωθεί η διαμόρφωση, το κλάδεμα περνά στη φάση της καρποφορίας. Η αχλαδιά καρπίζει σε δευτερεύοντες βλαστούς. Κατά το κλάδεμα διατηρείται ο καρπός που υπάρχει, ενώ αφήνονται και νεαροί βλαστοί που θα αποτελέσουν τους καρποφόρους της επόμενης χρονιάς. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην αφαίρεση των λαίμαργων και στη δημιουργία συνθηκών καλής ηλιοφάνειας και αερισμού, στοιχεία που συμβάλλουν τόσο στη σωστή καρποφορία όσο και στη φυτοπροστασία.

Η μορφή του κλαδέματος επηρεάζεται άμεσα από τη φύτευση και το υποκείμενο. Στις πυκνές φυτεύσεις, «με αποστάσεις περίπου 4 μέτρα μεταξύ των γραμμών και 1,8–2 μέτρα επί της γραμμής, εφαρμόζεται διαφορετικό κλάδεμα σε σχέση με την κανονική παλμέτα, όπου οι αποστάσεις φτάνουν τα 4 × 6,5 μέτρα». Στις κανονικές παλμέτες χρησιμοποιούνται συνήθως υποκείμενα όπως το ΒΑ29, τα οποία παρουσιάζουν μεγαλύτερη ζωηρότητα. Ιδανικά, το κλάδεμα δεν πρέπει να γίνεται με υγρό καιρό, καθώς οι πληγές μπορεί να αποτελέσουν πύλες εισόδου μολύνσεων. Ωστόσο, στην πράξη, «η έλλειψη εργατικών χεριών και τα χρονικά περιθώρια συχνά αναγκάζουν τους παραγωγούς», όπως μας αναφέρει ο γεωπόνος, να κλαδεύουν και σε λιγότερο ιδανικές συνθήκες. Σε κάθε περίπτωση, μετά το κλάδεμα εφαρμόζονται χαλκούχα σκευάσματα για την προστασία των πληγών.

Όσον αφορά τα υπολείμματα του κλαδέματος, στις περισσότερες περιπτώσεις θρυμματίζονται και παραμένουν στο χωράφι, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της οργανικής ουσίας. Εξαίρεση αποτελούν τα χωράφια όπου υπάρχει πρόβλημα από βακτήριο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, «τα προσβεβλημένα κλαδιά απομακρύνονται και καταστρέφονται εκτός χωραφιού», ώστε να μη διατηρείται το μόλυσμα και να προστατεύονται τα υπόλοιπα δέντρα.

Λίπανση: Προσοχή στο άζωτο

Η βασική λίπανση στην αχλαδιά πραγματοποιείται «κυρίως έως τις 20–25 Φεβρουαρίου». Όπως αναφέρει ο γεωπόνος του ΑΣΕΠΟΠ Τυρνάβου, «οι περισσότεροι παραγωγοί που ήταν να προχωρήσουν στη βασική λίπανση, την έχουν ήδη πραγματοποιήσει μέσα στο προβλεπόμενο χρονικό διάστημα». Στη βασική λίπανση εφαρμόζονται κυρίως τα βασικά μακροστοιχεία, με μηδενική έως ελάχιστη συμμετοχή αζώτου. Όπως εξηγεί, το άζωτο αποφεύγεται συνειδητά αυτή την περίοδο, καθώς η αχλαδιά δεν το χρειάζεται και η έντονη βλάστηση που μπορεί να προκαλέσει αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο προσβολής από την Ερβίνια, το βακτήριο που προκαλεί το βακτηριακό κάψιμο και αποτελεί έναν από τους σοβαρότερους εχθρούς της καλλιέργειας.

Κατά τον Μάρτιο ακολουθεί η επιφανειακή λίπανση με αζωτούχα λιπάσματα, «πάντα με φειδώ και ανάλογα με την εικόνα του κτήματος», δηλαδή τη ζωηρότητα και τη γενική κατάσταση των δέντρων. Η επιλογή της μορφής του αζώτου γίνεται με βάση τα εδαφικά χαρακτηριστικά. Στην περιοχή του Τυρνάβου, όπου τα εδάφη είναι κυρίως αλκαλικά, χρησιμοποιούνται συχνότερα θειικές ή ουροθειικές μορφές.

Μετά την πτώση των πετάλων εφαρμόζονται επιπλέον λιπάνσεις, κυρίως μέσω υδρολίπανσης. «Σε αυτή τη φάση πραγματοποιούνται συνήθως μία έως δύο εφαρμογές, με στόχο τη διόγκωση του καρπού. Παράλληλα, χρησιμοποιούνται ιχνοστοιχεία, νιτρικά καλίου και νιτρικά ασβεστίου, τα οποία συμβάλλουν στην ποιότητα του τελικού προϊόντος». Οι λιπάνσεις διακόπτονται όπως μας τονίζει, «περίπου 30 έως 40 ημέρες πριν τη συγκομιδή». Επισημαίνει δε οτι, εφαρμογές λιπασμάτων κοντά στη συγκομιδή μπορεί να δημιουργήσουν προβλήματα στη συντήρηση των αχλαδιών, όπως μαλακώματα και σήψεις, επηρεάζοντας την εμπορική τους αξία.

Φυτοπροστασία: Βακτηριακό κάψιμο και ψύλλα στο επίκεντρο

Το σοβαρότερο φυτοπροστατευτικό πρόβλημα της αχλαδιάς παραμένει το βακτήριο Erwinia amylovora, το οποίο προκαλεί το βακτηριακό κάψιμο και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εχθρούς της καλλιέργειας. Ο κ. Τζουχάλας αναφέρει ότι η «βασική τακτική που εφαρμόζεται για τη βακτηριακή προστασία είναι η χρήση χαλκούχων σκευασμάτων κατά τους χειμερινούς μήνες», συνήθως περίπου μία φορά τον μήνα, ώστε να περιορίζεται το βακτηριακό φορτίο.  Με την έναρξη της ανθοφορίας, η φυτοπροστασία επεκτείνεται και σε άλλες ασθένειες, όπως το φουζικλάδιο και η σεπτόρια. Όπως επισημαίνει ο γεωπόνος, με συνεπή και σωστή διαχείριση, οι ασθένειες αυτές δεν δημιουργούν σοβαρά προβλήματα στην καλλιέργεια.

Από τους εχθρούς της αχλαδιάς, η «ψύλλα (Cacopsylla pyri) αποτελεί τον σημαντικότερο και δυσκολότερο αντίπαλο». Η διαχείρισή της είναι «συνεχής και αφορά όλη τη χρονιά», με τις πρώτες παρεμβάσεις να ξεκινούν ήδη από τις αρχές Φεβρουαρίου, όταν παρατηρείται η έναρξη της πτήσης του εντόμου και η ωοτοκία. Στόχος της αντιμετώπισης δεν είναι η πλήρης εξάλειψη, αλλά η μείωση του πληθυσμού και της ωοτοκίας.

Η αντιμετώπιση της ψύλλας έχει καταστεί ιδιαίτερα δύσκολη, όπως μας γνωστοποιεί ο γεωπόνος, λόγω της έλλειψης διαθέσιμων χημικών σκευασμάτων. Για τον λόγο αυτό, χρησιμοποιούνται κυρίως «βιοδραστικά προϊόντα, βασισμένα σε θερινά και αιθέρια έλαια, ενώ εφαρμόζονται και συμπληρωματικές πρακτικές, όπως παγίδες, κομφούζιο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, εξαπόλυση ωφέλιμων εντόμων». Όλες οι παρεμβάσεις εντάσσονται σε ένα πλαίσιο ολοκληρωμένης διαχείρισης.

Η φυτοπροστασία στην αχλαδιά πραγματοποιείται σε ιδιαίτερα αυστηρά πλαίσια, με περιορισμένο αριθμό δραστικών ουσιών και επίπεδα υπολειμμάτων σημαντικά χαμηλότερα από τα επιτρεπόμενα. Όπως αναφέρει, «σε πολλές περιπτώσεις γίνονται δεκτές συνολικά λίγες δραστικές ουσίες, σε επίπεδα που φτάνουν περίπου στο ένα τρίτο των επιτρεπόμενων ορίων, γεγονός που καθιστά τη σωστή διαχείριση ακόμη πιο απαιτητική».

Κλιματική αστάθεια και επιπτώσεις στην παραγωγή

Η αχλαδιά αποτελεί μια καλλιέργεια ιδιαίτερα ευαίσθητη στις κλιματικές συνθήκες. Παγετοί, χαλαζοπτώσεις και έντονες βροχοπτώσεις μπορούν να επηρεάσουν άμεσα την παραγωγή, ειδικά όταν συμπίπτουν με την περίοδο της ανθοφορίας. Όπως επισημαίνει ο γεωπόνος του ΑΣΕΠΟΠ Τυρνάβου, «τα τελευταία χρόνια οι καιρικές συνθήκες έχουν γίνει πιο ασταθείς», με αποτέλεσμα να επηρεάζεται τόσο η παραγωγή όσο και η γενικότερη συμπεριφορά της καλλιέργειας.

Παλιότερα, η αχλαδιά «παρήγαγε σταθερά καρπό από το 4ο–5ο έτος έως και το 12ο ή 15ο έτος της ζωής της», όπως μας αναφέρει χαρακτηριστηκά. Πλέον, παρατηρείται έντονη παραγωγική αστάθεια, με χρονιές υψηλής παραγωγής να εναλλάσσονται με χρονιές χαμηλών αποδόσεων. Η έλλειψη επαρκών ωρών ψύχους και οι ήπιοι χειμώνες επηρεάζουν την καρπόδεση, ενώ ταυτόχρονα ευνοούν την ανάπτυξη των εντόμων, αυξάνοντας τον αριθμό των γενεών τους και δυσκολεύοντας σημαντικά τη διαχείρισή τους.

Από το χωράφι στην αγορά: ποικιλίες, συγκομιδή και τιμές

Στον Τύρναβο, η συγκομιδή των αχλαδιών ξεκινά νωρίς, «με την ποικιλία Κοντούλα να μπαίνει πρώτη στα χωράφια, περίπου από τις 18 έως τις 25 Ιουνίου». Ακολουθούν τα Κόσια γύρω στα μέσα Ιουλίου, στη συνέχεια η Santa Maria και, από τα τέλη Ιουλίου έως και τον Αύγουστο, η βασική ποικιλία της περιοχής, το Κρυστάλλι. Το Κρυστάλλι αποτελεί τον κύριο όγκο της παραγωγής, με την περιοχή του Τυρνάβου να συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό της ελληνικής παραγωγής της συγκεκριμένης ποικιλίας. Παράλληλα μας επισημαίνει ότι, βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία για την απόκτηση ΠΟΠ «Κρυστάλλι Τυρνάβου», με στόχο την ενίσχυση της προστιθέμενης αξίας του προϊόντος.

Χάρη στις δυνατότητες συντήρησης, το αχλάδι πλέον διακινείται στην αγορά σχεδόν καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, όπως αναφέρει ο γεωπόνος. Ωστόσο, οι τιμές παραγωγού παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις, οι οποίες εξαρτώνται κυρίως από την ποιότητα του προϊόντος. Όπως αναφέρει ο κ. Τζουχάλας, «τα τελευταία δύο χρόνια η εικόνα είναι σαφώς βελτιωμένη σε επίπεδο τιμών», σε σχέση με προηγούμενες περιόδους, όπου οι παραγωγοί κινούνταν οριακά και σε πολλές περιπτώσεις δεν κάλυπταν καν το κόστος παραγωγής. Σύμφωνα με τον ίδιο, η τιμή παραγωγού μπορεί να κυμανθεί «από 0,70–0,80 ευρώ το κιλό για χαμηλότερης ποιότητας αχλάδια, έως και 1 ευρώ το κιλό για προϊόν υψηλής ποιότητας». Η διαφορά αυτή, σχετίζεται με το μέγεθος, το χρώμα και τη συνολική εικόνα του καρπού, αλλά και με το τελικό εμπορεύσιμο βάρος που παραδίδει ο παραγωγός.

Τα στοιχεία που περιγράφει ο γεωπόνος στον ΑγροΤύπο, αποτυπώνουν μια καλλιέργεια υψηλών απαιτήσεων, με αυξημένο κόστος και έντονες προκλήσεις, αλλά και με σημαντικές προοπτικές όταν η ποιότητα και η οργάνωση βρίσκονται στο επίκεντρο.

Με προβλήματα συνεχίζεται η φετινή εμπορική περίοδος στα μήλα, αν και η φετινή παραγωγή είναι μειωμένη λόγω των παγετών της περασμένης άνοιξης.

Αν και ξεκίνησαν με καλές προοπτικές οι πρώιμες ποικιλίες στην συνέχεια υπήρξε μια στασιμότητα στο εμπόριο τόσο στην εγχώρια αγορά όσο και στις εξαγωγές. Οι τιμές μεσοσταθμικά παρέμειναν σε καλά επίπεδα αλλά οι μειωμένες ποσότητες δεν έφεραν εισόδημα στους παραγωγούς. Από την άλλη φαίνεται να έχουμε αυξημένες εισαγωγές φτηνών μήλων από τρίτες χώρες που πιέζουν προς τα κάτω τις τιμές.

Ο κ. Γιώργος Ζέικος, πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού «Ο Κίσσαβος», δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος τα μήλα Gala είχαν καλή ζήτηση και έφυγαν από το χωράφι σε τιμές παραγωγού που ήταν σε υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με τα περσινά, από 60 έως 70 λεπτά το κιλό. Μάλιστα πολλά έφυγαν και για εξαγωγή στην Αίγυπτο. Η συνέχεια όμως με τις υπόλοιπες ποικιλίες ήταν πολύ διαφορετική. Αν και φέτος είχαμε μια μειωμένη παραγωγή μήλων λόγω των παγετών της άνοιξης του 2025 η ζήτηση δεν ήταν σε καλά επίπεδα. Επίσης είχαμε μεγάλο ανταγωνισμό από τους Ιταλούς που βγήκαν φέτος στην αγορά με τιμές σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με τις δικές μας. Αυτή την εποχή δεν υπάρχει καθόλου εμπορικό ενδιαφέρον για τις κόκκινες ποικιλίες μήλων, ούτε στην εγχώρια αγορά ούτε στο εξωτερικό, αν και οι ποσότητες είναι μειωμένες σε σχέση με άλλες χρονιές. Αντίθετα στα πράσινα μήλα υπάρχει ζήτηση, έχουν κάποια ροή στο εμπόριο και φαίνεται μέχρι το τέλος της εμπορικής περιόδου θα καταφέρουμε να απορροφήσουμε την παραγωγή. Οι τιμές μεσοσταθμικά έχουν καταφέρει να κρατηθούν σε καλά επίπεδα. Όμως ο παραγωγός είναι αναγκασμένος να πουλάει τα μήλα του σε τιμές από 40 έως 50 λεπτά το κιλό για την καλή ποιότητα, όταν το κόστος καλλιέργειας είναι πάνω από 40 λεπτά, τότε δεν μπορεί να έχει εισόδημα. Αυτό που ζητάμε τα τελευταία χρόνια από την πολιτεία είναι να σχεδιαστεί ένα πρόγραμμα αναδιάρθρωσης της καλλιέργειας σε πανελλαδικό επίπεδο. Όταν φέτος που έχουμε μειωμένη παραγωγή δεν μπορούμε να πουλήσουμε τα μήλα σημαίνει ότι δεν μπορεί να είναι βιώσιμη η καλλιέργεια. 

Ο κ. Δημοσθένης Μωυσίδης, πρόεδρος στην Γεωργική Εταιρεία Οπωροκηπευτικών Καστοριάς (ΓΕΟΚ), τόνισε στον ΑγροΤύπο ότι φέτος είναι μια δύσκολη χρονιά για τους μηλοπαραγωγούς. Η παραγωγή σε όλη την Ελλάδα είναι μειωμένη λόγω των παγετών της περσινής άνοιξης. Επίσης στα τέλη του Ιουλίου είχαμε μια έντονη χαλαζόπτωση που έπληξε όλο τον κάμπο της Καστοριάς και έφερε ζημιές σε όλες τις ποικιλίες. Φέτος είχαμε ένα καλό ξεκίνημα της εμπορικής περιόδου αλλά στην συνέχεια υπήρξε στασιμότητα λόγω των αυξημένων εισαγωγών. Το πρόβλημα είναι ότι γίνονται αυξημένες εισαγωγές από τρίτες χώρες. Έτσι είχαμε μήλα από το Ιράν (μέσω Τουρκίας), από την Μολδαβία, την Ουκρανία αλλά και τις γειτονικές χώρες, όπως Αλβανία, Σερβία και Σκόπια. Το κόστος καλλιέργειας σε αυτές τις χώρες είναι στο 1/10 του ελληνικού, ενώ το μεταφορικό κόστος στην Τουρκία είναι το πιο χαμηλό μεταξύ των Βαλκανικών χωρών. Με όλη αυτη την εικόνα στην αγορά για να πουλήσουμε τα ελληνικά μήλα θα πρέπει να κρατήσουμε τις τιμές σε χαμηλά επίπεδα. Μπορεί μεσοσταθμικά οι τιμές φέτος να είναι καλύτερες σε σχέση με πέρσι αλλά λόγω των μειωμένων ποσοτήτων οι παραγωγοί δεν έχουν εισόδημα.

