Καλή παραγωγή αναμένουμε φέτος στα ροδάκινα αλλά το κόστος καλλιέργειας είναι πολύ αυξημένο

Σε εκκρεμότητα παραμένουν οι αποζημιώσεις προς τους κερασοπαραγωγούς της Αγιάς για τις ζημιές που υπέστησαν την άνοιξη του 2025, καθώς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων δεν έχει ακόμη δώσει την απαιτούμενη εξουσιοδότηση προς τον ΕΛΓΑ για να προχωρήσουν οι πληρωμές.

Το ζήτημα τέθηκε στο επίκεντρο της συνάντησης που είχε ο βουλευτής Λάρισας του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική κ. Συμμαχία Βασίλης Κόκκαλης με τον πρόεδρο του ΕΛΓΑ κ. Ανδρέα Λυκουρέντζο, με βασικό αντικείμενο τις καθυστερήσεις που παρατηρούνται παρά την ολοκλήρωση των διαδικασιών εκτίμησης.

Σύμφωνα με τον κ. Κόκκαλη, υπάρχει άμεση ανάγκη πολιτικής παρέμβασης ώστε να ξεμπλοκάρει η διαδικασία, τονίζοντας πως έχει ήδη προγραμματίσει συνάντηση με τον υφυπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης κ. Γιάννη Ανδριανό, προκειμένου να δοθεί η αναγκαία εξουσιοδότηση.

Όπως υπογράμμισε, η περίπτωση της Αγιάς δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με τα ίδια κριτήρια που εφαρμόζονται σε άλλες περιοχές της χώρας, καθώς υπάρχουν ήδη εξατομικευμένα πορίσματα που τεκμηριώνουν το μέγεθος της ζημιάς.

Από την πλευρά του, ο κ. Λυκουρέντζος ξεκαθάρισε ότι ο ΕΛΓΑ είναι απολύτως έτοιμος να καταβάλει τις αποζημιώσεις, καθώς το εκτιμητικό έργο έχει ολοκληρωθεί και έχουν εκδοθεί τα απαραίτητα πορίσματα για τους παραγωγούς.

Ωστόσο, όπως σημείωσε, το μοναδικό εμπόδιο παραμένει τυπικό αλλά καθοριστικό. Πρόκειται για την έλλειψη εξουσιοδότησης από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, η οποία απαιτείται για να παρακαμφθεί ο περιορισμός που θέτει ο κανονισμός του Οργανισμού.

Η καθυστέρηση αυτή δημιουργεί έντονη ανησυχία στους παραγωγούς της περιοχής, οι οποίοι βλέπουν τις αποζημιώσεις να μετατίθενται χρονικά, παρά το γεγονός ότι όλες οι διαδικασίες σε επίπεδο ΕΛΓΑ έχουν ουσιαστικά ολοκληρωθεί. Το βάρος πλέον μεταφέρεται αποκλειστικά στο Υπουργείο, από το οποίο αναμένεται η τελική απόφαση που θα καθορίσει αν και πότε θα προχωρήσουν οι πληρωμές.

Σε καθοριστικό στάδιο για την εξέλιξη της παραγωγής έχει εισέλθει η καλλιέργεια της κερασιάς στη Φθιώτιδα, μία από τις πιο πρώιμες ζώνες της χώρας που κάθε χρόνο ανοίγουν την αγορά με τις πρώτες ποσότητες κερασιών. Με την ανθοφορία να έχει πλέον ολοκληρωθεί και την καλλιέργεια να εξελίσσεται ομαλά μέχρι στιγμής, οι παραγωγοί στρέφουν την προσοχή τους στην καρπόδεση και στην έναρξη της συγκομιδής, η οποία –εφόσον το επιτρέψουν οι καιρικές συνθήκες– αναμένεται μέσα στις επόμενες ημέρες.

Ο ΑγροΤύπος συνομίλησε με τον πρόεδρο του Α.Σ. Κοιλάδας Σπερχειού, κ. Ιάσονα Ιωσήφ, ο οποίος μετέφερε την εικόνα από την καλλιέργεια στο σημερινό της στάδιο, τις πρώτες εκτιμήσεις για τη φετινή παραγωγή, αλλά και τον προβληματισμό των παραγωγών για τις καιρικές συνθήκες που αναμένονται το επόμενο διάστημα, σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη φάση για την εξέλιξη της παραγωγής

Ολοκληρώθηκε ομαλά η ανθοφορία – Θετικά δείγματα από την καρπόδεση

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Α.Σ. Κοιλάδας Σπερχειού, κ. Ιάσονα Ιωσήφ, η καλλιέργεια έχει ήδη περάσει το στάδιο της ανθοφορίας χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα, ενώ η εξέλιξη της καρπόδεσης μέχρι στιγμής κρίνεται ιδιαίτερα ικανοποιητική, δημιουργώντας θετικές προσδοκίες για την πορεία της παραγωγής.

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, «την έχουμε περάσει την ανθοφορία και η καρπόδεση εξελίσσεται πολύ καλά», επισημαίνοντας ότι οι καιρικές συνθήκες κατά την κρίσιμη αυτή περίοδο δεν δημιούργησαν εμπόδια στην ανάπτυξη της καλλιέργειας.

Με βάση την εξέλιξη των δέντρων, οι πρώτες συγκομιδές αναμένεται να ξεκινήσουν σύντομα, καθώς –όπως τονίζει– «μέσα στο επόμενο δεκαήμερο θέλουμε να ξεκινήσουμε κοπές, ενώ μέχρι το τέλος του μήνα θα αρχίσουν να βγαίνουν και οι πρώτες ποσότητες».

Η εικόνα αυτή, όπως εκτιμά ο ίδιος, μεταφράζεται σε μια ενδεχομένως καλύτερη χρονιά σε σχέση με πέρυσι, με τον κ. Ιωσήφ να εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξος για την παραγωγική εξέλιξη.

Ανησυχία για τις βροχές και το «αγκάθι» των εργατικών χεριών

Παρά τη θετική εικόνα που παρουσιάζει μέχρι στιγμής η καλλιέργεια, οι παραγωγοί παραμένουν επιφυλακτικοί, με βασικό λόγο τις καιρικές συνθήκες των επόμενων ημερών. Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού, «οι βροχές που αναμένονται θα μας πετύχουν στο χειρότερο σημείο», εκφράζοντας τον έντονο προβληματισμό των παραγωγών για τις πιθανές επιπτώσεις στην ποιότητα του προϊόντος.

Και αυτό γιατί, όπως εξηγεί, πρόκειται για ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο προϊόν, όπου η υγρασία μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα: «αν έχουμε βροχές σε αυτό το στάδιο, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος για σκασίματα στους καρπούς, κάτι που μπορεί να καταστήσει μεγάλο μέρος της παραγωγής μη εμπορεύσιμο».

Την ίδια στιγμή, ένα ακόμη ζήτημα που απασχολεί έντονα την καλλιέργεια είναι η έλλειψη εργατικών χεριών. Ο κ. Ιωσήφ υπογραμμίζει ότι «είναι ένα πρόβλημα που επηρεάζει όλες τις καλλιέργειες, αλλά ειδικά στα κεράσια είναι πιο έντονο», καθώς πρόκειται για μια ιδιαίτερα απαιτητική συγκομιδή που χρειάζεται πολλά άτομα και προσεκτικούς χειρισμούς.  Παράλληλα, στην ήδη επιβαρυμένη αυτή κατάσταση προστίθεται και το υψηλό κόστος συλλογής του καρπού, το οποίο καλούνται να αντιμετωπίσουν οι παραγωγοί.

Παρά τις προκλήσεις, το βασικό συμπέρασμα που κρατούν οι παραγωγοί είναι θετικό: «είχαμε μια καλή και ομοιόμορφη ανθοφορία, που μεταφράζεται σε καλή παραγωγή», σημειώνει ο ίδιος, εκφράζοντας την ελπίδα ότι –εφόσον το επιτρέψουν οι καιρικές συνθήκες– «θα μπορέσουμε να τη μαζέψουμε έγκαιρα και σωστά».

Στις καλλιέργειες πυρηνοκάρπων – με έμφαση στα ροδάκινα, τα νεκταρίνια και τα βερίκοκα – η περίοδος της άνοιξης αποτελεί διαχρονικά ένα από τα πιο κρίσιμα στάδια για την εξέλιξη της καλλιέργειας. Σε αυτή τη φάση, η φυτοπροστασία αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς πρόκειται για περίοδο όπου ξεκινούν σταδιακά να εμφανίζονται οι πρώτοι εντομολογικοί εχθροί.

Στο πλαίσιο αυτό, οι παραγωγοί καλούνται να είναι ιδιαίτερα παρατηρητικοί και, όταν απαιτείται, να κινηθούν έγκαιρα και στοχευμένα, ώστε να αποφευχθεί ή να περιοριστεί η ζημιά στην παραγωγή.

Με αφορμή την έναρξη της περιόδου εμφάνισης των εντομολογικών εχθρών, ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με την πρόεδρο της Ομάδας Παραγωγών Οπωροκηπευτικών του Αγροτικού Συνεταιρισμού Ευρύτερης Περιοχής Αμυνταίου (ΑΣΕΠΑ), κα. Κρητικού Διαμαντούλα, προκειμένου να αποτυπωθούν οι βασικοί εχθροί που αναμένεται να απασχολήσουν τις καλλιέργειες των ροδάκινων, νεκταρινιών και βερίκοκων.

Ανάρσια: Ένας διαχρονικός εχθρός με ανάγκη συνεχούς παρακολούθησης

Η ανάρσια αποτελεί σημαντικό εχθρό των πυρηνοκάρπων, με παρουσία που απαιτεί συστηματική παρακολούθηση καθ’ όλη τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου. Όπως μας ανέφερε η πρόεδρος της Ο.Π. Οπωροκηπευτικών του ΑΣΕΠΑ, η ανάρσια «είναι ένας εχθρός που θέλει συνεχώς παρακολούθηση και επεμβάσεις όταν χρειάζεται». Πρόκειται για έντομο του οποίου τα προνυμφικά στάδια δρουν τόσο ως βλαστορύκτες όσο και ως καρποφάγα έντομα, προσβάλλοντας τη νεαρή βλάστηση αλλά και τους αναπτυσσόμενους καρπούς.

Οι προνύμφες προκαλούν χαρακτηριστικές ζημιές, όπως μαρασμό και ξήρανση των κορυφών των τρυφερών βλαστών, ενώ στους καρπούς οι προσβολές οδηγούν σε υποβάθμιση της ποιότητας και της εμπορικής τους αξίας. Η διπλή αυτή δράση του εντόμου επηρεάζει τόσο την ανάπτυξη του δέντρου όσο και την τελική παραγωγή.

Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στη συζήτηση, η διαχείρισή της βασίζεται κυρίως στην παρακολούθηση των πληθυσμών μέσω φερομονικών παγίδων, οι οποίες ελέγχονται σε τακτική βάση από τους υπεύθυνους του συνεταιρισμού, αλλά και εξωτερικούς συνεργάτες. Οι συλλήψεις στις παγίδες, σε συνδυασμό με τα δεδομένα των καιρικών συνθηκών και το στάδιο ανάπτυξης της καλλιέργειας, καθορίζουν το χρόνο των επεμβάσεων. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι ο αριθμός των συλλήψεων δεν είναι πάντα άμεσα ανάλογος με το επίπεδο προσβολής, γεγονός που καθιστά απαραίτητη και τη συστηματική επιτόπια παρακολούθηση των οπωρώνων.

Όπως τονίζεται, οι «παραγωγοί καλούνται να προβαίνουν σε τακτικούς ελέγχους» για την παρουσία προσβολών σε βλαστούς και καρπούς, ενώ σε περιπτώσεις αυξημένων συλλήψεων ή εμφάνισης ζημιών, συνιστάται άμεση επέμβαση με εγκεκριμένα εντομοκτόνα, με στόχο την αντιμετώπιση κυρίως των νεαρών προνυμφών πριν την είσοδό τους στους φυτικούς ιστούς. Η πρακτική αυτή, επισημαίνει η κα. Κρητικού, «επιτρέπει μια πιο στοχευμένη και ορθολογική χρήση των φυτοπροστατευτικών προϊόντων, περιορίζοντας τις άσκοπες εφαρμογές και συμβάλλοντας στη διατήρηση της αποτελεσματικότητας των διαθέσιμων μέσων».

Αφίδες: Μια από τις βασικές απειλές της περιόδου

Οι αφίδες αποτελούν έναν από τους βασικότερους και πιο άμεσους εχθρούς στα πρώτα στάδια ανάπτυξης των πυρηνοκάρπων. Η ύπαρξη τρυφερής βλάστησης, αλλά και οι κλιματικές συνθήκες της άνοιξης, ευνοούν την ανάπτυξη του εντόμου. Όπως επισημαίνει η κα. Κρητικού, η φετινή εικόνα δημιουργεί αυξημένη ανησυχία, καθώς «με αυτές τις συνθήκες οι πληθυσμοί ανεβαίνουν πολύ γρήγορα», ενώ η αντιμετώπισή τους γίνεται πιο δύσκολη λόγω της ανθεκτικότητάς τους.

Στην πράξη, «οι προσβολές φαίνονται κυρίως στη νεαρή βλάστηση», όπου προκαλούν έντονη παραμόρφωση και εξασθένηση των φυτικών ιστών, περιορίζοντας τη φυσιολογική ανάπτυξη των δέντρων. Σε έντονες προσβολές, παρατηρείται ακόμη και ξήρανση βλαστών, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική μείωση της παραγωγής και υποβάθμιση της ζωηρότητας των δέντρων. Παράλληλα, η παρουσία μελιτωμάτων ευνοεί την ανάπτυξη δευτερογενών προβλημάτων, όπως η καπνιά, επηρεάζοντας περαιτέρω τα φυτά, ενώ δεν πρέπει να παραβλέπεται ότι οι αφίδες αποτελούν και φορείς φυτοπαθογόνων ιών.

Η διαχείριση βασίζεται κυρίως σε στοχευμένες επεμβάσεις με εγκεκριμένα εντομοκτόνα, με την έναρξη των πρώτων ψεκασμών να τοποθετείται στο στάδιο της πτώσης πετάλων για τα ροδάκινα της περιοχής, ακολουθώντας τις σχετικές οδηγίες. Όπως αναφέρει η κα. Κρητικού, «ξεκινάμε τις επεμβάσεις μόλις χρειαστεί, γιατί αν ξεφύγει η κατάσταση μετά είναι δύσκολο να ελεγχθεί», ενώ σε περιπτώσεις έντονων προσβολών μπορεί να απαιτηθούν και επαναληπτικές εφαρμογές.

Φυλλοδέτης: Ζημιές στη νεαρή βλάστηση 

Ο φυλλοδέτης συγκαταλέγεται στους σημαντικούς εχθρούς των πυρηνοκάρπων, καθώς οι προνύμφες του προσβάλλουν κυρίως τη νεαρή βλάστηση, επηρεάζοντας την ανάπτυξη των δέντρων. Όπως αναφέρεται, «τα πρώτα σημάδια φαίνονται με φαγώματα και δέσιμο των φύλλων», καθώς οι προνύμφες τρέφονται και αναπτύσσονται στο εσωτερικό της βλάστησης. Στην πράξη, η προσβολή οδηγεί σε μείωση της φωτοσυνθετικής ικανότητας του φυτού, ενώ σε έντονες περιπτώσεις επηρεάζεται συνολικά η ανάπτυξη και η μελλοντική παραγωγή. Η χαρακτηριστική σύνδεση των φύλλων αποτελεί βασικό διαγνωστικό σύμπτωμα για την έγκαιρη αναγνώριση του εντόμου στον αγρό.

Στην περιοχή του Αμυνταίου, η αντιμετώπιση του φυλλοδέτη βασίζεται σε μια πιο ολοκληρωμένη και μακροχρόνια στρατηγική. Όπως αναφέρει η πρόεδρος της Ομάδας Παραγωγών, η εφαρμογή της μεθόδου της σεξουαλικής σύγχυσης (κομφούζιο) έχει υιοθετηθεί ευρέως τα τελευταία χρόνια, καλύπτοντας πλέον μεγάλο μέρος των καλλιεργειών. Η χρήση ατμιστήρων φερομονών συμβάλλει στον αποπροσανατολισμό των εντόμων, μειώνοντας σημαντικά τις επιτυχείς συζεύξεις και, κατ’ επέκταση, τους πληθυσμούς τους. Σύμφωνα με την ίδια, «η πρακτική αυτή έχει μειώσει αισθητά τις επεμβάσεις», χωρίς να υποβαθμίζεται η αποτελεσματικότητα της προστασίας.

Παράλληλα, η συνεχής παρακολούθηση μέσω φερομονικών παγίδων επιτρέπει την έγκαιρη λήψη αποφάσεων, με επεμβάσεις να πραγματοποιούνται μόνο όταν κρίνεται απαραίτητο, βάσει των συλλήψεων και της εξέλιξης των πληθυσμών. Σε περιπτώσεις αύξησης των συλλήψεων ή εμφάνισης των πρώτων προσβολών, συνιστάται άμεση επέμβαση με εγκεκριμένα εντομοκτόνα, με στόχο την καταπολέμηση των νεαρών προνυμφών.

Κλιματικές συνθήκες και φυτοπροστασία

Η κα. Κρητικού επισημαίνει στον ΑγροΤύπο ότι «οι αλλαγές στις κλιματικές συνθήκες τα τελευταία χρόνια έχουν επηρεάσει σημαντικά τη διαχείριση των καλλιεργειών». Οι έντονες βροχοπτώσεις και τα αυξημένα επίπεδα υγρασίας δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη ασθενειών, ενώ η άνοδος της θερμοκρασίας και οι μεταβολές στο μικροκλίμα των οπωρώνων επηρεάζουν τη δυναμική των εντομολογικών εχθρών, καθιστώντας τη φυτοπροστασία πιο απαιτητική.

Στο πλαίσιο αυτό, η ομάδα παραγωγών βασίζεται στη συλλογική δράση και στην υιοθέτηση ολοκληρωμένων πρακτικών φυτοπροστασίας. Όπως αναφέρει η κα. Κρητικού, «η προσπάθεια τα τελευταία χρόνια είναι να δουλεύουμε πιο οργανωμένα και με κοινή στρατηγική», με έμφαση στην εκπαίδευση των παραγωγών και στην εφαρμογή πρακτικών που έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η εφαρμογή θειασβεστίου για την προστασία από ασθένειες, η χρήση φερομονικών παγίδων για την παρακολούθηση των πληθυσμών, η εξαπόλυση ωφέλιμων εντόμων, καθώς και η εφαρμογή της μεθόδου της σεξουαλικής σύγχυσης, η οποία έχει «πλέον επεκταθεί στο σύνολο σχεδόν των καλλιεργειών της περιοχής», ενισχύοντας σημαντικά την αποτελεσματικότητά της. «Η καθολική συμμετοχή των μελών αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα για τη βελτίωση των αποτελεσμάτων», ενώ η συνεχής παρακολούθηση μέσω παγίδων, η συνεργασία με γεωπόνους και η καθοδήγηση των παραγωγών συμβάλλουν στην έγκαιρη αντιμετώπιση των προβλημάτων και στη διατήρηση της ποιότητας της παραγωγής.

Σε ένα περιβάλλον όπου οι καιρικές συνθήκες παραμένουν ασταθείς και οι πιέσεις από εχθρούς αυξάνονται, η προσέγγιση αυτή αποτελεί βασικό εργαλείο για τη βιωσιμότητα της παραγωγής και τη διασφάλιση ποιοτικών προϊόντων.

Η καλλιεργητική περίοδος της κερασιάς βρίσκεται σε ένα ιδιαίτερα κρίσιμο στάδιο, με τις καιρικές συνθήκες να διαμορφώνουν το πλαίσιο για την εξέλιξη τόσο των ασθενειών όσο και των εντομολογικών εχθρών. Σε αυτή τη συγκυρία, η εικόνα από το χωράφι αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Με αφορμή αυτή την περίοδο, μιλήσαμε με τη γεωπόνο κα. Ανδρονίκη Μέλλιου από τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Ράχης Πιερίας «Ο Άγιος Λουκάς», η οποία μετέφερε την τρέχουσα κατάσταση στην περιοχή, βασισμένη τόσο σε επιτόπιες παρατηρήσεις όσο και στη συνεργασία με το σύστημα γεωργικών προειδοποιήσεων.

Μονίλια: Η βασική απειλή σε πλήρη εξέλιξη

Η μονίλια αποτελεί, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, «μια πολύ διαδεδομένη και κοινή ασθένεια για την κερασιά», με ιδιαίτερα εύκολη εγκατάσταση όταν επικρατούν ευνοϊκές συνθήκες. Στην περιοχή της Ράχης Πιερίας, η καλλιέργεια βρίσκεται στο στάδιο της πτώσης πετάλων, ενώ σε ορισμένες όψιμες ποικιλίες παρατηρείται ακόμη πλήρης ανθοφορία. Πρόκειται για στάδια στα οποία, όπως τονίζεται, «πάντα επεμβαίνουμε», με εφαρμογές που ξεκινούν ήδη από το φούσκωμα των οφθαλμών, συνεχίζονται στην ανθοφορία και επεκτείνονται στην πτώση των πετάλων.

Οι καιρικές συνθήκες των τελευταίων ημερών, με συνεχείς βροχοπτώσεις και υψηλή υγρασία, δημιουργούν ένα περιβάλλον ιδιαίτερα ευνοϊκό για την ανάπτυξη της ασθένειας. «Όταν οι συνθήκες είναι ευνοϊκές, δεν κάνουμε έναν ψεκασμό στην ανθοφορία, αλλά δύο», αναφέρεται χαρακτηριστικά. Στην παρούσα φάση, λόγω των συνεχών βροχοπτώσεων από την Κυριακή του Πάσχα, οι παραγωγοί αναμένουν το άνοιγμα του καιρού ώστε να πραγματοποιήσουν άμεσα τις επεμβάσεις. «Μόλις ανοίξει ο καιρός, κατευθείαν θα μπουν να ψεκάσουν», με στόχο τη μείωση της πιθανότητας προσβολής.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στο γεγονός ότι η μονίλια μπορεί να προσβάλλει όχι μόνο τους καρπούς αλλά και τα άνθη, οδηγώντας ακόμη και σε απώλεια παραγωγής. Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι η εμφάνιση μεμονωμένων εστιών είναι σχεδόν αναμενόμενη κάθε χρόνο, λόγω της ευκολίας εγκατάστασης του μύκητα, ωστόσο «με κατάλληλο πρόγραμμα ψεκασμών σταματάει σε εκείνο το σημείο». Αξίζει να σημειωθεί ότι ακόμη και σε περιπτώσεις όπου έχουν πραγματοποιηθεί οι προβλεπόμενες εφαρμογές, δεν αποκλείεται η εμφάνιση συμπτωμάτων. «Δεν είναι απαραίτητο ότι επειδή έκανε κάποιος εφαρμογή, δεν θα δει τίποτα», γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη συνεχή παρακολούθηση.

