Τριφύλλια: Διαχείριση της καλλιέργειας για παραγωγή ποιοτικής ζωοτροφής

Η καταστροφή των ζωοτροφών, που βρίσκονται σε εκτροφές οι οποίες μολύνθηκαν από την ευλογιά αιγοπροβάτων, είναι ένα πρόβλημα που απασχολεί τους κτηνοτρόφους.

Η διαχείριση ακατάλληλων, αλλοιωμένων ή μολυσμένων ζωοτροφών στην Ελλάδα διέπεται από αυστηρούς υγειονομικούς κανόνες (σύμφωνα με τους Ευρωπαϊκούς Κανονισμούς Ζωικών Υποπροϊόντων - ΖΥΠ).

Οι κατά τόπους Περιφέρειες θα πρέπει να προχωρήσουν πρώτα σε καταγραφή των ποσοτήτων. Μετά όμως είναι θολό το τοπίο για το πως θα γίνει η καταστροφή τους, με καύση ή ταφή. Πρακτικά ούτε καύση αλλά ούτε και ταφή δεν μπορεί να γίνει γιατί οι ποσότητες είναι μεγάλες. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να μείνουν στον στάβλο μέχρι νεοτέρας.

Όπως καταγγέλουν κτηνοτρόφοι, που θανατώθηκαν τα ζώα τους από την ευλογία, οι ζωοτροφές παραμένουν στους στάβλους τους. Καμιά υπηρεσία δεν έχει ενδιαφερθεί για να κάνει την καταγραφή ή την απομάκρυνσή τους από την εκτροφή.

Κτηνοτρόφος από τα Τρίκαλα της Θεσσαλίας αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι το περασμένο καλοκαίρι θανατώθηκαν τα ζώα του λόγω ευλογιάς. Μέσα στον στάβλο υπάρχουν ακόμα και σήμερα οι ζωοτροφές (τριφύλλι, άχυρο, φύραμα) και απαγορεύεται να τις κάνει οτιδήποτε (καταστροφή ή πώληση). Ακόμη οφείλει τα χρήματα για την αγορά τους, καθώς δεν έχει κανένα εισόδημα μετά τον Σεπτέμβριο μιας και έχασε τα ζώα του.

Σύμφωνα με το ΦΕΚ, οι ζωοτροφές θα πρέπει να ελεγχθούν, να καταμετρηθούν και να καταστραφούν. Δεν έχει υπάρξει όμως μέχρι σήμερα κάποια μέριμνα από το ΥπΑΑΤ για αυτό το θέμα και υπάρχει κίνδυνος οι ζωοτροφές να σαπίσουν μέσα στον στάβλο ύστερα από τόσους μήνες ή να αποτελέσουν εμπόδιο για την ανασύσταση του κοπαδιού όταν αυτή θα ξεκινήσει.

Ο ΑγροΤύπος θυμίζει ότι με βάση το σχέδιο έκτακτης ανάγκης για την εκρίζωση της ευλογιάς αιγοπροβάτων:

• Όλες οι ζωοτροφές (σανός, καλαμπόκι, συμπυκνώματα) που βρίσκονταν στον ίδιο χώρο με μολυσμένα ζώα πρέπει να θεωρούνται μολυσμένες.
• Χώροι αποθήκευσης ζωοτροφών, σιλό και εξοπλισμός (ταΐστρες, ποτίστρες) πρέπει να απολυμαίνονται σχολαστικά με εγκεκριμένα απολυμαντικά.
• Απαγορεύεται αυστηρά η μετακίνηση ζωοτροφών από και προς την πληγείσα εκμετάλλευση, καθώς και εντός των ζωνών προστασίας/επιτήρησης, εκτός αν επιτραπεί ρητά από τις αρχές.

Το σόργο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σιτηρά παγκοσμίως, καταλαμβάνοντας την πέμπτη θέση μετά το σιτάρι, το ρύζι, τον αραβόσιτο και το κριθάρι. Πρόκειται για καλλιέργεια με εξαιρετική προσαρμοστικότητα, ικανή να αναπτύσσεται ακόμη και σε περιοχές όπου άλλες καλλιέργειες δυσκολεύονται ή αποτυγχάνουν. Η ανθεκτικότητά του στην ξηρασία, η δυνατότητα αξιοποίησης εδαφών χαμηλής γονιμότητας ή ακόμη και αλατούχων εδαφών, καθώς και οι πολλαπλές του χρήσεις, φέρνουν την καλλιέργεια στο προσκήνιο ως επιλογή για τον Έλληνα παραγωγό.