Ο κ. Κοσμάς Παπαδοπουλος, πρόεδρος της Ομάδας Παραγωγών Βεγορίτιδας «Βόρας», αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι ο συνεταιρισμός μας έχει κατά 99% κόκκινες ποικιλίες μήλων. Φέτος η παραγωγή είναι λόγω των καιρικών συνθηκών μειωμένη και με ποιοτικά προβλήματα. Παρά όμως τις λιγότερες ποσότητες οι εξαγωγές δεν έχουν την ροή που περιμέναμε. Εξάγουμε τα κόκκινα μήλα κυρίως προς Αίγυπτο και τις άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής και κάποιες ποσότητες πάνε προς την Ινδία. Πάντως λόγω των μειωμένων ποσοτήτων θα καταφέρουμε να απορροφήσουμε όλη την παραγωγή.

Ο κ. Δημήτρης Χάψας, παραγωγός από την Γουμένισσα Καλαβρύτων, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι στην εγχώρια αγορά (σούπερ μάρκετ και λαϊκές αγορές) μετά τις γιορτές των Χριστουγέννων είχαμε μια μεγάλη μείωση της ζήτησης για μήλα. Παρόλα αυτά οι τιμές κρατήθηκαν σε καλά επίπεδα και αυτή την περίοδο στην λιανική αγορά τα μήλα πωλούνται από 1,90 έως 2,40 ευρώ το κιλό. Η φετινή παραγωγή πάντως ήταν μειωμένη και έχουν απορροφηθεί αρκετές ποσότητες. Στην χώρα μας μεγάλη ζήτηση έχουν οι κόκκινες ποικιλίες. Τα τελευταία χρόνια όμως έχουν αρχίσει οι καταναλωτές να δείχνουν ενδιαφέρον για τα Fuji, τα Golden, καθώς και για τα πράσινα μήλα λόγω της υγιεινής διατροφής.

Αποθέματα μήλων στην ΕΕ

Τα ευρωπαϊκά αποθέματα μήλων κυμαίνονται σε υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο.

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Ένωση Μήλων και Αχλαδιών (WAPA), το Δεκέμβριο του 2025, τα συνολικά ευρωπαϊκά αποθέματα μήλων ανήλθαν σε 4.755.119 τόνους, ποσότητα που είναι αυξημένη (κατά 11,6%) σε σύγκριση με τους 4.261.161 τόνους, που ήταν πριν από ένα χρόνο.

Η Ιταλία παραμένει ο μεγαλύτερος κάτοχος αποθεμάτων μήλων στην ΕΕ, με 1.527.078 τόνους, ελαφρά αυξημένος (1,8%) σε σχέση με τους 1.500.046 τόνους πέρυσι.

Ακολουθεί η Πολωνία με 1.205.000 τόνους, από 1.067.000 τόνους πέρσι, παρουσιάζοντας αύξηση 12,9%.

Η Γαλλία κατέχει 733.008 τόνους, σε σύγκριση με 712.768 τόνους πέρσι, ενώ η Γερμανία κατέγραψε 395.764 τόνους, από 263.173 τόνους πέρσι.

Ακολουθεί το Βέλγιο με 129.302 τόνους μήλων από 96.326 τόνους που ήταν πέρσι (αύξηση 34,2%).

Συνάντηση θα γίνει την ερχόμενη εβδομάδα μεταξύ της ηγεσίας του ΥπΑΑΤ και του Αγροτικού Συλλόγου Σκύδρας για τις αποζημιώσεις ζημιών από τους παγετούς του 2025 στις καλλιέργειες που ήταν στο προανθικό στάδιο.

Ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Σκύδρας, Στέφανος Τοπαλίδης, ανέφερε στον ΑγροΤύπο ότι «περιμένουμε να δούμε τι νεότερο έχουμε με τις καλλιέργειες κερασιών, μήλων και αχλαδιών, που επλήγησαν από τους παγετούς του 2025.

Οι συγκεκριμένες καλλιέργειες λόγω προανθικού δεν αποζημιώνονται από τον ΕΛΓΑ αλλά ούτε εντάχθηκαν στο Μέτρο 23. Οι παραγωγοί που έχουν πάθει ζημιές δεν έχουν εδώ και μήνες κανένα εισόδημα.

Μας έλεγαν στην αρχή ότι θα ενταχθούν σε κάποιο πρόγραμμα ad hoc αλλά τώρα λένε για πρόγραμμα Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων (ΚΟΕ-ΠΣΕΑ). Πάντως από την πλευρά του ο ΕΛΓΑ έχει κάνει την όλη προεργασία με τις ζημίες στην παραγωγή».

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, στην πρόσφατη συνάντηση εκπροσώπων από τα μπλόκα, που έγινε στο Μέγαρο Μαξίμου, υπήρξε η απόφαση ότι οι καλλιέργειες αυτές θα αποζημιώθουν μέσω ΚΟΕ-ΠΣΕΑ.

Τα στοιχεία του ΕΛΓΑ και των ΔΑΟΚ επιβεβαιώνουν ότι το ποσοστό ζημιάς από τους ανοιξιάτικους παγετούς του 2025 στα κεράσια, μήλα και αχλάδια ξεπερνάει το 30% που είναι απαραίτητο για να καταβληθούν οι κρατικές ενισχύσεις. Μάλιστα στα κεράσια σε πολλές περιπτώσεις οι ζημιές φτάνουν στο 100% της παραγωγής.

Στο μεταξύ ετοιμάζεται η σχετική Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) η οποία θα αναγράφει τους δικαιούχους της αποζημίωσης, τις καλλιέργειες και τα ποσά των αποζημιώσεων και το επόμενο διάστημα θα πάει για υπογραφές.

Πηγές του ΑγροΤύπου αναφέρουν όμως ότι το πρόβλημα δεν είναι η υπογραφή της ΚΥΑ αλλά το ποσό που θα πρέπει να δεσμευτεί από το Υπουργείο Οικονομικών για να πληρωθούν οι αποζημιώσεις, μιας και θα αφορούν κρατικά κονδύλια

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι χρειάζεται κονδύλι γύρω στα 70 εκ. ευρώ για τις αποζημιώσεις στα κεράσια και 30 εκ. ευρώ για τις άλλες καλλιέργειες (μήλα, αχλάδια κ.α.).

Το πράσινο φως από την Κομισιόν αποτελεί μια τυπική διαδικασία που είναι εύκολο να γίνει.

Αν βρεθεί το κονδύλι οι αποζημιώσεις θα καταβληθούν με βάση το ΟΣΔΕ και δεν χρειάζεται να υπάρξουν χρονοβόρες διαδικασίες. Οι ενισχύσεις θα είναι ανά στρέμμα καλλιέργειας.

Οι παραγωγοί πάντως πιέζουν οι αποζημιώσεις να καταβληθούν μέχρι τον Μάρτιο γιατί υπάρχει μεγάλο πρόβλημα έλλειψης ρευστότητας εδώ και μήνες. 

Για το χειμερινό κλάδεμα της μηλιάς, ένα θέμα που απασχολεί έντονα τους παραγωγούς αυτή την περίοδο, συνομιλήσαμε με τον γεωπόνο Γιάννη Μούσια από τον Αγροτικός Συνεταιρισμός Ορεινά Κισσάβου, με πολυετή εμπειρία στη δενδροκομία και άμεση επαφή με τις καλλιέργειες της περιοχής. Μέσα από τη συζήτηση, αποτυπώνονται όσα εφαρμόζονται στην πράξη στο χωράφι, οι συνθήκες που σπάνια είναι ιδανικές και τα σημεία που, όπως τονίζει, χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή.

Πότε γίνεται το χειμερινό κλάδεμα και πώς εφαρμόζεται στην πράξη

Όπως εξηγεί ο κ. Μούσιας στον ΑγροΤύπο, «το χειμερινό κλάδεμα της μηλιάς πραγματοποιείται όταν το δέντρο βρίσκεται σε λήθαργο, δηλαδή αφού έχουν πέσει τα φύλλα». Βασική προϋπόθεση είναι να «αποφεύγονται οι υγρές ημέρες», καθώς η υγρασία πάνω στις τομές μπορεί να λειτουργήσει ως πύλη εισόδου για μύκητες και βακτήρια, προκαλώντας ξηράνσεις κλάδων ή ακόμη και προβλήματα σε ολόκληρο το δέντρο. Παράλληλα, αποφεύγονται οι ημέρες με θερμοκρασίες κοντά στο μηδέν ή με παγετό. Ο κ. Μούσιας επισημαίνει ότι, παρότι αυτές είναι οι ιδανικές συνθήκες, στην πράξη δεν είναι πάντα εύκολο να τηρηθούν, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν μεγάλες εκτάσεις ή περιορισμός σε εργατικά χέρια.

Σύμφωνα με όσα αναφέρει, το χειμερινό κλάδεμα συχνά μετατίθεται χρονικά, είτε προς το φθινόπωρο πριν την πλήρη πτώση των φύλλων, είτε προς το τέλος του χειμώνα, ακόμη και κοντά στην έναρξη της νέας βλάστησης. Αυτό μπορεί να γίνεται για πρακτικούς λόγους, όπως η έλλειψη εργατικών, ή επειδή κάποιοι παραγωγοί επιλέγουν να δουν πρώτα την ανθοφορία πριν αποφασίσουν τι θα αφαιρέσουν. Όπως τονίζει χαρακτηριστικά, αυτές οι πρακτικές «δεν είναι το τέλειο που εμείς επιθυμούμε», ωστόσο αποτελούν μια συνηθισμένη πραγματικότητα στο χωράφι.

Οι βασικοί στόχοι του χειμερινού κλαδέματος

Το χειμερινό κλάδεμα της μηλιάς έχει «δύο κύριους στόχους»: τη διαμόρφωση του δέντρου, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για νεαρά δέντρα, και το κλάδεμα παραγωγής. Μέσα από την ανανέωση των καρποφόρων κλάδων, το δέντρο διατηρεί τη δυνατότητα να δημιουργεί νέα καρποφόρα μάτια και να συνεχίζει την παραγωγική του πορεία. Όπως αναφέρει ο γεωπόνος, κατά το κλάδεμα «αφαιρούνται κλάδοι που έχουν ξεραθεί, παρουσιάζουν μυκητολογικά προβλήματα ή έχουν τέτοια κατεύθυνση που εμποδίζει το άνοιγμα της κόμης», ώστε να εξασφαλίζεται ο επαρκής φωτισμός και αερισμός στο εσωτερικό του δέντρου. Σε γενικές γραμμές, «απομακρύνονται κλάδοι που δυσχεραίνουν τη σωστή διαμόρφωση ή εκείνοι που χρειάζεται να κοπούν προκειμένου να ανανεωθεί το καρποφόρο ξύλο». Η αφαίρεση παλαιότερων κλάδων γίνεται με σκοπό την ανανέωση, χωρίς όμως το κλάδεμα να μετατρέπεται σε εγχειρίδιο συγκεκριμένων κοπών, καθώς, όπως επισημαίνεται, τέτοιες λεπτομέρειες απαιτούν οπτική καθοδήγηση.

Διαφορές ανάλογα με την ηλικία του δέντρου

Ο κ. Μούσιας διευκρινίζει ότι το κλάδεμα διαφοροποιείται ανάλογα με το αν το δέντρο είναι νεαρό ή ήδη παραγωγικό. Στα νεαρά δέντρα η έμφαση «δίνεται κυρίως στη διαμόρφωση», ανάλογα με το σύστημα φύτευσης και το σχήμα που έχει επιλεγεί, όπως παλμέτα, κύπελλο ή άλλα σύγχρονα συστήματα. Στα παραγωγικά δέντρα, το κλάδεμα συνδυάζει διαμόρφωση και παραγωγή, με στόχο τη διατήρηση της ισορροπίας και την ανανέωση των καρποφόρων οργάνων.

Παραγωγικότητα, ποικιλίες και διαχείριση της έντονης βλάστησης

Στη συζήτηση γίνεται αναφορά στον καθοριστικό ρόλο που παίζει η ποικιλία στη συμπεριφορά του δέντρου και, κατ’ επέκταση, στον τρόπο που προσεγγίζεται το χειμερινό κλάδεμα. Όπως εξηγεί ο γεωπόνος, η «επιθυμητή παραγωγικότητα, το φορτίο που καλείται να σηκώσει το δέντρο και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά» κάθε ποικιλίας επηρεάζουν άμεσα τις επιλογές του παραγωγού. Ορισμένες ποικιλίες, «όπως η Fuji αλλά και η Granny Smith, είναι ιδιαίτερα ζωηρές» και εμφανίζουν έντονα το φαινόμενο της παρενιαυτοφορίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, τη χρονιά που η παραγωγή είναι μειωμένη, το δέντρο παρουσιάζει έντονη βλάστηση, καθώς, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Μούσιας, «είναι σαν το δέντρο να φροντίζει τον εαυτό του και όχι τους καρπούς».

Για τη διαχείριση αυτής της συμπεριφοράς, ο γεωπόνος επισημαίνει τη σημασία του συνδυασμού κλαδέματος και θρέψης. Στόχος είναι ο περιορισμός της «υπερβολικής βλαστομανίας», κυρίως μέσω της μείωσης του αζώτου, ώστε το δέντρο να μην κατευθύνει όλη του την ενέργεια στη βλάστηση. Παράλληλα, γίνεται χρήση σκευασμάτων αναστολής βλάστησης, τα οποία μειώνουν την ανάγκη για έντονο κλάδεμα, συμβάλλουν στη βελτίωση της ανάπτυξης του καρπού και οδηγούν σε λιγότερα εργατικά την επόμενη χρονιά. Ωστόσο, όπως σημειώνει, ειδικά στην περίπτωση της Fuji, ακόμη και με περισσότερες ή ενισχυμένες εφαρμογές, «δεν έχουμε το τέλειο αποτέλεσμα», γεγονός που αναδεικνύει τη δυσκολία πλήρους ελέγχου της ζωηρότητας σε συγκεκριμένες ποικιλίες.

Το κλάδεμα ως εργαλείο παρατήρησης και εκτίμησης επεμβάσεων

Ένα ακόμη σημείο που αναδεικνύεται είναι ότι μετά το χειμερινό κλάδεμα, με την κόμη πλέον ανοιχτή, δίνεται η δυνατότητα να παρατηρηθεί συνολικά η κατάσταση του δέντρου και να εντοπιστούν συμπτώματα προσβολών. Όπως αναφέρει ο γεωπόνος, «τόσο οι ασθένειες όσο και τα έντομα αφήνουν τα ίχνη τους», είτε μέσω διαχειμάζουσων μορφών είτε με εμφανή συμπτώματα. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν οι ψώρες, που δημιουργούν εξογκώματα στους κλάδους, καθώς και μυκητολογικές προσβολές που προκαλούν σχισίματα και μαυρίσματα στο ξύλο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, «οι προσβεβλημένοι κλάδοι αφαιρούνται», καθώς αποτελούν εστίες μόλυνσης.

Παράλληλα, κατά το χειμερινό κλάδεμα, ένα έμπειρο μάτι μπορεί να εντοπίσει και αυγά εντόμων, όπως τετράνυχους, γεγονός που βοηθά στον έγκαιρο και σωστό προγραμματισμό των επόμενων επεμβάσεων. Σύμφωνα με τον κ. Μούσια, αυτή η διαδικασία επιτρέπει τη λήψη στοχευμένων μέτρων στον κατάλληλο χρόνο, με σκοπό τη μείωση των πληθυσμών και τον καλύτερο έλεγχο των προσβολών στην επόμενη καλλιεργητική περίοδο.

Προστασία πληγών και απολύμανση εργαλείων

Στις πληγές που δημιουργούνται από το κλάδεμα, εφαρμόζονται σκευάσματα επούλωσης, ώστε να μην αποτελούν σημεία εισόδου παθογόνων. Όσον αφορά την απολύμανση των εργαλείων, ο γεωπόνος επισημαίνει ότι είναι ιδιαίτερα σημαντική «σε περιπτώσεις έντονων προβλημάτων από βακτήρια, όπως το βακτηριακό κάψιμο, τόσο στη μηλιά όσο και στην αχλαδιά». Όπως αναφέρει, η συνεχής απολύμανση σε κάθε κοπή δεν είναι πάντα πρακτικά εφικτή, όμως σε περιόδους έντονου προβλήματος απαιτείται αυξημένη προσοχή και ιεράρχηση, ξεκινώντας από τα υγιή δέντρα και καταλήγοντας στα ασθενή.

Κλείνοντας, ο κ. Μούσιας υπογραμμίζει ότι το κλάδεμα είναι μια εργασία με την οποία ο ίδιος ο παραγωγός πρέπει να ασχοληθεί. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, είναι προτιμότερο «να μπει ένας νέος παραγωγός και να κάνει και λάθος», παρά να εξαρτάται αποκλειστικά από τρίτους. Η εμπειρία χτίζεται χρόνο με τον χρόνο, μέσα από ενημέρωση, παρακολούθηση σεμιναρίων και συνεχή παρουσία στο χωράφι. Τα λάθη, όπως σημειώνει, δεν είναι καταστροφικά, αλλά μέρος μιας αλυσίδας παραγόντων που επηρεάζουν την τελική παραγωγή.

Δύσκολη χρονιά ήταν το 2025 για τα αχλάδια με μειωμένες αποδόσεις λόγω των καιρικών συνθηκών που έφεραν και απώλεια εισοδήματος στους παραγωγούς.

Ο πρόεδρος του ΑΣΕΠΟΠ Τυρνάβου, Λάµπρος Ντέλας, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι σε όλες τις ποικιλίες αχλαδιών φέτος η παραγωγή είναι μειωμένη και κατά πάσα περίπτωση οφείλεται στον ανοιξιάτικο παγετό.