Επιπλέον, τονίζεται ότι οι επεμβάσεις δεν σταματούν σε ένα συγκεκριμένο στάδιο, αλλά συνεχίζονται ανάλογα με την ποικιλία και τη φάση ανάπτυξης, καθώς «μέσα στο ίδιο χωράφι μπορεί να υπάρχει έναρξη πτώσης πετάλων σε μια ποικιλία και τέλος σε μια άλλη». Για τον λόγο αυτό, η σύσταση είναι σαφής: ανεξαρτήτως σταδίου, «πρέπει να γίνει εφαρμογή ώστε να αποφευχθεί η ζημιά».

Ανθράκωση: Ήπια αλλά παρούσα

Σε αντίθεση με τη μονίλια, η ανθράκωση χαρακτηρίζεται ως μια λιγότερο σοβαρή ασθένεια, που αφορά κυρίως τα φύλλα. Η κα. Μέλλιου αναφέρει ότι πρόκειται για προσβολή που μπορεί να εμφανιστεί με τη μορφή κηλίδων, οι οποίες στη συνέχεια οδηγούν σε ξήρανση των φύλλων. Ωστόσο, η εμφάνισή της συχνά δεν γίνεται άμεσα αντιληπτή, καθώς τα πρώτα συμπτώματα είναι διακριτικά. «Μπορεί να υπάρχουν υποκίτρινες κηλίδες που δεν δίνει σημασία ο παραγωγός και όταν γίνουν έντονες, τότε γίνονται ορατές».

Σημαντική είναι η επισήμανση ότι η προσβολή μπορεί να έχει ξεκινήσει σε προγενέστερο χρόνο, όταν οι συνθήκες ήταν υγρές και βροχερές, και απλώς να γίνεται αντιληπτή αργότερα. Η αντιμετώπισή της, ωστόσο, θεωρείται απλή, καθώς «η εφαρμογή που κάνουμε για τη μονίλια πιάνει και την ανθράκωση». Για τον λόγο αυτό, δεν απαιτείται ξεχωριστή στρατηγική στις περισσότερες περιπτώσεις.

Παράλληλα, τονίζεται ότι για να εξελιχθεί σε σοβαρό πρόβλημα και να επηρεάσει τον καρπό, θα πρέπει το δέντρο να είναι «τελείως αψέκαστο», κάτι που στην πράξη είναι δύσκολο σε καλλιεργούμενες εκμεταλλεύσεις. Η παρουσία της, ωστόσο, θεωρείται σχεδόν δεδομένη κάθε χρόνο, ενώ η ευαισθησία μπορεί να διαφέρει ανάλογα με την ποικιλία. Στο πλαίσιο αυτό, η καλλιεργητική διαχείριση, όπως το κλάδεμα και η απομάκρυνση φυτικών υπολειμμάτων, παραμένει βασική πρακτική.

Εντομολογική εικόνα στην κερασιά: Σκολύτης χωρίς ανησυχία, σε αναμονή οι βασικοί εχθροί

Αναμένεται το επόμενο χρονικό διάστημα η έξοδος των ενηλίκων από τα δέντρα, χωρίς ωστόσο να καταγράφεται μέχρι στιγμής αυξημένη πίεση. Σε ό,τι αφορά τον σκολύτη, πρόκειται για έναν εχθρό που δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σημαντικά προβλήματα στην περιοχή. Περιγράφεται ως ένα μικρό σκαθάρι, το οποίο δημιουργεί οπές στα δέντρα, με διαχείμαση στη βάση των οφθαλμών. Ωστόσο, σε εύρωστα δέντρα δεν φαίνεται να προκαλεί ουσιαστική ζημιά. «Μπορεί να δούμε οπές, αλλά όχι σημαντική ζημία».

Η διαχείρισή του δεν αποτελεί προτεραιότητα αυτή την περίοδο, σε αντίθεση με άλλους σημαντικότερους εχθρούς, όπως ο ραγολέτης και η δροσόφιλα. Οι εφαρμογές για τα έντομα αυτά αναμένεται να ξεκινήσουν από τα τέλη Απριλίου έως τις αρχές Μαΐου, ιδιαίτερα στις πρώιμες ποικιλίες. Σημειώνεται ότι η δραστηριότητα του ραγολέτη εξαρτάται από το στάδιο του καρπού, καθώς «βλέπει μόνο το κίτρινο χρώμα».

Στο μεταξύ, οι παραγωγοί προχωρούν ήδη στην εγκατάσταση παγίδων, ώστε να παρακολουθούν τους πληθυσμούς και να καθορίσουν τον χρόνο επέμβασης. Όπως τονίζεται, η επιθεώρηση των δέντρων αποτελεί «δεδομένη διαδικασία», τόσο από τους παραγωγούς όσο και από τον γεωπόνο.

Ανθοφορία και καρπόδεση: Μέχρι στιγμής ομαλή εξέλιξη

Η εικόνα της ανθοφορίας χαρακτηρίζεται γενικά ως ικανοποιητική, ιδιαίτερα για τις πρώιμες ποικιλίες. Σε αυτές, η διαδικασία έχει ήδη ολοκληρωθεί, με επιτυχημένη καρπόδεση, χωρίς αναφορές προβλημάτων από τους παραγωγούς. «Είναι μια κανονική καρπόδεση», αναφέρεται χαρακτηριστικά.

Για τις υπόλοιπες ποικιλίες που βρίσκονταν σε ανθοφορία κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας και των ημερών που ακολούθησαν, δεν υπάρχει ακόμη πλήρης εικόνα, λόγω των συνεχών βροχοπτώσεων και της περιορισμένης επιτόπιας παρακολούθησης τις τελευταίες ημέρες.

Η παραπάνω εικόνα συνδέεται και με τον τρόπο οργάνωσης της φυτοπροστασίας στην περιοχή, καθώς –όπως επισημαίνει η γεωπόνος– οι επεμβάσεις πραγματοποιούνται συντονισμένα. Τα μέλη ακολουθούν κοινό πρόγραμμα εφαρμογών, με κινήσεις που γίνονται μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, ενώ παράλληλα υπάρχει συνεργασία με το σύστημα γεωργικών προειδοποιήσεων, το οποίο βασίζεται σε επιτόπιες παρατηρήσεις και παρακολούθηση της καλλιέργειας.

Σε εξέλιξη βρίσκεται η ανθοφορία και η μετάβαση στο στάδιο της καρπόδεσης για τις ροδακινιές σε βασικές παραγωγικές περιοχές της χώρας, με την κατάσταση να διαφοροποιείται ανάλογα με τις τοπικές συνθήκες. Στο πλαίσιο αυτό, ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με παραγωγικούς φορείς και γεωπόνους, προκειμένου να αποτυπώσει την εικόνα που διαμορφώνεται αυτή την περίοδο στις καλλιέργειες.

Η εικόνα από την Πέλλα

Σε ιδιαίτερα θετικό πλαίσιο εξελίσσεται μέχρι στιγμής η ανθοφορία των ροδάκινων στην Πέλλα, σύμφωνα με όσα μετέφερε στον ΑγροΤύπο ο πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Πέλλας, κ. Μιχαήλ Φαρμάκης. Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε, η εικόνα των δέντρων είναι «εξαιρετική», με τις συνθήκες να έχουν ευνοήσει σε μεγάλο βαθμό τόσο την ανθοφορία όσο και την καρπόδεση.

Ειδικότερα, όπως ανέφερε, η ανθοφορία «κυλάει τέλεια» σε όλες τις ποικιλίες ροδάκινου, ενώ ήδη σε αρκετές περιπτώσεις η καλλιέργεια έχει ξεκινήσει να μπαίνει στο στάδιο της καρπόδεσης. Μάλιστα, όπως εξήγησε, οι συνθήκες που επικράτησαν έως τώρα ήταν ιδανικές, με αποτέλεσμα να παρατηρείται πολύ καλή καρπόδεση και γενικά μια εικόνα που, όπως είπε, «είχαμε χρόνια να δούμε».

Αναφερόμενος στη συνολική εικόνα της χρονιάς, εκτίμησε ότι από πλευράς παραγωγής «θα πάμε καλά» και μάλιστα με αυξημένες ποσότητες. Ωστόσο, εξέφρασε επιφυλάξεις ως προς τη δυνατότητα απορρόφησης αυτής της παραγωγής, σημειώνοντας ότι οι γενικότερες συνθήκες που επικρατούν, όπως οι διεθνείς εξελίξεις και οι καταστάσεις που διαμορφώνονται, ενδέχεται να επηρεάσουν την πορεία της αγοράς.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο αυξημένο κόστος παραγωγής, το οποίο χαρακτήρισε «αβάσταχτο» για τους παραγωγούς. Όπως υπογράμμισε, «τα μεροκάματα είναι υψηλά, ενώ οι τιμές –ιδιαίτερα στο βιομηχανικό ροδάκινο», που αποτελεί και το βασικό εισόδημα– παραμένουν χαμηλές. Σύμφωνα με τον ίδιο, «οποιαδήποτε τιμή κάτω από τα 50 λεπτά το κιλό στο χωράφι» δεν θεωρείται πλέον συμφέρουσα, δεδομένων των αυξημένων εξόδων. Την ίδια στιγμή, όπως υπογράμμισε, το μεγαλύτερο μέρος των καλλιεργητικών δαπανών έχει ήδη πραγματοποιηθεί, καθώς έχουν προηγηθεί οι πιο δαπανηρές επεμβάσεις (λιπάνσεις, φυτοπροστασία), ενώ οι επεμβάσεις φυτοπροστασίας θα συνεχιστούν, καθώς, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «ξεκινούν από τον χειμώνα και ολοκληρώνονται προς το φθινόπωρο».

Συνοψίζοντας την εικόνα, ο ίδιος χαρακτήρισε τη φετινή χρονιά έως τώρα «άριστη» ως προς την παραγωγή, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η τελική εξέλιξη θα εξαρτηθεί από τις καιρικές συνθήκες της συνέχειας. Διευκρίνισε μάλιστα ότι δεν μπορεί να γίνει λόγος για ιδιαίτερα πρώιμη χρονιά, αλλά για μια μικρή πρωιμότητα της τάξης των 5–6 ημερών σε σχέση με πέρυσι.

Η εικόνα από την Κοζάνη

Στην περιοχή του Βελβεντού στην Κοζάνη, η ανθοφορία των ροδακινιών έχει ήδη ολοκληρωθεί, με την καλλιέργεια να έχει περάσει στο επόμενο στάδιο ανάπτυξης. Όπως ανέφεραν στον ΑγροΤύπο οι γεωπόνοι του Α.Σ. Βελβεντού «Η Δήμητρα», κ. Θωμάς Στεργίου και κ. Αργύρης Σιλίρης, η εικόνα των οπωρώνων χαρακτηρίζεται μέχρι στιγμής ομαλή, με τις περισσότερες ποικιλίες να βρίσκονται στο στάδιο της πτώσης πετάλων.

Οι γεωπόνοι εξήγησαν, ότι «έχει περάσει το 100% της ανθοφορίας», ενώ σε ορισμένες ποικιλίες δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί η πτώση του κάλυκα. Παράλληλα, έχουν ήδη αρχίσει να εμφανίζονται τα πρώτα φύλλα, με την πτώση του κάλυκα να εκτιμάται χρονικά περίπου σε μία εβδομάδα. Σε ό,τι αφορά τις καιρικές συνθήκες, επισημάνθηκε ότι, παρά τις έντονες βροχοπτώσεις που σημειώθηκαν για δύο συνεχόμενες ημέρες μέσα στην εβδομάδα, δεν προέκυψαν προβλήματα, με την κατάσταση να χαρακτηρίζεται «μια χαρά» μέχρι στιγμής.

Παρά τη θετική εικόνα, ωστόσο, έντονος είναι ο προβληματισμός για τις επόμενες ημέρες, καθώς αναμένεται ψυχρό κύμα προς το τέλος της εβδομάδας, όπως μας ενημερώνουν. Οι γεωπόνοι σημείωσαν, ότι σε περίπτωση εμφάνισης αρνητικών θερμοκρασιών, ακόμη και της τάξης του -1°C ή -2°C, υπάρχει κίνδυνος ζημιάς στο καρπίδιο, με πιθανή καταστροφή μέρους της παραγωγής, χωρίς όμως να μπορεί να εκτιμηθεί με ακρίβεια η έκταση της ζημιάς, καθώς εξαρτάται από τη διάρκεια και την ένταση του φαινομένου.

Ταυτόχρονα, επισημάνθηκε ότι η φετινή ανθοφορία εμφανίζεται πιο όψιμη σε σχέση με άλλες χρονιές, γεγονός που λειτουργεί προστατευτικά απέναντι σε όψιμους παγετούς. Συνολικά, η εικόνα μέχρι στιγμής χαρακτηρίζεται «ικανοποιητική», με την εξέλιξη της χρονιάς να εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες που θα ακολουθήσουν.

Σε μια περίοδο όπου οι παραγωγοί ροδάκινων και νεκταρινιών βρίσκονται σε κρίσιμα στάδια της καλλιέργειας, οι πιέσεις από μυκητολογικές ασθένειες και εντομολογικούς εχθρούς εντείνονται, επηρεάζοντας άμεσα την παραγωγή και την ποιότητα των καρπών.

Όπως επισημαίνουν στον ΑγροΤύπο οι γεωπόνοι του Α.Σ. Βελβεντού «Η Δήμητρα», κ. Θωμάς Στεργίου και κ. Αργύρης Σιλίρης, οι καιρικές συνθήκες αυτής της περιόδου δημιουργούν ευνοϊκό περιβάλλον για την εκδήλωση προβλημάτων, με τη μονίλια να αποτελεί την κύρια απειλή κατά την άνθηση, ενώ οι θρίπες αρχίζουν να εμφανίζουν πληθυσμιακή δραστηριότητα που απαιτεί προσεκτική παρακολούθηση.

Μονίλια: Η πιο διαδεδομένη ασθένεια με κρίσιμο στάδιο την άνθηση

Ο κ. Σιλίρης, επισημαίνει ότι η μονίλια αποτελεί τη σημαντικότερη μυκητολογική ασθένεια της ροδακινιάς σε παγκόσμιο επίπεδο, προκαλούμενη από τα είδη Monilinia fructicola, Monilinia laxa και Monilinia fructigena, τα οποία προσβάλλουν άνθη και καρπούς με διαφορετική ένταση. Το παθογόνο διαχειμάζει κυρίως σε μουμιοποιημένους καρπούς που παραμένουν πάνω στα δέντρα ή στο έδαφος, καθώς και σε έλκη προσβεβλημένων κλαδίσκων. Από αυτά τα σημεία ξεκινούν οι πρωτογενείς μολύνσεις, οι οποίες μεταφέρονται στα άνθη.

Ιδιαίτερα ευαίσθητα είναι τα αναπαραγωγικά όργανα του άνθους, όπως οι ανθήρες και το στίγμα, με τις μολύνσεις να ευνοούνται έντονα από συνθήκες υψηλής υγρασίας ή βροχόπτωσης. Απαιτείται παρατεταμένη διύγρανση (17–24 ώρες) και θερμοκρασίες από 5 έως 27°C για να εκδηλωθεί η προσβολή.

Σύμφωνα με τον ίδιο, «αυτή την περίοδο οι περισσότερες ποικιλίες βρίσκονται στα ευαίσθητα στάδια», ενώ οι καιρικές συνθήκες που επικρατούν ευνοούν την ανάπτυξη της ασθένειας. Στην περιοχή του Βελβεντού τα δέντρα είναι σε στάδιο από αρχές άνθησης έως πλήρη άνθηση.

Η βασική γραμμή άμυνας ξεκινά από την πρόληψη. Η απομάκρυνση και καταστροφή των μουμιοποιημένων καρπών και των προσβεβλημένων κλάδων αποτελεί κρίσιμο μέτρο για τον περιορισμό των αρχικών εστιών μόλυνσης. Παράλληλα, συστήνεται προληπτική προστασία των οπωρώνων στο κρίσιμο στάδιο πριν και κατά την έναρξη της άνθησης. «Εδώ πραγματοποιούμε ψεκασμό με cyprodinil, στο στάδιο της πλήρης ανθοφορίας», όπως μας δηλώνουν. 

Οι γεωπόνοι μας αναφέρουν ότι στο πλαίσιου αυτό μαζί με τον παραπάνω ψεκασμό, «εφαρμόζουμε διάφορα σκευάσματα αμινοξέων, βορίου και ψευδαργύρου», με σκοπό την καλύτερη καρπόδεση των ανθέων και την μερική αντοχή τους στις χαμηλές θερμοκρασίες. 

Ο επαναληπτικός ψεκασμός για την μονίλια, πραγματοποιείται στο στάδιο πτώσης των πετάλων. «Δηλαδή εδώ στην περιοχή, θα γίνει περίπου τέλη Μαρτίου με αρχές Απριλίου», ανάλογα πάντα και με την κάθε ποικιλία.

Θρίπες: Ποιοτική υποβάθμιση καρπών και ανάγκη για στοχευμένο έλεγχο

Αναφερόμενος στους θρίπες, ο κ. Στεργίου διευκρινίζει ότι, παρότι τα ενήλικα έντομα τρέφονται στα άνθη χωρίς να προκαλούν σημαντική ζημιά, το κύριο πρόβλημα εντοπίζεται στις προνύμφες. Η ζημιά προκαλείται κυρίως στο στάδιο της πτώσης των πετάλων, όταν οι προνύμφες τρέφονται στους νεαρούς καρπούς. Το αποτέλεσμα είναι ποιοτικές υποβαθμίσεις, όπως επιδερμικές αλλοιώσεις (εσχαρώσεις) και παραμορφώσεις, με τα νεκταρίνια να εμφανίζουν μεγαλύτερη ευαισθησία.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στη διαχείριση του οπωρώνα κατά την άνθηση. Όπως επισημαίνεται, «η καταστροφή των άγριων χόρτων την περίοδο αυτή μπορεί να οδηγήσει σε μετακίνηση των θριπών προς τα ανθισμένα δέντρα», αυξάνοντας την πίεση προσβολής.

Σημαντικό εργαλείο αποτελεί ο δειγματοληπτικός έλεγχος προς το τέλος της άνθησης. Η διαδικασία περιλαμβάνει έλεγχο σε πολλαπλά σημεία του οπωρώνα, με επιλογή δέντρων και ταξιανθιών, ώστε να διαπιστωθεί η παρουσία νυμφών ή ενήλικων ατόμων. Εάν εντοπιστούν τουλάχιστον δύο ενήλικα άτομα ή νεαρές νύμφες, τότε απαιτείται επέμβαση στο στάδιο της πτώσης των πετάλων.

Εμείς στον Α.Σ. Βελβεντού για την αντιμετώπιση του θρίπα, «πραγματοποιούμε ψεκασμό με tau-flavalinate», μας αναφέρει ο γεωπόνος. Ενώ συνεχίζει, ότι στο ίδιο πλαίσιο με την Μονίλια, διαδραματίζεται και ο επαναληπτικός ψεκασμός για το έντομο.

Κλείνοντας, υπενθυμίζεται ότι κάθε επέμβαση πρέπει να βασίζεται σε εγκεκριμένες δραστικές ουσίες για τη συγκεκριμένη καλλιέργεια και τον εκάστοτε εχθρό ή παθογόνο, ενώ η τήρηση των οδηγιών της ετικέτας και η συνεργασία με γεωπόνο αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και ασφαλή φυτοπροστασία. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δίνεται επίσης, ώστε να αποφεύγεται η χρήση μελισσοτοξικών σκευασμάτων.

Υπενθυμίζουμε ότι τα φυτοπροστατευτικά σκευάσματα πρέπει να είναι εγκεκριμένα τόσο για την καλλιέργεια όσο και για το παθογόνο ή το έντομο (εχθρό) από το ΥΠΑΑΤ. Επιπλέον, ο χρήστης οφείλει να διαβάζει προσεκτικά την ετικέτα του προϊόντος και να συμβουλεύεται τον γεωπόνο του πριν από κάθε εφαρμογή.

Η παρουσία της κηλιδόπτερης δροσόφιλας (Drosophila suzukii) αποτελεί πλέον μια από τις πιο απαιτητικές προκλήσεις για τους παραγωγούς πυρηνόκαρπων, με ιδιαίτερη ένταση στην καλλιέργεια της κερασιάς. Πρόκειται για έναν εχθρό με υψηλή ικανότητα διασποράς και προσαρμογής, γεγονός που δυσκολεύει σημαντικά την αντιμετώπισή του και απαιτεί συνδυασμό μέτρων και συνεχή παρακολούθηση.

Η ιδιαιτερότητα του εντόμου έγκειται στο ότι τα όρια ανοχής προσβολής είναι ουσιαστικά μηδενικά, καθώς ακόμη και μικρές προσβολές μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντική υποβάθμιση της ποιότητας των καρπών.

Η σημασία της παρακολούθησης του πληθυσμού

Η συστηματική παρακολούθηση αποτελεί βασικό εργαλείο για τη διαχείριση της δροσόφιλας. Η καταγραφή της παρουσίας των ενηλίκων γίνεται με τη χρήση παγίδων, είτε εμπορικών είτε αυτοσχέδιων, που αξιοποιούν ελκυστικά τροφικά διαλύματα.

Η εξέλιξη του πληθυσμού του εντόμου και η σχέση του με το στάδιο ανάπτυξης των καρπών είναι καθοριστικής σημασίας για τη λήψη αποφάσεων. Τα επίπεδα δεκτικότητας στην προσβολή διαφοροποιούνται ανάλογα με την καλλιέργεια και την ποικιλία, γεγονός που καθιστά αναγκαία την προσαρμογή της στρατηγικής σε κάθε περίπτωση.

Η παρακολούθηση δεν αφορά μόνο την παρουσία του εντόμου, αλλά και τη δυναμική του πληθυσμού, καθώς η μετακίνηση από άλλους ξενιστές προς τις καλλιέργειες είναι συνεχής και μπορεί να οδηγήσει σε απότομη αύξηση των προσβολών.

Γιατί η αντιμετώπιση είναι δύσκολη

Η υψηλή κινητικότητα των ενηλίκων και η ικανότητά τους να μετακινούνται μεταξύ καλλιεργούμενων και αυτοφυών φυτών δημιουργεί ένα συνεχές “κύμα” επαναμόλυνσης. Οι παρακείμενοι ξενιστές λειτουργούν ως δεξαμενές πληθυσμών, από τις οποίες το έντομο επανεισέρχεται στις καλλιέργειες.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, ακόμη και μετά από εφαρμογές φυτοπροστασίας, να μην επιτυγχάνεται πλήρης έλεγχος του εντόμου. Σε πολλές περιπτώσεις απαιτούνται επαναλαμβανόμενες εφαρμογές, χωρίς όμως να εξαλείφεται ο κίνδυνος προσβολής.