Ένα φυτό με αντοχές και ευελιξία

Το σόργο (Sorghum bicolor L. Moench) είναι εαρινό, μονοετές φυτό με υψηλή φωτοσυνθετική ικανότητα (C4). Διαθέτει ιδιαίτερα ανεπτυγμένο ριζικό σύστημα, το οποίο του επιτρέπει να αξιοποιεί θρεπτικά στοιχεία ακόμη και από φτωχά εδάφη. Μπορεί να καλλιεργηθεί σε ευρύ φάσμα εδαφών, από ελαφρά έως βαριά, με pH από 5 έως 8,5, ενώ παρουσιάζει αξιοσημείωτη αντοχή στην ξηρασία. Ο βιολογικός του κύκλος κυμαίνεται από 90 έως 140 ημέρες, ανάλογα με το γενετικό υλικό και τις συνθήκες καλλιέργειας. Η αναπαραγωγή γίνεται μέσω σπόρου, ο οποίος παράγεται στην ταξιανθία (φόβη). Σήμερα έχουν αναπτυχθεί διαφορετικοί τύποι σόργου, με εξειδικευμένες χρήσεις που καλύπτουν τη διατροφή ανθρώπου και ζώων, αλλά και την παραγωγή βιοκαυσίμων.

Καρποδοτικό σόργο: Παραγωγή σπόρου και ενεργειακή αξιοποίηση

Το καρποδοτικό σόργο καλλιεργείται για την παραγωγή καρπού. Σε διεθνές επίπεδο αξιοποιείται τόσο για διατροφή όσο και για παραγωγή βιοαιθανόλης από το άμυλο του σπόρου. Ο καρπός του αποδίδει παρόμοιες ποσότητες βιοαιθανόλης με τον αραβόσιτο, ενώ υπερτερεί σε πυκνότητα. Οι αποστάσεις σποράς διαμορφώνονται στα 75 εκατ. μεταξύ των γραμμών και 15 εκατ. επί της γραμμής, με απαιτούμενη ποσότητα σπόρου 0,5–1,5 κιλά/στρέμμα. Οι ανάγκες σε λίπανση και άρδευση είναι μειωμένες σε σύγκριση με τον αραβόσιτο κατά 30–35% και 25–30% αντίστοιχα. Οι αποδόσεις βελτιωμένων υβριδίων μπορούν να φτάσουν στη χώρα μας τα 1.000–1.100 κιλά σπόρου ανά στρέμμα, ενώ η παραγωγή στελεχών μπορεί να ανέλθει περίπου στα 400 κιλά/στρέμμα, με δυνατότητα αξιοποίησης στην κτηνοτροφία ή ως πρώτη ύλη για βιομάζα.

Γλυκό σόργο: Ζυμώσιμα ζάχαρα και βιοενέργεια

Το γλυκό σόργο ξεχωρίζει για την υψηλή παραγωγή βιομάζας και τη μεγάλη περιεκτικότητα των στελεχών του σε διαλυτά ζάχαρα, η οποία κυμαίνεται από 9% έως 13% επί νωπού βάρους. Τα φυτά μπορούν να φτάσουν σε ύψος έως και 5 μέτρα. Οι απαιτήσεις σε νερό για υψηλές αποδόσεις κυμαίνονται στα 400–550 κυβικά μέτρα, ενώ η λίπανση ανέρχεται σε 10–16 μονάδες αζώτου, 6–10 φωσφόρου και 6–10 καλίου ανά στρέμμα. 
Αποδόσεις 5–10 τόνων χλωρής βιομάζας ανά στρέμμα έχουν καταγραφεί, με παραγωγή ζάχαρης 850–900 κιλά/στρέμμα, που μπορεί να αποδώσει έως και 450–500 λίτρα βιοαιθανόλης ανά στρέμμα. Επιπλέον, η πλήρης αξιοποίηση των στελεχών για βιοαιθανόλη δεύτερης γενιάς μπορεί να προσθέσει 200–250 λίτρα/στρέμμα. Ωστόσο, απαιτείται σωστός προγραμματισμός στη συγκομιδή, καθώς η καθυστέρηση στην επεξεργασία μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια ζαχάρων λόγω ζύμωσης.