Η ποικιλία Κοντούλα είναι στο 50 - 60% της περσινής παραγωγής. Στα Κόσια που ακολουθούν η εικόνα της παραγωγής είναι κάπως καλύτερη με την απώλεια να φτάνει στο 30%. Η Σάντα Μαρία είναι στο 30% έως 40% της περσινής παραγωγής, ενώ τα Κρυστάλια που είναι και η βασική ποικιλία που καλλιεργείται στην χώρα η μειωση φτάνει στο 50%. Στα βιομηχανικά αχλάδια η ζημιά είναι ακόμη μεγαλύτερη με τις ποσότητες να φτάνουν στο 10% έως 20% της περσινής παραγωγής.

Οι μειωμένες ποσότητες στις Κοντούλες έφεραν μια αύξηση της τιμής κατά 30% σε σχέση με πέρσι (περίπου στα 2 ευρώ το κιλό). Όμως τα λίγα κιλά έχουν φέρει απώλεια εισοδήματος και απογοήτευση στους παραγωγούς. Με μια μέση απόδοση από 2 έως 2,5 τόνους το στρέμμα το κόστος παραγωγής κυμαίνεται στα 1.300 ευρώ το στρέμμα. 

Από την πλευρά του ο εμπορικός διευθυντής του ΑΣΕΠΟΠ Τυρνάβου, Χρήστος Γεωργίου, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι ποικιλία «Κρυστάλλια» είναι αυτή την περίοδο στην αγορά. Στα συγκεκριμένα αχλάδια γίνονται και κάποιες εξαγωγές αλλά μικρές ποσότητες κυρίως προς το Ισραήλ. Οι τιμές κινούνται γύρω στο 1 ευρώ το κιλό. Οι αποδόσεις είναι κατά 50% μειωμένες φέτος και αυτό σημαίνει απώλεια στο εισόδημα του παραγωγού. Η ζημιά όμως δεν αποζημιώνεται από τον ΕΛΓΑ.

Από την άλλη οι τιμές δεν μπορούν να αυξηθούν γιατί θα έχουμε μείωση της κατανάλωσης. Κανονικά αυτά τα αχλάδια είναι στην αγορά μέχρι τον Μάιο - Ιούνιο αλλά φέτος επειδή έχουμε μειωμένες ποσότητες μπορεί να έχουμε νωρίτερα την ολοκλήρωση της εμπορικής περιόδου. Θα πρέπει η κυβέρνηση να στηρίξει τους αχλαδοπαραγωγούς γιατί λόγω των καιρικών συνθηκών έχουν απώλεια εισοδήματος.

Ερώτηση στην Βουλή

Σοβαρό πλήγμα στην αχλαδοκαλλιέργεια του Τυρνάβου καταγγέλλει ο Τομεάρχης Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Βουλευτής Λάρισας του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία κ. Βασίλης Κόκκαλης, με ερώτησή του προς τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Κώστα Τσιάρα, ζητώντας άμεσες παρεμβάσεις και αποζημιώσεις για τους πληγέντες παραγωγούς. Όπως επισημαίνει, η καλλιεργητική περίοδος του 2025 χαρακτηρίστηκε από ακραία καιρικά φαινόμενα που οδήγησαν σε εκτεταμένες απώλειες παραγωγής και σοβαρή υποβάθμιση της ποιότητας των αχλαδιών.

Σύμφωνα με την ερώτηση, η παρατεταμένη ανομβρία, οι διαδοχικοί παγετοί στις 20–21 Μαρτίου και στις 10 Απριλίου 2025, καθώς και οι συνεχείς βροχοπτώσεις που ακολούθησαν, προκάλεσαν έντονη καρπόπτωση και μικροκαρπία. Το αποτέλεσμα ήταν, ακόμη και σε καλλιέργειες όπου τηρήθηκαν όλες οι προβλεπόμενες καλλιεργητικές φροντίδες, οι απώλειες να φτάνουν σε πολλές περιπτώσεις από 90% έως και 100%. Την ίδια στιγμή, οι τιμές πώλησης των αχλαδιών κινήθηκαν έως και 40% χαμηλότερα σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, επιδεινώνοντας δραματικά το εισόδημα των παραγωγών.

Ο κ. Κόκκαλης τονίζει ότι, παρά το μέγεθος και την ένταση των ζημιών, αυτές δεν καλύπτονται από τον ισχύοντα κανονισμό του ΕΛΓΑ, γεγονός που αναδεικνύει, όπως σημειώνει, τα σοβαρά κενά του συστήματος αποζημιώσεων σε συνθήκες κλιματικής κρίσης. Υπογραμμίζει την ανάγκη ενεργοποίησης ειδικών χρηματοδοτικών εργαλείων, ώστε να στηριχθούν άμεσα οι πληγέντες αχλαδοπαραγωγοί.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη σημασία του αχλαδιού Τυρνάβου για την τοπική οικονομία, καθώς αποτελεί προϊόν-σύμβολο της περιοχής, με έντονη εξαγωγική δραστηριότητα και σημαντική συμβολή στη μεταποίηση. Παράλληλα, βρίσκεται σε διαδικασία αναγνώρισης ως προϊόν ΠΟΠ, γεγονός που ενισχύει τη φήμη και την εξωστρέφεια της χώρας. Όπως επισημαίνει ο Βουλευτής, η μη στήριξη των παραγωγών θέτει σε άμεσο κίνδυνο όχι μόνο τη βιωσιμότητα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων, αλλά και τη συνοχή της τοπικής οικονομίας του Τυρνάβου.

Με την ερώτησή του, ο Λαρισαίος βουλευτής ζητά από τον αρμόδιο Υπουργό να διευκρινίσει ποιες άμεσες ενέργειες προτίθεται να αναλάβει για την οικονομική στήριξη των αχλαδοπαραγωγών, δεδομένου ότι οι ζημιές δεν αποζημιώνονται από τον ΕΛΓΑ, καθώς και ποιο είναι το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ένταξής τους σε ειδικό χρηματοδοτικό εργαλείο, προκειμένου να αποφευχθεί η οικονομική ασφυξία και η εγκατάλειψη της καλλιέργειας.

Η άνοιξη για τον παραγωγό δεν είναι μόνο άνθη και προσδοκία παραγωγής. Είναι και αγωνία. Γιατί όσο πιο νωρίς «ανοίγει» το δέντρο, τόσο πιο εκτεθειμένο γίνεται σε έναν από τους πιο ύπουλους εχθρούς της δενδροκαλλιέργειας: τον ανοιξιάτικο παγετό. Έναν εχθρό που, ακόμη κι αν ημερολογιακά βρισκόμαστε στον χειμώνα, τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται στην πιο κρίσιμη φάση για τα δέντρα.

Στη Βόρεια Ελλάδα, όπως καταγράφεται από το Ινστιτούτο Γενετικής Βελτίωσης και Φυτογενετικών Πόρων του ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ, οι ημέρες παγετού μπορεί να έχουν μειωθεί αριθμητικά, ωστόσο οι ζημιές δεν ακολουθούν την ίδια πορεία. Η κλιματική μεταβλητότητα και τα φαινόμενα «ψευδο-άνοιξης» οδηγούν τα δέντρα σε πρόωρη άνθηση, αυξάνοντας δραματικά τον κίνδυνο απώλειας της παραγωγής.

Όταν ο παγετός δεν είναι ίδιος παντού

Δεν είναι όλοι οι παγετοί ίδιοι. Ο πιο συνηθισμένος είναι ο παγετός ακτινοβολίας, που εμφανίζεται σε ξάστερες, άπνοες νύχτες, κυρίως σε πεδινές περιοχές. Εκεί, η θερμότητα «φεύγει» από το έδαφος και ο ψυχρός αέρας εγκλωβίζεται χαμηλά, πλήττοντας πρώτα τα άνθη και τους νεαρούς καρπούς.

Πιο δύσκολος στην αντιμετώπιση είναι ο παγετός μεταφοράς, όταν ψυχρές αέριες μάζες καλύπτουν μια περιοχή για ημέρες, με άνεμο και χαμηλές θερμοκρασίες όλο το 24ωρο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, πολλά από τα γνωστά μέσα προστασίας αποδεικνύονται περιορισμένης αποτελεσματικότητας.

Το κρίσιμο σημείο δεν είναι το μηδέν

Ένα από τα πιο σημαντικά –και συχνά παρεξηγημένα– σημεία είναι ότι η ζημιά δεν ξεκινά στους 0°C. Κάθε είδος και κάθε φαινολογικό στάδιο έχει διαφορετικό κατώφλι αντοχής. Τα άνθη και τα νεαρά καρπίδια είναι εξαιρετικά ευαίσθητα, ενώ η πραγματική θερμοκρασία στον οφθαλμό μπορεί να είναι χαμηλότερη από αυτή που δείχνει το θερμόμετρο στον οπωρώνα. Αυτό σημαίνει ότι η αντιπαγετική προστασία πρέπει να ξεκινά νωρίτερα απ’ όσο νομίζει ο παραγωγός και να βασίζεται όχι μόνο σε γενικές προβλέψεις, αλλά σε γνώση της καλλιέργειας και της τοπικής μικροκλιματικής συμπεριφοράς.

Πρόληψη πριν από την κρίση: τα παθητικά μέτρα

Η πιο οικονομική και αποτελεσματική προστασία είναι αυτή που δεν χρειάζεται να ενεργοποιηθεί τη νύχτα του παγετού. Η σωστή επιλογή θέσης του οπωρώνα, η αποφυγή χαμηλών σημείων όπου «κάθεται» ο ψυχρός αέρας, η επιλογή όψιμων ποικιλιών και η σωστή διαχείριση του εδάφους μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο.

Καθυστερημένο κλάδεμα, ισορροπημένη λίπανση, αποφυγή αζώτου στο τέλος του καλοκαιριού και σωστή διαχείριση ζιζανίων παίζουν ρόλο πολύ μεγαλύτερο απ’ όσο συχνά υπολογίζεται. Σε νεαρές φυτεύσεις, η χρήση αντιπαγετικού υφάσματος έχει αποδειχθεί αποτελεσματική, αν και χρειάζεται προσοχή, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρη έκπτυξη αν δεν χρησιμοποιηθεί σωστά.

Όταν η νύχτα πέφτει και ο παγετός έρχεται

Όταν ο παγετός είναι αναπόφευκτος, τότε μπαίνουν στο παιχνίδι τα ενεργητικά μέτρα. Ο καταιονισμός παραμένει μία από τις πιο αποτελεσματικές μεθόδους, εφόσον υπάρχει επάρκεια νερού και σωστός σχεδιασμός. Τα κεριά παραφίνης χρησιμοποιούνται ευρέως στην Ευρώπη, αν και το κόστος τους είναι σημαντικό, ειδικά σε μεγάλες εκτάσεις. Οι ανεμομείκτες, οι θερμάστρες και οι συνδυασμοί συστημάτων μπορούν να προσφέρουν λύσεις, αλλά απαιτούν επένδυση, σωστό σχεδιασμό και γνώση των τοπικών συνθηκών. Όπως επισημαίνει ο κ. Καζαντζής, καμία μέθοδος δεν είναι «μαγική» και καμία δεν λειτουργεί το ίδιο σε όλες τις περιπτώσεις.

Η πληροφορία ως μέσο προστασίας

Ιδιαίτερη σημασία έχει πλέον η έγκαιρη πληροφόρηση. Τα σύγχρονα εργαλεία πρόγνωσης παγετού, σε συνδυασμό με τοπικές μετρήσεις στον ίδιο τον οπωρώνα, μπορούν να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα στην πρόληψη και στη ζημιά, ιδίως όταν ο παραγωγός καλείται να αποφασίσει αν και πότε θα ενεργοποιήσει μέτρα προστασίας.

Η σωστή ανάγνωση των προγνώσεων επιτρέπει καλύτερο χρονισμό των παρεμβάσεων και αποτρέπει κινήσεις πανικού ή άσκοπες δαπάνες. Σε πολλές περιπτώσεις, η γνώση ότι ο παγετός θα είναι σύντομος ή τοπικός αποδεικνύεται εξίσου κρίσιμη με την ίδια την εφαρμογή των μέτρων.

Στο τέλος, η ψυχραιμία σώζει περισσότερα από τον πανικό

Οι ανοιξιάτικοι παγετοί δεν είναι νέο φαινόμενο. Αυτό που αλλάζει είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο εμφανίζονται. Σε ένα κλίμα που γίνεται όλο και πιο απρόβλεπτο, η γνώση, ο σωστός σχεδιασμός και η προσαρμογή στις τοπικές συνθήκες είναι αυτά που καθορίζουν αν μια άνοιξη θα εξελιχθεί σε παραγωγή ή σε απώλεια. Και όπως τονίζουν οι επιστήμονες, η καλύτερη αντιπαγετική προστασία παραμένει αυτή που ξεκινά πολύ πριν πέσει το πρώτο μηδενικό στο θερμόμετρο.

Χρήσιμες πληροφορίες για τους ανοιξιάτικους παγετούς απο το Ινστιτούτο είναι διαθέσιμες εδώ.

Η επιλογή ποικιλίας αχλαδιάς αποτελεί μία από τις πιο κρίσιμες αποφάσεις πριν από τη φύτευση, ιδιαίτερα την περίοδο του χειμώνα, όταν σχεδιάζονται νέοι οπωρώνες ή ανανεώνονται παλαιοί. Κάθε ποικιλία διαφοροποιείται ως προς τον χρόνο ωρίμανσης, τη συμπεριφορά του δέντρου, τη συντηρησιμότητα του καρπού και τις απαιτήσεις σε επικονίαση, στοιχεία που επηρεάζουν άμεσα την παραγωγή και τη διάθεση του προϊόντος. Στην ελληνική καλλιέργεια κυριαρχούν συγκεκριμένες ποικιλίες, ενώ παράλληλα υπάρχουν και άλλες που, αν και λιγότερο διαδεδομένες, παρουσιάζουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και ενδιαφέρον για εξειδικευμένες επιλογές.

Παράγοντες που επηρεάζουν την επιλογή ποικιλίας

Η επιλογή ποικιλίας αχλαδιάς δεν περιορίζεται στα χαρακτηριστικά του καρπού, αλλά επηρεάζεται από κρίσιμους βιολογικούς παράγοντες που καθορίζουν την παραγωγή. Οι περισσότερες ποικιλίες είναι αυτόστειρες, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη φύτευση επικονιαστριών ποικιλιών με συμβατή και ταυτόχρονη άνθηση. Σε ποικιλίες με δυσκολίες στην καρπόδεση, η παρουσία περισσότερων της μίας επικονιαστριών, διαφορετικής εποχής άνθησης, συμβάλλει στη σταθερότητα της παραγωγής. Συνήθως, οι επικονιάστριες ποικιλίες καταλαμβάνουν περίπου το 15% του οπωρώνα και κατανέμονται κατάλληλα ώστε να εξασφαλίζεται αποτελεσματική επικονίαση.

Η παρουσία μελισσών αποτελεί βασικό παράγοντα επιτυχίας, καθώς τα άνθη της αχλαδιάς δεν προσελκύουν εύκολα επικονιαστές. Για τον λόγο αυτό, η τοποθέτηση κυψελών κοντά ή εντός του οπωρώνα θεωρείται καθοριστική, ιδιαίτερα σε μεγάλες φυτεύσεις. Σημαντικό ρόλο στην επιλογή ποικιλίας παίζουν και οι απαιτήσεις σε ψύχος για τη διακοπή του ληθάργου των ανθοφόρων οφθαλμών. Οι περισσότερες ποικιλίες χρειάζονται περισσότερες από 1.000 ώρες χαμηλών θερμοκρασιών κάτω των 7°C, με ορισμένες να έχουν μικρότερες απαιτήσεις, στοιχείο που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη πριν τη φύτευση.

Τέλος, η ανθεκτικότητα στο βακτηριακό κάψιμο αποτελεί καθοριστικό κριτήριο, καθώς πολλές εμπορικές ποικιλίες είναι ευαίσθητες στο παθογόνο. Η επιλογή ποικιλιών με αυξημένη ανθεκτικότητα μπορεί να μειώσει τις ανάγκες φυτοπροστασίας, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα υποχώρηση στην ποιότητα ή στη δυνατότητα συντήρησης του καρπού.

Οι κυριότερες ποικιλίες αχλαδιάς που καλλιεργούνται σήμερα

1.Κοντούλα: Η Κοντούλα είναι πρώιμη ποικιλία που ωριμάζει το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου και παράγει μικρού μεγέθους καρπούς με πολύ γλυκιά γεύση. Παρουσιάζει σποραδική ωρίμανση και πτώση των καρπών με την πλήρη ωρίμανση, γεγονός που δυσκολεύει τη συγκομιδή. Δεν συντηρείται στο ψυγείο και απαιτεί επικονίαση για ικανοποιητική παραγωγή, ενώ εμφανίζει αυξημένη ευαισθησία στο βακτηριακό κάψιμο.

2.Carmen: Η Carmen είναι πρώιμη ποικιλία με ιδιαίτερα ελκυστικό καρπό, χάρη στο κόκκινο επίχρωμα της επιδερμίδας. Το δένδρο είναι μέσης ζωηρότητας και κατάλληλο για πυκνές φυτεύσεις, ενώ ο καρπός χαρακτηρίζεται από βουτυρώδη υφή, άρωμα και ελαφρά όξινη γεύση. Ωριμάζει μέσα στον Ιούλιο και απαιτεί επικονιαστές, παρουσιάζοντας ταυτόχρονα ευαισθησία στο βακτηριακό κάψιμο.