Η χρήση εντομοκτόνων και τα όρια της πρακτικής

Η χημική καταπολέμηση παραμένει βασικό μέσο αντιμετώπισης, με διαθέσιμες δραστικές ουσίες που στοχεύουν τόσο τα ενήλικα όσο και τα ανώριμα στάδια του εντόμου. Ορισμένα εντομοκτόνα παρουσιάζουν υψηλή αποτελεσματικότητα στα ενήλικα, ενώ άλλα έχουν καλύτερη διεισδυτικότητα στους φυτικούς ιστούς και δρουν στα αυγά και στις προνύμφες, γεγονός που καθιστά κρίσιμη τη σωστή επιλογή και χρονική στόχευση της επέμβασης.

Σε περιπτώσεις αυξημένης πίεσης, παρατηρείται η τάση για προληπτικούς και επαναλαμβανόμενους ψεκασμούς κατά την περίοδο ωρίμανσης των καρπών. Η πρακτική αυτή, αν και αποσκοπεί στη μείωση του κινδύνου προσβολής, ενέχει κινδύνους που σχετίζονται με υπολείμματα στο τελικό προϊόν και επιπτώσεις σε ωφέλιμους οργανισμούς. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται επίσης στην εναλλαγή δραστικών ουσιών, ώστε να αποφεύγεται η ανάπτυξη ανθεκτικότητας του εντόμου.

Καλλιεργητικά μέτρα που κάνουν τη διαφορά

Η διαχείριση του αγρού παίζει καθοριστικό ρόλο στον περιορισμό των πληθυσμών. Η έγκαιρη και πλήρης συγκομιδή των καρπών, καθώς και η απομάκρυνση των πεσμένων ή υπερώριμων καρπών, μειώνει σημαντικά τα διαθέσιμα υποστρώματα ωοτοκίας. Παράλληλα, πρακτικές όπως η απομάκρυνση των ζιζανίων και το σωστό κλάδεμα συμβάλλουν στη μείωση της υγρασίας στο εσωτερικό της καλλιέργειας, δημιουργώντας λιγότερο ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη του εντόμου.

Εντομολογικά δίχτυα: δυνατότητες και περιορισμοί

Η χρήση εντομολογικών διχτυών μπορεί να προσφέρει ένα επιπλέον επίπεδο προστασίας, περιορίζοντας την είσοδο του εντόμου στην καλλιέργεια. Για να είναι αποτελεσματικά, απαιτείται κατάλληλο μέγεθος οπής.

Ωστόσο, η εφαρμογή τους δεν αποτελεί αυτόνομη λύση. Σε συνθήκες υψηλών πληθυσμών, η προστασία που παρέχουν είναι περιορισμένη και απαιτείται συνδυασμός με άλλα μέτρα. Επιπλέον, το κόστος εγκατάστασης, η πιθανή μεταβολή του μικροκλίματος και η επίδραση σε ωφέλιμους οργανισμούς αποτελούν παράγοντες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη.

Ο ρόλος των φυσικών εχθρών

Η αξιοποίηση φυσικών εχθρών βρίσκεται ακόμη σε στάδιο διερεύνησης και δεν υπάρχουν προς το παρόν πρακτικές εφαρμογές για τον αγρό. Παρότι έχουν εντοπιστεί παρασιτοειδή που μπορούν να προσβάλλουν το έντομο, η αποτελεσματικότητά τους δεν έχει μεταφραστεί σε εφαρμόσιμες λύσεις για την καλλιέργεια.

Τι πρέπει να κρατήσει ο παραγωγός

Η διαχείριση της δροσόφιλας δεν βασίζεται σε μία μόνο πρακτική, αλλά σε συνδυασμό ενεργειών. Η παρακολούθηση του πληθυσμού, η σωστή χρονική στόχευση των επεμβάσεων και η εφαρμογή καλλιεργητικών μέτρων αποτελούν τα βασικά εργαλεία για τον περιορισμό του κινδύνου.

Παράλληλα, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι σε συνθήκες υψηλών θερμοκρασιών και χαμηλής σχετικής υγρασίας η δραστηριότητα του εντόμου μπορεί να περιορίζεται, γεγονός που επηρεάζει τον πραγματικό κίνδυνο προσβολής. Σε κάθε περίπτωση, η συνεχής ενημέρωση και η προσαρμογή των πρακτικών με βάση την εξέλιξη του πληθυσμού του εντόμου είναι κρίσιμες για τη διατήρηση της παραγωγής και της ποιότητας των καρπών.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 4/2017 «Η κηλιδόπτερη δροσόφιλα (Drosophila suzukii): Σοβαρή απειλή για την καλλιέργεια κερασιάς στην Ελλάδα – Μέρος 2: Παρακολούθηση και αντιμετώπιση του εχθρού», Στέλλα Α. Παπαναστασίου, Kirsten Koeppler, Κώστας Δ. Ζάρπας, Αριστείδης Χλωρίδης, Νίκος Θ. Παπαδόπουλος, σελ. 34–36

Η κερασιά αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δενδροκομικές καλλιέργειες, με υψηλή εμπορική αξία και ιδιαίτερη σημασία για πολλές αγροτικές εκμεταλλεύσεις. Παρά τη σωστή λίπανση και τη φυτοπροστασία των δέντρων, οι αποδόσεις των οπωρώνων συχνά παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις. Ένας από τους βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν τη σταθερότητα της παραγωγής είναι η επιτυχία της επικονίασης και της γονιμοποίησης των ανθέων.

Η διαδικασία αυτή συνδέεται άμεσα με τη δραστηριότητα των επικονιαστικών εντόμων, κυρίως των μελισσών, καθώς και με περιβαλλοντικούς παράγοντες που επηρεάζουν τη βιωσιμότητα της γύρης και την ανάπτυξη των καρπών.

Η γονιμοποίηση των ανθέων και η σημασία της συμβατότητας των ποικιλιών

Για να επιτευχθούν υψηλές αποδόσεις στην κερασιά, καθοριστική προϋπόθεση αποτελεί η επιτυχής γονιμοποίηση των ανθέων. Οι ποικιλίες κερασιάς διαφοροποιούνται ως προς τον τρόπο επικονίασής τους και διακρίνονται σε αυτογόνιμες, μερικώς αυτογόνιμες και πλήρως αυτοστείρες. Η γενετική σύσταση κάθε ποικιλίας καθορίζει αν μπορεί να γονιμοποιηθεί από τη γύρη μιας άλλης ποικιλίας. Όταν δύο ποικιλίες διαθέτουν τα ίδια γονιδιακά χαρακτηριστικά συμβατότητας, τότε η επικονίαση μεταξύ τους δεν είναι δυνατή, ακόμη κι αν ανθίζουν την ίδια χρονική περίοδο.

Τα άνθη της κερασιάς διαθέτουν τόσο αρσενικά όσο και θηλυκά μέρη και θεωρούνται τέλεια άνθη. Ο αριθμός των στημόνων και η παραγωγή γύρης εξαρτώνται από την ποικιλία και το υποκείμενο, ενώ η ποσότητα και η βιωσιμότητα των γυρεόκοκκων επηρεάζονται επίσης από τις κλιματικές συνθήκες.

Περιβαλλοντικοί παράγοντες που επηρεάζουν την καρπόδεση

Οι καιρικές συνθήκες κατά την περίοδο της ανθοφορίας επηρεάζουν σημαντικά την επιτυχία της επικονίασης. Υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να μειώσουν τον αριθμό των γυρεοσωλήνων που αναπτύσσονται στον στύλο του άνθους και να επιταχύνουν τον εκφυλισμό των ωοθηκών.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, θερμοκρασίες μεταξύ 27 και 30 °C έχουν συσχετιστεί με περιορισμό της δεκτικότητας του στίγματος και μείωση της περιόδου κατά την οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί αποτελεσματικά η επικονίαση. Οι συνθήκες αυτές αυξάνουν την πιθανότητα ακαρπίας και οδηγούν σε μειωμένη παραγωγή.

Η φυσιολογία της καρπόπτωσης

Η πτώση των καρπών στην κερασιά παρατηρείται συνήθως σε τρία κύματα. Το πρώτο εμφανίζεται περίπου δύο έως δυόμισι εβδομάδες μετά την ανθοφορία, το δεύτερο περίπου μία εβδομάδα αργότερα και το τρίτο περίπου τρεις εβδομάδες μετά το δεύτερο. Η διαδικασία αυτή συνδέεται με φυσιολογικούς μηχανισμούς του φυτού, αλλά μπορεί να ενταθεί όταν η επικονίαση δεν είναι επιτυχής ή όταν η γύρη δεν διαθέτει την απαιτούμενη ποιότητα.

Κατά τα πρώτα στάδια ανάπτυξης των καρπών, υπάρχει στενή αλληλεπίδραση μεταξύ του αναπτυσσόμενου καρπού και του πυρήνα. Φυτικές ορμόνες, όπως οι αυξίνες και οι γιββερελλίνες, που παράγονται σε αυτούς τους ιστούς, συμμετέχουν στον συγχρονισμό της ανάπτυξης των δομών του καρπού. Όταν η επικοινωνία αυτή διαταραχθεί, ενεργοποιείται η διαδικασία της καρπόπτωσης, η οποία μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε σημαντική απώλεια παραγωγής.

Οι μέλισσες ως βασικοί επικονιαστές της κερασιάς

Η συμβολή των μελισσών στην επικονίαση της κερασιάς είναι καθοριστική. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα δέντρα που δεν είχαν πρόσβαση σε έντομα παρουσίασαν εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά καρπόδεσης και παραγωγής. Συγκεκριμένα, σε πειραματικές συνθήκες όπου τα άνθη απομονώθηκαν από τα έντομα, το ποσοστό καρπόδεσης περιορίστηκε περίπου στο 2%, ενώ σε δέντρα που επικονιάστηκαν με τη βοήθεια εντόμων το ποσοστό έφτασε σχεδόν το 36%. Αντίστοιχα μεγάλες διαφορές παρατηρήθηκαν και στην παραγωγή ανά δέντρο. Σε οπωρώνες όπου τοποθετήθηκαν κυψέλες, το μεγαλύτερο ποσοστό των εντόμων που επισκέπτονταν τα άνθη ήταν κοινές μέλισσες, γεγονός που επιβεβαιώνει τον κεντρικό τους ρόλο στην επικονίαση της καλλιέργειας.

Ο ρόλος των άγριων επικονιαστών

Πέρα από τις κοινές μέλισσες, σημαντική συμβολή στην επικονίαση έχουν και άγρια έντομα, όπως οι βομβίνοι. Η παρουσία ποικιλίας άγριων επικονιαστών σε ημιφυσικά περιβάλλοντα γύρω από τους οπωρώνες μπορεί να ενισχύσει την καρπόδεση και να συμβάλει στη σταθερότητα της παραγωγής. Ορισμένα είδη άγριων μελισσών είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά, καθώς ακόμη και μία μόνο επίσκεψη στο άνθος μπορεί να οδηγήσει σε υψηλά ποσοστά επικονίασης. Η παρουσία διαφορετικών επικονιαστικών εντόμων λειτουργεί συμπληρωματικά με τη δραστηριότητα των κοινών μελισσών και ενισχύει συνολικά τη διαδικασία της γονιμοποίησης.

Πρακτικές για την ενίσχυση της επικονίασης στους κερασεώνες

Για την αποτελεσματική επικονίαση στους εμπορικούς οπωρώνες κερασιάς, προτείνεται η τοποθέτηση δύο έως πέντε κυψελών ανά δέκα στρέμματα. Σε περιπτώσεις όπου τα μελίσσια διαθέτουν μικρούς πληθυσμούς, μπορεί να χρειαστεί μεγαλύτερος αριθμός κυψελών. Η εγκατάσταση των κυψελών συνιστάται να γίνεται αμέσως μετά το άνοιγμα των πρώτων ανθέων, ώστε να διασφαλιστεί η παρουσία επικονιαστών καθ’ όλη τη διάρκεια της ανθοφορίας. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και κατά τη χρήση γεωργικών φαρμάκων. Οι εφαρμογές θα πρέπει να αποφεύγονται τις ώρες που οι μέλισσες επισκέπτονται τα άνθη, ενώ είναι σημαντικό να χρησιμοποιούνται σκευάσματα χωρίς μελισσοτοξική δράση.

Μια καλλιεργητική παράμετρος που επηρεάζει άμεσα την παραγωγή

Η επικονίαση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες, αλλά συχνά υποτιμημένες παραμέτρους στη διαχείριση των οπωρώνων κερασιάς. Η παρουσία επαρκούς αριθμού επικονιαστών, η σωστή επιλογή συμβατών ποικιλιών και οι κατάλληλες καλλιεργητικές πρακτικές μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στη βελτίωση της καρπόδεσης και της παραγωγής. Για τον παραγωγό, η κατανόηση του ρόλου των επικονιαστικών εντόμων και η προστασία τους αποτελούν βασικό στοιχείο μιας αποδοτικής και βιώσιμης καλλιέργειας κερασιάς.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 2002|23. «Μεγάλη η σπουδαιότητα της επικονίασης με μέλισσες και της προστασίας των άγριων επικονιαστών». Σ. Μαρνασίδης, Κ. Καζαντζής, Ε. Βερικούκη & Π. Ξαφάκος, σελ. 40–43.

Η Φθιώτιδα συγκαταλέγεται παραδοσιακά στις πρώτες περιοχές της χώρας που βγάζουν κεράσια στην αγορά κάθε χρόνο. Η πρώιμη παραγωγή δίνει συχνά σημαντικό πλεονέκτημα στους παραγωγούς, καθώς οι τιμές στην αρχή της συγκομιδής διαμορφώνονται συχνά σε υψηλά επίπεδα. Ωστόσο, η καλλιέργεια της κερασιάς παραμένει μια δραστηριότητα με μεγάλες αβεβαιότητες, τόσο λόγω των καιρικών συνθηκών όσο και λόγω ζητημάτων που αφορούν την εμπορία και τη διάθεση του προϊόντος.

Στο πλαίσιο ρεπορτάζ στην περιοχή της Λαμίας, ο ΑγροΤύπος συνομίλησε με τον πρόεδρο του Α.Σ Κοιλάδας Σπερχειού, κ. Ιάσονα Ιωσήφ, καθώς και με παραγωγούς που δραστηριοποιούνται εδώ και χρόνια στην καλλιέργεια της κερασιάς, μεταφέροντας την εικόνα από την καλλιέργεια, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί, αλλά και τις πρώτες εκτιμήσεις για τη φετινή παραγωγική χρονιά.

Το πλεονέκτημα της πρώιμης παραγωγής

Η βασική δύναμη της περιοχής είναι η πρωιμότητα. Οι κερασιές της Φθιώτιδας ωριμάζουν πριν από πολλές άλλες περιοχές της χώρας, γεγονός που επιτρέπει στους παραγωγούς να αξιοποιούν τις υψηλές τιμές της αρχής της αγοράς. Οι παραγωγοί στα χωριά Φραντζή, Κρίκελλο, Γοργοπόταμος και Κωσταλέξι όπου συγκεντρώνεται σημαντικό μέρος της πρώιμης παραγωγής κερασιού της περιοχής, έχουν προσαρμόσει τις ποικιλίες τους αλλά και τις καλλιεργητικές τους πρακτικές με στόχο να κερδίσουν χρόνο στην παραγωγή. Όπως αναφέρουν, η επιλογή κατάλληλων ποικιλιών και η διαχείριση της καλλιέργειας έχουν ως βασικό στόχο την επίτευξη μεγαλύτερης πρωιμότητας, ώστε τα κεράσια να φτάνουν στην αγορά πριν από άλλες παραγωγικές περιοχές.

Όπως επισημαίνουν οι παραγωγοί της περιοχής, όταν η συγκομιδή ξεκινά νωρίς και υπάρχει περιορισμένη προσφορά από άλλες περιοχές, οι τιμές μπορεί να φτάσουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. «Την πρώτη μέρα μπορεί να φτάσει και 8, 9 ή και 10 ευρώ το κιλό στον παραγωγό», αναφέρουν χαρακτηριστικά παραγωγοί, σημειώνοντας ότι σε ορισμένες χρονιές οι υψηλές τιμές μπορεί να διατηρηθούν για αρκετές ημέρες, ιδιαίτερα όταν η αγορά δεν έχει ακόμη μεγάλες ποσότητες από άλλες περιοχές. Η πρωιμότητα, όπως τονίζουν, είναι αυτό που δίνει την πραγματική υπεραξία στο προϊόν της περιοχής.

Μια καλλιέργεια με μεγάλο ρίσκο

Παρά το πλεονέκτημα της πρώιμης παραγωγής, οι ίδιοι οι παραγωγοί ξεκαθαρίζουν ότι το κεράσι δεν είναι μια καλλιέργεια στην οποία μπορεί κάποιος να βασιστεί απόλυτα. Ο παραγωγός  και μέλος του Συμβουλίου του Συνεταιρισμού, κ. Ηλίας Ζιάκας, ο οποίος καλλιεργεί περίπου 40 στρέμματα κερασιών στην περιοχή, περιγράφει χαρακτηριστικά τις μεγάλες διακυμάνσεις που μπορεί να έχει το εισόδημα από τη συγκεκριμένη καλλιέργεια. «Δεν είναι δουλειά να βασιστείς στο κεράσι», αναφέρει, εξηγώντας ότι τα έσοδα μπορεί να διαφέρουν δραματικά από χρονιά σε χρονιά.

Σε καλές χρονιές, ένας παραγωγός με κερασιές μπορεί να φτάσει σε σημαντικά έσοδα, εφόσον οι καιρικές συνθήκες είναι ευνοϊκές και η παραγωγή εξελιχθεί ομαλά. Ωστόσο, οι απώλειες μπορεί να είναι εξίσου μεγάλες όταν ο καιρός δεν βοηθά. Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της καλλιέργειας είναι οι βροχοπτώσεις κατά την περίοδο της συγκομιδής, καθώς η υγρασία μπορεί να προκαλέσει σκασίματα στους καρπούς και να καταστήσει μεγάλο μέρος της παραγωγής μη εμπορεύσιμο.

Όπως περιγράφει ο ίδιος παραγωγός, υπήρξαν χρονιές όπου η παραγωγή χάθηκε σχεδόν ολοκληρωτικά. «Μάζευα την πρώτη μέρα περίπου 170 κιλά και μετά άρχισαν οι βροχές. Έβρεχε συνεχόμενα για δέκα μέρες και δεν έμεινε τίποτα», αναφέρει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας μια χρονιά όπου οι συνεχόμενες βροχοπτώσεις κατέστρεψαν την παραγωγή. Το φαινόμενο των σκασιμάτων είναι ιδιαίτερα συχνό στις πρώιμες ποικιλίες, ειδικά όταν συνδυάζονται υγρασία και υψηλές θερμοκρασίες.

Το ζήτημα των ωρών ψύχους

Ένα ακόμη θέμα που απασχολεί γενικά την καλλιέργεια της κερασιάς είναι οι ώρες ψύχους, οι οποίες είναι απαραίτητες για τη σωστή ανάπτυξη και καρποφορία των δέντρων. Όπως επισημαίνουν οι παραγωγοί, πρόκειται για έναν παράγοντα που διαφοροποιείται σημαντικά από περιοχή σε περιοχή, ανάλογα με το μικροκλίμα και τις τοπικές συνθήκες.

Στην περίπτωση της Φθιώτιδας, το σχετικά ήπιο μικροκλίμα μπορεί σε ορισμένες χρονιές να δημιουργεί δυσκολίες σε συγκεκριμένες ποικιλίες. Όπως αναφέρει ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού, «δεν πιάνουμε πάντα τις ώρες ψύχους που χρειάζονται κάποιες ποικιλίες», γεγονός που μπορεί να επηρεάσει την κανονική εξέλιξη της ανθοφορίας και της καρποφορίας.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, παρατηρείται ανομοιομορφία στην ανάπτυξη των καρπών ακόμη και στο ίδιο δέντρο. «Μπορεί να έχεις ώριμο κεράσι στο ίδιο δέντρο και δίπλα καρπό πράσινο ή ακόμη και άνθη», σημειώνει ο ίδιος, εξηγώντας ότι η παρατεταμένη ανθοφορία δημιουργεί πρακτικές δυσκολίες και στη διαδικασία της συγκομιδής. Βεβαίως, τέτοια φαινόμενα δεν αποτελούν ιδιαιτερότητα μόνο της συγκεκριμένης περιοχής, αλλά παρατηρούνται γενικότερα σε κερασεώνες σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας.

Όλο και λιγότεροι παραγωγοί

Παρά τη δυναμική που μπορεί να έχει η καλλιέργεια σε καλές χρονιές, ο αριθμός των κερασοπαραγωγών στην περιοχή έχει μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Ο παραγωγός κ. Ηλίας Ζιάκας, από την περιοχή του Γοργοποτάμου, περιγράφει χαρακτηριστικά την εικόνα που επικρατεί σήμερα στα χωριά της Φθιώτιδας. Όπως αναφέρει, παλαιότερα η καλλιέργεια της κερασιάς ήταν αρκετά διαδεδομένη σε αρκετούς οικισμούς της περιοχής.

«Παλιά στο χωριό μου είχαμε τουλάχιστον 15 παραγωγούς με κεράσια. Σήμερα έχουμε μείνει τρεις», σημειώνει χαρακτηριστικά. Η ίδια εικόνα, σύμφωνα με τον ίδιο, παρατηρείται και σε γειτονικά χωριά. Περιοχές όπως το Κρίκελλο, ο Γοργοπόταμος, η Φραντζή που απασχολούσαν στο παρελθόν σημαντικό αριθμό παραγωγών  σήμερα έχουν περιοριστεί αισθητά και σε αρκετές περιπτώσεις έχουν απομείνει ελάχιστοι ενεργοί παραγωγοί.  Η εξέλιξη αυτή, όπως επισημαίνει, συνδέεται τόσο με το υψηλό κόστος καλλιέργειας όσο και με την αβεβαιότητα που χαρακτηρίζει την παραγωγή, καθώς η απόδοση της χρονιάς εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες.

Προβλήματα στην εμπορία και τα δελτία αποστολής

Πέρα από τα καλλιεργητικά ζητήματα, οι παραγωγοί αναφέρονται και σε πρακτικές δυσκολίες που προκύπτουν στη διάθεση της παραγωγής. Ένα από τα ζητήματα που, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Α.Σ Κοιλάδας Σπερχειού, κ. Ιάσονα Ιωσήφ, δημιουργεί συχνά προβλήματα είναι η διαδικασία των δελτίων αποστολής κατά τη μεταφορά των κερασιών.