Χορτοδοτικό σόργο: Λύση για ζωοτροφή με χαμηλότερες εισροές

Το χορτοδοτικό σόργο και τα υβρίδιά του χρησιμοποιούνται για ενσίρωμα, χλωρή νομή ή σανό. Μελέτες έχουν δείξει ότι μπορεί να επιτευχθεί παραγωγή αντίστοιχη με εκείνη του αραβοσίτου χρησιμοποιώντας έως και 30% λιγότερο νερό. Οι αποδόσεις κυμαίνονται από 2,5 έως 6 τόνους ανά στρέμμα, ανάλογα με την ποικιλία και την καλλιεργητική τεχνική. Η λίπανση κυμαίνεται περίπου στις 6 μονάδες αζώτου, 4 φωσφόρου και 6 καλίου ανά στρέμμα. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στη διαχείριση της καλλιέργειας, καθώς σε νεαρά φυτά ή σε συνθήκες καταπόνησης μπορεί να αυξηθούν τα επίπεδα γλυκοζιδίου που απελευθερώνει πρωσικό οξύ μετά την κατανάλωση. Η ενσίρωση μειώνει σημαντικά τα επίπεδα αυτά.

Σόργο υψηλής βιομάζας: Συνεχής ανάπτυξη και ενεργειακή αξιοποίηση

Ο τύπος υψηλής βιομάζας χαρακτηρίζεται από φωτοπεριοδική ευαισθησία, με αποτέλεσμα τα φυτά να παραμένουν σε βλαστικό στάδιο χωρίς ανάπτυξη ταξιανθίας. Η ανάπτυξη μπορεί να συνεχιστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, επιτυγχάνοντας αποδόσεις τουλάχιστον 3–4 τόνων ξηρής βιομάζας ανά στρέμμα. Προορίζεται κυρίως για ενσίρωμα και παραγωγή βιοαερίου ή βιοαιθανόλης δεύτερης γενιάς, ενώ η συγκομιδή προσαρμόζεται στις ανάγκες αξιοποίησης της βιομάζας.

Μία επιλογή με πρακτικό ενδιαφέρον για τον παραγωγό

Αξιολογήσεις ποικιλιών και υβριδίων στη χώρα μας έχουν καταγράψει αποδόσεις 7–12 τόνων χλωρής βιομάζας και 8–14% διαλυτά ζάχαρα για το γλυκό σόργο, καθώς και 3,7–6 τόνους/στρέμμα για χορτοδοτικούς τύπους, ανάλογα με το γενετικό υλικό. Με βάση τα παραπάνω, το σόργο μπορεί να εξεταστεί ως καλλιεργητική επιλογή, ανάλογα με τον στόχο της εκμετάλλευσης. Οι διαφορετικοί τύποι του επιτρέπουν αξιοποίηση για σπόρο, ενσίρωμα ή παραγωγή βιομάζας, προσφέροντας ευελιξία στη διαχείριση και στον προσανατολισμό της παραγωγής.

Πηγή: Γεωργία - Κτηνοτροφία, τεύχος 5/2012. «Το Σόργο, μία υποσχόμενη καλλιέργεια πολλαπλών χρήσεων», Βλάχος Ε.Χ., Μαριόλης Ν. και Σκαράκης Ν.Γ., σελ. 58–62.

Η ποιότητα των ζωοτροφών αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την υγεία, την απόδοση και τελικά τη βιωσιμότητα της κτηνοτροφικής εκμετάλλευσης. Πολλές φορές, όμως, ακόμα και πρώτες ύλες που θεωρούνται θρεπτικά επαρκείς, κρύβουν ουσίες οι οποίες περιορίζουν τη διατροφική τους αξία και επηρεάζουν αρνητικά την αξιοποίηση των θρεπτικών συστατικών από τα ζώα. Οι ουσίες αυτές είναι γνωστές ως αντιδιατροφικοί παράγοντες και η παρουσία τους στις ζωοτροφές αποτελεί ένα ζήτημα που χρειάζεται προσεκτική διαχείριση.