3.Coscia: Η Coscia δίνει καρπούς μέσου μεγέθους και κίτρινου χρώματος, με μέτρια γεύση. Ωριμάζει το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου και δεν ενδείκνυται για μακρά συντήρηση. Χρησιμοποιείται συχνά ως επικονιάστρια άλλων ποικιλιών, ενώ παρουσιάζει σχετικά καλύτερη αντοχή στο βακτηριακό κάψιμο σε σύγκριση με άλλες πρώιμες ποικιλίες.

4.Dr J. Guyot:Πρόκειται για πρώιμη ποικιλία που μοιάζει μορφολογικά με τη Williams και συγκομίζεται μέσα στον Ιούλιο. Το δένδρο μπαίνει γρήγορα σε καρποφορία, αλλά απαιτεί γόνιμα εδάφη. Ο καρπός είναι χυμώδης, με καλή αντοχή στη μεταφορά, γεγονός που τον καθιστά κατάλληλο για εμπορική διάθεση.

5.Τσακώνικη ή Κρυστάλλι: Η Τσακώνικη αποτελεί τη βασικότερη ποικιλία της ελληνικής παραγωγής. Παράγει καρπούς μέσου μεγέθους, εξαιρετικά χυμώδεις και εύγευστους, με πολύ καλή δυνατότητα συντήρησης. Συγκομίζεται από τις αρχές έως τα μέσα Αυγούστου, ανάλογα με τον προορισμό του καρπού, ενώ εμφανίζει αυξημένη ευαισθησία σε ασθένειες, στοιχείο που απαιτεί προσεκτική διαχείριση.

6.Williams’ Bon Chrétien ή Bartlett: Η Williams είναι μία από τις πιο διαδεδομένες ποικιλίες διεθνώς και ιδιαίτερα σημαντική για την κονσερβοποίηση. Ο καρπός είναι αρωματικός και εύγευστος, με συγκομιδή τον Αύγουστο. Παρουσιάζει ζητήματα συμβατότητας με ορισμένα υποκείμενα, ενώ η συμπεριφορά της ως προς την αυτογονιμότητα διαφοροποιείται ανάλογα με τις συνθήκες καλλιέργειας.

7.Sissy: Η Sissy χαρακτηρίζεται από υψηλή ποιότητα καρπού και μεγάλη διάρκεια συντήρησης, που μπορεί να φτάσει έως και την άνοιξη. Είναι μεσοπρώιμη ποικιλία, με περιορισμένες ανάγκες φυτοπροστασίας και δυνατότητα βιολογικής καλλιέργειας. Ο καρπός είναι βουτυρώδης, αρωματικός και κατάλληλος τόσο για νωπή κατανάλωση όσο και για μεταποίηση.

8.Santa Maria: Η Santa Maria είναι πρώιμη ποικιλία με μεγάλο και ιδιαίτερα εμφανίσιμο καρπό. Αν και υστερεί σε περιεκτικότητα σακχάρων, εμπορεύεται εύκολα λόγω εμφάνισης. Ωριμάζει τον Αύγουστο, δεν συντηρείται στο ψυγείο και απαιτεί επικονίαση για ικανοποιητική παραγωγή.

9.Abate Fetel: Πρόκειται για ποικιλία με επιμήκη και πολύ εύγευστο καρπό, που ωριμάζει τον Σεπτέμβριο. Διακρίνεται για τη συντηρησιμότητά της, αλλά παρουσιάζει δυσκολίες στην καρπόδεση και απαιτεί σωστό συνδυασμό επικονιαστών. Είναι ευαίσθητη σε ασθένειες και παρουσιάζει αυξημένες καλλιεργητικές απαιτήσεις.

10. Highland: Η Highland είναι παραγωγική ποικιλία με καρπό εξαιρετικής ποιότητας, που συγκομίζεται λίγο αργότερα από τη Williams. Χρησιμοποιείται τόσο για νωπή κατανάλωση όσο και για μεταποίηση, ενώ απαιτεί επικονίαση για σταθερή παραγωγή.

11.Conference: Η Conference είναι όψιμη ποικιλία με εξαιρετική συντηρησιμότητα και αρωματικό, γλυκό καρπό. Συγκομίζεται από τα τέλη Αυγούστου έως τις αρχές Σεπτεμβρίου και καλλιεργείται ευρέως στην Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη. Ο καρπός μπορεί να αναπτυχθεί και παρθενοκαρπικά.

13.Corina Conference: Αποτελεί πρώιμη παραλλαγή της Conference, με συγκομιδή αρκετές εβδομάδες νωρίτερα, διατηρώντας τα βασικά ποιοτικά χαρακτηριστικά της κύριας ποικιλίας.

14.General Leclerc: Η ποικιλία αυτή παρουσιάζει σταθερή και υψηλή παραγωγικότητα. Ο καρπός είναι μεγάλου μεγέθους, με χαρακτηριστική επιδερμίδα, και μπορεί να συντηρηθεί έως και τον Ιανουάριο.

15.Decana Del Comizio: Παράγει ιδιαίτερα εύγευστους καρπούς μέσου μεγέθους, με συγκομιδή στα μέσα Σεπτεμβρίου. Παρουσιάζει, ωστόσο, μειωμένη καρπόδεση, γεγονός που περιορίζει την καλλιέργειά της.

16.Kaiser Alexander ή Bosc: Η Kaiser δίνει καρπούς με χαρακτηριστικό σχήμα και έντονη γεύση. Παρά τη δυνατότητα συντήρησης, είναι ευπαθής σε σήψεις και παρουσιάζει προβλήματα συμβατότητας με ορισμένα υποκείμενα.

17.Passe Crassane: Όψιμη ποικιλία με πολύ μεγάλη διάρκεια συντήρησης, που συγκομίζεται τον Οκτώβριο. Παρά την υψηλή ποιότητα καρπού, εμφανίζει αυξημένη ευαισθησία σε ασθένειες, γεγονός που έχει περιορίσει την καλλιέργειά της.

18.Angelys: Σύγχρονη ποικιλία με καρπό υψηλής ποιότητας και εξαιρετική συντηρησιμότητα, που επιτρέπει διάθεση από τον χειμώνα έως και την άνοιξη. Χαρακτηρίζεται από ισορροπημένη γεύση και καλή εμπορική εικόνα.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 6/2014, «Οι ποικιλίες αχλαδιών», σελ. 62–70

Οι επικαιροποιημένες προβλέψεις για τα μήλα στην ΕΕ, της περιόδου 2025/2026, που δημοσίευσε η Παγκόσμια Ένωση Μήλων και Αχλαδιών (WAPA), δείχνουν μια μικρή μείωση (κατά -0,1%) στην φετινή παραγωγή μήλων σε σχέση με πέρσι.

Ειδικότερα από μια παραγωγή 10,46 εκατομμύρια τόνους που είχαμε πέρσι φτάσαμε φέτος στα 10,45 εκατομμύρια τόνους.

Τις μεγαλύτερες αυξήσεις στην παραγωγή μήλων είχε η Τσεχία (197%) και η Αυστρία (89,3%), ενώ τις μεγαλύτερες μειώσεις είχε η Λιθουανία (-90%) και η Σλοβενία (-40%).

Η Πολωνία η μεγαλύτερη παραγωγός χώρα της ΕΕ, είχε μια αύξηση κατά 3,4% σε σχέση με πέρσι με μια παραγωγή στα 3,3 εκατομμύρια τόνους.

Αντίθετα η Ελλάδα εμφανίζει μια μειωμένη παραγωγή, κατά -27,5%, που ανέρχεται το 2025 στους 178.000 τόνους (από 245.000 τόνους το 2024). Η μειωμένη παραγωγή μπορεί να αξιοποιηθεί από το ΥπΑΑΤ για στήριξη του εισοδήματος των Ελλήνων μηλοπαραγωγών.

Παγκόσμια παραγωγή μήλων

Κατά την περίοδο 2025/26, η παγκόσμια παραγωγή μήλων προβλέπεται να μειωθεί, κατά 5%, στα 81,7 εκατομμύρια τόνους.

Ο κύριος λόγος για την αρνητική δυναμική είναι η σημαντική μείωση της συγκομιδής στην Κίνα και την Τουρκία, η οποία δεν θα είναι σε θέση να αντισταθμίσει την αύξηση της παραγωγής στις Ηνωμένες Πολιτείες (κατά 6%).

Αυτό αναφέρθηκε από το Υπουργείο Γεωργίας των Ηνωμένων Πολιτειών (USDA) στην έκθεσή του το Δεκέμβριο του 2025.

Σύμφωνα με την έκθεση, στην Κίνα, η παραγωγή αναμένεται να μειωθεί κατά 2,3 εκατομμύρια τόνους σε 47,0 εκατομμύρια τόνους λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών σε βασικές περιοχές καλλιέργειας και μείωσης της έκτασης με οπωρώνες.

Η κατάσταση είναι ακόμη πιο κρίσιμη στην Τουρκία, όπου η συγκομιδή μπορεί να μειωθεί κατά 57% σε 2,0 εκατομμύρια τόνους λόγω σοβαρών εαρινών παγετών.

Ο ουκρανικός τομέας μήλων επιδεικνύει σταθερότητα στο πλαίσιο των παγκόσμιων διακυμάνσεων. Σύμφωνα με τους αναλυτές, η παραγωγή στην Ουκρανία θα παραμείνει στο ίδιο επίπεδο με πέρυσι και θα ανέλθει σε 1,173 εκατομμύρια τόνους. Η εγχώρια κατανάλωση στη χώρα προβλέπεται σε 1,158 εκατομμύρια τόνους.

Στις ΗΠΑ η πολιτεία της Ουάσινγκτον παραμένει ο ηγέτης της χώρας στην παραγωγή μήλων, με περίπου το 66% της συνολικής αμερικανικής παραγωγής. Αυτό οφείλεται στις νέες φυτεύσεις 13.000 στρεμμάτων μηλοκαλλιέργειας από το 2015 έως σήμερα.

Στους ελληνικούς οπωρώνες, η μηλιά παραμένει μια καλλιέργεια σε διαρκή εξέλιξη. Ποικιλίες που κάποτε κυριάρχησαν εγκαταλείφθηκαν, άλλες άντεξαν στον χρόνο και νέες βρήκαν θέση στους οπωρώνες, ακολουθώντας τις απαιτήσεις της αγοράς, τις εδαφοκλιματικές συνθήκες και τις δυνατότητες του παραγωγού. Σήμερα, η επιλογή ποικιλίας παραμένει μία από τις πιο κρίσιμες αποφάσεις, καθώς επηρεάζει άμεσα όχι μόνο την παραγωγή και τη συντηρησιμότητα του καρπού, αλλά και τη συνολική πορεία της καλλιέργειας στον χρόνο. Από τις πρώιμες έως τις όψιμες ποικιλίες, κάθε επιλογή φέρει τα δικά της πλεονεκτήματα και περιορισμούς, καθιστώντας τη γνώση των βασικών χαρακτηριστικών τους ουσιαστικό εργαλείο στα χέρια του παραγωγού.

Ποικιλίες πρώιμης εποχής ωρίμασης

Οι πρώιμες ποικιλίες δίνουν το σήμα έναρξης της συγκομιδής και απευθύνονται κυρίως σε παραγωγούς που επιδιώκουν πρώιμη παρουσία στην αγορά. 

1.Gala

Η Gala είναι πρώιμη ποικιλία που προήλθε από διασταύρωση των Kidd’s Orange Red και Golden Delicious και διακρίνεται για τη ζωηρότητα του δένδρου και την υψηλή παραγωγικότητα, με είσοδο νωρίς στην καρποφορία. Παράγει μεσαίου μεγέθους καρπούς με ερυθρό επίχρωμα και κιτρινωπή-λευκή, χυμώδη και ιδιαίτερα αρωματική σάρκα, ενώ απαιτεί καλό αραίωμα για την επίτευξη εμπορεύσιμου μεγέθους. Ωριμάζει περίπου έναν μήνα πριν από την Golden Delicious, παρουσιάζει καλή συντηρησιμότητα και συνιστάται κυρίως για πεδινές περιοχές, αν και είναι ιδιαίτερα ευπαθής στο φουζικλάδιο και στο βακτηριακό κάψιμο.

2.Ozark Gold

Η Ozark Gold είναι πρώιμη ποικιλία που προήλθε από διασταύρωση της Golden Delicious με υβρίδιο Conrad x Delicious και σχηματίζει δένδρα μέτριας ζωηρότητας. Παράγει μεσαίου μεγέθους, σφαιρικούς-κωνικούς καρπούς με κίτρινη επιδερμίδα και ερυθρό επίχρωμα στα ηλιαζόμενα μέρη, εμφανίζοντας λιγότερη σκωρίαση σε σχέση με την Golden Delicious. Ωριμάζει περίπου έναν μήνα νωρίτερα από την Golden Delicious και, παρά τα καλά ποιοτικά χαρακτηριστικά και τη μεγαλύτερη αντοχή στο ωίδιο και το φουζικλάδιο, η διάδοσή της περιορίστηκε τα τελευταία χρόνια λόγω της προτίμησης στη Gala.

Ποικιλίες μέσης εποχής ωρίμασης

Οι ποικιλίες μέσης εποχής αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής μηλοκαλλιέργειας, συνδυάζοντας αποδόσεις, ποιότητα και δυνατότητα μακράς συντήρησης.

1.Delicious

Η Delicious εντοπίστηκε στις ΗΠΑ και αποτελεί μία από τις πιο κλασικές ποικιλίες, με πολλούς κλώνους που χρησιμοποιούνται ευρέως, ιδιαίτερα τύπου spur με έντονο ερυθρό χρωματισμό και πρώιμη είσοδο στην καρποφορία. Παράγει καρπούς γλυκούς και αρωματικούς, ωριμάζει στις αρχές Σεπτεμβρίου, λίγο πριν από την Golden Delicious, και παρουσιάζει πολύ καλή συντηρησιμότητα έως και 11 μήνες. Στην Ελλάδα ξεχωρίζει η Πιλαφά Delicious, καλλιεργούμενη στην Αρκαδία και κατοχυρωμένη ως Π.Ο.Π., με μεγάλους καρπούς ιδιαίτερου αρώματος και ελαφρώς υπόξινη γεύση, που διατίθενται στην αγορά από τα μέσα Οκτωβρίου έως τα τέλη Απριλίου.

2.Golden Delicious

Η Golden Delicious προήλθε από τυχαίο σπορόφυτο στις ΗΠΑ και αποτελεί μία από τις πιο διαδεδομένες ποικιλίες μηλιάς παγκοσμίως, με ζωηρό και ιδιαίτερα παραγωγικό δένδρο που απαιτεί αραίωμα για αποφυγή παρενιαυτοφορίας. Παράγει μεσαίου-μεγάλου μεγέθους κίτρινους καρπούς με εξαιρετικά οργανοληπτικά χαρακτηριστικά, αλλά με λεπτή επιδερμίδα ευαίσθητη σε μωλωπισμούς και σκωρίαση, ιδιαίτερα σε υγρές πεδινές περιοχές. Συγκομίζεται στις αρχές Σεπτεμβρίου, παρουσιάζει πολύ καλή συντηρησιμότητα έως 11 μήνες και είναι λιγότερο ευπαθής στο φουζικλάδιο από την Delicious, αλλά πολύ ευπαθής στο ωίδιο.

3.Jonagold

Η Jonagold προήλθε από διασταύρωση των Jonathan και Golden Delicious και σχηματίζει ζωηρό, παραγωγικό δένδρο που μπαίνει γρήγορα στην καρποφορία, αλλά απαιτεί προσεκτικό αραίωμα λόγω υψηλής καρπόδεσης και τάσης παρενιαυτοφορίας. Παράγει μεγάλους καρπούς με κίτρινη, τραγανή και αρωματική σάρκα, ωριμάζοντας λίγες ημέρες πριν από την Golden Delicious και παρουσιάζει πολύ καλή συντηρησιμότητα. Είναι  ποικιλία με αυξημένες ανάγκες επικονίασης, ευπαθής σε βασικές ασθένειες και δεν συνιστάται για πεδινές περιοχές.

4.Florina

Η Florina δημιουργήθηκε στη Γαλλία και σχηματίζει ζωηρό και ιδιαίτερα παραγωγικό δένδρο που μπαίνει γρήγορα στην καρποφορία. Παράγει μετρίου μεγέθους καρπούς με έντονο μωβ-ερυθρό επίχρωμα και τραγανή, γλυκιά σάρκα με ελαφρά υπόξινη γεύση, ενώ ωριμάζει στα μέσα Σεπτεμβρίου, λίγο μετά την Golden Delicious. Ξεχωρίζει για την υψηλή ανθεκτικότητά της στο φουζικλάδιο και συνιστάται για περιοχές με αυξημένη υγρασία και συχνές βροχοπτώσεις.

5.Gold Chief (Gold Pink)

Η Gold Chief (Gold Pink) προήλθε από διασταύρωση της Golden Delicious με τη Starkcrimson και δημιουργήθηκε στην Ιταλία, σχηματίζοντας δένδρο μέσης ζωηρότητας με πολύ καλή παραγωγικότητα. Παράγει μεσαίου μεγέθους κίτρινους καρπούς με ελαφρό ερυθρό επίχρωμα στα ηλιαζόμενα μέρη, χωρίς εμφάνιση σκωρίασης στην επιδερμίδα. Ωριμάζει περίπου δέκα ημέρες μετά την Golden Delicious και παρουσιάζει πολύ καλή συντηρησιμότητα.