Όπως εξηγεί, στην πράξη η διακίνηση του προϊόντος δεν γίνεται πάντα με έναν μόνο μεταφορέα. Σε αρκετές περιπτώσεις τα κεράσια μεταφέρονται αρχικά σε ένα σημείο συγκέντρωσης και στη συνέχεια φορτώνονται σε άλλο φορτηγό για να συνεχίσουν τη διαδρομή προς μεγάλες αγορές, όπως η Αθήνα. «Για να γίνει σωστά η διαδικασία, χρειάζονται διαφορετικά δελτία αποστολής για κάθε στάδιο της μεταφοράς», σημειώνει, επισημαίνοντας ότι στην πράξη αυτό δημιουργεί συχνά προβλήματα στους ελέγχους, καθώς το σύστημα δεν λαμβάνει πάντα υπόψη τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η εμπορία των αγροτικών προϊόντων. 

Παράλληλα, όπως αναφέρει, μέχρι πρόσφατα τα δελτία αυτά εκδίδονταν χειρόγραφα, ενώ πλέον η διαδικασία περνά σταδιακά σε ηλεκτρονική μορφή, κάτι που δημιουργεί επιπλέον προσαρμογές για τους παραγωγούς. Ο ίδιος επισημαίνει ακόμη ένα πρακτικό οξύμωρο: στην πραγματικότητα, όταν φεύγουν τα κεράσια από το χωράφι ή το σημείο συγκέντρωσης, συχνά δεν είναι ακόμη γνωστή η τελική τιμή πώλησης. «Στην ουσία πρόκειται περισσότερο για δελτίο μεταφοράς παρά για δελτίο αποστολής», τονίζει, εξηγώντας ότι η τελική τιμή διαμορφώνεται συνήθως αργότερα στην αγορά, αφού φτάσει το προϊόν στον έμπορο ή στη λαχαναγορά.

Προσδοκίες για τη φετινή χρονιά

Παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει διαχρονικά η καλλιέργεια της κερασιάς, οι παραγωγοί της περιοχής εμφανίζονται συγκρατημένα αισιόδοξοι για τη φετινή χρονιά. Όπως αναφέρουν, μέχρι στιγμής η εξέλιξη του χειμώνα και των πρώτων ημερών της άνοιξης δείχνει να είναι ευνοϊκή για την καλλιέργεια, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για «μια κανονική παραγωγική χρονιά». «Αν συνεχίσει έτσι ο καιρός και δεν έχουμε προβλήματα στην ανθοφορία, περιμένουμε μια κανονική παραγωγή», σημειώνουν χαρακτηριστικά παραγωγοί της περιοχής.

Ωστόσο, όπως επισημαίνουν, η περίοδος της ανθοφορίας παραμένει «ιδιαίτερα κρίσιμη» για την εξέλιξη της παραγωγής. Τυχόν βροχοπτώσεις ή δυσμενείς καιρικές συνθήκες εκείνη την περίοδο μπορούν να επηρεάσουν την καρπόδεση και κατ’ επέκταση τη συνολική απόδοση των δέντρων. Παρ’ όλα αυτά, όπως καταλήγουν, «πολλά μπορούν να αλλάξουν μέσα σε λίγες ημέρες» και να επηρεάσουν σημαντικά το τελικό αποτέλεσμα της καλλιέργειας, γι’ αυτό και οι παραγωγοί αντιμετωπίζουν τη φετινή χρονιά με συγκρατημένη αισιοδοξία.

Η δημιουργία μιας Διεπαγγελματικής Οργάνωσης στον τομέα του ροδάκινου αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για τον συντονισμό των φορέων της παραγωγής και της μεταποίησης, σε έναν κλάδο με ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική αγροτική οικονομία και τις εξαγωγές.

Στο πλαίσιο αυτό, στις 6 Μαρτίου 2026 υπογράφηκε το καταστατικό για τη σύσταση της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ροδακίνων από την Εθνική Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘΕΑΣ) και την Ένωση Κονσερβοποιών Ελλάδας (ΕΚΕ), ανοίγοντας τον δρόμο για τη θεσμική συγκρότηση και λειτουργία της οργάνωσης.

Μετά την υπογραφή του καταστατικού δρομολογείται η διαδικασία για την επίσημη αναγνώριση της Οργάνωσης από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για τις διεπαγγελματικές οργανώσεις.

Στόχοι της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης

Η Διεπαγγελματική Οργάνωση Ροδακίνων στοχεύει, μεταξύ άλλων, στην ενίσχυση της παραγωγής και στη στήριξη των παραγωγών, με στόχο την ανάπτυξη του κλάδου και την προσέλκυση νέων καλλιεργητών.

Παράλληλα επιδιώκει τη βελτίωση της οργάνωσης της αγοράς και της διάθεσης των προϊόντων, τόσο στην εγχώρια αγορά όσο και σε νέες αγορές εξαγωγών.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στην προώθηση της εξωστρέφειας και της ανταγωνιστικότητας του τομέα, μέσα από δράσεις προβολής, έρευνα αγοράς και συμμετοχή σε προγράμματα και εκδηλώσεις.

Στους στόχους περιλαμβάνεται ακόμη η αναβάθμιση της ποιότητας και της ασφάλειας των προϊόντων, με έμφαση στη βιώσιμη και περιβαλλοντικά φιλική παραγωγή και στην προστασία της δημόσιας υγείας.

Παράλληλα προβλέπεται η συνεργασία και ο συντονισμός των φορέων του κλάδου, με ενίσχυση της εκπαίδευσης, της καινοτομίας και της ανταλλαγής τεχνογνωσίας, καθώς και η προστασία και ανάδειξη των ελληνικών γεωργικών προϊόντων και των σημάτων ποιότητας, με εκπροσώπηση του κλάδου τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Το προσωρινό Διοικητικό Συμβούλιο

Το πρώτο προσωρινό Διοικητικό Συμβούλιο της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης αποτελείται από δέκα μέλη:

Δημήτριος Λογγίζιδης – Πρόεδρος

Κωνσταντίνος Αποστόλου – Αναπληρωτής Πρόεδρος

Νικόλαος Κουτλιαμπάς – Α’ Αντιπρόεδρος

Στυλιανός Θεοδουλίδης – Β’ Αντιπρόεδρος

Νικόλαος Χριστοδούλου – Γενικός Γραμματέας

Χρήστος Γιαννακάκης – Ταμίας

Νικόλαος Τζιμούρτος – Μέλος

Ιωάννης Παυλίδης – Μέλος

Μιχαήλ Φαρμάκης – Μέλος

Παντελής Γερασίμου – Μέλος

Η επιτυχία μιας καλλιέργειας πυρηνόκαρπων δεν εξαρτάται μόνο από την επιλογή ποικιλίας ή τις καλλιεργητικές φροντίδες που εφαρμόζει ο παραγωγός. Ένας από τους πιο κρίσιμους παράγοντες για την παραγωγή καρπών είναι η επικονίαση και η γονιμοποίηση των ανθέων. Αν η διαδικασία αυτή δεν πραγματοποιηθεί σωστά, τα άνθη μπορεί να μαραθούν και να πέσουν ή να σχηματιστούν μικροί και υποβαθμισμένοι καρποί.

Η επικονίαση είναι η μεταφορά της γύρης από τους ανθήρες στο στίγμα του άνθους. Όταν η γύρη μεταφέρεται μεταξύ ανθέων της ίδιας ποικιλίας, μιλάμε για αυτεπικονίαση, ενώ όταν προέρχεται από διαφορετική ποικιλία του ίδιου ή συγγενούς είδους, πρόκειται για σταυρεπικονίαση. Στα περισσότερα οπωροφόρα δένδρα και ιδιαίτερα στα πυρηνόκαρπα, η επικονίαση πραγματοποιείται κυρίως με τη βοήθεια εντόμων, με τη μέλισσα να παίζει τον σημαντικότερο ρόλο.

Η διαδικασία αυτή επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Οι καιρικές συνθήκες, όπως η θερμοκρασία, η βροχή και ο άνεμος, μπορούν να περιορίσουν τη μεταφορά της γύρης αλλά και τη δραστηριότητα των εντόμων επικονιαστών. Επίσης, η χρήση εντομοκτόνων κατά την περίοδο ανθοφορίας μπορεί να μειώσει σημαντικά τον πληθυσμό των μελισσών και να επηρεάσει αρνητικά την καρπόδεση.

Ροδακινιά – Περιορισμένες απαιτήσεις αλλά όφελος από τη σταυρεπικονίαση

Στη ροδακινιά αρκεί η γονιμοποίηση περίπου 5–10% των ανθέων για να επιτευχθεί μια ικανοποιητική παραγωγή. Οι περισσότερες καλλιεργούμενες ποικιλίες είναι αυτογόνιμες και παράγουν γύρη όταν το στίγμα των ανθέων είναι υποδεκτικό, γεγονός που σημαίνει ότι συνήθως δεν εμφανίζονται σοβαρά προβλήματα επικονίασης.

Ωστόσο, έχει παρατηρηθεί ότι ακόμη και στις αυτογόνιμες ποικιλίες η σταυρεπικονίαση μπορεί να αυξήσει την παραγωγή. Υπάρχουν επίσης ορισμένες ποικιλίες που χαρακτηρίζονται ως αυτόστειρες, επειδή η γύρη τους παρουσιάζει χαμηλή βλαστική ικανότητα και δεν μπορεί να γονιμοποιήσει αποτελεσματικά τα άνθη. Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται συγκαλλιέργεια με άλλες συμβατές ποικιλίες που ανθίζουν την ίδια περίοδο. Οι μέλισσες αποτελούν τον βασικό επικονιαστή της ροδακινιάς και συνήθως μία κυψέλη για κάθε τέσσερα στρέμματα οπωρώνα θεωρείται επαρκής για την επικονίαση των ανθέων.

Βερικοκιά – Αυτογόνιμες ποικιλίες αλλά ανάγκη παρουσίας επικονιαστών

Για να επιτευχθεί ικανοποιητική παραγωγή στη βερικοκιά, πρέπει να γονιμοποιηθεί περίπου το 15–25% των ανθέων. Οι περισσότερες καλλιεργούμενες ποικιλίες είναι αυτογόνιμες, γεγονός που μειώνει τα προβλήματα επικονίασης.

Παρόλα αυτά, η παρουσία επικονιαστών παραμένει απαραίτητη. Η γύρη της βερικοκιάς είναι σχετικά βαριά και κολλώδης και δεν μεταφέρεται εύκολα χωρίς τη βοήθεια εντόμων. Για τον λόγο αυτό οι μέλισσες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία. Στις περισσότερες περιπτώσεις, μία κυψέλη μελισσών για κάθε τέσσερα στρέμματα καλλιέργειας θεωρείται αρκετή για να εξασφαλιστεί η επιθυμητή επικονίαση.

Κερασιά και βυσσινιά – Μεγαλύτερες απαιτήσεις σε σταυρεπικονίαση

Η κερασιά παρουσιάζει από τα σημαντικότερα προβλήματα επικονίασης μεταξύ των πυρηνόκαρπων. Για να επιτευχθεί ικανοποιητική παραγωγή απαιτείται να γονιμοποιηθεί περίπου το 25–60% των ανθέων. Οι περισσότερες ποικιλίες κερασιάς είναι αυτόστειρες και χρειάζονται τη γύρη από άλλες συμβατές ποικιλίες για να καρποφορήσουν. Επιπλέον, υπάρχουν περιπτώσεις ποικιλιών που δεν είναι συμβατές μεταξύ τους, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα σημαντική τη σωστή επιλογή ποικιλιών κατά την εγκατάσταση ενός οπωρώνα.

Η διάταξη των ποικιλιών μέσα στον οπωρώνα επηρεάζει επίσης την αποτελεσματικότητα της επικονίασης. Συχνά χρησιμοποιείται εναλλαγή γραμμών της κύριας ποικιλίας με γραμμές γυρεοδότριας ποικιλίας, ώστε να διευκολύνεται η μεταφορά γύρης μεταξύ των δένδρων. Οι μέλισσες αποτελούν τον βασικό επικονιαστή και συνήθως απαιτούνται μία έως δύο κυψέλες για κάθε τέσσερα στρέμματα καλλιέργειας.

Δαμασκηνιά – Διαφορετικές απαιτήσεις ανάλογα με το είδος

Στη δαμασκηνιά το ποσοστό ανθέων που πρέπει να γονιμοποιηθεί για ικανοποιητική παραγωγή κυμαίνεται μεταξύ 15 και 30%. Το φαινόμενο της ασυμβατότητας εμφανίζεται σε διάφορες μορφές, καθώς υπάρχουν ποικιλίες πλήρως αυτογόνιμες, μερικώς αυτογόνιμες αλλά και απόλυτα αυτόστειρες.

Οι ποικιλίες της ευρωπαϊκής δαμασκηνιάς μπορεί να είναι αυτογόνιμες ή να απαιτούν σταυρεπικονίαση, ενώ οι ποικιλίες της ιαπωνικής δαμασκηνιάς συχνά χρειάζονται συμβατές ποικιλίες για να εξασφαλιστεί η καρπόδεση. Σε κάθε περίπτωση, η επιλογή ποικιλιών που ανθίζουν την ίδια περίοδο αποτελεί βασική προϋπόθεση για επιτυχημένη επικονίαση. Οι κύριοι επικονιαστές είναι οι μέλισσες και σε μικρότερο βαθμό ορισμένα δίπτερα έντομα. Συνήθως μία κυψέλη μελισσών ανά τέσσερα στρέμματα οπωρώνα είναι αρκετή για την επικονίαση των ανθέων.

Αμυγδαλιά – Έντονη εξάρτηση από τη σταυρεπικονίαση

Η αμυγδαλιά παρουσιάζει από τις υψηλότερες απαιτήσεις σε επικονίαση. Για να εξασφαλιστεί ικανοποιητική παραγωγή πρέπει να γονιμοποιηθεί περίπου το 50% των ανθέων. Οι περισσότερες ποικιλίες είναι αυτόστειρες και απαιτούν τη γύρη άλλων συμβατών ποικιλιών. Για τον λόγο αυτό η συγκαλλιέργεια δύο ή περισσότερων ποικιλιών που ανθίζουν την ίδια περίοδο αποτελεί βασική πρακτική στους αμυγδαλεώνες.

Επιπλέον, η αμυγδαλιά ανθίζει πολύ νωρίς, όταν οι θερμοκρασίες είναι χαμηλές και η δραστηριότητα των μελισσών περιορισμένη. Για να αυξηθούν οι πιθανότητες επικονίασης απαιτείται μεγαλύτερη παρουσία μελισσών σε σχέση με άλλα πυρηνόκαρπα. Συνήθως τοποθετούνται δύο έως τέσσερις κυψέλες ανά τέσσερα στρέμματα καλλιέργειας.

Τι πρέπει να προσέχουν οι παραγωγοί

Κατά την εγκατάσταση ενός οπωρώνα είναι ιδιαίτερα σημαντικό να επιλέγονται ποικιλίες που συνανθίζουν και είναι συμβατές μεταξύ τους ως προς την επικονίαση, ώστε να εξασφαλίζεται η σωστή γονιμοποίηση των ανθέων. Η σωστή επικονίαση αποτελεί βασική προϋπόθεση για την παραγωγή ποιοτικών καρπών στα πυρηνόκαρπα. Ακόμη και σε ποικιλίες που θεωρούνται αυτογόνιμες, η σταυρεπικονίαση συχνά συμβάλλει στην αύξηση της παραγωγής. Για τον λόγο αυτό η σωστή οργάνωση του οπωρώνα, η επιλογή συμβατών ποικιλιών και η παρουσία επαρκών επικονιαστών αποτελούν βασικούς παράγοντες για τη σταθερή και ποιοτική παραγωγή καρπών.

Πηγή: Γεωργία - Κτηνοτροφία, τεύχος 2/2008, «Οι ανάγκες σε επικονίαση των πυρηνοκάρπων δένδρων». Ι. Παπαδάκης, Δ. Κανελάκης, Σ. Λιονάκης, Θ. Σωτηρόπουλος, Ι. Θεριός, Δ. Στυλιανίδης, σελ. 24–30

Ο Αγροτικός Σύλλογος Ροδοχωρίου «Βέρμιο» εκφράζει την έντονη ανησυχία και αγανάκτηση των αγροτών της περιοχής για τη συνεχιζόμενη έλλειψη επίσημης και έγγραφης ενημέρωσης σχετικά με την πορεία των αποζημιώσεων για τις σοβαρές ζημιές στις καλλιέργειες (κεράσια, μήλα κ.ά.) από τον παγετό, που σημειώθηκε στις 19-20/3/2025 και 9-10/4/2025.

Συγκεκριμένα αναφέρει ότι μέχρι σήμερα παραμένει άγνωστο σε ποιο στάδιο βρίσκεται το αίτημα αποζημίωσης, ποιος μηχανισμός θα εφαρμοστεί, αν έχει δοθεί η απαραίτητη έγκριση από το αρμόδιο Υπουργείο και πότε θα εκδοθεί το σχετικό ΦΕΚ, που αποτελεί προϋπόθεση για οποιαδήποτε πληρωμή.

Την ίδια στιγμή διακινούνται πληροφορίες για καταβολές αποζημιώσεων έως το Πάσχα, χωρίς καμία επίσημη επιβεβαίωση.

Παράλληλα, εκκρεμεί η καταβολή αποζημιώσεων του προγράμματος ad hoc για τα μήλα Ροδοχωρίου (ενίσχυση ετους 2023), με αρκετούς παραγωγούς να παραμένουν απλήρωτοι, γεγονός που επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την ήδη ασφυκτική οικονομική κατάσταση στον πρωτογενή τομέα της περιοχής.

Ζητούμε άμεση, σαφή και επίσημη ενημέρωση από την Περιφέρεια, τη ΔΑΟΚ και το αρμόδιο Υπουργείο για όλες τις εκκρεμείς αποζημιώσεις, καθώς και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα πληρωμών. Η παρατεταμένη αβεβαιότητα δεν μπορεί να συνεχιστεί.

Η επιβίωση των αγροτών δεν μπορεί να στηρίζεται σε φήμες. Απαιτούμε άμεσες απαντήσεις και ξεκάθαρες δεσμεύσεις. 

Η εγκατάσταση μιας νέας φυτείας νεκταρινιάς αποτελεί στρατηγική απόφαση με πολυετή ορίζοντα. Πρόκειται για μια επένδυση υψηλών απαιτήσεων, καθώς η αγορά του νεκταρινιού είναι ιδιαίτερα αυστηρή ως προς την ποιότητα και την εμφάνιση του καρπού.

Όπως επισημαίνουν στον ΑγροΤύπο οι γεωπόνοι του Α.Σ. Βελβεντού «Η Δήμητρα», κ. Θωμάς Στεργίου και κ. Αργύρης Σιλίρης, η σωστή αρχή καθορίζει όχι μόνο την παραγωγικότητα αλλά και τη μελλοντική εμπορική βιωσιμότητα του οπωρώνα.

Σχεδιασμός νέας φυτείας: από το χωράφι έως την αγορά

Η εγκατάσταση μιας νέας φυτείας ξεκινά από τον συνολικό σχεδιασμό. Όπως αναφέρουν οι γεωπόνοι του Συνεταιρισμού Βελβεντού «Η Δήμητρα», το πρώτο βήμα είναι η διενέργεια εδαφολογικής ανάλυσης, η οποία δίνει κρίσιμες πληροφορίες για το pH, τη μηχανική σύσταση, τα θρεπτικά στοιχεία, την παρουσία ανθρακικού ασβεστίου και τα επίπεδα σιδήρου. Τα δεδομένα αυτά καθορίζουν τόσο την επιλογή υποκειμένου όσο και τη μελλοντική θρεπτική διαχείριση.

Εξίσου σημαντικό είναι το ιστορικό του αγροτεμαχίου. Η προϋπάρχουσα καλλιέργεια και η πιθανή παρουσία εδαφογενών ασθενειών, όπως φυτόφθορα ή αρμιλλάρια, επηρεάζουν άμεσα την απόφαση εγκατάστασης. Στον σχεδιασμό εντάσσεται και το μικροκλίμα. Πλαγιές με καλό αερισμό διαφέρουν από χωράφια που δημιουργούν «θύλακα παγετού». Σε περιοχές με ιστορικό όψιμων παγετών προτιμώνται ποικιλίες με πιο όψιμη άνθηση, ενώ σε βαριά, νεροκρατούντα εδάφη επιλέγονται τύποι πιο ανθεκτικοί στη μονίλια. Όπως τονίζουν οι γεωπόνοι, ακόμη και τότε οι προσβολές δεν αποκλείονται, «αλλά θα είναι λιγότερες».

Ωστόσο, ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται στο χωράφι. Σύμφωνα με τον κ. Σιλίρη, η επιλογή ποικιλίας ξεκινά και από την αγορά. Η νεκταρινιά απαιτεί ομοιομορφία χρώματος, μέγεθος, σκληρότητα και αντοχή στη διακίνηση, ώστε ο καρπός να ανταποκρίνεται στα εμπορικά πρότυπα. Για τον λόγο αυτό, ο παραγωγός δεν βασίζεται σε μία μόνο ποικιλία, αλλά κατανέμει την παραγωγή σε πρώιμες, μεσοπρώιμες και όψιμες επιλογές, καλύπτοντας όλη τη σεζόν.

Υποκείμενο: η κρυφή βάση της επιτυχίας

Το υποκείμενο αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία θα «χτιστεί» ο οπωρώνας. Στην πράξη, το GF677 παραμένει το πιο διαδεδομένο, λόγω της παραγωγικότητας και της προσαρμοστικότητάς του. Όπως αναφέρουν οι γεωπόνοι, πρόκειται για υποκείμενο με υψηλή ζωηρότητα, «πολύ λαιμαργό», που απαιτεί σωστή διαχείριση. Σε περιπτώσεις όπου υπάρχει ιστορικό αρμιλλάριας, ο κ. Στεργίου επισημαίνει ότι το GF677 είναι ευαίσθητο και μπορεί να εξεταστεί η επιλογή του Mirared, το οποίο έχει δείξει σχετική ανθεκτικότητα, αν και χαρακτηρίζεται από μικρότερη ζωηρότητα. Παράλληλα, σε γραμμικά συστήματα φύτευσης χρησιμοποιούνται υποκείμενα όπως Cadaman ή η σειρά Rootpac, με διαφορετικά χαρακτηριστικά ως προς τη ζωηρότητα και τις ανάγκες. Σε εδάφη με υψηλό ανθρακικό ασβέστιο, παρατηρείται συχνά έλλειψη σιδήρου. Το GF677 έχει δείξει καλύτερη προσαρμοστικότητα σε τέτοιες συνθήκες, ωστόσο απαιτείται σωστή θρεπτική διαχείριση.