Οι αντιδιατροφικοί παράγοντες είναι φυσικές ενώσεις που απαντώνται κυρίως σε φυτικές πρώτες ύλες και μπορούν είτε να μειώσουν τη διαθεσιμότητα βασικών θρεπτικών στοιχείων είτε να προκαλέσουν διαταραχές στον οργανισμό των ζώων. Η ένταση των επιπτώσεών τους διαφέρει ανάλογα με το είδος του ζώου, τη συγκέντρωση της ουσίας και τη συνολική σύνθεση του σιτηρεσίου.

Πώς επηρεάζουν τη θρεπτική αξία των ζωοτροφών

Οι φυτικές πρωτεΐνες περιέχουν, σε μικρό ή μεγαλύτερο βαθμό, αντιδιατροφικούς παράγοντες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η παρουσία τους έχει περιορισμένη σημασία, ενώ σε άλλες μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την πεπτικότητα και την αξιοποίηση των θρεπτικών συστατικών. Τα μονογαστρικά ζώα εμφανίζονται πιο ευαίσθητα, καθώς δεν διαθέτουν τον μικροβιακό μηχανισμό που έχουν τα μηρυκαστικά και ο οποίος μπορεί να περιορίσει τη δράση αυτών των ουσιών.

Ορισμένοι αντιδιατροφικοί παράγοντες παρεμποδίζουν τη δράση πεπτικών ενζύμων, με αποτέλεσμα να μειώνεται η απορρόφηση πρωτεϊνών, αμύλου και λιπών. Άλλοι σχηματίζουν σύμπλοκα με μέταλλα και ιχνοστοιχεία, περιορίζοντας τη βιοδιαθεσιμότητά τους, ενώ σε πιο έντονες περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσουν μεταβολικές διαταραχές, μειωμένη ανάπτυξη ή και προβλήματα υγείας.

Οι κυριότεροι αντιδιατροφικοί παράγοντες στις ζωοτροφές

Μεταξύ των σημαντικότερων αντιδιατροφικών παραγόντων συγκαταλέγονται οι παρεμποδιστές πρωτεασών, οι λεκτίνες και οι ταννίνες, που συναντώνται συχνά σε ψυχανθή και άλλες φυτικές πρώτες ύλες. Οι παρεμποδιστές πρωτεασών μειώνουν την πεπτικότητα των πρωτεϊνών και επιβαρύνουν τη λειτουργία του παγκρέατος, επηρεάζοντας συνολικά την ανάπτυξη των ζώων. Οι λεκτίνες δρουν στο εντερικό επιθήλιο, περιορίζουν την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών και μπορεί να προκαλέσουν διαταραχές στο πεπτικό σύστημα. Οι ταννίνες σχηματίζουν ισχυρά σύμπλοκα με πρωτεΐνες και ένζυμα, οδηγώντας σε χαμηλότερη πεπτικότητα και αυξημένες απώλειες αζώτου.

Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης οι μη-αμυλούχοι πολυσακχαρίτες, οι οποίοι αυξάνουν το ιξώδες του πεπτικού περιεχομένου και μειώνουν την αξιοποίηση των θρεπτικών συστατικών, καθώς και η φυτίνη, που δεσμεύει φωσφόρο και άλλα ανόργανα στοιχεία. Σε ορισμένες πρώτες ύλες απαντώνται και τοξικές ενώσεις, όπως η γκοσσυπόλη ή η λιναμαρίνη, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν σοβαρά την υγεία και την απόδοση των ζώων όταν δεν υπάρχει κατάλληλη διαχείριση.

Μέθοδοι μείωσης των αντιδιατροφικών παραγόντων

Η αντιμετώπιση των αντιδιατροφικών παραγόντων βασίζεται κυρίως στη σωστή επεξεργασία των πρώτων υλών πριν την ένταξή τους στο σιτηρέσιο. Μία από τις κατευθύνσεις που έχουν διερευνηθεί είναι η δημιουργία φυτών με χαμηλότερη περιεκτικότητα σε αντιδιατροφικούς παράγοντες. Αν και τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, η διαδικασία αυτή απαιτεί χρόνο και δεν εξασφαλίζει πάντα σταθερότητα στα χαρακτηριστικά των φυτών.