6.Modi

Η Modi προήλθε από διασταύρωση των ποικιλιών Gala και Liberty στην Ιταλία και δίνει καρπούς μεγάλου μεγέθους με επιμήκες-κωνικό σχήμα. Χαρακτηρίζεται από κίτρινη, χυμώδη και ιδιαίτερα τραγανή σάρκα, ενώ το έντονο ερυθρό χρώμα καλύπτει ολόκληρη την επιφάνεια του καρπού. Ωριμάζει στις αρχές έως τα μέσα Σεπτεμβρίου και παρουσιάζει καλή συντηρησιμότητα έως έξι μήνες.

Ποικιλίες όψιμης εποχής ωρίμασης

Οι όψιμες ποικιλίες καλύπτουν το τέλος της συγκομιδής και στηρίζουν τη μακρά παρουσία του μήλου στην αγορά μέσω αποθήκευσης.

1.Fuji

Η Fuji προήλθε από διασταύρωση των Ralls Janet και Delicious στην Ιαπωνία και αποτελεί σήμερα μία από τις κυριότερες ποικιλίες σε πολλές χώρες παγκοσμίως. Σχηματίζει δένδρο μέτριας ανάπτυξης με πολύ καλή παραγωγικότητα, χωρίς τάση προσυλλεκτικής καρπόπτωσης, και δίνει μεσαίου-μεγάλου μεγέθους καρπούς με γλυκιά, χυμώδη και τραγανή σάρκα. Ωριμάζει στις αρχές Οκτωβρίου, δύο έως τρεις εβδομάδες μετά την Golden Delicious, και παρουσιάζει εξαιρετική συντηρησιμότητα έως και 12 μήνες.

2.Granny Smith

Η Granny Smith προήλθε από σπορόφυτο που εντοπίστηκε στην Αυστραλία και άρχισε να καλλιεργείται στην Ελλάδα από τη δεκαετία του 1970, σχηματίζοντας ζωηρό δένδρο χωρίς τάση προσυλλεκτικής καρπόπτωσης. Παράγει μεσαίου-μεγάλου μεγέθους καρπούς με χαρακτηριστική πράσινη επιδερμίδα και συνεκτική, τραγανή σάρκα, ενώ η καλλιέργειά της δεν ενδείκνυται σε ορεινές περιοχές. Είναι όψιμη ποικιλία με συγκομιδή από το τρίτο δεκαήμερο του Οκτωβρίου, παρουσιάζει πολύ καλή συντηρησιμότητα έως και 12 μήνες, αλλά είναι ιδιαίτερα ευπαθής στο βακτηριακό κάψιμο.

3.Φιρίκι

Το Φιρίκι προέρχεται από σπορόφυτα που εντοπίστηκαν κυρίως στην περιοχή του Βόλου και περιλαμβάνει περισσότερους από έναν τύπους, με πιο γνωστό το Φιρίκι Πηλίου, που έχει κατοχυρωθεί ως Π.Ο.Π. Σχηματίζει ζωηρό, ορθόκλαδο δένδρο με αργή είσοδο στην καρποφορία και έντονη τάση παρενιαυτοφορίας, ενώ απαιτεί ειδικούς χειρισμούς για ταχύτερη παραγωγή. Παράγει μικρού-μεσαίου μεγέθους, ιδιαίτερα αρωματικούς καρπούς και συγκομίζεται περίπου είκοσι ημέρες μετά την Golden Delicious, παρουσιάζοντας σχετική ανθεκτικότητα σε βασικές ασθένειες.

4.Forlady

Η Forlady προήλθε από διασταύρωση των Forum και Lady Williams στην Ιταλία και σχηματίζει ζωηρό δένδρο με πολύ υψηλή παραγωγικότητα. Παράγει μεσαίου μεγέθους, ερυθρούς καρπούς, ωριμάζει το πρώτο δεκαήμερο του Οκτωβρίου και παρουσιάζει πολύ καλή συντηρησιμότητα που ξεπερνά τους οκτώ μήνες.

5.Μυρτώ

Η Μυρτώ δημιουργήθηκε στο Ινστιτούτο Φυλλοβόλων Δένδρων από διασταύρωση των Golden Delicious και Granny Smith και δίνει σταθερή παραγωγή όταν εμβολιάζεται σε υποκείμενα μέτριας ζωηρότητας. Παράγει μεγάλους καρπούς με λεία, ανοιχτό πράσινη επιδερμίδα και χυμώδη, τραγανή σάρκα, ενώ συγκομίζεται το δεύτερο δεκαήμερο του Οκτωβρίου. Ξεχωρίζει για τη μεγάλη συντηρησιμότητα έως 10–11 μήνες, χωρίς τάση προσυλλεκτικής καρπόπτωσης, παρουσιάζοντας μόνο περιορισμένη ευπάθεια σε ορισμένα έτη.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 6/2014, «Οι ποικιλίες της μηλιάς», σελ. 40–5

Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις βραχυπρόθεσμες προοπτικές των αγροτικών αγορών (Short-Term Outlook 2025) σκιαγραφεί μια χρονιά με έντονες αντιθέσεις για την ευρωπαϊκή αγορά μήλου. Η παραγωγή παρουσιάζει σημαντική πτώση, η κατανάλωση κινείται σε ανοδική τροχιά, ενώ τα αποθέματα και το εμπόριο αναδιαμορφώνουν την αγορά σε ένα περιβάλλον όπου ο ανταγωνισμός και η εσωτερική ζήτηση καθορίζουν τη δυναμική των τιμών. Τα δεδομένα της Κομισιόν αποτυπώνουν μια αγορά πιο σφιχτή, πιο ευαίσθητη στις καιρικές συνθήκες και με σαφή τάση ενίσχυσης της νωπής κατανάλωσης.

Ιστορικά χαμηλή παραγωγή – η Ευρώπη αντιμέτωπη με έλλειμμα

Η παραγωγή μήλων στην ΕΕ για το 2024/25 υποχωρεί στα 11,5 εκατ. τόνους, σημειώνοντας μείωση 9,7% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά και 7,9% κάτω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας. Η Κομισιόν αποδίδει την πτώση κυρίως στις δυσμενείς καιρικές συνθήκες της άνοιξης, που επηρέασαν τόσο τους όγκους όσο και την ποιότητα του προϊόντος.

Οι σημαντικότερες ζημιές καταγράφονται στις βασικές παραγωγικές χώρες της Ευρώπης, με την Πολωνία —τον μεγαλύτερο παραγωγό μήλων στην ΕΕ— να πλήττεται ιδιαίτερα από παγετούς, παρατεταμένες βροχοπτώσεις και χαμηλές θερμοκρασίες. Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά που παρουσιάζει την εμπορική περίοδο, έλλειμμα, ένα φαινόμενο που αποτυπώνεται πλέον σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η νωπή κατανάλωση ενισχύεται – ο καταναλωτής επιστρέφει στο μήλο

Παρά τη χαμηλότερη παραγωγή, η κατανάλωση μήλων στην ΕΕ συνεχίζει να κινείται ανοδικά, επιβεβαιώνοντας μια τάση που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια. Για το 2024/25, η κατά κεφαλήν κατανάλωση εκτιμάται ότι θα αυξηθεί περίπου κατά 2%, καθώς οι Ευρωπαίοι στρέφονται περισσότερο στα φρέσκα φρούτα και σε πιο προσιτές επιλογές μέσα σε ένα περιβάλλον υψηλού κόστους διαβίωσης.

Η ενίσχυση της ζήτησης σε μια χρονιά περιορισμένης παραγωγής δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στην αγορά, με την προσφορά να μην επαρκεί πάντα για να καλύψει τη ζήτηση. Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά πιο «σφιχτή», όπου οι διαθέσιμες ποσότητες αποκτούν μεγαλύτερη αξία.

Μειωμένα αποθέματα και παραγωγή επεξεργασίας – λιγότερο προϊόν φτάνει στη βιομηχανία

Τα αποθέματα μήλων στην αρχή της εμπορικής περιόδου διαμορφώθηκαν σε χαμηλότερα επίπεδα από το συνηθισμένο, εντείνοντας τη στενότητα της αγοράς ήδη από την εκκίνηση της σεζόν. Την ίδια στιγμή, η ποσότητα που κατευθύνεται προς τη μεταποίηση μειώνεται κατά 13%, καθώς το περιορισμένο φορτίο και οι μικρότερες διαθέσιμες ποσότητες οδηγούν μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής στο ράφι ως νωπό προϊόν.

Η Κομισιόν υπογραμμίζει ότι η βιομηχανία επεξεργασίας βρίσκεται αντιμέτωπη με μειωμένη διαθεσιμότητα πρώτης ύλης — τόσο για τη χυμοποίηση όσο και για τις υπόλοιπες χρήσεις. Η χαμηλότερη ροή προς τον κλάδο αλλάζει τις ισορροπίες προσφοράς και ζήτησης στην αλυσίδα του μήλου, περιορίζοντας τις δυνατότητες της μεταποίησης και αυξάνοντας την αξία του διαθέσιμου προϊόντος.

Το εμπόριο περιορίζεται – η Ευρώπη εισάγει περισσότερο και εξάγει λιγότερο

Η εμπορική εικόνα της αγοράς μήλου αντικατοπτρίζει τη γενικότερη στενότητα προϊόντος στην ΕΕ. Οι εξαγωγές μειώνονται κατά 6%, καθώς τα χαμηλά αποθέματα περιορίζουν τις διαθέσιμες ποσότητες για τις αγορές του εξωτερικού. Παράλληλα, οι εισαγωγές αυξάνονται κατά 12%, μια κίνηση που λειτουργεί ως “βαλβίδα πίεσης” για το έλλειμμα και συμβάλλει στη σταθεροποίηση της διαθεσιμότητας στην εσωτερική αγορά. Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει ότι η Ευρώπη βιώνει  μια χρονιά όπου η αυτάρκεια δεν θεωρείται δεδομένη, και η ισορροπία ανάμεσα στο εμπόριο και την εσωτερική κατανάλωση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα

Η έκθεση της Κομισιόν δεν περιλαμβάνει ξεχωριστή αναφορά στην ελληνική παραγωγή μήλου. Παρ’ όλα αυτά, η εικόνα της ευρωπαϊκής αγοράς διαμορφώνει ένα περιβάλλον μέσα στο οποίο και η Ελλάδα καλείται να κινηθεί. Η χαμηλή διαθεσιμότητα σε επίπεδο ΕΕ, η αύξηση της κατανάλωσης και η ανάγκη για ενίσχυση των εισαγωγών δημιουργούν συνθήκες όπου το ευρωπαϊκό μήλο γίνεται πιο «σφιχτό» ως προϊόν. Για τις ελληνικές παραγωγικές ζώνες, αυτό μπορεί να σημαίνει ενισχυμένη ζήτηση για ποιοτικό νωπό προϊόν, ιδιαίτερα αν η εγχώρια παραγωγή διατηρήσει την ποιότητά της. Την ίδια στιγμή, ο περιορισμός των ποσοτήτων προς μεταποίηση σε επίπεδο ΕΕ δημιουργεί ένα πλαίσιο στο οποίο οι βιομηχανίες ενδέχεται να αναζητήσουν πρόσθετες ποσότητες, διαμορφώνοντας ένα ρευστό περιβάλλον για τις τιμές.

Μια χρονιά καμπής για την ευρωπαϊκή αγορά μήλου

Η Κομισιόν καταγράφει μια ευρωπαϊκή αγορά μήλου υπό πίεση: περιορισμένη παραγωγή, αυξημένη κατανάλωση και χαμηλότερα αποθέματα δημιουργούν μια πιο «σφιχτή» και απαιτητική αγορά. Για την Ελλάδα, αυτό το περιβάλλον μπορεί να λειτουργήσει ως ευκαιρία, εφόσον η ποιότητα και η σωστή οργάνωση της παραγωγής αξιοποιηθούν με συνέπεια. Με τις καιρικές μεταβολές και τις μειωμένες ποσότητες να αναδιαμορφώνουν το τοπίο σε επίπεδο ΕΕ, οι Έλληνες παραγωγοί έχουν τη δυνατότητα να ενισχύσουν την παρουσία του ελληνικού μήλου στην αγορά, επενδύοντας στη σταθερότητα, τη διαφοροποίηση και την έγκαιρη διάθεση.

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Ο χειμώνας στον μηλεώνα δεν είναι μια «νεκρή» περίοδος, αλλά το διάστημα στο οποίο μπαίνουν τα θεμέλια της επόμενης παραγωγής. Όπως εξηγεί στον ΑγροΤύπο ο γεωπόνος κ. Γιάννης Μούσιας από τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Ορεινά Κισσάβου, η εποχή αυτή απαιτεί συγκεκριμένες προληπτικές και καλλιεργητικές επεμβάσεις που διασφαλίζουν την υγεία των καρποφόρων ματιών, τη μείωση του μολυσματικού φορτίου και τη γενική θρεπτική επάρκεια του δέντρου. 

Μετά τη συγκομιδή: ενίσχυση του δέντρου και προστασία των καρποφόρων ματιών

Αμέσως μετά τη συγκομιδή ακολουθεί μία σημαντική διαφυλλική εφαρμογή που στοχεύει στην ενίσχυση και στη διατήρηση των καρποφόρων ματιών που σχηματίστηκαν το καλοκαίρι. Όπως σημειώνει ο κ. Μούσιας, σε αυτό το στάδιο εφαρμόζεται ένας ψεκασμός με βόριο, ψευδάργυρο και ουρία, ώστε τα μάτια αυτά να μην αποβάλουν κατά τον χειμώνα και να παραμείνουν παραγωγικά. Η παρέμβαση αυτή λειτουργεί ως «θρεπτική θωράκιση» του δέντρου πριν εισέλθει στο βαθύ χειμώνα και αποτελεί απαραίτητο βήμα για όσους θέλουν να διασφαλίσουν σταθερή καρποφορία την άνοιξη. 

Στάδιο πτώσης του 50% των φύλλων: ο κρίσιμος χαλκούχος ψεκασμός

Το επόμενο κομβικό σημείο στη διαχείριση του μηλεώνα είναι ο ψεκασμός που πραγματοποιείται όταν περίπου το 50% των φύλλων έχει πέσει. Στο στάδιο αυτό, εφαρμόζονται χαλκούχα σκευάσματα —όπως βορδιγάλειος χαλκός, υδροξείδιο ή οξυχλωριούχος χαλκός— με στόχο την καταστροφή των μορφών των μυκήτων που διαχειμάζουν αυτή την περίοδο. Η φετινή ιδιαιτερότητα, σύμφωνα με τον γεωπόνο, είναι ότι ενώ τα φύλλα έχουν ξεραθεί, δεν έχουν πέσει επαρκώς λόγω των ήπιων καιρικών συνθηκών, με αποτέλεσμα να μην έχουν εκτεθεί οι «ουλές» όπου διαχειμάζουν τα παθογόνα. Ο χαλκός μπορεί να εφαρμοστεί μόλις ολοκληρωθεί η πτώση, υπό την προϋπόθεση ότι οι θερμοκρασίες δεν είναι πολύ χαμηλές και επιτρέπουν την αποτελεσματική χρήση του. 

Χειμερινή λίπανση και διαχείριση πεσμένων φύλλων

Κατά τη διάρκεια του χειμώνα πραγματοποιείται η βασική λίπανση της καλλιέργειας, η οποία περιλαμβάνει την κάλυψη των αναγκαίων στοιχείων αζώτου, φωσφόρου και καλίου και μπορεί να γίνει από την τρέχουσα περίοδο έως και τα τέλη Φεβρουαρίου. Παράλληλα, εφαρμόζεται ουρία στα πεσμένα φύλλα για την καταστροφή των διαχειμαζουσών μορφών του μύκητα, πριν αυτά ενσωματωθούν στο έδαφος. Ωστόσο, στη συγκεκριμένη περιοχή δεν πραγματοποιείται κατεργασία εδάφους, καθώς το ριζικό σύστημα των μηλιών έχει ανέβει επιφανειακά λόγω της μακροχρόνιας απουσίας τέτοιων εργασιών και θα τραυματιζόταν εύκολα. Σύμφωνα με τον γεωπόνο, σε ορισμένα κτήματα γίνεται και απομάκρυνση των φύλλων με φυσήρες όπου αυτό είναι εφικτό. 

Το κλάδεμα του χειμώνα: διαμόρφωση και καρποφορία

Το κλάδεμα αποτελεί μια από τις σημαντικότερες καλλιεργητικές εργασίες του χειμώνα και μπορεί να ξεκινήσει άμεσα, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα του παραγωγού, με την προϋπόθεση ότι θα ολοκληρωθεί πριν την έκπτυξη των οφθαλμών. Περιλαμβάνει τόσο το κλάδεμα διαμόρφωσης, όπου δίνεται το επιθυμητό σχήμα στο δέντρο (όπως στην παλμέτα), όσο και το κλάδεμα καρποφορίας, που στοχεύει στην ανανέωση της καρποφόρας βλάστησης. Κάθε ποικιλία έχει τη δική της ιδιαιτερότητα, καθώς διαφοροποιείται ως προς τη ζωηρότητα και το παραγωγικό φορτίο που καλείται να φέρει. Ενδεικτικά, η όψιμη και ζωηρή ποικιλία Fuji απαιτεί πιο δυναμικό κλάδεμα ώστε να εξασφαλίζεται επαρκής φωτισμός, αερισμός και δημιουργία νέων καρποφόρων ματιών. 