Προετοιμασία εδάφους: το στάδιο που συχνά υποτιμάται

Σε χωράφια όπου υπήρχαν προηγουμένως δενδρώδεις καλλιέργειες, απαιτείται απομάκρυνση των ριζών ώστε να περιοριστούν προβλήματα στη νέα εγκατάσταση. Στη συνέχεια ακολουθεί κατεργασία του εδάφους, είτε με άροτρο είτε με ρίπερ. Όπως υπογραμμίζει ο κ. Στεργίου, επειδή πρόκειται να φυτευτούν δέντρα και στόχος είναι το γόνιμο χώμα –από τα 0 έως περίπου 20 εκατοστά– να παραμείνει στην επιφάνεια, «προτιμάται το ρίπερ». Έτσι εξασφαλίζεται καλύτερη δομή εδάφους και πιο ομαλή εγκατάσταση του ριζικού συστήματος. Έπειτα, ακολουθεί ελαφρύτερη κατεργασία με καλλιεργητή ελαφρού τύπου ή με φρέζα, ώστε να ψιλοχωματιστεί το έδαφος, να διευκολυνθεί η φύτευση, να θρυμματιστούν ζιζάνια και να σπάσουν ρίζες που έχουν απομείνει

Η διαδικασία φύτευσης

Η φύτευση ξεκινά με το άνοιγμα των λάκκων, συνήθως με αρίδα, σε βάθος 20–50 εκατοστών, ανάλογα με το ριζικό σύστημα. Μέσα στον λάκκο μπορεί να προστεθούν εδαφοβελτιωτικά και οργανικά σκευάσματα, όπως χουμικά και φουλβικά οξέα ή ατταπουλγίτης. Επιπλέον, «προτείνεται η χρήση σκευασμάτων με ωφέλιμους οργανισμούς, όπως Trichoderma, ώστε το ριζικό σύστημα να γίνει πιο ανθεκτικό σε εδαφογενείς ασθένειες», όπως αναφέρουν οι γεωπόνοι του συνεταιρισμού. Το φυτό τοποθετείται προσεκτικά, ο λάκκος γεμίζεται με το ίδιο έδαφος και εξασφαλίζεται επαρκής υγρασία. Αν οι καιρικές συνθήκες είναι ξηρές, ακολουθεί πότισμα. Το αρδευτικό δίκτυο τοποθετείται συνήθως μέσα στους πρώτους δύο μήνες από τη φύτευση.

Παράλληλα με τη διαδικασία εγκατάστασης, ο παραγωγός καλείται να έχει ήδη αποφασίσει το σύστημα διαμόρφωσης του οπωρώνα, καθώς οι αποστάσεις και η αρχική διάταξη των δέντρων καθορίζονται από την επιλογή αυτή. Η επιλογή συστήματος φύτευσης εξαρτάται από τη ζωηρότητα του υποκειμένου, το μικροκλίμα και τον βαθμό μηχανοποίησης της εκμετάλλευσης. Στο κύπελλο, οι αποστάσεις κυμαίνονται συνήθως από 4×4 έως 4×3,5 μέτρα, ενώ στα γραμμικά συστήματα –μονόκλωνο, δίκλωνο ή παλμέτα– οι αποστάσεις επί της γραμμής μειώνονται, με διάδρομο 3,5–4,5 μέτρα, ανάλογα με το τελικό ύψος του δέντρου. Όπως επισημαίνεται απο τον κ. Στεργίου, η πιο πυκνή φύτευση μπορεί να δώσει αυξημένες αποδόσεις στα πρώτα χρόνια. Ωστόσο, μετά το 6ο–7ο έτος ενδέχεται να προκύψουν προβλήματα αερισμού και ηλιοφάνειας λόγω επικάλυψης κλάδων, κάτι που στη νεκταρινιά συνδέεται άμεσα με την εμφάνιση μυκητολογικών προσβολών.

Η φύτευση ροδακινιάς δεν ξεκινά την ημέρα που μπαίνει το δέντρο στο χωράφι· ξεκινά πολύ νωρίτερα, με σωστό σχεδιασμό και προετοιμασία. Όπως ανέφεραν στον Αγροτύπο οι γεωπόνοι του Α.Σ. Βελβεντού «Η Δήμητρα», κ. Θωμάς Στεργίου και κ. Αργύρης Σιλίρης, η επιτυχία ενός νέου οπωρώνα εξαρτάται από τις επιλογές που προηγούνται της φύτευσης και από τον σωστό χρονισμό κάθε βήματος.

Η εδαφολογική ανάλυση και το ιστορικό του χωραφιού

Η διαδικασία ξεκινά από το χωράφι, όπως μας αναφέρουν οι γεωπόνοι του Συναιτερισμού Βελβεντού «Η Δήμητρα». Η εδαφολογική ανάλυση είναι το πρώτο βήμα και δίνει κρίσιμες πληροφορίες: το pH, τη σύσταση του εδάφους –αν είναι πιο αμμώδες ή πιο αργιλώδες–, τα θρεπτικά στοιχεία όπως άζωτο, φώσφορο, μαγνήσιο και μαγγάνιο, την παρουσία ασβεστίου και ειδικά ανθρακικού ασβεστίου, καθώς και τα επίπεδα σιδήρου.

Παράλληλα, εξετάζεται τι καλλιέργεια προϋπήρχε στο αγροτεμάχιο. Αν υπήρχαν ροδακινιές ή άλλα δενδρώδη, αν υπήρχε σιτάρι, πατάτες ή άλλη αροτραία καλλιέργεια. Ιδιαίτερη σημασία έχει η πιθανή ύπαρξη εδαφογενών ασθενειών, όπως φυτόφθορα ή αρμιλλάρια. Σε περιπτώσεις σοβαρών προσβολών και μεγάλων απωλειών από ασθένειες εδάφους, επισημάνθηκε ότι «πρώτη επιλογή είναι να αλλάξουμε καλλιέργεια», ώστε να μη χαθεί φυτικό κεφάλαιο. Στο ιστορικό του χωραφιού περιλαμβάνεται και το μικροκλίμα. Στην ίδια περιοχή μπορεί να υπάρχουν πλαγιές με καλό αερισμό και εδάφη που «φυσάει αέρας και δεν έχουν θέμα», αλλά και επίπεδα χωράφια που κρατούν «θύλακα παγετού» και παγώνουν ευκολότερα την άνοιξη.

Σε επικλινή και καλά αεριζόμενα χωράφια μπορούν να τοποθετηθούν ακόμη και ποικιλίες που ανθίζουν νωρίτερα ή που είναι πιο δύσκολες στο δέσιμο, εφόσον τα χαρακτηριστικά τους –χρώμα, σχήμα, μέγεθος καρπού– είναι επιθυμητά. Σε χωράφια που κρατούν «θύλακα παγετού» και έχουν ιστορικό ζημιών από όψιμους παγετούς, επιλέγονται ποικιλίες που ανθίζουν πιο όψιμα και έχουν δείξει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στα άνθη.

Σε βαριά, νεροκρατούντα εδάφη, όπου το καλοκαίρι δεν υπάρχει καλός αερισμός, προτιμώνται ποικιλίες πιο ανθεκτικές στη μονίλια και στα σαπίσματα. Όπως αναφέρθηκε, ακόμη και με ανθεκτική ποικιλία δεν αποκλείονται οι προσβολές, αλλά «θα έχουμε λιγότερα».

Επιλογή ποικιλίας και έγκαιρος προγραμματισμός φυτών

Η επιλογή ποικιλίας δεν γίνεται μεμονωμένα. Όπως τονίστηκε, ο παραγωγός οφείλει να έρχεται σε συνεννόηση με τους γεωπόνους του συνεταιρισμού και τον πωλητή. Ο συνεταιρισμός γνωρίζει σε ποιες περιόδους υπάρχει υπερσυσσώρευση προϊόντος και σε ποιες υπάρχει έλλειμμα, ώστε να αποφεύγεται η συγκέντρωση μεγάλου όγκου παραγωγής σε μία συγκεκριμένη ημερομηνία.

«Δεν πάνε κατευθείαν στον φυτωριούχο και λένε θέλω αυτό», επισημάνθηκε χαρακτηριστικά από τον κ. Σιλίρη. Ο σωστός προγραμματισμός στοχεύει στην κατανομή της παραγωγής μέσα στη σεζόν. Ένας οργανωμένος παραγωγός δεν βασίζεται σε μία μόνο ποικιλία, αλλά επιλέγει περισσότερες, από την αρχή έως το τέλος της περιόδου, καλύπτοντας το διάστημα από τον Ιούνιο έως και τον Σεπτέμβριο.

Η φύτευση όμως δεν ξεκινά τον Φεβρουάριο· ξεκινά από τον προηγούμενο Μάιο ή Ιούνιο. Τότε πρέπει να γίνεται η προπαραγγελία των φυτών, ώστε ο φυτωριούχος να γνωρίζει ποιες ποικιλίες και ποια υποκείμενα θα εμβολιάσει και να εξασφαλίζεται διαθεσιμότητα. Παρότι υπάρχουν περιπτώσεις τελευταίας στιγμής, ο σωστός σχεδιασμός απαιτεί έγκαιρη παραγγελία.

Τα φυτώρια διαθέτουν γυμνόριζα φυτά –εμβολιασμένα με κοιμώμενο οφθαλμό, ημι-ανεπτυγμένα ή ανεπτυγμένα– καθώς και φυτά σε γλάστρα με μπάλα χώματος, τα οποία μπορούν να φυτευτούν αργότερα. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για πιστοποιημένο πολλαπλασιαστικό υλικό, με όλα τα απαραίτητα πιστοποιητικά φυτοϋγείας.

Επιλογή υποκειμένου: προσαρμογή στο έδαφος και στο ιστορικό

Στην περιοχή, το πιο συνηθισμένο υποκείμενο παραμένει το GF677. Περιγράφηκε ως ιδιαίτερα παραγωγικό, αλλά «πολύ λαιμαργό» απο τους γεωπόνους. Χρησιμοποιείται ευρέως, ιδίως σε κύπελλο, και προτιμάται συχνά όταν στο χωράφι υπήρχε προηγουμένως ροδακινιά, καθώς εμφανίζει αντοχή στα υπολείμματα ριζών που παραμένουν στο έδαφος.

Το σπορόφυτο ροδακινιάς αποτελεί επίσης επιλογή, ιδίως σε χωράφια που δεν έχουν ξαναφυτευτεί με ροδακινιά. Ωστόσο, δεν εμφανίζει την ίδια αντοχή σε προβλήματα που σχετίζονται με ασθένειες ριζών.

Αναφέρθηκαν ακόμη το Cadaman και η σειρά Rootpac (R, 20, 40, 90), που χρησιμοποιούνται κυρίως σε γραμμικά συστήματα φύτευσης, με διαφορετικά χαρακτηριστικά ως προς τη ζωηρότητα, τις ανάγκες σε νερό και την ευαισθησία σε ασθένειες.

Σε περιπτώσεις αρμιλλάριας, επισημάνθηκε από τον κ. Στεργίου ότι το GF677 είναι ευαίσθητο και μπορεί να επιλεγεί το Mirared, το οποίο έχει δείξει σχετική ανθεκτικότητα, αν και χαρακτηρίζεται από μικρότερη ζωηρότητα.

Σε εδάφη με υψηλό ανθρακικό ασβέστιο, παρατηρείται συχνά έλλειψη σιδήρου. Το GF677 έχει δείξει καλύτερη προσαρμοστικότητα σε τέτοιες συνθήκες, αλλά απαιτείται ετήσια χορήγηση χηλικού σιδήρου.

Σύστημα φύτευσης και αποστάσεις

Στο κύπελλο, οι αποστάσεις κυμαίνονται «συνήθως από 4×4 έως 4×3,5 ή 3,80×3,5». Πιο πυκνή φύτευση μπορεί να δώσει καλά αποτελέσματα τα πρώτα χρόνια, όμως μετά το 6ο–7ο έτος δημιουργούνται προβλήματα αερισμού και ηλιοφάνειας λόγω επικάλυψης κλάδων. Διακρίνονται το ελεύθερο κύπελλο, παλαιότερης μορφής, και το νεότερο σύστημα με 5–6 μονοκόμματους βραχίονες χωρίς διακλαδώσεις, που διευκολύνει τις καλλιεργητικές εργασίες.

Στα γραμμικά συστήματα, το μονόκλωνο μπορεί να φυτευτεί περίπου στο 1 μέτρο επί της γραμμής και 3,5–4,4 μέτρα μεταξύ των γραμμών. Στο δίκλωνο ή παλμέτα τύπου Y, οι αποστάσεις κυμαίνονται περίπου από 1,5–2 μέτρα επί της γραμμής και 3,5–4 μέτρα στον διάδρομο. Όσο μεγαλύτερο το ύψος του δέντρου, τόσο μεγαλύτερος πρέπει να είναι ο διάδρομος, ώστε να εξασφαλίζεται ηλιοφάνεια.

Προετοιμασία του χωραφιού

Πριν τη φύτευση, εξετάζεται τι υπήρχε στο χωράφι. Αν προϋπήρχαν δέντρα, απαιτείται εξαγωγή και απομάκρυνση των ριζών, ώστε να μείνουν στο έδαφος όσο το δυνατόν λιγότερα υπολείμματα από την προηγούμενη καλλιέργεια και να αποφευχθούν προβλήματα στη νέα εγκατάσταση.

Στη συνέχεια ακολουθεί κατεργασία του εδάφους, είτε με άροτρο είτε με ρίπερ. Επειδή πρόκειται να φυτευτούν δέντρα και στόχος είναι το γόνιμο χώμα –από τα 0 έως περίπου 20 εκατοστά– να παραμείνει στην επιφάνεια, «προτιμάται το ρίπερ», όπως μας υπογραμμίζει ο κ. Στεργίου. Με τον τρόπο αυτό το δενδρύλλιο θα έχει πρόσβαση σε γόνιμο έδαφος στα πρώτα στάδια ανάπτυξης του ριζικού του συστήματος.

Επιπλέον, το ρίπερ συμβάλλει στον καλό αερισμό του εδάφους και σπάει τον τυχόν σκληρό ορίζοντα που έχει δημιουργηθεί από τα επαναλαμβανόμενα περάσματα με το τρακτέρ. Έτσι, το έδαφος αερίζεται καλύτερα και διευκολύνεται η ανάπτυξη των ριζών. Μπορεί να γίνει και όργωμα, όμως σε αυτή την περίπτωση αναστρέφεται το γόνιμο επιφανειακό χώμα και μεταφέρεται βαθύτερα.

Οι βασικές αυτές κατεργασίες «καλό είναι να γίνονται νωρίτερα», όταν το επιτρέπουν οι καιρικές συνθήκες. Ακολουθεί ελαφρύτερη κατεργασία με καλλιεργητή ελαφρού τύπου ή με φρέζα, ώστε να ψιλοχωματιστεί το έδαφος, να διευκολυνθεί η φύτευση, να θρυμματιστούν ζιζάνια και να σπάσουν ρίζες που έχουν απομείνει. Αν και η φύτευση μπορεί να γίνει και χωρίς πλήρη κατεργασία, το ιδανικό είναι το έδαφος να έχει προετοιμαστεί σωστά.

Άνοιγμα λάκκου και τοποθέτηση φυτού

Η διαδικασία της φύτευσης ξεκινά με το άνοιγμα των λάκκων φύτευσης, συνήθως με τρυπάνι εδάφους (αρίδα). Το βάθος κυμαίνεται περίπου από 20 έως 50 εκατοστά, ανάλογα με το μέγεθος του ριζικού συστήματος του φυτού. Μέσα στον λάκκο συνιστάται η προσθήκη εδαφοβελτιωτικών και οργανικών σκευασμάτων, όπως χουμικά και φουλβικά οξέα ή ατταπουλγίτης, με στόχο την αύξηση της οργανικής ουσίας και την καλύτερη ανάπτυξη του ριζικού συστήματος. Επιπλέον, «προτείνεται η χρήση σκευασμάτων με ωφέλιμους οργανισμούς, όπως Trichoderma sp., ώστε το ριζικό σύστημα να γίνει πιο ανθεκτικό σε εδαφογενείς ασθένειες».

Τα φυτά μεταφέρονται στο χωράφι και τοποθετούνται μέσα στον λάκκο φύτευσης. Στη συνέχεια, ο λάκκος ξαναγεμίζεται με χώμα γύρω από το δενδρύλλιο. Ουσιαστικά, επανατοποθετείται το έδαφος ώστε να σταθεροποιηθεί σωστά το φυτό. Είναι σημαντικό να υπάρχει επαρκής υγρασία στο έδαφος. Αν οι καιρικές συνθήκες είναι όπως αυτή την περίοδο, η φυσική υγρασία επαρκεί· αν όμως ο καιρός είναι πιο ξηρός, καλό είναι να ακολουθήσει πότισμα.

Μετά τη φύτευση, σε διάστημα περίπου ενός έως δύο μηνών, ακολουθεί η τοποθέτηση του αρδευτικού δικτύου. Όσον αφορά τη διάρκεια ζωής του οπωρώνα, αναφέρθηκε ότι στα κύπελλα η καλλιέργεια μπορεί να διατηρηθεί για πολλά χρόνια — ακόμη και 10 ή 20 — ανάλογα με τη διαχείριση και τις συνθήκες.

Σε απελπιστική οικονομική κατάσταση βρίσκονται οι παραγωγοί κερασιών, μήλων και αχλαδιών, που επλήγηκαν από τους παγετούς του περασμένου Μαρτίου.

Συγκεκριμένα, στις 19 και 20 Μαρτίου 2025 σημειώθηκε ένας από τους μεγαλύτερους παγετούς των τελευταίων ετών, με αποτέλεσμα τη σχεδόν καθολική καταστροφή της παραγωγής, η οποία σε πολλές περιπτώσεις έφτασε το 100%.

Σύμφωνα με το ΥπΑΑΤ οι συγκεκριμένες καλλιέργειες δεν αποζημιώθηκαν από τον ΕΛΓΑ γιατί ήταν στο προανθικό στάδιο.

Παρά τις επαφές των εκπροσώπων παραγωγών με κυβερνητικούς βουλευτές των νομών Πέλλας και Ημαθίας, καθώς και συναντήσεις με τον Υπουργό ΑΑΤ, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει καμία σαφή και συγκεκριμένη απάντηση για τον τρόπο της αποζημίωσης των παραγωγών. 

Ο ΕΛΓΑ, σύμφωνα με όσα υποστηρίζουν οι παραγωγοί, γνωρίζει το μέγεθος της ζημιάς ανά περιοχή. Προφορικά η ηγεσία του ΥπΑΑΤ ανέφερε ότι θα καταβληθούν προκαταβολές αποζημιώσεων το καλοκαίρι αλλά φτάσαμε Φεβρουάριο και ακόμη δεν έχουν πάρει ούτε ένα ευρώ.

Οι «διαρροές» από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων μιλούσαν για κονδύλι 80 εκ. ευρώ για τα κεράσια και 40 εκ. ευρώ για μήλα και αχλάδια. Επίσης μιλάνε για στρεμματικές ενισχύσεις ανάλογα το μέγεθος της ζημιάς. Αναφέρουν τρεις ζώνες ζημιάς, με την πρώτη να καλύπτει την περιοχή της Σκύδρας, τη δεύτερη την Έδεσσα - Αλμωπία και την τρίτη τα ορεινά του Καϊμακτσαλάν.

Δεν υπάρχει όμως καμιά επίσημη ενημέρωση από το ΥπΑΑΤ για το πρόγραμμα που θα αποζημιώσει τους παραγωγούς και το ποσό της στρεμματικής ενίσχυσης που θα πάρουν.

Από την άλλη οι παραγωγοί που εδώ και μήνες είναι χωρίς εισόδημα λόγω της μειωμένης παραγωγής, δεν έχουν χρήματα ούτε για να κάνουν την απαραίτητη φυτοπροστασία.

Ήδη θα έπρεπε από τον Νοέμβριο έως τον Ιανουάριο να έκαναν ραντίσματα με χαλκό στις συγκεκριμένες καλλιέργειες.

Επίσης θα πρέπει να ραντίσουν για ψύλλα της αχλαδιάς, με κόστος που φτάνει στα 800 έως 1.100 ευρώ το στρέμμα. 

Ο κ. Ξενοφών Τσέμπης, παραγωγός κερασιών από την Αλμωπία και μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Αγροτικού Συνεταιρισμού «Αρχάγγελος», ανέφερε στον ΑγροΤύπο ότι είχαν υποσχεθεί από τα τέλη Αυγούστου ότι θα είχαμε πάρει προκαταβολές αλλά φτάσαμε Φεβρουάριο και ακόμη δεν έχει γίνει καμιά πληρωμή. Ο ΕΛΓΑ γνωρίζει το μέγεθος της ζημιάς ανά περιοχή. Μας ανέφεραν ότι σε Πέλλα και Ημαθία η ζημιά στα κεράσια ανέρχεται στα 70 εκ. ευρώ. Παρόλα αυτά μέχρι σήμερα δεν μας έχουν αναφέρει μέσα από πιο πρόγραμμα θα αποζημιωθούμε. Στην περιοχή μας τα κεράσια έχουν ζημιά στο 100% της παραγωγής. 

Από την πλευρά του ο κ. Νίκος Τζίγκας, παραγωγός και πρόεδρος στον Αγροτικό Σύλλογο Βεγορίτιδα - Καϊμακτσαλάν, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι υπάρχει μεγάλο οικονομικό πρόβλημα στους παραγωγούς γιατί δεν έχουν εισόδημα. Ειδικά στα κεράσια οι ζημιές φτάνουν στο 100%. Δηλαδή μηδενικό εισόδημα για κάποιον που καλλιεργεί αποκλειστικά κεράσια. Οι παραγωγοί δεν έχουν εξοφλήσει τα περσινά φυτοπροστατευτικά και δεν μπορούν να αγοράσουν τίποτα φέτος. Άμεσα θα πρέπει να καταβληθούν προκαταβολές στους πληγέντες παραγωγούς για να μπορέσουν να πληρώσουν τις ασφαλιστικές εισφορές στον ΕΛΓΑ για να καταφέρουν να εισπράξουν - όταν το ΥπΑΑΤ αποφασίσει - τις αποζημιώσεις. Ηδη θα έπρεπε αυτή την εποχή να είχε ξεκινήσει η φυτοπροστασία στις συγκεκριμένες καλλιέργειες.