Στην πράξη, οι φυσικές μέθοδοι επεξεργασίας αποτελούν τη συνηθέστερη λύση. Η μηχανική επεξεργασία, όπως η αφαίρεση των καρπόφυλλων σε ορισμένα ψυχανθή, μπορεί να μειώσει σημαντικά την περιεκτικότητα σε ταννίνες και να βελτιώσει την πεπτικότητα και την απόδοση των ζώων. Ωστόσο, δεν είναι αποτελεσματική για όλους τους αντιδιατροφικούς παράγοντες, καθώς ορισμένοι εντοπίζονται σε άλλα μέρη του σπόρου.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η θερμική επεξεργασία, η οποία βασίζεται στη μετουσίωση πρωτεϊνικών αντιδιατροφικών παραγόντων. Μέθοδοι όπως ο βρασμός, η χρήση ατμού υπό πίεση, ο μικροϊονισμός, το ψήσιμο και η εξώθηση έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές στη μείωση λεκτινών και παρεμποδιστών πρωτεασών, βελτιώνοντας συνολικά τη θρεπτική αξία των ζωοτροφών. Η αποτελεσματικότητα της θερμικής επεξεργασίας εξαρτάται από τη θερμοκρασία, τη διάρκεια, την υγρασία της πρώτης ύλης και τις συνθήκες εφαρμογής, καθώς η υπερβολική επεξεργασία μπορεί να οδηγήσει σε απώλειες αμινοξέων.

Ο ρόλος των ενζύμων στη βελτίωση της αξιοποίησης των ζωοτροφών

Τα τελευταία χρόνια, η χρήση ενζύμων έχει συμβάλει σημαντικά στη μείωση των επιπτώσεων των αντιδιατροφικών παραγόντων. Τα ένζυμα χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση της πεπτικότητας τροφών που περιέχουν μη-αμυλούχους πολυσακχαρίτες ή φυτίνη, ενισχύοντας την αξιοποίηση των θρεπτικών στοιχείων και μειώνοντας τις απώλειες. Η προσθήκη κατάλληλων ενζυμικών παραγόντων έχει συνδεθεί με καλύτερη πεπτικότητα πρωτεϊνών και πιο αποδοτική χρήση φωσφόρου και άλλων ανόργανων στοιχείων.

Ένα ζήτημα που απαιτεί προσεκτική διαχείριση

Η παρουσία αντιδιατροφικών παραγόντων στις ζωοτροφές δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να αποκλείονται συγκεκριμένες πρώτες ύλες. Αντίθετα, απαιτείται σωστή αξιολόγηση, κατάλληλη επεξεργασία και ισορροπημένη ένταξη στο σιτηρέσιο. Η ανεξέλεγκτη χρήση ζωοτροφών με υψηλή περιεκτικότητα σε τέτοιες ουσίες μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη απόδοση, προβλήματα υγείας και οικονομικές απώλειες.

Η προσεκτική επιλογή και επεξεργασία των ζωοτροφών αποτελεί βασικό εργαλείο για τη διασφάλιση της παραγωγικότητας και της ευζωίας των ζώων. Η γνώση των αντιδιατροφικών παραγόντων και των τρόπων αντιμετώπισής τους επιτρέπει στον παραγωγό να αξιοποιεί αποτελεσματικά τις διαθέσιμες πρώτες ύλες, χωρίς να υποβαθμίζεται η διατροφική αξία του σιτηρεσίου.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 5/2009, «Οι αντιδιατροφικοί παράγοντες στις ζωοτροφές και οι τρόποι αντιμετώπισής τους», Β. Ντότας, Δ. Γουρδουβέλης, Κ. Κόνναρης, Α. Μελισσάς, σελ. 60–64.