Ανάγκες ψύχους, αντοχή στο κρύο και ειδικές περιπτώσεις

Η μηλιά είναι δέντρο που χρειάζεται ώρες ψύχους, δηλαδή θερμοκρασίες κάτω από 5°C, ώστε να διατηρήσει τα καρποφόρα μάτια και να επιτύχει ομοιόμορφη έκπτυξη την άνοιξη. Σε περίπτωση που οι ώρες ψύχους είναι λιγότερες, παρατηρείται ανομοιόμορφη έκπτυξη και μείωση της παραγωγής. Το δέντρο εμφανίζει αντοχή στον παγετό έως περίπου –20°C, ανάλογα με την ποικιλία. Καμία άλλη συγκεκριμένη εργασία δεν απαιτείται, εκτός αν υπάρχει ιστορικό προσβολής από τετράνυχο, οπότε μπορεί να χρειαστεί εφαρμογή βρέξιμου θειαφιού ή θειασβεστίου για την καταπολέμηση των αυγών. Αυτές οι παρεμβάσεις, ωστόσο, εφαρμόζονται μόνο σε κτήματα με ιστορικό προβλήματος και έχουν περιορισμένη χρήση. 

Γιατί οι χειμερινές εργασίες παραλείπονται και ποια είναι τα αποτελέσματα

Παρά τη σημασία τους, πολλοί παραγωγοί δεν πραγματοποιούν τις χειμερινές επεμβάσεις, κυρίως λόγω οικονομικών δυσκολιών ή επειδή δεν αναγνωρίζουν άμεσα αποτελέσματα, αφού οι συγκεκριμένοι ψεκασμοί είναι προληπτικοί. Όπως σημειώνει ο κ. Μούσιας, οι παραγωγοί συχνά ζυγίζουν την απόφαση με βάση την τιμή και την ποσότητα της προηγούμενης χρονιάς ή τη ρευστότητα που διαθέτουν εκείνη τη στιγμή. Αν προηγηθεί μια χρονιά χωρίς έντονες προσβολές, πολλοί επιλέγουν να μην εφαρμόσουν προληπτικές παρεμβάσεις, όμως αυτό είναι λάθος, καθώς ο χαλκός χτυπά τις διαχειμάζουσες μορφές του μύκητα. Αν παραλειφθεί, την άνοιξη ο παραγωγός έχει να αντιμετωπίσει το σύνολο του μολύσματος και «κυνηγάει» συνεχώς τη μόλυνση. Παρόμοια, η έλλειψη χειμερινής λίπανσης —ειδικά σε μια περίοδο που η μηλοκαλλιέργεια έχει δύσκολη οικονομική πορεία— μειώνει σταδιακά τη γονιμότητα του εδάφους και επηρεάζει την παραγωγή τα επόμενα χρόνια. Αντίστοιχα, ένα κακό κλάδεμα μπορεί να φανεί άμεσα, καθώς το δέντρο κλείνει, δεν αερίζεται σωστά και δεν φωτίζεται επαρκώς, με αποτέλεσμα μειωμένη δημιουργία καρποφόρων οφθαλμών. 

Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, ο γεωπόνος επισημαίνει ότι πρέπει να εξετάζονται και άλλες μέθοδοι πέρα από τη χημική καταπολέμηση, καθώς ο κίνδυνος ανθεκτικότητας παραμένει υπαρκτός. Η εναλλαγή διαφορετικών μεθόδων, από βιολογικές έως καλλιεργητικές, αποτελεί τμήμα μιας ολοκληρωμένης διαχείρισης της παραγωγής, την οποία εφαρμόζει η ομάδα του συνεταιρισμού ειδικά σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν διαθέσιμες χημικές λύσεις για ορισμένα έντομα. Όπως αναφέρει, οι μέθοδοι αυτοί απαιτούν υπομονή και συνέπεια, αλλά μακροπρόθεσμα συμβάλλουν στη σταθερότερη και πιο βιώσιμη διαχείριση του μηλεώνα. 

Ο χειμώνας γράφει την επόμενη παραγωγή

Ο χειμώνας δεν είναι απλώς μια μεταβατική περίοδος για τον μηλεώνα, αλλά το σημείο στο οποίο ο παραγωγός «χτίζει» την εικόνα της επόμενης χρονιάς. Οι παρεμβάσεις που γίνονται τώρα δεν φαίνονται άμεσα, όμως επηρεάζουν ουσιαστικά την υγεία του δέντρου, την ομοιομορφία της βλάστησης και τη σταθερότητα της παραγωγής. Με συνέπεια στις βασικές εργασίες και προσοχή στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε ποικιλίας, ο παραγωγός μπορεί να μπει στην άνοιξη με έναν μηλεώνα προετοιμασμένο, καθαρό και έτοιμο να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της νέας χρονιάς.

Το φθινόπωρο αποτελεί μια κομβική περίοδο για τα φυλλοβόλα οπωροφόρα δέντρα. Αν και πολλοί παραγωγοί θεωρούν ότι μετά τη συγκομιδή ο οπωρώνας «ξεκουράζεται», στην πραγματικότητα είναι η εποχή όπου μπαίνουν τα θεμέλια της επόμενης παραγωγικής χρονιάς. Με στοχευμένες παρεμβάσεις και σωστό προγραμματισμό, μπορούμε να ενισχύσουμε την αντοχή, τη θρέψη και τη συνολική υγεία των δέντρων, εξασφαλίζοντας καλύτερη άνθηση και σταθερότερη καρποφορία την άνοιξη.

Προετοιμασία μετά τη συγκομιδή

Η περίοδος μετά τη συγκομιδή δεν σημαίνει αδράνεια. Τα δέντρα συνεχίζουν να φωτοσυνθέτουν και να αποθηκεύουν θρεπτικά στοιχεία, προετοιμάζοντας τα αποθέματα που θα αξιοποιήσουν την επόμενη άνοιξη. Η φθινοπωρινή διαφυλλική εφαρμογή βορίου, ψευδαργύρου και αζώτου συμβάλλει ουσιαστικά στην ομαλή διαφοροποίηση των οφθαλμών και στην καλύτερη ανθοφορία της νέας χρονιάς.
Ιδιαίτερα σε κερασιές και βερικοκιές, ένα ελαφρύ κλάδεμα τον Σεπτέμβριο μπορεί να περιορίσει την υπερβολική βλάστηση και την εμφάνιση ξυλοφάγων ασθενειών. Παράλληλα, είναι σημαντικό τα φύλλα να παραμένουν υγιή και ενεργά έως τη φυσική φυλλόπτωση, καθώς αυτή την περίοδο σχηματίζονται οι ανθοφόροι οφθαλμοί της επόμενης χρονιάς. Η πρόωρη φυλλόπτωση λόγω στρες ή ασθενειών μειώνει τα αποθέματα και επηρεάζει την παραγωγικότητα.

Διαχείριση των πεσμένων φύλλων

Τα πεσμένα φύλλα συχνά φιλοξενούν παθογόνα και έντομα που διαχειμάζουν στον οπωρώνα. Για να αποφευχθεί η αναμόλυνση, συνιστάται η ενσωμάτωση των φύλλων στο έδαφος μετά την πτώση ή η εφαρμογή διαλύματος ουρίας χαμηλής συγκέντρωσης, που επιταχύνει τη μικροβιακή αποσύνθεση. Η εργασία αυτή είναι πιο αποτελεσματική όταν το έδαφος είναι ελαφρώς υγρό, ώστε να ενεργοποιείται η μικροχλωρίδα. Η καύση των φύλλων δεν αποτελεί πλέον ορθή πρακτική, καθώς μειώνει την οργανική ουσία και καταστρέφει ωφέλιμους μικροοργανισμούς, φτωχαίνοντας τη γονιμότητα του εδάφους.

Θρέψη και χλωρή λίπανση

Το φθινόπωρο είναι ιδανική περίοδος για τη σπορά φυτών χλωρής λίπανσης ανάμεσα στις γραμμές των δέντρων. Είδη όπως βίκος, κουκιά ή μίγματα με αγρωστώδη βελτιώνουν τη δομή και τον αερισμό του εδάφους, ενώ εμπλουτίζουν το ριζόστρωμα με άζωτο και οργανική ουσία. Η ενσωμάτωσή τους την άνοιξη λειτουργεί ως φυσικό λίπασμα, περιορίζοντας την ανάγκη για ανόργανα σκευάσματα.

Η εφαρμογή κομπόστ ή καλά χωνεμένης κοπριάς συμβάλλει επίσης στη βελτίωση της βιολογικής δραστηριότητας και της ικανότητας συγκράτησης υγρασίας. Αντίθετα, η υπερβολική χρήση αζωτούχων λιπασμάτων προκαλεί υπερβολική βλάστηση και αυξημένη ευαισθησία στους παγετούς.

Κλάδεμα και διαχείριση βλάστησης

Σε είδη όπως κερασιά, βερικοκιά και δαμασκηνιά, το ελαφρύ κλάδεμα στα τέλη του καλοκαιριού ή στις αρχές του φθινοπώρου βοηθά στην καλύτερη κυκλοφορία του αέρα και στην πρόληψη ασθενειών του ξύλου. Οι τομές επουλώνονται πιο γρήγορα και η είσοδος παθογόνων μειώνεται. Το βαρύ κλάδεμα, ωστόσο, πρέπει να αποφεύγεται αυτή την εποχή, καθώς μειώνει τα διαθέσιμα αποθέματα θρεπτικών στοιχείων. Καλό είναι να πραγματοποιείται τουλάχιστον λίγες εβδομάδες πριν τις πρώτες παγωνιές, ώστε οι πληγές να επουλωθούν πλήρως πριν τον χειμώνα.

Έλεγχος εχθρών και ασθενειών

Η παρακολούθηση του οπωρώνα συνεχίζεται και μετά τη συγκομιδή. Ο έγκαιρος εντοπισμός προνυμφών και μυκητολογικών προσβολών μειώνει σημαντικά τους πληθυσμούς για την επόμενη χρονιά.
Η τοποθέτηση χαρτονιών ή κολλητικών ταινιών στους κορμούς βοηθά στην παγίδευση εντόμων που αναζητούν σημεία διαχείμασης, όπως η καρπόκαψα. Οι παγίδες απομακρύνονται τον χειμώνα και συνδυάζονται με ασβέστωμα ή βιολογικές εφαρμογές με ωφέλιμους νηματώδεις.

Συνιστάται επίσης ο καθαρισμός του νεκρού φλοιού, όπου μπορεί να φωλιάζουν προνύμφες, καθώς και η εφαρμογή χαλκούχων σκευασμάτων μετά την πλήρη φυλλόπτωση για μείωση των παθογόνων επιφανειακά στο ξύλο.

Φροντίδα εδάφους και μικροοργανισμών

Η παρουσία φυσικής βλάστησης το φθινόπωρο δεν είναι πάντα ανεπιθύμητη. Τα ήπια ζιζάνια προστατεύουν το έδαφος από τη διάβρωση, διατηρούν την υγρασία και ενισχύουν τη μικροβιακή δραστηριότητα. Σε οπωρώνες όπου γίνεται συστηματική χρήση ζιζανιοκτόνων, η απουσία βλάστησης οδηγεί σε φτωχό, σκληρό και συμπιεσμένο έδαφος — μια κατάσταση που πρέπει σταδιακά να αναστραφεί με βιολογικές και καλλιεργητικές παρεμβάσεις. Η διατήρηση ενός ισορροπημένου μωσαϊκού φυσικής κάλυψης και ελεγχόμενων ζιζανίων ευνοεί τη βιοποικιλότητα και τη σταθερότητα του μικροοικοσυστήματος του οπωρώνα.

Μικρά βήματα, μεγάλα οφέλη

Οι φθινοπωρινές φροντίδες, αν και συχνά παραμελούνται, έχουν καθοριστικό ρόλο για τη μείωση του κόστους καλλιέργειας και τη διατήρηση ενός ισορροπημένου, υγιούς οπωρώνα. Οι παραγωγοί που υιοθετούν μια προληπτική, συστηματική διαχείριση διαπιστώνουν κάθε άνοιξη πιο ζωηρή ανθοφορία, καλύτερη καρπόδεση και σταθερότερη παραγωγή. Με μικρά, στοχευμένα βήματα κάθε φθινόπωρο, ο οπωρώνας ανταποδίδει με συνέπεια, ανθεκτικότητα και ποιότητα στους καρπούς της επόμενης χρονιάς.

Πηγή: 
Περιοδικό Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος Δεκέμβριος 2022 – Ιανουάριος 2023, «Ορθές πρακτικές του φθινοπώρου σε φυλλοβόλα οπωροφόρα», Γιώργος Νάνος, σελ. 34–35.

Μετά τη συγκομιδή, οι καλλιέργειες μηλιάς, αχλαδιάς και κυδωνιάς εισέρχονται σε μια κρίσιμη φάση, όπου η σωστή μετασυλλεκτική φροντίδα καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την επιτυχία της επόμενης παραγωγής.

Ο κ. Γεώργιος Νάνος, Καθηγητής Δενδροκομίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, αναλύει στον ΑγροΤύπο τους σωστούς χειρισμούς και εξηγεί γιατί αυτή η περίοδος αποτελεί το θεμέλιο μιας υγιούς, αποδοτικής και βιώσιμης καλλιέργειας.

Η σημασία των μετασυλλεκτικών χειρισμών

Οι μετασυλλεκτικοί χειρισμοί περιλαμβάνουν τόσο ενέργειες θρέψης όσο και πρακτικές φυτοπροστασίας, που θέτουν τα θεμέλια για την υγεία και την παραγωγικότητα των δέντρων.
Όπως εξηγεί ο καθηγητής, οι μετασυλλεκτικοί χειρισμοί δεν περιορίζονται μόνο στην αντιμετώπιση ασθενειών και εχθρών, αλλά αποτελούν το πρώτο βήμα σωστής θρέψης των δέντρων για την επόμενη καλλιεργητική περίοδο.
Η διαφυλλική εφαρμογή ουρίας, βορίου και ψευδαργύρου αμέσως μετά τη συγκομιδή βοηθά τα μηλοειδή να αποθηκεύσουν πολύτιμα θρεπτικά στοιχεία, ώστε να είναι έτοιμα για την άνθιση και την καρπόδεση της άνοιξης.

«Οι εφαρμογές θρεπτικών από το έδαφος μέχρι και τον Μάρτιο δεν αρκούν για να βελτιώσουν τη θρέψη των δέντρων», τονίζει ο καθηγητής. Μέχρι τότε, τα δέντρα «χρησιμοποιούν τα αποθηκευμένα στοιχεία που έχουν ήδη απορροφήσει, συμπεριλαμβανομένων αυτών που δόθηκαν διαφυλλικά μετά τη συγκομιδή».

Η περίοδος αυτή, σημειώνει, είναι κρίσιμη γιατί καθορίζει τη φυσιολογική ετοιμότητα των δέντρων για τη νέα παραγωγή. Από τα τέλη Μαρτίου και μετά ξεκινά η πραγματική απορρόφηση θρεπτικών από το έδαφος, ενώ από τον Απρίλιο οι ανάγκες σε άζωτο αυξάνονται σταδιακά. Όπως υπογραμμίζει, «η υπερβολική λίπανση οδηγεί σε υπερβολική βλάστηση και καθιστά τα δέντρα πιο ευάλωτα σε ασθένειες και μυζητικά έντομα».

Παράλληλα, οι μετασυλλεκτικές επεμβάσεις συμβάλλουν στη μείωση του μολύσματος από παθογόνα και στη μείωση πληθυσμών διαχειμαζόντων εντόμων, γεγονός που καθιστά πιο αποτελεσματική τη φυτοπροστασία την άνοιξη.

Ασθένειες και εχθροί: πρόληψη πριν από την άνοιξη

Ο κ. Νάνος επισημαίνει ότι η μετασυλλεκτική περίοδος αποτελεί καθοριστικό στάδιο για τη μείωση των μολυσμάτων και των πληθυσμών εντόμων που διαχειμάζουν, ώστε η επόμενη άνοιξη να ξεκινήσει με υγιή και ισορροπημένα δέντρα.

Για το φουζικλάδιο, εξηγεί ότι τα προσβεβλημένα φύλλα που παραμένουν στο χωράφι μπορούν να μετατραπούν σε εστίες ασκοθηκίων και ασκοσπορίων, ικανών να προκαλέσουν νέες προσβολές τη νέα βλαστική περίοδο. Όπως τονίζει, «δεν συνιστάται η αναμόχλευση του εδάφους για να σαπίσουν τα φύλλα, καθώς δεν πρέπει να παραμένει γυμνό το έδαφος το φθινόπωρο — υπάρχει έντονος κίνδυνος διάβρωσης».
Οι βιοκαλλιεργητές, όπως εξηγεί, έχουν περιορισμένες επιλογές και μπορούν να καταφύγουν στην ενσωμάτωση φύλλων και σπορά φυτού για χλωρή λίπανση, πρακτική που όμως ενέχει αυξημένο κίνδυνο διάβρωσης.
Αντίθετα, οι υπόλοιποι παραγωγοί μπορούν να εφαρμόσουν ψεκασμό ουρίας 5–6% τον Οκτώβριο, ώστε «να φορτωθούν τα φύλλα με άζωτο και να σαπίσουν γρηγορότερα μετά την πτώση τους». Ο ψεκασμός αυτός πρέπει να γίνεται όταν το έδαφος είναι ήδη καλυμμένο με χαμηλή βλάστηση ή ζιζάνια, ώστε να προκληθεί ταχύτερη σήψη των φύλλων και να αποτραπεί ο σχηματισμός ασκοθηκίων.