Η καλλιεργητική περίοδος για τη βερικοκιά έχει ήδη ξεκινήσει, με τα δέντρα να εισέρχονται στο στάδιο της διόγκωσης των οφθαλμών. Πρόκειται για μια καθοριστική φάση, καθώς από αυτήν τη χρονική στιγμή τίθενται οι βάσεις τόσο για την ανθοφορία όσο και για τη μετέπειτα καρποφορία.

Μιλήσαμε με τη γεωπόνο κα. Ανδρονίκη Μέλλιου από τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Ράχης Πιερίας «Ο Άγιος Λουκάς», η οποία μας περιέγραψε τις πρακτικές που εφαρμόζονται αυτή την περίοδο στην καλλιέργεια, τόσο στη λίπανση όσο και στη φυτοπροστασία.

Λίπανση στη βερικοκιά: βασική εφαρμογή και θρεπτική ισορροπία

Η βασική λίπανση στη βερικοκιά πραγματοποιείται στο στάδιο της διόγκωσης των οφθαλμών, όταν «μόλις αρχίζει να ξυπνά το δέντρο». Πρόκειται για το χρονικό σημείο που επιτρέπει στο φυτό να απορροφήσει εγκαίρως τα απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία πριν την άνθηση, ώστε να υποστηριχθεί σωστά η ανθοφορία και η καρπόδεση. Η εφαρμογή βασίζεται σε ισορροπημένο λίπασμα που περιέχει άζωτο, φώσφορο και κάλιο, συνήθως σε αναλογία τύπου 1:1:1 (ενδεικτικά 12-12-17). Όπως επισημάνθηκε από την γεωπόνο στον ΑγροΤύπο, απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί η εδαφολογική ανάλυση, η οποία στον Συνεταιρισμό πραγματοποιείται ανά 3–5 χρόνια για το σύνολο των παραγωγών, ώστε η λίπανση να προσαρμόζεται στα πραγματικά δεδομένα κάθε αγροτεμαχίου.

Κατά τη βασική λίπανση, ο φώσφορος δίνεται σχεδόν εξ ολοκλήρου, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του καλίου εφαρμόζεται επίσης σε αυτή τη φάση, με δυνατότητα συμπλήρωσης αργότερα. Το άζωτο χορηγείται σε σημαντικό ποσοστό τώρα, ώστε το δέντρο να υποστηριχθεί στα πρώτα κρίσιμα στάδια ανάπτυξης. Μετά τον σχηματισμό του καρπού, πραγματοποιείται συμπληρωματική λίπανση, συχνά με νιτρικό κάλιο, ανάλογα με το φορτίο κάθε δέντρου και την ποικιλία.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στα ιχνοστοιχεία, κυρίως στο βόριο και στον ψευδάργυρο. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά η κα. Μέλλιου, «αν υπάρχει πολύ χαμηλό βόριο, θα δημιουργήσει προβλήματα στην καρπόδεση και στην ανθοφορία». Η έλλειψη μπορεί να γίνει αντιληπτή από συμπτώματα όπως η ξήρανση των ματιών πριν την παραγωγή, γεγονός που οδηγεί σε διορθωτικές παρεμβάσεις, συνήθως κατά τη χειμερινή περίοδο, ώστε την άνοιξη το δέντρο να έχει καλύψει τις ανάγκες του. Παρότι οι ποσότητες των ιχνοστοιχείων είναι μικρές, «μπορούν να κάνουν τη διαφορά», με αποτελέσματα που συχνά είναι ορατά ακόμη και την επόμενη καλλιεργητική χρονιά.
 
Όσο για την οργανική θρέψη, η γεωπόνος αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι, στην περιοχή, τα περισσότερα εδάφη εμφανίζουν ικανοποιητικό ποσοστό οργανικής ουσίας (2–3%), οπότε δεν γίνεται εκτεταμένη χρήση οργανικών λιπασμάτων. Σε περιπτώσεις χαμηλής οργανικής ουσίας, γίνεται στοχευμένη προσθήκη (π.χ.  χωνεμένης κοπριά). Παράλληλα, τα υπολείμματα κλαδέματος τεμαχίζονται και ενσωματώνονται στο έδαφος, συμβάλλοντας σταδιακά στη βελτίωση της γονιμότητας.

Φυτοπροστασία: επίκαιρες επεμβάσεις

Ασθένειες

Στο στάδιο της διόγκωσης των οφθαλμών ξεκινούν οι πρώτοι ψεκασμοί για το κορύνεο, τον εξώασκο και τη μονίλια. Σε αυτή τη φάση εφαρμόζεται προληπτικά κάτλαλληλο χαλκούχο σκεύασμα, το οποίο καλύπτει τις ασθένειες της περιόδου.

Η μονίλια θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς, όπως αναφέρθηκε, «μπορεί να στεγνώσει την άνθηση και μέρος από τα κλαδάκια». Το παθογόνο διαχειμάζει ως μυκήλιο σε μουμιοποιημένους καρπούς πάνω στο δένδρο και σε έλκη προσβεβλημένων κλαδίσκων. Από αυτούς τους καρπούς και τα έλκη προέρχονται οι πρωτογενείς μολύνσεις που μολύνουν τα άνθη. Για τον λόγο αυτό οι επεμβάσεις επαναλαμβάνονται στα κρίσιμα στάδια της καλλιέργειας: στη διόγκωση των οφθαλμών, στη λευκή κορυφή, πριν την άνθηση και κατά την άνθηση. Ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες, μπορεί να χρειαστούν τρεις ή και τέσσερις εφαρμογές. Οι ψεκασμοί έχουν προληπτικό χαρακτήρα, αλλά διαθέτουν και θεραπευτική δράση εφόσον έχει ήδη ξεκινήσει προσβολή.

Στο κορύνεο προσβάλλονται οι βλαστοί, ενώ ο μύκητας προκαλεί αρχικά κόκκινες κηλίδες στα φύλλα, οι οποίες στη συνέχεια γίνονται καστανές και ξηραίνονται στο κέντρο. Οι νεκροί ιστοί πέφτουν, με αποτέλεσμα να σχηματίζονται οπές, γνωστές ως «τρύπες από σκάγια». Παρόμοιες, συχνά βυθισμένες, κηλίδες εμφανίζονται και στους καρπούς, οι οποίες εξελίσσονται σε καστανά δερματώδη λέπια. Πολλές φορές πάνω στις κηλίδες εμφανίζεται έκκριση κόμμεος.

Ο εξώασκος αποτελεί επίσης σημαντική ασθένεια. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν κατσάρωμα και παραμόρφωση των φύλλων, ανώμαλη πάχυνση του ελάσματος και ερυθροκίτρινο χρωματισμό. Τα φύλλα τελικά πέφτουν, ενώ η νέα βλάστηση αποδυναμώνει το δένδρο, απορροφώντας πολλά θρεπτικά στοιχεία. Η αντιμετώπιση επιτυγχάνεται με την εφαρμογή κατάλληλων μυκητοκτόνων, με ψεκασμούς που πραγματοποιούνται από την πτώση των φύλλων έως το φούσκωμα των ματιών και κατά τη διάρκεια του λήθαργου των δένδρων, με στόχο την καταστροφή των μολυσμάτων. Συγκεκριμένα, η καταπολέμηση γίνεται με χαλκούχα μυκητοκτόνα σκευάσματα στην πτώση των φύλλων και με ψεκασμό πριν από τη διόγκωση των οφθαλμών.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ο ρόλος των καιρικών συνθηκών. Σε περιόδους αυξημένης υγρασίας απαιτείται άμεση αντίδραση, καθώς η υγρασία ευνοεί την εγκατάσταση των παθογόνων. Όπως τονίστηκε χαρακτηριστικά απο την κα. Μέλλιου: «Μόλις σταματήσει η βροχή, πρέπει να μπουν μέσα και να ψεκάσουν». Η χρονική ακρίβεια των επεμβάσεων είναι καθοριστική.

Έντομα και ακάρεα

Αυτή την περίοδο εφαρμόζεται παραφινέλαιο σε συνδυασμό με ακαρεοκτόνο για την αντιμετώπιση των διαχειμαζουσών μορφών. Σημαντικότερος εχθρός της βερικοκιάς θεωρείται η Ανάρσια, η οποία προσβάλλει τον καρπό. Η πρώτη γενιά ξεκινά την άνοιξη (Απρίλιο–Μάιο), ωστόσο η διαχείριση ξεκινά από τώρα, με στόχο τον περιορισμό των πληθυσμών. Αρχικά, την περίοδο της άνοιξης, η ανάρσια προσβάλλει τους τρυφερούς νεαρούς βλαστούς της βερικοκιάς, δημιουργώντας στοές κατά μήκος των βλαστών, με αποτέλεσμα το κορυφαίο τμήμα τους να μαραίνεται και να πέφτει. Στα τέλη της άνοιξης, η προνύμφη του εντόμου προσβάλλει και τους πράσινους ανώριμους καρπούς, προκαλώντας ζημιά στο εξωτερικό του καρπού, κυρίως κοντά στον ποδίσκο.

Η προσβολή συνεχίζεται την περίοδο του καλοκαιριού εντός των προσβεβλημένων βλαστών αλλά και στο εσωτερικό των ώριμων καρπών. Σε αυτό το στάδιο γίνεται έντονα αντιληπτή, κατατρώγοντας τη σάρκα των βερίκοκων, γεγονός που καθιστά ακατάλληλους τους καρπούς για κατανάλωση και μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική καταστροφή της παραγωγής. Επίσης, απαντώνται κοκκοειδή και φυλλοδέτες, χωρίς όμως να αποτελούν το βασικό πρόβλημα της καλλιέργειας, όπως μας αναφέρει η γεωπόνος.

Η περίοδος που διανύουμε, από τα μέσα του χειμώνα έως τα πρώτα στάδια πριν την άνθηση, είναι καθοριστικής σημασίας για τη ροδακινιά. Σε αυτή τη φάση διαμορφώνονται οι «βάσεις» τόσο για τη σωστή θρέψη όσο και για τη φυτοπροστασία της νέας καλλιεργητικής χρονιάς, με αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα την εξέλιξη της παραγωγής.

Ο ΑγροΤύπος συνομίλησε με τους γεωπόνους του Α.Σ. Βελβεντού «Η Δήμητρα», κ. Θωμά Στεργίου και κ. Αργύρη Σιλίρη, οι οποίοι μεταφέρουν την εικόνα από τα κτήματα της περιοχής και εξηγούν ποιες παρεμβάσεις πραγματοποιούνται αυτή την περίοδο, ποια σημεία απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή και πώς διαμορφώνεται στην πράξη η στρατηγική λίπανσης και φυτοπροστασίας.

Βασική λίπανση: φωσφόρος τώρα, προσοχή στο κάλιο, αναμονή για το άζωτο

Η συζήτηση ξεκινά από τις αναλύσεις εδάφους. Όπως επισημαίνουν οι γεωπόνοι, οι αναλύσεις γίνονται κυρίως Νοέμβριο–Δεκέμβριο, ιδιαίτερα σε νέες φυτεύσεις αλλά και σε παραγωγικά κτήματα, σε έναν ορίζοντα τρία–τέσσερα χρόνια, ώστε να διαπιστωθεί αν έχουν εξαντληθεί αποθέματα μακροστοιχείων και ιχνοστοιχείων. Τα δείγματα αποστέλλονται είτε σε κρατικό φορέα είτε σε ιδιωτικά εργαστήρια και, βάσει αποτελεσμάτων, καθορίζεται η μορφή και η ποσότητα της λίπανσης. Στην περιοχή της Κοζάνης τα εδάφη είναι κατά κανόνα επικλινή και στραγγιστικά, με χαμηλή οργανική ουσία. Υπάρχουν αμμώδη, αμμοπηλώδη και αργιλοπηλώδη εδάφη, όμως «μέσα στον μέσο όρο στραγγίζουν», γεγονός που συνδέεται με μειωμένα οργανικά αποθέματα.

Πώς κινείται η βασική λίπανση αυτή την περίοδο

Στα παραγωγικά δέντρα, η βασική κοκκώδης λίπανση πραγματοποιείται Ιανουάριο έως Φεβρουάριο. Οι γεωπόνοι τονίζουν ότι δεν πρέπει να φτάνει κανείς στα τέλη Φεβρουαρίου, καθώς γύρω στις 10–15 Μαρτίου μπορεί να έχει ήδη ξεκινήσει η άνθηση. Ο φωσφόρος, όπως αναφέρει ο κ. Σιλίρης, «καλό είναι να πέφτει όλος τώρα», στο διάστημα Νοεμβρίου–Φεβρουαρίου. Δεν ξεπλένεται όπως το άζωτο και πρέπει να είναι διαθέσιμος ώστε να στηρίξει τους ανθοφόρους οφθαλμούς Μάρτιο–Απρίλιο. «Έχει δεν έχει φορτίο, ο φωσφόρος πέφτει όλος τώρα».

Για το κάλιο, μπορεί να δοθεί είτε ολόκληρο είτε σπαστά. Σε περιπτώσεις όπου υπάρχει ρίσκο παγετού, αρκετοί παραγωγοί επιλέγουν να ρίξουν «τη μισή ποσότητα τώρα και την υπόλοιπη τον Απρίλιο», όταν θα έχει διαπιστωθεί η καρπόδεση και το φορτίο πριν το αραίωμα. Αν χαθεί η παραγωγή από παγωνιά, η στρατηγική διαφοροποιείται. Ο κ. Στεργίου διευκρινίζει ότι μπορεί να δοθεί και όλο το κάλιο τώρα, και στη συνέχεια να συνεχιστεί η θρέψη μόνο με άζωτο.

Σε ό,τι αφορά το άζωτο, ξεκαθαρίζεται ότι «άζωτο δεν ρίχνουμε τώρα» στη βασική χειμερινή λίπανση. Το άζωτο συνδέεται άμεσα με την ύπαρξη καρπού. Στην ανθοφορία μπορεί να δοθεί το 1/3 έως 1/2 της συνολικής ποσότητας, ώστε να ενισχυθεί η άνθηση και η καρπόδεση. Αν όμως υπάρξει παγετός ή απώλεια φορτίου, η στρατηγική προσαρμόζεται. Γίνεται επίσης αναφορά σε ουρία ή αμμωνιακό άζωτο, με τη διευκρίνιση ότι αν εφαρμοστούν νωρίς, «δεν θα εξυπηρετήσουν», καθώς το δέντρο δεν μπορεί να τα αξιοποιήσει. Παράλληλα, αναφέρθηκε ότι αρκετοί παραγωγοί εφαρμόζουν μετασυλλεκτικά, τον Νοέμβριο και ενώ το δέντρο έχει ακόμη φύλλο, περίπου 300 γραμμάρια νιτρικής αμμωνίας ανά δέντρο. Το άζωτο αυτό αποθηκεύεται στους οφθαλμούς και αξιοποιείται την άνοιξη, με την έκπτυξη. Ακόμη, διευκρινίζεται ότι βόριο και ψευδάργυρος εφαρμόζονται διαφυλλικά, μετασυλλεκτικά ή στην ανθοφορία, και όχι ως εδαφική λίπανση αυτή την περίοδο.

Τέλος, την τρέχουσα περίοδο εφαρμόζονται επιπλέον σκευάσματα οργανικά όπως υπογραμμίζει στον ΑγροΤύπο ο κ. Σιλίρης (πελλετοποιημένα, με χουμικά ή φουλβικά οξέα, λεοναρδίτη κ.α.), τα οποία ενισχύουν τη μικροβιακή δραστηριότητα και τη δομή του εδάφους. Όπου υπάρχει δυνατότητα, εφαρμόζεται χωνεμένη κοπριά, με την επισήμανση ότι πρέπει να είναι καλά χωνεμένη. Η κοπριά απαιτεί ειδικό δενδροκομικό κοπροδιανομέα, ενώ τα οργανικά σκευάσματα μπορούν να διανεμηθούν και με λιπασματοδιανομέα. 

Φυτοπροστασία: επίκαιρη στρατηγική 

Οι γεωπόνοι του Α.Σ. Βελβεντού «Η Δήμητρα» ξεκαθαρίζουν ότι τον χειμώνα δεν γίνεται ουσιαστική εντομολογική καταπολέμηση. Οι παρεμβάσεις στοχεύουν κυρίως στις ασθένειες και στη μείωση διαχειμαζόντων μορφών. Ως νούμερο ένα πρόβλημα για το ροδάκινο χαρακτηρίζει τη μονίλια ο κ. Στεργίου, με παρουσία και των τριών ειδών: Monilinia laxa, Monilinia fructigena και Monilinia fructicola. Ακολουθεί ο εξώασκος. Μικρότερη ένταση παρουσιάζουν το κλαδοσπόριο και το κορύνεο, ενώ εντοπίζονται και βακτηριώσεις, όπως Pseudomonas syringae pv. morsprunorum. Για τη μονίλια επισημαίνεται ότι οι βασικές επεμβάσεις έχουν ήδη γίνει. «Ό,τι κάναμε για τη μονίλια, κάναμε μέχρι τώρα», αναφέρουν, εξηγώντας ότι οι χαλκούχοι ψεκασμοί του φθινοπώρου και της αρχής του χειμώνα καλύπτουν αυτό το κομμάτι.

Οι γεωπόνοι επισημαίνουν ότι με την πλήρη πτώση των φύλλων, «ο χαλκός είναι νόμος». Η εφαρμογή γίνεται ανεξαρτήτως συνθηκών, εκτός εάν επικρατούν ακραία καιρικά φαινόμενα. Πρόκειται για βασικό απολυμαντικό ψεκασμό. Ακολουθεί επαναληπτικός χαλκούχος ψεκασμός Ιανουάριο–αρχές Φεβρουαρίου, περίπου δύο μήνες δηλαδή, μετά τον πρώτο, καθώς το δέντρο έχει μείνει ένα διάστημα χωρίς προστασία. Η δοσολογία που αναφέρεται είναι περίπου 2,5–3 κιλά χαλκού ανά τόνο ψεκαστικού υγρού.

Στην περιοχή προτείνεται χαλκός σε συνδυασμό με θειασβέστιο. Το θειασβέστιο, πέρα από την απολυμαντική του δράση, μπορεί να συμβάλει στη μείωση αυγών αφίδων, ιδιαίτερα της πράσινης αφίδας, που χαρακτηρίζεται σημαντικό πρόβλημα για την καλλιέργεια, όπως αναφέρει ο κ. Σιλίρης. Επιπλέον, δημιουργεί ένα φιλμ πάνω στους οφθαλμούς και μπορεί να επιβραδύνει ελαφρώς την έκπτυξή τους, «να πάει όσο πιο πίσω γίνεται» η άνθηση, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος ζημιάς από ανοιξιάτικες παγωνιές. Παράλληλα, γίνονται εφαρμογές χειμερινών λαδιών, με στόχο διαχειμαζόμενες μορφές εντόμων.

Έμφαση στον Εξώασκο

Την περίοδο αυτή, η προσοχή στρέφεται στον εξώασκο. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά από τον κ. Στεργίου, «αν δεν τον καταπολεμήσουμε τώρα, όλο το καλοκαίρι θα τρέχουμε». Ο εξώασκος προσβάλλει τον βλαστοφόρο οφθαλμό κατά την έκπτυξη. Στόχος είναι να μην επιτραπεί στον μύκητα να εισχωρήσει στον οφθαλμό τη στιγμή που ανοίγει. Για την αντιμετώπισή του εφαρμόζονται από τον συνεταιρισμό  ψεκασμοί είτε με ziram είτε με dodine. Οι δύο αυτές δραστικές αφορούν αποκλειστικά τον εξώασκο. 

Η εφαρμογή γίνεται στην κατάλληλη φαινολογική φάση κάθε ποικιλίας και επαναλαμβάνεται μετά από 7–10 ημέρες, ανάλογα με τον καιρό και τις βροχοπτώσεις. Σε περίπτωση μη έγκαιρης αντιμετώπισης, παρατηρείται καρούλιασμα και παραμόρφωση φύλλων, καθυστέρηση βλάστησης, μικρότερος καρπός και, σε έντονες προσβολές, ακόμη και επίδραση στην παραγωγή.

Η περίοδος πριν την άνθηση αποτελεί κρίσιμο στάδιο για τη ροδακινιά, καθώς τότε διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις της νέας παραγωγής. Το κλάδεμα είναι η βασική παρέμβαση αυτής της φάσης. Το κλάδεμα στη ροδακινιά δεν είναι μια τυπική, μηχανική εργασία. Είναι από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις στη διαχείριση του οπωρώνα, γιατί καθορίζει την ισορροπία βλάστησης και παραγωγής, το φορτίο που θα σηκώσει το δέντρο και τελικά την ποιότητα και την ευκολία διαχείρισης της καλλιέργειας.

Με βάση την εμπειρία του Α.Σ. Βελβεντού «Η Δήμητρα» στην Κοζάνη και όσα μας ανέφεραν οι γεωπόνοι του συνεταιρισμού κ. Θωμάς Στεργίου και κ. Αργύρης Σιλίρης, το κλάδεμα στη ροδακινιά απαιτεί γνώση της ποικιλίας, σωστό χρονισμό και σαφή παραγωγικό στόχο.

Προκλάδεμα: Προαιρετικό αλλά καθοριστικό

Το προκλάδεμα αποτελεί την πρώτη παρέμβαση μετά τη συγκομιδή και λειτουργεί ως προετοιμασία για το βασικό χειμερινό κλάδεμα καρποφορίας. «Με το που τελειώσουν οι συγκομιδές», επισημαίνει ο κ. Στεργίου – στην περιοχή μέχρι τέλος Σεπτεμβρίου και λίγο Οκτώβριο για ορισμένες ποικιλίες – μπορεί να ξεκινήσει το προκλάδεμα. Αυτό πραγματοποιείται συνήθως μέσα στον Νοέμβριο, πριν από την πτώση των φύλλων, όταν αυτά είναι ακόμη τρυφερά. Η παρέμβαση αυτή δεν είναι υποχρεωτική. Ο γεωπόνος τη χαρακτηρίζει «προαιρετική». Ωστόσο σπεύδει να τονίσει ότι «το καλύτερο είναι να γίνει», γιατί διευκολύνει ουσιαστικά τη συνέχεια.

Σε αυτή τη φάση αφαιρούνται κυρίως οι λαίμαργοι – οι χοντροί, όρθιοι και ιδιαίτερα ζωηροί βλαστοί της ίδιας χρονιάς που δεν είναι καρποφόροι. Παράλληλα κόβονται βλαστάρια που δεν χρειάζονται, ώστε να διατηρηθεί το σχήμα του δέντρου και να μη σπαταλάται ενέργεια σε άχρηστη βλάστηση. Όπως εξηγεί ο ίδιος, το προκλάδεμα «δίνει τη δύναμη στα ανθοφόρα μάτια». Αντί η ενέργεια να κατευθύνεται στους ζωηρούς βλαστούς, διοχετεύεται στους δευτερεύοντες ανθοφόρους οφθαλμούς που θα δώσουν τα ροδάκινα της επόμενης χρονιάς. Έτσι επιτυγχάνονται «πιο δυνατά μάτια» και καλύτερα δεμένη ανθοφορία.