Η διατροφή των αιγοπροβάτων αποτελεί έναν από τους βασικότερους παράγοντες που επηρεάζουν τόσο το κόστος παραγωγής όσο και το επίπεδο της γαλακτοπαραγωγής. Στο πλαίσιο αυτό, αρκετοί αιγοπροβατοτρόφοι επιλέγουν να αναλάβουν οι ίδιοι τη διαμόρφωση των σιτηρεσίων που χορηγούν στα ζώα τους, επενδύοντας σε πρώτες ύλες, εξοπλισμό και οργάνωση της παραγωγικής διαδικασίας. Η επιλογή των ιδιοπαραγόμενων σιτηρεσίων συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια για καλύτερο έλεγχο της διατροφής και της ποιότητας, με στόχο τη βελτίωση της συνολικής απόδοσης των εκμεταλλεύσεων.

Η στροφή στη διατροφή ως εργαλείο παραγωγής

Τα ιδιοπαραγόμενα σιτηρέσια εφαρμόζονται κυρίως σε αιγοπροβατοτροφικές εκμεταλλεύσεις εντατικής μορφής, καθώς και σε μη μετακινούμενες ημιεντατικές μονάδες. Οι παραγωγοί προμηθεύονται πρώτες ύλες, όπως δημητριακά και ψυχανθή, και προχωρούν στη διαμόρφωση του σιτηρεσίου που χορηγείται στα ζώα, με στόχο την αύξηση της παραγωγής αιγοπρόβειου γάλακτος. Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτούνται επενδύσεις τόσο με ίδια κεφάλαια όσο και μέσω χρηματοδοτικών εργαλείων, καθώς και η εγκατάσταση ειδικού εξοπλισμού εντός των κτηνοτροφικών μονάδων.

Η αιγοπροβατοτροφία αποτελεί έναν από τους πιο ανταγωνιστικούς κλάδους της κτηνοτροφίας στη χώρα, με κύριο προσανατολισμό την παραγωγή γάλακτος και δευτερευόντως την παραγωγή κρέατος. Οι δύο αυτές δραστηριότητες είναι άρρηκτα συνδεδεμένες, καθώς η γαλακτοπαραγωγή προϋποθέτει τη γέννηση των ζώων. Ωστόσο, η αξία του αιγοπρόβειου γάλακτος έχει αναδειχθεί ως βασικός παράγοντας ενίσχυσης του εισοδήματος των παραγωγών.

Οι μορφές αιγοπροβατοτροφικής εκμετάλλευσης

Η αιγοπροβατοτροφία στη χώρα αναπτύσσεται κυρίως σε τρεις μορφές. Στην εντατική ή ενσταυλισμένη μορφή, τα ζώα παραμένουν εντός της μονάδας καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και τρέφονται αποκλειστικά με ζωοτροφές. Η ημιεντατική μορφή, που αποτελεί και τη συνηθέστερη, συνδυάζει τη χορήγηση ζωοτροφών με τη βόσκηση, είτε σε μετακινούμενες είτε σε μη μετακινούμενες εκμεταλλεύσεις. Τέλος, η αγελαία μορφή αφορά μικρό ποσοστό μονάδων και βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στη φυσική βοσκή.

Οι εντατικές και ημιεντατικές εκμεταλλεύσεις χρησιμοποιούν ζωοτροφές όπως αραβόσιτο, σιτάρι, κριθάρι, σανό ψυχανθών, άχυρα σιτηρών και συμπυκνωμένες ζωοτροφές. Στις μετακινούμενες εκμεταλλεύσεις, η χρήση ζωοτροφών είναι εντονότερη σε περιόδους που η βοσκή δεν επαρκεί, ενώ στις μη μετακινούμενες μονάδες η διατροφή βασίζεται περισσότερο σε οργανωμένο σιτηρέσιο.

Η αναζήτηση του κατάλληλου σιτηρεσίου

Η προσπάθεια για τη διαμόρφωση του κατάλληλου σιτηρεσίου ακολουθεί διαφορετικές προσεγγίσεις. Υπάρχουν παραγωγοί που επιλέγουν να πειραματιστούν μόνοι τους, δοκιμάζοντας συνδυασμούς πρώτων υλών και αξιολογώντας τα αποτελέσματα σε βάθος χρόνου. Πρόκειται για μια διαδικασία συνεχόμενη και απαιτητική, όπου το αποτέλεσμα κρίνεται από την ετήσια παραγωγή γάλακτος, η οποία αποτελεί και το βασικό μέτρο σύγκρισης. Άλλοι παραγωγοί επιλέγουν τη διαμόρφωση του σιτηρεσίου μέσα από συνεργασία, επιδιώκοντας ταχύτερα και πιο σταθερά αποτελέσματα. Σε αυτή την περίπτωση, το κατάλληλο σιτηρέσιο, σε συνδυασμό με τις σωστές συνθήκες στις σταβλικές εγκαταστάσεις, μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της γαλακτοπαραγωγής σε μικρότερο χρονικό διάστημα.