Για το βακτηριακό κάψιμο, η σύσταση είναι συγκεκριμένη: «να αφαιρούνται σε υγιές ξύλο όλα τα προσβεβλημένα τμήματα των δέντρων και να καίγονται, ακολουθούμενα από ψεκασμό με χαλκούχο για προστασία των πληγών». Όπως εξηγεί, αυτή την εποχή «δεν υπάρχουν ευαίσθητα τμήματα των δέντρων που θα προσβληθούν, εκτός αν έχει προηγηθεί υπερβολική λίπανση αζώτου».

Αναφορικά με την ψύλλα της αχλαδιάς, ο καθηγητής σημειώνει ότι μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται και μετά τη συγκομιδή. Στη φάση αυτή, όπως λέει, μπορούν να χρησιμοποιηθούν «διάφορα “ματζούνια”, όπως απορρυπαντικά, αλκοόλη ή λάδια, καθώς δεν υπάρχει κίνδυνος κοσμητικής ζημιάς στους καρπούς». Εφιστά όμως την προσοχή, γιατί «η καταστροφή των φύλλων από τον Αύγουστο έχει αρνητικές συνέπειες στην παραγωγή της επόμενης χρονιάς».
Παράλληλα, τονίζει τη σημασία του χαμηλού διαθέσιμου αζώτου στο έδαφος, ώστε να μη διεγείρεται νέα βλάστηση που θα είναι ευάλωτη σε ψύλλα και βακτηριακό κάψιμο.

Όσο για τα κοκκοειδή, ο κ. Νάνος εξηγεί πως «έχουν ήδη αναπτυχθεί προσυλλεκτικά σε δέντρα με έντονη βλάστηση λόγω υψηλής διαθεσιμότητας αζώτου και κακού κλαδέματος». Δεν αναπτύσσονται περαιτέρω μετασυλλεκτικά, ενώ η αποτελεσματική τους αντιμετώπιση βασίζεται στο σωστό κλάδεμα, στη χρήση πολτών στο τέλος του χειμώνα κατά την εκκόλαψη των προνυμφών, στη χαμηλή διαθεσιμότητα αζώτου και στο θερινό κλάδεμα.

Πρακτικές εφαρμογές: κλάδεμα, ψεκασμοί και ασφάλεια εδάφους

Ο καθηγητής εμβαθύνει στις εφαρμογές που ακολουθούν τη συγκομιδή, εξηγώντας τι πρέπει να προσέχουν οι παραγωγοί στο κλάδεμα, τους ψεκασμούς και τη φροντίδα του εδάφους.

Ο ίδιος τονίζει ότι η ενσωμάτωση των φύλλων με αναμόχλευση του εδάφους δεν αποτελεί πλέον αποδεκτή πρακτική, καθώς «το γυμνό έδαφος αργά το φθινόπωρο και νωρίς τον χειμώνα δεν επιτρέπεται». Η μέθοδος αυτή, όπως εξηγεί, εγκυμονεί κινδύνους διάβρωσης και έχει εγκαταλειφθεί στις σύγχρονες καλλιεργητικές πρακτικές.

Τα προσβεβλημένα κλαδιά πρέπει να αφαιρούνται έγκαιρα, «σε υγιές ξύλο και να καίγονται από αργά το φθινόπωρο και πριν από το κλάδεμα». Μετά το κλάδεμα, τα υπόλοιπα κλαδευτικά συνιστάται να τεμαχίζονται εντός του οπωρώνα, ώστε να επιστρέψουν στο έδαφος ως οργανική ουσία.

Ο καθηγητής επισημαίνει πως αμέσως μετά το πέρας του κλαδέματος πρέπει να ακολουθεί κάλυψη των μεγάλων πληγών με προστατευτικό υλικό και ψεκασμός των δέντρων με χαλκούχο σκεύασμα. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι «οι ψεκασμοί με χαλκούχα πρέπει να ελαχιστοποιηθούν, ακόμη και στους βιοκαλλιεργητές, καθώς απαγορεύεται η εφαρμογή άνω των 0,6 κιλών χαλκού ανά στρέμμα το έτος». Για πολλές περιπτώσεις απολύμανσης, «προτιμάται το θειασβέστιο, από νωρίς τον χειμώνα και σε μικρές δόσεις την άνοιξη».

Σχετικά με τους ψεκασμούς με ορυκτέλαια, ο καθηγητής εξηγεί ότι αυτοί πρέπει να πραγματοποιούνται «μόνο αργά τον χειμώνα ή νωρίς την άνοιξη, όταν τα έντομα στόχοι δραστηριοποιούνται και οι προνύμφες είναι ενεργές». Η ωοκτόνος δράση των σημερινών πολτών είναι περιορισμένη, ενώ η προσθήκη πυρεθρίνης «δεν είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική πλέον, λόγω επανειλημμένων χρήσεων των ίδιων σκευασμάτων». Αντίθετα, αναφέρει ότι υπάρχουν σκευάσματα με καολίνη τα οποία «έχουν υψηλή αποτελεσματικότητα έναντι προνυμφών εντόμων όπως τα κοκκοειδή και η ψύλλα, νωρίς την άνοιξη και πριν από την άνθιση ή μετά την καρπόδεση».

Για την καρπόκαψα, ο κ. Νάνος σημειώνει ότι «η αντιμετώπιση σήμερα γίνεται με παρεμπόδιση σύζευξης (κομφούζιο), που έχει μειώσει σημαντικά τους πληθυσμούς όπου εφαρμόζεται καθολικά». Η τελευταία γενιά του εντόμου, προσθέτει, «εμφανίζεται αργά τον Αύγουστο και στη συνέχεια διαχειμάζει». Η αντιμετώπισή της μπορεί να περιλαμβάνει «τοποθέτηση λωρίδων οντουλέ χαρτιού στους κορμούς και απομάκρυνσή τους αργά τον χειμώνα», ή εναλλακτικά καθαρισμό της επιφάνειας του εδάφους γύρω από τον κορμό, επάλειψη με βορδιγάλειο πολτό ή εφαρμογή νηματωδών που καταναλώνουν τις νύμφες στο έδαφος.

Η δύναμη της συλλογικής δράσης

Η επιτυχία κάθε προγράμματος φυτοπροστασίας, σύμφωνα με τον καθηγητή κ. Νάνο, «εξαρτάται από τον συντονισμό όλων των παραγωγών μιας περιοχής». Όπως εξηγεί, τα παθογόνα και αρκετά έντομα μπορούν να κινηθούν σε σημαντικές αποστάσεις και να προσβάλουν τα ευαίσθητα στάδια των μηλοειδών την άνοιξη και το καλοκαίρι. «Αν δεν ενεργήσουν όλοι μαζί, το πρόβλημα μεταφέρεται από οπωρώνα σε οπωρώνα», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Ο ίδιος αναγνωρίζει ότι η συλλογική δράση συχνά προσκρούει στην ύπαρξη πολλών εγκαταλειμμένων οπωρώνων, που λειτουργούν ως πηγές μόλυνσης και εστιών ανάπτυξης επιβλαβών εντόμων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως παρατηρεί, «στις εγκαταλειμμένες αχλαδιές δεν υπάρχει ψύλλα λόγω της δράσης ωφέλιμων εντόμων και της αδύναμης βλάστησης», ωστόσο αποτελούν «σοβαρή πηγή μολύσματος για το βακτηριακό κάψιμο».

Ως παράδειγμα επιτυχημένης ομαδικής διαχείρισης, ο καθηγητής αναφέρει τον Α.Σ. Ζαγοράς Πηλίου, όπου «η διαχείριση της καρπόκαψας γίνεται κεντρικά με εξατμιστήρες φερομόνης σε όλη την περιοχή από το προσωπικό του συνεταιρισμού». Το αποτέλεσμα, όπως τονίζει, είναι εντυπωσιακό: «εδώ και τουλάχιστον έξι χρόνια δεν υπάρχει καρπόκαψα ή προσβολή από αυτή, ενώ δεν εφαρμόζεται πια κανένα εντομοκτόνο».

Η εκπαίδευση και η συνεργασία με τους γεωπόνους

Αναφερόμενος στη συνεργασία των παραγωγών με τους γεωπόνους, ο καθηγητής διακρίνει δύο κατηγορίες επαγγελματιών: εκείνους που διαθέτουν μεγάλη εμπειρία και πρακτική γνώση της καλλιέργειας, «γνωρίζοντας πολύ περισσότερα πρακτικά από εμένα», όπως λέει, και εκείνους που «δεν έχουν αρκετή εμπειρία και αντλούν τις γνώσεις τους κυρίως από τους διακινητές σκευασμάτων εταιρειών».

Παρά τη σημαντική δουλειά των Περιφερειακών Κέντρων μέσω των Γεωργικών Προειδοποιήσεων, η ενημέρωση, σύμφωνα με τον ίδιο, «παραμένει σε επίπεδο περιοχής και όχι οπωρώνα», ενώ η τοπική εμπειρία και εξειδίκευση είναι αναγκαίες για αποτελεσματική διαχείριση.
Η ουσιαστική πρόοδος, όπως υπογραμμίζει, «θα μπορούσε να επιτευχθεί μέσα από συνεργασία ερευνητικών φορέων και στοχευμένη κατάρτιση», όμως τέτοιες πρωτοβουλίες «είναι σχεδόν ανύπαρκτες σήμερα στις περιοχές που καλλιεργούνται τα μηλοειδή».

Ολοκληρώνοντας, ο κ. Νάνος δεν διστάζει να σχολιάσει ότι «ο εγωισμός και η ημιμάθεια κοστίζουν χρήματα στους παραγωγούς και φρενάρουν την πρόοδο της ελληνικής δενδροκομίας». Τονίζει πως η ταπεινότητα στη μάθηση και η συνεργασία όλων των κρίκων της αλυσίδας – από τον γεωπόνο έως τον παραγωγό – αποτελούν προϋπόθεση για μια βιώσιμη και ανταγωνιστική καλλιέργεια.

Το μέλλον της καλλιέργειας ξεκινά μετά τη συγκομιδή

Η μετασυλλεκτική περίοδος δεν είναι το τέλος, αλλά η αρχή της επόμενης παραγωγής. Η σωστή προετοιμασία των δέντρων, η μείωση του μολύσματος και η συνεργασία όλων των εμπλεκομένων αποτελούν το θεμέλιο μιας υγιούς και βιώσιμης δενδροκομίας. Η ελληνική δενδροκομία – και ιδιαίτερα η καλλιέργεια των μηλοειδών – μπορεί να παραμείνει ανταγωνιστική και να εξελιχθεί μόνο μέσα από συνεχή διάθεση για μάθηση και συνεργασία μεταξύ παραγωγών και γεωπόνων, ώστε η προσπάθεια κάθε παραγωγού να έχει αντίκρισμα και διάρκεια.

Ξεκίνησε σε κάποιες περιοχές η συγκομιδή των πρώιμων μήλων Gala, με την παραγωγή να είναι διαφοροποιημένη ανάλογα την κάθε περιοχή.

Ωστόσο τα μήλα έχουν καλή ποιότητα και η ζήτηση από τους εμπόρους είναι αυξημένη, ενώ η τιμή τους φτάνει έως και τα 70 λεπτά στον παραγωγό.

Ο κ. Κώστας Ρεβελιώτης, μηλοπαραγωγός που έχει και ψυκτικό θάλαμο από την Τρίπολη, ανέφερε στον ΑγροΤύπο ότι στην περιοχή τα μήλα Gala θα συγκομιστούν από 15 έως 25 Αυγούστου. Έχει ολοκληρωθεί η φυτοπροστασία και το πρώτο αραίωμα. Φέτος αναμέναμε μια μέτρια παραγωγή αλλά έχουμε πρόβλημα λόγω ακαρπίας σε όλες τις ποικιλίες μήλων, που οφείλεται στις καιρικές συνθήκες. Η παραγωγή είναι μειωμένη κατά 20% σε σχέση με την περσινή. Μεγάλο πρόβλημα έχουμε με την άρδευση στην περιοχή, ενώ και το κόστος αποθήκευσης των μήλων είναι πολύ αυξημένο. Το θετικό είναι ότι είχαμε κάποιες βροχοπτώσεις που βοήθησαν την παραγωγή. 

Ο κ. Άρης Αργυρούλης, παραγωγός από την Αγιά της Λάρισας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι από την Πέμπτη θα ξεκινήσει η συγκομιδή των πρώιμων μήλων Gala με μικρές ποσότητες. Πάντως από την επόμενη εβδομάδα θα ξεκινήσει η συγκομιδή των μεγάλων ποσοτήτων. Φέτος έχουμε μια καλή ποσοτικά αλλά και ποιοτικά παραγωγή. Ευτυχώς δεν είχαμε ζημιές από χαλαζοπτώσεις και οι βροχοπτώσεις βοήθησαν την καλλιέργεια. Η ζήτηση για τα μήλα Gala φαίνεται να είναι καλή και οι τιμές παραγωγού αναμένεται να κινηθούν σε υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με τα περσινά.   

Ο κ. Γιώργος Ζέικος, πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού «Ο Κίσσαβος», δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι ήδη έχουν ξεκινήσει κάποιοι παραγωγοί την συγκομιδή των πρώιμων μήλων Gala. Φέτος δεν έχουμε ζημιές στην παραγωγή και τα μήλα έχουν καλή ποιότητα και χρώμα. Οι βροχοπτώσεις των τελευταίων ημερών βοήθησαν πολύ την παραγωγή των Gala. Οι τιμές παραγωγού είναι σε ικανοποιητικά επίπεδα και κυμαίνονται από 60 έως 70 λεπτά το κιλό. Σε αυτό βοηθά ότι δεν έχουμε περσινά αποθέματα. Όπως όλα δείχνουν φέτος αναμένεται να έχουμε μια καλή εμπορική χρονιά.

Ο παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Βερμίου, Κυριάκος Λωτίδης, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι φέτος έχουμε μια μέτρια παραγωγή αλλά πολύ καλή ποιότητα και ζήτηση για τα μήλα. Είχαμε χτες μια τοπική χαλαζόπτωση και περιμένουμε να δούμε τις επόμενες ημέρες το μέγεθος της ζημιάς. Το θετικό είναι ότι στην περιοχή πολλοί παραγωγοί έχουν τοποθετήσει αντιχαλαζικά δίχτυα εγια την προστασία των καλλιεργειών από το χαλάζι. Αν και είμαστε ακόμη στην αρχή της συγκομιδής μήλων από τους εμπόρους φαίνεται ότι υπάρχει αυξημένο ενδιαφέρον για να έρθουν σε συμφωνίες με τους παραγωγούς.

Ο κ. Νίκος Νικολαΐδης, μηλοπαραγωγός από Καστοριά, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι στις αρχές Αυγούστου είχαμε μια έντονη χαλαζόπτωση που έπληξε πολλές περιοχές του κάμπου της Καστοριάς και έφερε μεγάλη καταστροφή. Όλες οι ποικιλίες των μήλων έχουν ζημιά γιατί οι καρποί που χτυπήθηκαν στα δέντρα έγιναν μη εμπορεύσιμοι. Ειδικά τα μήλα της ποικιλίας Gala έχουν μεγάλο πρόβλημα γιατί ήταν 20 ημέρες πριν την έναρξη της συγκομιδής τους.

Για την εμπορία των μήλων ο κ. Γεώργιος Πολυχρονάκης, Ειδικός Σύμβουλος του Συνδέσμου Εξαγωγέων Incofruit - Hellas, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι οι εξαγωγές, την περίοδο από 1/9/2024 έως 20/6/2025, ανήλθαν στους 53.362 τόνους, έναντι 37.781 τόνων την αντίστοιχη προηγούμενη περίοδο (αύξηση +41,2%). Από την άλλη κατά το πρώτο επτάμηνο του 2025 οι εισαγωγές μήλων στην χώρα μας ανήλθαν στους 7.608 τόνους, έναντι 12.440 τόνων που είχαμε το αντίστοιχο χρονικό διάστημα του 2024 (μείωση -42,5%). Βλέπουμε δηλαδή μια αύξηση των εξαγωγών και παράλληλα μια μείωση των εισαγωγών της χώρας όσον αφορά τα μήλα.

Καταστροφική ήταν για τους μηλοπαραγωγούς η χαλαζόπτωση, της Πέμπτης (31/7), στην Καστοριά.

Η χαλαζόπτωση διήρκησε περίπου 15 λεπτά με αποτέλεσμα να πλήξει τις μηλοκαλλιέργειες, προκαλώντας καταστροφή στην παραγωγή, λίγες μόλις ημέρες πριν από την έναρξη της συγκομιδής της ποικιλίας Gala.

Η ένταση της χαλαζόπτωσης ήταν τέτοια, που παρά τις υψηλές θερμοκρασίες που επικρατούσαν, το χαλάζι κάλυψε τις εκτάσεις και άργησε να λιώσει, αφήνοντας πίσω του ένα τοπίο καταστροφής. Όπως λένε οι παραγωγοί, τα μήλα που ήταν έτοιμα πλέον για τη συγκομιδή, χτυπήθηκαν ανηλεώς, με αποτέλεσμα να μην είναι εμπορεύσιμα.