Επιπλέον, όταν εφαρμοστεί σωστά, «έχεις κάνει το 60% της δουλειάς από τον Νοέμβριο», σημειώνει χαρακτηριστικά. Το χειμερινό κλάδεμα που ακολουθεί γίνεται σαφώς πιο ξεκούραστο και περιορίζεται σε πιο στοχευμένες επεμβάσεις. Η ίδια περίοδος ενδείκνυται και για τη ρύθμιση του ύψους. Αν τα δέντρα έχουν ξεφύγει, είναι κατάλληλη στιγμή να χαμηλώσουν, ώστε να διευκολυνθούν οι καλλιεργητικές εργασίες και η συγκομιδή.

Το χειμερινό κλάδεμα: Ισορροπία, ρύθμιση φορτίου και σωστή θέση των «μανών»

Το βασικό κλάδεμα καρποφορίας ξεκινά από τον Δεκέμβριο και μπορεί να φτάσει μέχρι λίγο πριν την άνθηση. «Ο Φεβρουάριος είναι γενικά ο μήνας του κλαδέματος», επισημαίνει ο κ. Σιλίρης, ειδικά για ροδακινιά και νεκταρινιά. Μέσα στον Ιανουάριο ο καιρός είναι συχνά άστατος, με αυξημένη υγρασία, ενώ – όπως διευκρινίζει – δεν πρέπει να γίνεται κλάδεμα με υγρό καιρό. Όταν έχει προηγηθεί προκλάδεμα, το χειμερινό στάδιο περιορίζεται κυρίως σε «μικροεπεμβάσεις», σε πιο στοχευμένες κοπές. Αν όμως δεν έχει γίνει η πρώτη παρέμβαση, τότε το κλάδεμα είναι σαφώς βαρύτερο και απαιτεί περισσότερη δουλειά.

Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη φάση έχουν οι «μάνες» – οι καρποφόρες βέργες που φέρουν τους οφθαλμούς και θα δώσουν τον καρπό. Όπως τονίζει ο γεωπόνος, οι μάνες πρέπει να διατηρούνται όσο πιο κοντά γίνεται στον κεντρικό βραχίονα. Συνήθως κρατιέται το πρώτο βλαστάρι, αυτό που βρίσκεται πιο κοντά στον κορμό. Δεν επιδιώκεται υπερβολικό μήκος και πολύ ξύλο, καθώς αυτό δυσκολεύει τόσο τη συγκομιδή όσο και το αραίωμα.

Το κλάδεμα, σύμφωνα με τον ίδιο, συνδέεται άμεσα με το φορτίο που θα σηκώσει το δέντρο. «Το κλάδεμα πριν το αραίωμα καθορίζει το πόσο αραίωμα θα κάνεις μετά», αναφέρει χαρακτηριστικά. Αν σε μια ποικιλία που δένει καλά αφήσουμε υπερβολικά πολλά μάτια, το δέντρο «ζορίζεται» και η πίεση μεταφέρεται στην επόμενη φάση της καλλιεργητικής διαχείρισης. Στο επίκεντρο παραμένει η ισορροπία βλάστησης και παραγωγής, που – όπως επισημαίνει ο κ. Στεργίου – αποτελεί το σημαντικότερο στοιχείο του σωστού κλαδέματος.

Η γνώση της ποικιλίας καθορίζει το κλάδεμα

Το πιο κρίσιμο σημείο, όπως υπογραμμίζει ο κ. Σιλίρης, είναι η γνώση της ποικιλίας. «Πρέπει να ξέρεις τι ποικιλία κλαδεύεις», τονίζει. Κάθε ποικιλία έχει διαφορετικό αριθμό και συμπεριφορά ανθοφόρων οφθαλμών. Υπάρχουν ποικιλίες που «δένουν» σταθερά – δηλαδή από 100 άνθη μπορεί να κρατήσουν 30 καρπούς – και άλλες που από 100 άνθη μπορεί να κρατήσουν 5. Σε αυτές τις τελευταίες, χρειάζεται να διατηρηθούν περισσότερες μάνες για να αυξηθούν οι πιθανότητες παραγωγής.

Ο κ. Στεργίου αναφέρει ενδεικτικά τις ποικιλίες Kay-Sweet και Rosa D-West, οι οποίες έχουν λιγότερους ανθοφόρους οφθαλμούς και αφήνονται πιο πίσω στο κλάδεμα, ώστε στο φούσκωμα του οφθαλμού να φανεί καλύτερα πού υπάρχουν ανθοφόρα μάτια. Αντίθετα, σε ποικιλίες που στατιστικά κρατούν πολλά ροδάκινα, εφαρμόζεται πιο αυστηρό κλάδεμα για να αποφευχθεί υπερφόρτωση και υπερβολικό αραίωμα. «Αν δεν ξέρεις την ποικιλία, όλα τα άλλα είναι λίγα», επισημαίνει. Δεν μπορεί κάποιος να κλαδεύει χωρίς να γνωρίζει τι ποικιλία έχει μπροστά του, καθώς – όπως επισημαίνει ο κ. Στεργίου – αυτό αποτελεί το πιο συνηθισμένο και κρίσιμο λάθος στο κλάδεμα της ροδακινιάς.

Πρακτικά ζητήματα: Σχήμα, υγιεινή και διαχείριση μετά το κλάδεμα

Στην περιοχή του Βελβεντού κυριαρχεί το ελεύθερο κύπελλο, ενώ τα τελευταία χρόνια εφαρμόζονται και γραμμικά συστήματα, όπως παλμέτα και μονόκλωνο. Στο κύπελλο, όπως επισημαίνει ο γεωπόνος, «πρέπει να διατηρείται ελεύθερος ο διάδρομος διέλευσης του τρακτέρ», ώστε να μην εξέχουν κλαδιά που μπορεί να σπάσουν κατά τις καλλιεργητικές εργασίες.

Μετά την ολοκλήρωση του κλαδέματος και πριν την άνθηση, «στο σύστημα του κυπέλλου εφαρμόζεται δέσιμο» περιμετρικά με νάιλον ή με σκοινί, για την ενίσχυση των βραχιόνων. Όπως εξηγεί, όταν το δέντρο φορτώνεται, υπάρχει κίνδυνος να ανοίξουν ή να σπάσουν οι βραχίονες, είτε από το βάρος του καρπού είτε από δυνατό άνεμο.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην απολύμανση των εργαλείων. Τα ψαλίδια πρέπει να απολυμαίνονται με οινόπνευμα, ιδανικά στο τέλος κάθε ημέρας, ώστε να αποφεύγεται η μετάδοση ιώσεων και ασθενειών της ροδακινιάς. Αν κάποιο δέντρο εμφανίζει ύποπτα συμπτώματα, καλό είναι να κλαδεύεται τελευταίο, ώστε να μην υπάρξει διασπορά.

Μετά το κλάδεμα ακολουθεί χαλκούχος ψεκασμός για κάλυψη των πληγών και αποφυγή εισόδου κάποιου παθογόνου στο δένδρο. Όσον αφορά τα υπολείμματα, συνήθως θρυμματίζονται γραμμικά με καταστροφέα και ενσωματώνονται στο έδαφος, συμβάλλοντας και στον εμπλουτισμό με οργανική ουσία όπως μας αναφερει χαρακτηριστικά ο κ. Στεργίου. Ωστόσο, σε περιπτώσεις έντονης προσβολής από μύκητες, όπως μονίλια, προτιμάται η απομάκρυνση των κλαδιών από τον οπωρώνα.

Η κερασιά αποτελεί μία από τις πλέον απαιτητικές αλλά και δυναμικές δενδρώδεις καλλιέργειες της χώρας, με κάθε καλλιεργητική περίοδο να ξεκινά ουσιαστικά από τον χειμώνα. Το μεταβατικό στάδιο μεταξύ χειμώνα και άνοιξης είναι καθοριστικό, καθώς σε αυτό λαμβάνονται κρίσιμες αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα την παραγωγή, την ποιότητα και τη βιωσιμότητα της καλλιέργειας.

Στην Πιερία, και ειδικότερα στη Ράχη Ολύμπου, η κερασοκαλλιέργεια έχει έντονη ταυτότητα και μακρά παράδοση, με τους παραγωγούς να εφαρμόζουν συστηματικά πρακτικές που βασίζονται στη γνώση, την εμπειρία και τα φαινολογικά στάδια του δέντρου. Για τις καλλιεργητικές επεμβάσεις της περιόδου, επικοινωνήσαμε με τη γεωπόνο κα. Ανδρονίκη Μέλλιου από τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Ράχης Πιερίας «Ο ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ», ο οποίος δραστηριοποιείται στη διαδικασία καλλιέργειας, παραγωγής, τυποποίησης και εμπορίας του προϊόντος «ΚΕΡΑΣΙΑ ΡΑΧΗΣ ΟΛΥΜΠΟΥ».

Κλάδεμα στην κερασιά: βάση της ρύθμισης της παραγωγής

Το κλάδεμα στην κερασιά πραγματοποιείται κατά τη χειμερινή περίοδο και βασίζεται πρωτίστως στα φαινολογικά στάδια του δέντρου. Δεν πρόκειται για μία τυπική ή ημερολογιακή εργασία, αλλά για επέμβαση που προσαρμόζεται στην κατάσταση του φυτού και στις παραγωγικές του δυνατότητες, όπως μασ αναφερει η γεωπόνος. Η πρακτική διαφοροποιείται σαφώς μεταξύ νεαρών και παραγωγικών δέντρων. Στα νεαρά εφαρμόζεται κλάδεμα διαμόρφωσης, με στόχο τη σωστή αρχιτεκτονική του δέντρου, ενώ στα παραγωγικά εφαρμόζεται κλάδεμα καρποφορίας, με κύριο σκοπό τη ρύθμιση της παραγωγής. Όπως η κα. Μέλλιου χαρακτηριστικά, «η παραγωγή ρυθμίζεται με το κλάδεμα».

Σκοπός λοιπόν του κλαδέματος καρποφορίας είναι πέραν της διατήρησης του σχήματος διαμόρφωσης και τον επαρκή φωτισμό και αερισμό του δέντρου, η διατήρηση επαρκούς ετήσιας βλάστησης και ικανοποιητικού αριθμού των καρποφόρων οργάνων. Ο παραγωγοί φροντίζουν να δημιουργούν πολλούς νέους οριζόντιους βλαστούς  με μήκος περίπου 50-60 εκ. και μέσα σε μια πενταετία προσπαθούν να πετύχουν την ανανέωση των καρποφόρων οργάνων. Επίσης δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στο να «κρατήσουν» τα καρποφόρα όργανα όσο το δυνατόν πλησιέστερα στον κεντρικο άξονα και  στην διατήρηση του ύψους των δέντρων ώστε να μένουν σε τέτοιο επίπεδο που οι καλλιέργητικές εργασίες να γίνινται αποτελεσματικα. Τέλος ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην απομάκρυνση ασθενών ή προσβεβλημένων κλάδων. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αφαίρεση γίνεται μέχρι να εμφανιστεί υγιές ξύλο, προκειμένου να περιοριστεί ο κίνδυνος εξάπλωσης παθογόνων στο δέντρο.

Υγιεινή κλαδέματος και διαχείριση υπολειμμάτων

Η κερασιά συγκαταλέγεται στις καλλιέργειες με αυξημένη ευαισθησία σε ασθένειες, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την αυστηρή τήρηση κανόνων υγιεινής κατά το κλάδεμα. Κατά τη διάρκεια των εργασιών, ο εξοπλισμός απολυμαίνεται μετά από κάθε δέντρο, ενώ οι τομές προστατεύονται με κατάλληλα υλικά, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος εισόδου παθογόνων. διαίτερη σημασία δίνεται και στις καιρικές συνθήκες, καθώς το κλάδεμα αποφεύγεται όταν επικρατεί υγρασία ή βροχόπτωση. Η εργασία πραγματοποιείται μόνο σε ξηρές συνθήκες, ώστε να μειωθεί σημαντικά η πιθανότητα μολύνσεων και προσβολών. Τα υπολείμματα του κλαδέματος θρυμματίζονται και ενσωματώνονται στο έδαφος ως οργανική ουσία. Ωστόσο, σε περιπτώσεις έντονης προσβολής, απομακρύνονται από τον αγρό, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος διαχείμασης παθογόνων και εντομολογικών εχθρών.

Φυτοπροστασία στην κερασιά: πρόληψη με βάση τα φαινολογικά στάδια

Η φυτοπροστασία στην κερασιά οργανώνεται με προληπτικό χαρακτήρα και ακολουθεί αυστηρά τα φαινολογικά στάδια του δέντρου. Η κυριότερη ασθένεια που απασχολεί την καλλιέργεια είναι η μονίλια, ενώ σε δευτερεύον επίπεδο εμφανίζονται ο εξώασκος και το κορύνεο, ιδιαίτερα σε χρονιές με υγρή άνοιξη. Οι πρώτες φυτοπροστατευτικές επεμβάσεις πραγματοποιούνται στο στάδιο του φουσκώματος των οφθαλμών και συνεχίζονται λίγο πριν και κατά την ανθοφορία, καθώς και στο στάδιο της πτώσης των πετάλων και της καρπόδεσης. Όπως επισημαίνει η κα. Μέλλιου, «η μονίλια αντιμετωπίζεται κυρίως προληπτικά, αλλά και θεραπευτικά όταν χρειαστεί».

Παράλληλα με τις ασθένειες, ιδιαίτερη προσοχή δίνεται και στους εντομολογικούς εχθρούς της κερασιάς, όπως τετράνυχοι, κοκκοειδή και αφίδες. Οι πρώτες εντομοκτόνες επεμβάσεις πραγματοποιούνται στο τελικό φούσκωμα των οφθαλμών, λίγο πριν την ανθοφορία, με στόχο την αντιμετώπιση των αυγών και των αρχικών σταδίων ανάπτυξής τους.

Θρέψη και λίπανση

Η βασική λίπανση πραγματοποιείται στο πρώτο φούσκωμα των οφθαλμών και αποτελεί κομβικό στάδιο για την ομαλή εκκίνηση της βλάστησης. Η εφαρμογή της βασικής λίπανσης περιλαμβάνει τα τρία κύρια θρεπτικά στοιχεία – άζωτο, φώσφορο και κάλιο – τα οποία καλύπτουν τις βασικές ανάγκες του δέντρου στην αρχή της περιόδου. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η θρέψη δεν ακολουθεί τυποποιημένο σχήμα, αλλά προσαρμόζεται στις ανάγκες της καλλιέργειας και στα χαρακτηριστικά του αγρού.

Συμπληρωματικά, κατά τη διάρκεια της καρποφορίας εφαρμόζονται διαφυλλικοί ψεκασμοί, ανάλογα με τις απαιτήσεις του δέντρου και τις επικρατούσες καιρικές συνθήκες. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ασβέστιο, για τη βελτίωση της ποιότητας των καρπών, καθώς και στο κάλιο, το οποίο συμβάλλει στην ενίσχυση του μεγέθους τους, ειδικά σε χρονιές με αυξημένη καρποφορία. Τέλος, τονίζεται η σημασία της εδαφολογικής ανάλυσης, η οποία συστήνεται να πραγματοποιείται ανά 3–4 χρόνια, ώστε ο παραγωγός να έχει σαφή εικόνα της κατάστασης του εδάφους και να μπορεί να προσαρμόζει τη λίπανση με μεγαλύτερη ακρίβεια.

Κλιματικοί κίνδυνοι  και η σημασία της ολοκληρωμένης διαχείρισης

Η κερασιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στην υγρασία και στις βροχοπτώσεις κατά το στάδιο της ωρίμανσης. Οι ανοιξιάτικες βροχές πριν τη συγκομιδή αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους κινδύνους για την καλλιέργεια, καθώς προκαλούν σχισίματα στους καρπούς και σημαντικές ποιοτικές απώλειες. Σε αντίθεση με το χαλάζι, που αποτελεί πιο τοπικό φαινόμενο, οι βροχοπτώσεις μπορούν να επηρεάσουν ευρύτερες εκτάσεις και μεγάλο μέρος της παραγωγής.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αυξημένων κλιματικών κινδύνων, ο ρόλος της εμπειρίας και της οργανωμένης διαχείρισης αποδεικνύεται καθοριστικός. Στον συνεταιρισμό, οι παραγωγοί ακολουθούν εδώ και χρόνια πρακτικές ολοκληρωμένης διαχείρισης, με συστηματική ενημέρωση και συμμόρφωση στις καλλιεργητικές οδηγίες. Όπως επισημαίνεται, η σωστή εφαρμογή όλων των σταδίων της παραγωγικής διαδικασίας έχει γίνει αντιληπτή στην πράξη από τους ίδιους τους παραγωγούς, συμβάλλοντας στη σταθερότητα και την ποιότητα της παραγωγής.

Σε απελπιστική οικονομική κατάσταση βρίσκονται οι κερασοπαραγωγοί των Περιφερειακών Ενοτήτων Πέλλας και Ημαθίας, οι οποίοι με κοινή επιστολή τους προς τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη ζητούν την άμεση παρέμβασή του, καταγγέλλοντας πολύμηνη «κοροϊδία» γύρω από το θέμα των αποζημιώσεων για την καθολική καταστροφή που υπέστησαν από τους παγετούς του Μαρτίου 2025.

Όπως περιγράφουν, στις 19 και 20 Μαρτίου 2025 σημειώθηκε ένας από τους ισχυρότερους παγετούς των τελευταίων ετών, με αποτέλεσμα η ζημιά στις κερασιές να φτάσει σε πολλές περιπτώσεις το 100%, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου το κεράσι αποτελεί μονοκαλλιέργεια και βασική πηγή εισοδήματος. Στις 20 Μαρτίου έγινε αναγγελία ζημιάς από το Υποκατάστημα ΕΛΓΑ Βέροιας, ωστόσο δηλώθηκαν μόνο πέντε υπερπρώιμες ποικιλίες κερασιών που βρίσκονταν σε πλήρη ανθοφορία, καθώς ο κανονισμός του ΕΛΓΑ καλύπτει ζημιές μόνο από το στάδιο αυτό και μετά. Οι υπόλοιπες ποικιλίες, αν και υπέστησαν ολοκληρωτική ζημιά στο προανθιακό στάδιο, δεν δηλώθηκαν αρχικά, καθώς δεν προβλέπεται κάλυψη.

Σύμφωνα με τους παραγωγούς, τότε προτάθηκε προφορικά σε κυβερνητικούς βουλευτές να υποβληθεί αίτημα αποζημίωσης μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κάτι που – όπως αναφέρουν – απορρίφθηκε με τη διαβεβαίωση ότι οι κερασοπαραγωγοί θα ενταχθούν τελικά στις αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ ώστε να πληρωθούν γρηγορότερα και με καλύτερους όρους. Πράγματι, στις 13 Απριλίου 2025, με νέα αναγγελία του ΕΛΓΑ, κλήθηκαν να δηλώσουν όλες τις ποικιλίες κερασιών που είχαν πληγεί, καταβάλλοντας και τα προβλεπόμενα τέλη εκτίμησης. Υποβλήθηκαν, όπως σημειώνουν, περίπου 11.500 δηλώσεις.

Ωστόσο, όπως καταγγέλλουν, ουδέποτε πραγματοποιήθηκαν εκτιμήσεις στα χωράφια τους. Παρά τις επανειλημμένες διαμαρτυρίες και παρά το γεγονός ότι στο ίδιο διάστημα εκτιμήθηκαν άλλες καλλιέργειες (ροδάκινα, βερίκοκα κ.ά.), για τα κεράσια δεν έγινε καμία αυτοψία.

Η επιστολή προς τον Πρωθυπουργό έχει ως εξής:

Βρισκόμαστε σε απόγνωση εμείς οι ακρίτες κερασοπαραγωγοί των Περιφερειακών Ενοτήτων Πέλλας και Ημαθίας, έχοντας υποστεί μία ανεπανάληπτη κοροϊδία.

Στις 19 και 20 Μαρτίου 2025 σημειώθηκε ένας από τους μεγαλύτερους παγετούς των τελευταίων ετών, με αποτέλεσμα τη σχεδόν καθολική καταστροφή της παραγωγής κερασιών, η οποία σε πολλές περιπτώσεις έφτασε το 100%.

Στις 20/03/2025 έγινε αναγγελία ζημιάς από το Υποκατάστημα ΕΛΓΑ Βέροιας. Δηλώθηκαν δενδρώδεις καλλιέργειες (ροδακινιές, βερικοκιές κ.ά.) που βρίσκονταν στο στάδιο της πλήρους ανθοφορίας, καθώς και μόνο πέντε (5) υπερπρώιμες ποικιλίες κερασιών. Αυτό συνέβη διότι, σύμφωνα με τον Κανονισμό του ΕΛΓΑ, η ασφαλιστική κάλυψη ξεκινά από το στάδιο του 100% της ανθοφορίας. Για τις συγκεκριμένες ποικιλίες πραγματοποιήθηκαν και οι προβλεπόμενες αυτοψίες από κλιμάκια του ΕΛΓΑ.

Οι υπόλοιπες ποικιλίες κερασιών, παρότι υπέστησαν ζημιά έως και 100% στο προανθιακό στάδιο, δεν δηλώθηκαν, καθώς δεν καλύπτονται από τον ισχύοντα Κανονισμό του ΕΛΓΑ.

Τότε προτείναμε – δυστυχώς μόνο προφορικά και όχι εγγράφως – σε κυβερνητικούς βουλευτές να κατατεθεί αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση για αποζημίωση μέσω άμεσων ενισχύσεων, βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 1308/2013 και των άρθρων 107 και 108 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και μέσω των ενισχύσεων ήσσονος σημασίας (de minimis). Είχαμε ήδη διαπιστώσει ότι οι ζημιές σε όλες τις καλλιέργειες της χώρας ήταν τεράστιες και ότι τα διαθέσιμα κονδύλια δύσκολα θα επαρκούσαν για πλήρη αποζημίωση όλων των πληγέντων.

Υπενθυμίζουμε ότι η χρηματοδότηση του ΕΛΓΑ γίνεται σε ποσοστό περίπου 80% από εμάς τους ίδιους τους παραγωγούς, με ετήσιες εισφορές που ανέρχονται περίπου στα 185 εκατομμύρια ευρώ.

Οι απαντήσεις που λάβαμε – και πάλι προφορικά – ήταν ότι θα ενταχθούμε με απόφαση και εμείς οι κερασοπαραγωγοί στις αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ, ώστε να αποζημιωθούμε γρηγορότερα και με καλύτερους όρους, και ότι δεν υπήρχε λόγος να γίνει αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς αυτό θα καθυστερούσε σημαντικά και θα απέφερε λιγότερα χρήματα.