Ο ρόλος του εξοπλισμού στην παραγωγή σιτηρεσίων

Η παραγωγή ιδιοπαραγόμενων σιτηρεσίων απαιτεί την ύπαρξη κατάλληλου μηχανολογικού εξοπλισμού, καθώς ο όγκος των ζωοτροφών δεν επιτρέπει τη διαχείρισή τους με χειρωνακτικές διαδικασίες. Στις κτηνοτροφικές μονάδες εγκαθίστανται σπαστήρες, χαρμανιέρες, ταινίες μεταφοράς και άλλα μηχανήματα που διευκολύνουν την παραγωγή και τη διανομή του σιτηρεσίου. Σημαντικό ρόλο παίζει και η ενσωμάτωση του εξοπλισμού στη συνολική λειτουργία της μονάδας, ιδιαίτερα στους χώρους άμελξης, όπου πραγματοποιείται το βασικό τάισμα των ζώων και διασφαλίζεται η ομοιομορφία στη χορήγηση της τροφής.

Ποιότητα ζωοτροφών και συλλογικές πρακτικές

Παράλληλα με το κόστος, αυξάνεται και η σημασία της ποιότητας των ζωοτροφών. Οι παραγωγοί δίνουν πλέον έμφαση όχι μόνο στην τιμή, αλλά και στην ποιότητα των πρώτων υλών, καθώς και στη μη παρουσία υπολειμμάτων. Η ποιότητα της διατροφής συνδέεται άμεσα με την ποιότητα του παραγόμενου γάλακτος και αποτελεί βασικό στοιχείο της συνολικής λειτουργίας της εκμετάλλευσης. Στο πλαίσιο αυτό, αναδεικνύεται και η σημασία της συνεργασίας μεταξύ κτηνοτρόφων, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη χρήση εξοπλισμού. Η κοινή αξιοποίηση μηχανημάτων μπορεί να μειώσει το επενδυτικό κόστος και να διευκολύνει την εφαρμογή της πρακτικής των ιδιοπαραγόμενων σιτηρεσίων.

Ένα εργαλείο διαχείρισης της παραγωγής

Η παραγωγή ιδιοπαραγόμενων σιτηρεσίων δεν αποτελεί απλώς μια εναλλακτική πρακτική, αλλά μια συνειδητή επιλογή που βασίζεται στον έλεγχο της διατροφής, της ποιότητας και της παραγωγής. Απαιτεί σχεδιασμό, επενδύσεις και συνεχή αξιολόγηση, όμως για πολλούς αιγοπροβατοτρόφους αποτελεί ένα εργαλείο που συνδέει άμεσα τη διαχείριση του σιτηρεσίου με τη γαλακτοπαραγωγή και τη βιωσιμότητα της εκμετάλλευσης. Σε έναν κλάδο όπου η ισορροπία μεταξύ κόστους και απόδοσης είναι κρίσιμη, η διατροφή παραμένει ένας από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες της καθημερινής παραγωγικής πρακτικής.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 10/2017 «Ιδιοπαραγόμενα σιτηρέσια», σελ. 73–75

Σε μια περίοδο όπου το κόστος των ζωοτροφών πιέζει την πτηνοτροφική παραγωγή, η αξιοποίηση εγχώριων καλλιεργειών και των υποπροϊόντων τους βρίσκεται στο επίκεντρο του προβληματισμού. Ο ηλίανθος και η ελαιοκράμβη, καλλιέργειες που συνδέονται κυρίως με την παραγωγή βιοντίζελ, δίνουν παράλληλα άλευρα με αξιόλογη θρεπτική σύνθεση, τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν στη διατροφή των πουλερικών, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Το ενδιαφέρον για τα άλευρα αυτά δεν περιορίζεται στη διατροφική τους επάρκεια, αλλά σχετίζεται και με τη συνολική οικονομική βιωσιμότητα της εκτροφής.