Ο κ. Νίκος Νικολαΐδης, μηλοπαραγωγός Καστοριά, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι ήταν μια έντονη χαλαζόπτωση που έπληξε όλο τον κάμπο της Καστοριάς. Όλες οι ποικιλίες των μήλων έχουν ζημιά γιατί οι καρποί που χτυπήθηκαν στα δέντρα έγιναν μη εμπορεύσιμοι. Τα μήλα της ποικιλίας Gala είναι 20 ημέρες πριν την έναρξη της συγκομιδής. Όμως ζημιές έχουμε και στις κόκκινες ποικιλίες (που συγκομίζονται μετά από ένα μήνα) αλλά και στα Φούτζι. Θα έχουμε τώρα τις αναγγελίες ζημιάς και περιμένουμε τα συνεργεία του ΕΛΓΑ και οι ειδικοί εκτιμητές κάνουν τις πρώτες καταγραφές της ζημιάς στα χωράφια.

Από την πλευρά του ο Δημοσθένης Μωυσίδης, πρόεδρος στην Γεωργική Εταιρεία Οπωροκηπευτικών Καστοριάς (ΓΕΟΚ), τόνισε στον ΑγροΤύπο ότι φέτος είναι μια δύσκολη χρονιά για τους μηλοπαραγωγούς της περιοχής. Είχαμε ήδη μια μειωμένη παραγωγή στα μήλα λόγω των παγετών της άνοιξης. Έχουμε όμως και συνεχόμενες χαλαζοπτώσεις περίπου κάθε δύο εβδομάδες που έχουν πλήξει όλο τον κάμπο. Αποτέλεσμα να έχουμε και λιγότερες ποσότητες μήλων αλλά και πολλά από αυτά να μην είναι εμπορεύσιμα λόγω του χαλαζιού. Από την άλλη η αποζημίωση του ΕΛΓΑ δεν αρκεί για να καλύψει την απώλεια εισοδήματος που έχουν οι παραγωγοί. 

Φέτος οι συνεχόμενες χαμηλές θερμοκρασίες που είχαμε την άνοιξη επηρέασαν αρνητικά την παραγωγή μήλων σε κάποιες περιοχές της χώρας. Τώρα οι αναμενόμενες υψηλές θερμοκρασίες αναμένεται να δημιουργήσουν πρόσθετα προβλήματα στην παραγωγή.

Ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού Μηλοπαραγωγών «Κίσσαβος», Γιώργος Ζέικος, μιλώντας στον ΑγροΤύπο αναφέρει ότι οι υψηλές θερμοκρασίες αναγκάζουν τους μηλοπαραγωγούς να αυξάνουν την άρδευση και παράλληλα το κόστος παραγωγής. Τα περιβόλια πρέπει να έχουν συνεχώς υγρασία στις ρίζες των δέντρων για να μην έχουμε «εγκαύματα» και «βράσουν» τα μήλα από τις υψηλές θερμοκρασίες. Θα προσπαθήσουμε να περιορίσουμε την ζημιά. Επίσης αν συνεχιστούν οι υψηλές θερμοκρασίες θα επηρεάσουν αρνητικά τον χρωματισμό των μήλων. Πάντως ελπίζουμε μετά τον καύσωνα να έχουμε κάποιες βροχοπτώσεις που θα είναι πολύ ευεργετικές για τα μήλα και μπορεί να αντιστρέψουν την κατάσταση. Τα πρώτα μήλα στις ποικιλίες μήλων Gala αναμένεται να συγκομιστούν από τα μέσα Αυγούστου. Ακολουθεί, στις αρχές Σεπτεμβρίου, η συγκομιδή για τις κόκκινες ποικιλίες και προς το τέλος του μήνα ξεκινάνε τα μήλα Granny Smith.

Ο κ. Άρης Αργυρούλης, παραγωγός από την Αγιά της Λάρισας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι σίγουρα οι υψηλές θερμοκρασίες θα επηρεάσουν τις μηλιές. Το καλό είναι ότι φέτος είναι μια όψιμη χρονιά με αποτέλεσμα να μην έχουμε μεγάλες ζημιές στην παραγωγή. Η νυχτερινή άρδευση είναι αναγκαία λόγω των υψηλών θερμοκρασιών την ημέρα. Επίσης οι παραγωγοί κάνουν κάποιους ψεκασμούς με σκευάσματα κατά των εγκαυμάτων. Φέτος η πρώιμη ποικιλία Gala θα ξεκινήσει την συγκομιδή από το πρώτο δεκαήμερο του Αυγούστου (πέρσι είχαμε ξεκινήσει από αρχές Αυγούστου) και φαίνεται από την εικόνα της καρπόδεσης ότι θα έχουμε μια καλή ποσοτικά και ποιοτικά παραγωγή. Το ίδιο καλή παραγωγή αναμένεται να έχουμε στις κόκκινες ποικιλίες, ενώ μειωμένες παραγωγές αναμένεται να έχουμε στις πράσινες ποικιλίες.

Ο κ. Κωνσταντίνος Ελευθεριάδης, μηλοπαραγωγός από την περιοχή του Βερμίου, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι από την εικόνα της φετινής καρπόδεσης φαίνεται ότι φέτος θα έχουμε μια μέτρια παραγωγή στα μήλα. Αυτή την εβδομάδα ο καύσωνας θα φέρει ένα θερμικό σοκ στα δέντρα και πρέπει ο παραγωγός να είναι στα χωράφια του για να επιβλέπει την άρδευση. Αν δεν συνεχίσει ο καύσωνας και την επόμενη εβδομάδα θα καταφέρουν να επανέλθουν τα δέντρα. Τα αντιχαλαζικά δίχτυα σε πρώτη φάση βοηθούν στο να μην πάθουν εγκαύματα τα μήλα. Αν έχουμε συνεχόμενους καύσωνες όμως, όπως έγινε πέρσι, τότε αυξάνουν σε μεγάλο βαθμό τις θερμοκρασίες και κυριολεκτικά «βράζουν» τα μήλα και έχουμε απώλειες στην παραγωγή.

Ο κ. Νίκος Τζίγκας, μηλοπαραγωγός και πρόεδρος στον Αγροτικό Σύλλογο Βεγορίτιδα - Καϊμακτσαλάν, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι σίγουρα οι υψηλές θερμοκρασίες θα δημιουργήσουν εγκαύματα στα μήλα. Αυτό το πρόβλημα θα έρθει να προστεθεί στις απώλειες που έχουμε φέτος στην παραγωγή λόγω των παγετών της άνοιξης. Τα δέντρα θέλουν αυξημένες ανάγκες για άρδευση τις ημέρες του καύσωνα. Τα αντιχαλαζικά δίχτυα είναι ένας τρόπος για την προστασία των μήλων από τα ηλιακά εγκαύματα αλλά θα πρέπει να αυξηθεί η επιδότηση του προγράμματος για τους παραγωγούς. Φέτος λόγω του παγετού θα πάνε πιο πίσω οι συγκομιδές των μήλων. Περιμένουμε από την κυβέρνηση να μας πληρώσει την προκαταβολή της αποζημιώσης για τις ζημιές λόγω του παγετού το πρώτο δεκαήμερο του Αυγούστου.

Ο κ. Αντώνης Κράτσιος, παραγωγός μήλων από το Κεφαλάρι της Καστοριάς, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι οι παραγωγοί για να αντιμετωπίσουν τις υψηλές θερμοκρασίες θα πρέπει να καλά καλά ποτίσματα είτε τις πρωινές ώρες είτε τις βραδυνές. Επίσης κάποιοι παραγωγοί κάνουν ψεκασμούς με καολίνη, ένα φυσικό ορυκτό, που χρησιμοποιείται για την προστασία φυτών από ηλιακά εγκαύματα. Πάντως η παραγωγή μήλων στην Καστοριά αναμενόταν να είναι πολύ μειωμένη για όλες τις ποικιλίες λόγω των παγετών της άνοιξης. Μιλάμε για μείωση που μπορεί να φτάνει σε ποσοστό 70%. Μόνο κάποια όψιμα χωράφια δεν επηρεάστηκαν από τους παγετούς και η εικόνα της παραγωγής είναι κάπως καλύτερη. 

Ο κ. Δημήτρης Χάψας, παραγωγός από την Γουμένισσα Καλαβρύτων, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι έχω τοποθετήσει αντιχαλαζικά δίχτυα που βοηθούν σε κάποιο βαθμό να μην έχουν τα μήλα εγκαύματα. Για τον καύσωνα έχουμε ήδη κάνει ποτίσματα για να έχουν υγρασία οι ρίζες ώστε να περιορίσουμε την ζημιά από τις υψηλές θερμοκρασίες των επομένων ημερών. Αν συνεχιστεί ο καύσωνας όμως και την επόμενη εβδομάδα θα υπάρξει πρόβλημα στην παραγωγή. Φέτος έχουμε μια μέτρια καρπόδεση και η παραγωγή μήλων αναμένεται να είναι μειωμένη κατά 30% σε σχέση με την περσινή.

Αυτές τις ημέρες ξεκίνησε η συγκομιδή των αχλαδιών της ποικιλίας Κοντούλες. Τον Αύγουστο θα ξεκινήσει η συγκομιδή αχλαδιών ποικιλίας «Κρυστάλλι», που είναι αυτή που έχει επικρατήσει τις τελευταίες δεκαετίες.

Ο πρόεδρος του ΑΣΕΠΟΠ Τυρνάβου, Λάµπρος Ντέλας, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι ξεκίνησε η συγκομιδή στις Κοντούλες. Σε όλες τις ποικιλίες αχλαδιών φέτος η παραγωγή είναι μειωμένη και κατά πάσα περίπτωση οφείλεται στον ανοιξιάτικο παγετό. Όμως υπάρχει πρόβλημα με τις αποζημιώσεις των παραγωγών.

Η ποικιλία Κοντούλα είναι στο 50 - 60% της περσινής παραγωγής. Στα Κόσια που ακολουθούν η εικόνα της παραγωγής είναι κάπως καλύτερη με την απώλεια να φτάνει στο 30%. Η Σάντα Μαρία είναι στο 30% έως 40% της περσινής παραγωγής, ενώ τα Κρυστάλια φτάνει στο 50%. Στα βιομηχανικά αχλάδια η ζημιά είναι πολύ μεγάλη με την ποσότητα να φτάνει με το ζόρι στο 10% έως 20% της περσινής παραγωγής.

Οι μειωμένες ποσότητες στις Κοντούλες έφεραν μια αύξηση της τιμής κατά 30% σε σχέση με πέρσι (περίπου στα 2 ευρώ το κιλό). Όμως τα λίγα κιλά έχουν φέρει απώλεια εισοδήματος και απογοήτευση στους παραγωγούς. 

Μόνο στην ποικιλία «Κρυστάλλι» πάνε μεγάλες ποσότητες για εξαγωγή. Οι καιρικές συνθήκες όμως επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την συγκεκριμένη ποικιλία και έχουμε απώλειες στην παραγωγή. 

Αυτό που μπορεί να βοηθήσει τους παραγωγούς είναι να μείνει σε υψηλά επίπεδα η τιμή τους. Μόνο με τιμή παραγωγού από 80 λεπτά μέχρι 1 ευρώ το κιλό μπορούν οι παραγωγοί να καλύψουν το υψηλό κόστος καλλιέργειας. Με μια μέση απόδοση από 2 έως 2,5 τόνους το στρέμμα το κόστος παραγωγής κυμαίνεται στα 1.300 ευρώ το στρέμμα.

Ο διευθυντής του Αγροτικού Συνεταιρισμού Ζαγοράς Πηλίου, Νίκος Ντόβας, τόνισε στον ΑγροΤύπο ότι η φετινή καλλιεργητική περίοδος μέχρι στιγμής έχει εξελιχθεί σε γενικές γραμμές ομαλά. Όπως φαίνεται δεν επηρεάστηκαν από τις καιρικές συνθήκες. Στην περιοχή πάντως δεν έχουμε μεγάλες ποσότητες Κρυστάλλια.

Ο κ. Δημήτρης Χάψας, παραγωγός από την Γουμένισσα Καλαβρύτων, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι καλλιεργώ τις ποικιλίες Κρυστάλλια και Αμπάτε Φέτελ. Φέτος έχουμε καλη παραγωγή αχλαδιών. Η συγκομιδή ξεκινά στις ορεινές περιοχές από αρχές Σεπτεμβρίου, ενώ στις πεδινές νωρίτερα.

Έχουμε κάνει το πρώτο αραίωμα και σε λίγο θα γίνει και το δεύτερο.

Οι υψηλές θερμοκρασίες αυτή την εποχή μας αναγκάζουν να κάνουμε ποτίσματα αλλά υπάρχει πρόβλημα με το νερό. Αν και έβρεξε το χειμώνα στην περιοχή δεν ήταν αρκετό και έχουμε προβλήματα στην άρδευση. Επίσης το κόστος παραγωγής στο αχλάδι είναι σχεδόν διπλάσιο σε σχέση με το κόστος στο μήλο.

Έβαλα αντιχαλαζικά δίχτυα και έφτασε το κόστος για τα 10 στρέμματα στα 6.000 ευρώ αν προστέσουμε και τα μεροκάματα είναι κοντά στα 9.000 ευρώ. Μιλάμε πολύ υψηλές τιμές για τον παραγωγό.

Πάντως υπάρχει ζήτηση για τα αχλάδια στην εγχώρια αγορά, αν και οι καταναλωτές έχουν προβλήματα οικονομικής ρευστότητας.

Η μέση τιμή στις λαϊκές αγορές κυμαίνεται για τα Κρυστάλλια στα 1,5 ευρώ το κιλό και για τα Φέτελ στα 2 ευρώ το κιλό.   

Οι παραγωγοί μήλων και κερασιών στην Αγιά δηλώνουν αγανακτισμένοι επειδή έμειναν εκτός του Μέτρου 23.

Έχουν ήδη καταθέσει τεκμηριωμένους φακέλους που αποδεικνύουν μείωση παραγωγής άνω του 30%

Όπως ανέφεραν στον ΑγροΤύπο «είναι αδιανόητο, πραγματικά παρανοϊκό, να εξαιρούνται περιοχές από οικονομική στήριξη που παίρνει όλη η Ελλάδα για τα ίδια αίτια ζημιάς στα ίδια προϊόντα».

Το Μέτρο 23 αποζημιώνει την απώλεια παραγωγής, τουλάχιστον 30%, για καλλιέργειες που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές, μετά την 1η Ιανουαρίου 2024.

Οι παραγωγοί της Αγιάς τόνισαν στον ΑγροΤύπο ότι η ΔΑΟΚ Λάρισας έχει στείλει δύο φορές στο ΥπΑΑΤ τον φάκελο με τα στοιχεία της απώλειας παραγωγής. Και τις δύο φορές δεν έλαβαν απάντηση.

Η κατάσταση στην ύπαιθρο είναι δραματική. Οι αγρότες βρίσκονται σε απόγνωση, αδυνατώντας να καλύψουν το κόστος παραγωγής και διαβίωσης. Η εγκατάλειψη των καλλιεργειών και η ερήμωση της υπαίθρου είναι πλέον ορατή πραγματικότητα.

Τον περασμένο Μάιο είχαν πραγματοποιήσει αγροτικό συλλαλητήριο, με τα τρακτέρ τους, στην κεντρική πλατεία της Αγιάς.

Την ένταξη όλων των προϊόντων της περιοχής της Αγιάς, στο Μέτρο 23, ζητούσε, με ομόφωνο ψήφισμα του, το Δημοτικό Συμβούλιο της πόλης, ανταποκρινόμενο στο αίτημα των παραγωγών και των κατοίκων της περιοχής.

Αγανάκτηση επικρατεί σε πολλούς παραγωγούς του Ροδοχωρίου Ημαθίας, καθώς με έκπληξη διαπίστωσαν ότι τα χρήματα του προγράμματος ad hoc, που αφορούσαν την απώλεια παραγωγής για τα μήλα εσοδείας 2023, δεν πιστώθηκαν στους λογαριασμούς των δικαιούχων.

Όπως δήλωσε στον ΑγροΤύπο ο κ. Γιώργος Σκεντερίδης, πρόεδρος του Αγροτικός Σύλλογος Ροδοχωρίου Βέρμιου, «υπάρχει μεγάλος προβληματισμός γιατί τα χωράφια των παραγωγών δηλώνονται στο ΟΣΔΕ, καταβάλουν για αυτά ασφαλιστικές εισφορές, και αποζημιώνονται από τον ΕΛΓΑ. Είδαμε παραγωγούς που δεν είχαν οφειλές να μην πληρώνονται τις ενισχύσεις. Οι μηλοπαραγωγοί προέρχονται από μια δύσκολη χρονιά και τα χρήματα αυτά τα έχουν ανάγκη για να συνεχίσουν την καλλιέργεια.

Σε επικοινωνία που είχαμε με τον ΕΛΓΑ της Βέροιας και με τα κεντρικά του Οργανισμού στην Αθήνα δεν καταφέραμε να πάρουμε κάποιες απαντήσεις.

Εμείς ζητάμε την πλήρη ενημέρωση για τη μη καταβολή της ενίσχυσης και τον λόγο της μεγάλης απόκλισης των αποζημιώσεων από παραγωγό σε παραγωγό και από νομό σε νομό.

Ακόμη ζητάμε την επίλυση του προβλήματος που δημιουργήθηκε χωρίς υπαιτιότητα των παραγωγών.

Να καταβληθούν άμεσα τα χρήματα στους παραγωγούς της πολύπαθης από τα καιρικά φαινόμενα των τελευταίων χρόνων περιοχής μας, καθώς βρισκόμαστε στα μέσα της καλλιεργητικής περιόδου και αποτελούν προϋπόθεση για την ολοκλήρωσή της».