Πράγματι, με νέα αναγγελία του Υποκαταστήματος ΕΛΓΑ Βέροιας στις 13/04/2025, κληθήκαμε να δηλώσουμε όλες τις υπόλοιπες ποικιλίες κερασιών που είχαν υποστεί ζημιά στο προανθιακό στάδιο, καταβάλλοντας και τα προβλεπόμενα τέλη εκτίμησης. Σύμφωνα με πληροφορίες, υποβλήθηκαν συνολικά περίπου 11.500 δηλώσεις.

Παράλληλα, κυβερνητικοί βουλευτές των δύο νομών, σε εκδηλώσεις, πανηγύρια, χορούς, και χτυπώντας μας την πλάτη, αλλά και σε δημόσιες τοποθετήσεις, ανακοινώσεις και συνεντεύξεις, μας διαβεβαίωναν για την «επιτυχία» της ένταξης και των υπόλοιπων ποικιλιών κερασιών στις αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ.

Ωστόσο, ο Μάιος πέρασε χωρίς να πραγματοποιηθούν οι απαιτούμενες εκτιμήσεις στα χωράφια μας. Στις διαμαρτυρίες μας, η απάντηση ήταν ότι δεν υπήρχε επαρκές προσωπικό και ότι έπρεπε να δείξουμε υπομονή. Στη συνέχεια, παρότι προσλήφθηκε έκτακτο προσωπικό και πέρασαν οι μήνες Ιούνιος, Ιούλιος και Αύγουστος, εκτιμήθηκαν κανονικά άλλες καλλιέργειες (ροδάκινα, βερίκοκα κ.ά.), αλλά για τα κεράσια δεν πραγματοποιήθηκε καμία εκτίμηση, παρά τις επανειλημμένες διαμαρτυρίες μας.

Το γεγονός αυτό μας δημιούργησε εύλογες υποψίες. Από την εμπειρία μας γνωρίζαμε ότι η μη διενέργεια εκτιμήσεων σημαίνει τελικά μη αποζημίωση. Δυστυχώς, αυτό επιβεβαιώθηκε.

Τον Σεπτέμβριο, έπειτα από ερωτήσεις στη Βουλή, πληροφορηθήκαμε ότι τα κεράσια θα αποζημιωθούν μέσω άλλου προγράμματος ad hoc, εφόσον πρώτα εξευρεθούν τα απαραίτητα κονδύλια, με τη διαβεβαίωση του αρμόδιου Υπουργού ότι αυτό θα γίνει «πολύ σύντομα».

Ακολούθησαν αλλεπάλληλες επαφές με κυβερνητικούς βουλευτές των νομών Πέλλας και Ημαθίας, καθώς και συναντήσεις με τον Υπουργό, χωρίς όμως να λάβουμε μέχρι σήμερα καμία σαφή και συγκεκριμένη απάντηση.

Την ίδια στιγμή, με εκτελεστικό κανονισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΕΕ) 2025/2061, που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 13/10/2025, εγκρίθηκαν αιτήματα έξι χωρών. Τέσσερις εξ αυτών (Ουγγαρία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Λιθουανία) είχαν υποβάλει αίτημα ήδη από το καλοκαίρι και έλαβαν έγκριση ώστε να αποζημιώσουν τις κερασιές τους το αργότερο έως τις 26 Απριλίου 2026, με δυνατότητα προσαύξησης του ποσού έως και 200%, παρότι η Ελλάδα διαθέτει σαφώς μεγαλύτερη έκταση καλλιέργειας κερασιών.

Το πιο απογοητευτικό για εμάς είναι ότι, μέχρι και σήμερα, παρά τις επανειλημμένες ερωτήσεις μας, δεν έχουμε λάβει καμία ξεκάθαρη απάντηση στο αν έχει κατατεθεί ή όχι αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση για την αποζημίωση των κερασιών.

Η ζημιά ήταν από τις μεγαλύτερες που έχουν καταγραφεί. Υπάρχουν χωριά όπου το κεράσι αποτελεί μονοκαλλιέργεια. Έχει ήδη ξεκινήσει η νέα καλλιεργητική περίοδος, τα περσινά μας χρέη είναι δυσβάσταχτα και δεν υπάρχουν τα απαραίτητα κεφάλαια για να συνεχίσουμε να καλλιεργούμε.

Με βάση τα παραπάνω, προκύπτουν εύλογα τα ακόλουθα ερωτήματα:

1. Για ποιον λόγο εξαιρέθηκαν τελικά οι πέντε υπερπρώιμες ποικιλίες κερασιών από τον ΕΛΓΑ, παρότι βρίσκονταν σε πλήρη ανθοφορία και καλύπτονται από τον Κανονισμό;

2. Με ποια απόφαση εντάχθηκαν οι υπόλοιπες ποικιλίες κερασιών στις αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ, ενώ βρίσκονταν στο προανθιακό στάδιο;

3. Με ποια απόφαση και για ποιον λόγο, ενώ πληρώσαμε τα τέλη εκτίμησης, απενταχθήκαμε τελικά από τις αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ;

4. Για ποιον λόγο δεν υποβλήθηκε αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως έπραξαν άλλες χώρες για τον ίδιο λόγο;

5. Προτίθεται τελικά η κυβέρνηση να καταθέσει αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και, αν ναι, πότε;

6. Προτίθεται να μας αποζημιώσει μέσω ενισχύσεων de minimis, οι οποίες είναι πιο άμεσες, δεδομένου ότι, σύμφωνα με το ΦΕΚ 7139/Β/30-12-2025, το εθνικό ανώτατο όριο τριετίας ανέρχεται σε 264.880.000 ευρώ, ενώ μέχρι σήμερα έχουν χορηγηθεί 164.998.991 ευρώ, αφήνοντας διαθέσιμο υπόλοιπο 99.881.009 ευρώ, το οποίο με τη δυνατότητα προσαύξησης έως και 200% επαρκεί για άμεση αποζημίωση;

Κύριε Πρωθυπουργέ,
Για να μπορέσουμε να συνεχίσουμε να παράγουμε, να επιβιώσουν οι οικογένειές μας, να μη σβήσει η ελληνική ύπαιθρος και να συνεχίσουμε να συνεισφέρουμε στην εθνική οικονομία, φέρνοντας συνάλλαγμα, ζητούμε την άμεση παρέμβασή σας για τον τερματισμό αυτής της κοροϊδίας και την άμεση αποζημίωσή μας.

Συνάντηση θα γίνει την ερχόμενη εβδομάδα μεταξύ της ηγεσίας του ΥπΑΑΤ και του Αγροτικού Συλλόγου Σκύδρας για τις αποζημιώσεις ζημιών από τους παγετούς του 2025 στις καλλιέργειες που ήταν στο προανθικό στάδιο.

Ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Σκύδρας, Στέφανος Τοπαλίδης, ανέφερε στον ΑγροΤύπο ότι «περιμένουμε να δούμε τι νεότερο έχουμε με τις καλλιέργειες κερασιών, μήλων και αχλαδιών, που επλήγησαν από τους παγετούς του 2025.

Οι συγκεκριμένες καλλιέργειες λόγω προανθικού δεν αποζημιώνονται από τον ΕΛΓΑ αλλά ούτε εντάχθηκαν στο Μέτρο 23. Οι παραγωγοί που έχουν πάθει ζημιές δεν έχουν εδώ και μήνες κανένα εισόδημα.

Μας έλεγαν στην αρχή ότι θα ενταχθούν σε κάποιο πρόγραμμα ad hoc αλλά τώρα λένε για πρόγραμμα Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων (ΚΟΕ-ΠΣΕΑ). Πάντως από την πλευρά του ο ΕΛΓΑ έχει κάνει την όλη προεργασία με τις ζημίες στην παραγωγή».

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, στην πρόσφατη συνάντηση εκπροσώπων από τα μπλόκα, που έγινε στο Μέγαρο Μαξίμου, υπήρξε η απόφαση ότι οι καλλιέργειες αυτές θα αποζημιώθουν μέσω ΚΟΕ-ΠΣΕΑ.

Τα στοιχεία του ΕΛΓΑ και των ΔΑΟΚ επιβεβαιώνουν ότι το ποσοστό ζημιάς από τους ανοιξιάτικους παγετούς του 2025 στα κεράσια, μήλα και αχλάδια ξεπερνάει το 30% που είναι απαραίτητο για να καταβληθούν οι κρατικές ενισχύσεις. Μάλιστα στα κεράσια σε πολλές περιπτώσεις οι ζημιές φτάνουν στο 100% της παραγωγής.

Στο μεταξύ ετοιμάζεται η σχετική Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) η οποία θα αναγράφει τους δικαιούχους της αποζημίωσης, τις καλλιέργειες και τα ποσά των αποζημιώσεων και το επόμενο διάστημα θα πάει για υπογραφές.

Πηγές του ΑγροΤύπου αναφέρουν όμως ότι το πρόβλημα δεν είναι η υπογραφή της ΚΥΑ αλλά το ποσό που θα πρέπει να δεσμευτεί από το Υπουργείο Οικονομικών για να πληρωθούν οι αποζημιώσεις, μιας και θα αφορούν κρατικά κονδύλια

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι χρειάζεται κονδύλι γύρω στα 70 εκ. ευρώ για τις αποζημιώσεις στα κεράσια και 30 εκ. ευρώ για τις άλλες καλλιέργειες (μήλα, αχλάδια κ.α.).

Το πράσινο φως από την Κομισιόν αποτελεί μια τυπική διαδικασία που είναι εύκολο να γίνει.

Αν βρεθεί το κονδύλι οι αποζημιώσεις θα καταβληθούν με βάση το ΟΣΔΕ και δεν χρειάζεται να υπάρξουν χρονοβόρες διαδικασίες. Οι ενισχύσεις θα είναι ανά στρέμμα καλλιέργειας.

Οι παραγωγοί πάντως πιέζουν οι αποζημιώσεις να καταβληθούν μέχρι τον Μάρτιο γιατί υπάρχει μεγάλο πρόβλημα έλλειψης ρευστότητας εδώ και μήνες. 

Η άνοιξη για τον παραγωγό δεν είναι μόνο άνθη και προσδοκία παραγωγής. Είναι και αγωνία. Γιατί όσο πιο νωρίς «ανοίγει» το δέντρο, τόσο πιο εκτεθειμένο γίνεται σε έναν από τους πιο ύπουλους εχθρούς της δενδροκαλλιέργειας: τον ανοιξιάτικο παγετό. Έναν εχθρό που, ακόμη κι αν ημερολογιακά βρισκόμαστε στον χειμώνα, τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται στην πιο κρίσιμη φάση για τα δέντρα.

Στη Βόρεια Ελλάδα, όπως καταγράφεται από το Ινστιτούτο Γενετικής Βελτίωσης και Φυτογενετικών Πόρων του ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ, οι ημέρες παγετού μπορεί να έχουν μειωθεί αριθμητικά, ωστόσο οι ζημιές δεν ακολουθούν την ίδια πορεία. Η κλιματική μεταβλητότητα και τα φαινόμενα «ψευδο-άνοιξης» οδηγούν τα δέντρα σε πρόωρη άνθηση, αυξάνοντας δραματικά τον κίνδυνο απώλειας της παραγωγής.

Όταν ο παγετός δεν είναι ίδιος παντού

Δεν είναι όλοι οι παγετοί ίδιοι. Ο πιο συνηθισμένος είναι ο παγετός ακτινοβολίας, που εμφανίζεται σε ξάστερες, άπνοες νύχτες, κυρίως σε πεδινές περιοχές. Εκεί, η θερμότητα «φεύγει» από το έδαφος και ο ψυχρός αέρας εγκλωβίζεται χαμηλά, πλήττοντας πρώτα τα άνθη και τους νεαρούς καρπούς.

Πιο δύσκολος στην αντιμετώπιση είναι ο παγετός μεταφοράς, όταν ψυχρές αέριες μάζες καλύπτουν μια περιοχή για ημέρες, με άνεμο και χαμηλές θερμοκρασίες όλο το 24ωρο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, πολλά από τα γνωστά μέσα προστασίας αποδεικνύονται περιορισμένης αποτελεσματικότητας.

Το κρίσιμο σημείο δεν είναι το μηδέν

Ένα από τα πιο σημαντικά –και συχνά παρεξηγημένα– σημεία είναι ότι η ζημιά δεν ξεκινά στους 0°C. Κάθε είδος και κάθε φαινολογικό στάδιο έχει διαφορετικό κατώφλι αντοχής. Τα άνθη και τα νεαρά καρπίδια είναι εξαιρετικά ευαίσθητα, ενώ η πραγματική θερμοκρασία στον οφθαλμό μπορεί να είναι χαμηλότερη από αυτή που δείχνει το θερμόμετρο στον οπωρώνα. Αυτό σημαίνει ότι η αντιπαγετική προστασία πρέπει να ξεκινά νωρίτερα απ’ όσο νομίζει ο παραγωγός και να βασίζεται όχι μόνο σε γενικές προβλέψεις, αλλά σε γνώση της καλλιέργειας και της τοπικής μικροκλιματικής συμπεριφοράς.

Πρόληψη πριν από την κρίση: τα παθητικά μέτρα

Η πιο οικονομική και αποτελεσματική προστασία είναι αυτή που δεν χρειάζεται να ενεργοποιηθεί τη νύχτα του παγετού. Η σωστή επιλογή θέσης του οπωρώνα, η αποφυγή χαμηλών σημείων όπου «κάθεται» ο ψυχρός αέρας, η επιλογή όψιμων ποικιλιών και η σωστή διαχείριση του εδάφους μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο.

Καθυστερημένο κλάδεμα, ισορροπημένη λίπανση, αποφυγή αζώτου στο τέλος του καλοκαιριού και σωστή διαχείριση ζιζανίων παίζουν ρόλο πολύ μεγαλύτερο απ’ όσο συχνά υπολογίζεται. Σε νεαρές φυτεύσεις, η χρήση αντιπαγετικού υφάσματος έχει αποδειχθεί αποτελεσματική, αν και χρειάζεται προσοχή, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρη έκπτυξη αν δεν χρησιμοποιηθεί σωστά.

Όταν η νύχτα πέφτει και ο παγετός έρχεται

Όταν ο παγετός είναι αναπόφευκτος, τότε μπαίνουν στο παιχνίδι τα ενεργητικά μέτρα. Ο καταιονισμός παραμένει μία από τις πιο αποτελεσματικές μεθόδους, εφόσον υπάρχει επάρκεια νερού και σωστός σχεδιασμός. Τα κεριά παραφίνης χρησιμοποιούνται ευρέως στην Ευρώπη, αν και το κόστος τους είναι σημαντικό, ειδικά σε μεγάλες εκτάσεις. Οι ανεμομείκτες, οι θερμάστρες και οι συνδυασμοί συστημάτων μπορούν να προσφέρουν λύσεις, αλλά απαιτούν επένδυση, σωστό σχεδιασμό και γνώση των τοπικών συνθηκών. Όπως επισημαίνει ο κ. Καζαντζής, καμία μέθοδος δεν είναι «μαγική» και καμία δεν λειτουργεί το ίδιο σε όλες τις περιπτώσεις.

Η πληροφορία ως μέσο προστασίας

Ιδιαίτερη σημασία έχει πλέον η έγκαιρη πληροφόρηση. Τα σύγχρονα εργαλεία πρόγνωσης παγετού, σε συνδυασμό με τοπικές μετρήσεις στον ίδιο τον οπωρώνα, μπορούν να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα στην πρόληψη και στη ζημιά, ιδίως όταν ο παραγωγός καλείται να αποφασίσει αν και πότε θα ενεργοποιήσει μέτρα προστασίας.

Η σωστή ανάγνωση των προγνώσεων επιτρέπει καλύτερο χρονισμό των παρεμβάσεων και αποτρέπει κινήσεις πανικού ή άσκοπες δαπάνες. Σε πολλές περιπτώσεις, η γνώση ότι ο παγετός θα είναι σύντομος ή τοπικός αποδεικνύεται εξίσου κρίσιμη με την ίδια την εφαρμογή των μέτρων.

Στο τέλος, η ψυχραιμία σώζει περισσότερα από τον πανικό

Οι ανοιξιάτικοι παγετοί δεν είναι νέο φαινόμενο. Αυτό που αλλάζει είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο εμφανίζονται. Σε ένα κλίμα που γίνεται όλο και πιο απρόβλεπτο, η γνώση, ο σωστός σχεδιασμός και η προσαρμογή στις τοπικές συνθήκες είναι αυτά που καθορίζουν αν μια άνοιξη θα εξελιχθεί σε παραγωγή ή σε απώλεια. Και όπως τονίζουν οι επιστήμονες, η καλύτερη αντιπαγετική προστασία παραμένει αυτή που ξεκινά πολύ πριν πέσει το πρώτο μηδενικό στο θερμόμετρο.

Χρήσιμες πληροφορίες για τους ανοιξιάτικους παγετούς απο το Ινστιτούτο είναι διαθέσιμες εδώ.

Για αρκετούς παραγωγούς, η εγκατάσταση ενός νέου οπωρώνα ροδακινιάς βρίσκεται είτε στο στάδιο του σχεδιασμού είτε έχει ήδη ξεκινήσει, με τα πρώτα βήματα μετά τη φύτευση να αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Η περίοδος που ακολουθεί τη φύτευση της ροδακινιάς είναι καθοριστική για την πορεία του οπωρώνα. Οι πρώτοι χειρισμοί δεν αφορούν μόνο τη μορφή του δένδρου, αλλά επηρεάζουν άμεσα τη διαμόρφωση του σχήματος, τη γρήγορη είσοδο στην παραγωγή και τη διάρκεια της παραγωγικής ζωής της καλλιέργειας.

Στην πράξη, δεν υπάρχει ένας τύπος δενδρυλλίου που να ταιριάζει σε όλες τις περιπτώσεις. Υπάρχουν διαφορετικές κατηγορίες φυτωριακού υλικού και καθεμία απαιτεί συγκεκριμένη διαχείριση μετά τη φύτευση, ώστε το δέντρο να ξεκινήσει σωστά την ανάπτυξή του.

Αναπτυγμένα δενδρύλλια: όταν η βλάστηση καθοδηγεί τους χειρισμούς

Στα αναπτυγμένα δενδρύλλια, ιδιαίτερη σημασία έχει η ποιότητα της βλάστησης στο ύψος όπου συνήθως γίνεται το πρώτο κλάδεμα, περίπου στα 50 εκατοστά από το έδαφος. Σε αυτό το σημείο μπορεί να παρατηρηθούν διαφορές στην ποιότητα των ματιών, γεγονός που επηρεάζει τη μετέπειτα διαμόρφωση. Όταν η βλάστηση είναι ομοιόμορφη και κανονική σε ικανοποιητικό ύψος, οι χειρισμοί είναι πιο απλοί. Αν όμως είναι ανομοιόμορφη και φτωχή ή περιορίζεται μόνο στη βάση, το δενδρύλλιο κλαδεύεται σε δύο έως τρεις βλαστούς κοντά στο έδαφος. Όταν οι βλαστοί φτάσουν τα 10–15 εκατοστά, επιλέγεται ο ζωηρότερος για να συνεχίσει την προέκταση του κορμού, ενώ οι υπόλοιποι κορυφολογούνται και στη συνέχεια αφαιρούνται. Όταν ο επιλεγμένος βλαστός φτάσει περίπου τα 60 εκατοστά, κλαδεύεται στα 50 εκατοστά από το έδαφος και από τους ταχυφυείς βλαστούς που ακολουθούν επιλέγονται οι βραχίονες για τη διαμόρφωση του σχήματος του δένδρου.

Ημιαναπτυγμένα δενδρύλλια: καθοριστικός παράγοντας το ύψος

Στα ημιαναπτυγμένα δενδρύλλια, η διαχείριση διαφοροποιείται ανάλογα με το ύψος του φυτού. Όταν το δενδρύλλιο ξεπερνά τα 60 εκατοστά και ο κορμός έχει ξυλοποιηθεί, κλαδεύεται στα 50 εκατοστά από το έδαφος μετά τη φύτευση, γεγονός που διευκολύνει τη συνέχεια της διαμόρφωσης. Σε δενδρύλλια με ύψος μικρότερο από 50 εκατοστά, το κλάδεμα γίνεται περίπου 10 εκατοστά πάνω από το σημείο του εμβολιασμού και η διαμόρφωση συνεχίζεται με τον ίδιο τρόπο που εφαρμόζεται στα αναπτυγμένα δενδρύλλια με περιορισμένη βλάστηση στη βάση.

Δενδρύλλια με κοιμώμενα μάτια: μια γνώριμη επιλογή για τους παραγωγούς

Στις περισσότερες νέες φυτεύσεις χρησιμοποιούνται δενδρύλλια με κοιμώμενα μάτια, συνήθως δύο. Οι παραγωγοί έχουν αποκτήσει εμπειρία και δείχνουν εμπιστοσύνη σε αυτή την κατηγορία φυτωριακού υλικού. Το κλάδεμα γίνεται ακριβώς πάνω από τα κοιμώμενα μάτια και η διαμόρφωση του σχήματος προχωρά ομαλά στη συνέχεια, αρκεί οι επεμβάσεις να είναι έγκαιρες.

Οι βασικές προϋποθέσεις για έναν σωστό οπωρώνα

Ανεξάρτητα από την κατηγορία του δενδρυλλίου, όλα μπορούν να δώσουν καλούς οπωρώνες, εφόσον τα φυτά είναι υγιή, απαλλαγμένα από εχθρούς, ασθένειες και ιώσεις, με καλή ανάπτυξη και καλά ανεπτυγμένο ριζικό σύστημα. Σημαντικό ρόλο παίζει και η διαχείριση μετά τη φύτευση, με έγκαιρες και προσεκτικές επεμβάσεις κατά τη διαμόρφωση, τόσο κατά τη θερινή όσο και τη χειμερινή περίοδο, σε συνδυασμό με τακτικές λιπάνσεις και αρδεύσεις.

Ένα ξεκίνημα που καθορίζει την πορεία της καλλιέργειας

Η επιτυχία ενός οπωρώνα ροδακινιάς δεν εξαρτάται μόνο από την επιλογή του δενδρυλλίου, αλλά και από τον τρόπο που ο παραγωγός θα το καθοδηγήσει στα πρώτα στάδια μετά τη φύτευση. Οι σωστοί χειρισμοί σε αυτή τη φάση θέτουν τις βάσεις για την ομαλή ανάπτυξη των δένδρων και τη συνολική πορεία της καλλιέργειας στα επόμενα χρόνια.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2007, «Τύποι δενδρυλλίων ροδακινιάς και σχετικοί χειρισμοί μετά τη φύτευση», σελ. 34–35