Άλευρο ηλιάνθου: σύνθεση και ιδιαιτερότητες

Η θρεπτική αξία του ηλιάλευρου δεν είναι σταθερή, καθώς εξαρτάται από την ποικιλία του σπόρου, τη μέθοδο εκχύλισης του λαδιού και τον βαθμό αποφλοίωσης. Η περιεκτικότητά του σε ολική πρωτεΐνη μπορεί να κυμανθεί από χαμηλά έως ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, ενώ αντίστροφη είναι η σχέση πρωτεΐνης και ινωδών ουσιών. Όσο μειώνονται οι φλοιοί, τόσο αυξάνεται η πρωτεΐνη και μειώνονται οι ίνες, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τη μεταβολίσιμη ενέργεια και τη διαθεσιμότητα των θρεπτικών συστατικών.

Το ηλιάλευρο χαρακτηρίζεται από σχετικά υψηλή περιεκτικότητα σε ασβέστιο και φωσφόρο, ενώ αποτελεί σημαντική πηγή βιταμίνης Ε και βιταμινών του συμπλέγματος Β. Δεν περιέχει έντονα αντιδιαιτητικά στοιχεία, αν και έχουν ανιχνευθεί ορισμένες φαινολικές ενώσεις που μπορεί να επηρεάσουν τη δραστικότητα πεπτικών ενζύμων. Η αυξημένη περιεκτικότητα σε ινώδεις ουσίες, ιδιαίτερα στους τύπους με φλοιούς, μπορεί να περιορίσει την ενεργειακή πυκνότητα του σιτηρεσίου, στοιχείο κρίσιμο κυρίως για νεοσσούς και κρεοπαραγωγές εκτροφές.

Πρωτεΐνη και αμινοξέα στο ηλιάλευρο

Από πλευράς αμινοξέων, το ηλιάλευρο παρουσιάζει χαμηλότερη περιεκτικότητα σε λυσίνη σε σύγκριση με το σογιάλευρο, ενώ είναι πλουσιότερο σε μεθειονίνη. Η λυσίνη αποτελεί το πρώτο οριακό αμινοξύ, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη σωστή εξισορρόπηση των σιτηρεσίων, ιδιαίτερα στις κρεοπαραγωγές όρνιθες. Παρά τη χαμηλότερη λυσίνη, η πεπτικότητα των αμινοξέων του ηλιάλευρου κατατάσσεται σε υψηλά επίπεδα, αμέσως μετά το σογιάλευρο.

Σημαντικό ρόλο παίζει και η τεχνολογία επεξεργασίας, καθώς υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να μειώσουν τη διαθεσιμότητα αμινοξέων, κυρίως της λυσίνης. Στη διατροφική πράξη, η επιτυχής ενσωμάτωση του ηλιάλευρου βασίζεται στον σωστό σχεδιασμό του σιτηρεσίου και στη διατήρηση της ενεργειακής του πυκνότητας.

Άλευρο ελαιοκράμβης: δυναμική με περιορισμούς

Η ελαιοκράμβη συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα ελαιούχα φυτά παγκοσμίως, με το άλευρο που προκύπτει μετά την εκχύλιση του λαδιού να παρουσιάζει υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη. Το άλευρο ελαιοκράμβης μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο στη διατροφή μηρυκαστικών όσο και μη μηρυκαστικών ζώων, ωστόσο η χρήση του στα πουλερικά απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή.

Ο βασικός περιοριστικός παράγοντας είναι η παρουσία γλυκοσινοειδών, καθώς και η σχετικά υψηλή περιεκτικότητα σε ινώδεις ουσίες. Η επιλογή κατάλληλων ποικιλιών και η σωστή επεξεργασία μειώνουν σημαντικά τα προβλήματα, επιτρέποντας την ασφαλή ενσωμάτωσή του στα σιτηρέσια. Παράλληλα, το άλευρο ελαιοκράμβης αποτελεί αξιόλογη πηγή φωσφόρου, με μεγάλο ποσοστό του να βρίσκεται σε ανόργανη μορφή.

Αμινοξέα και ενέργεια στο άλευρο ελαιοκράμβης

Η ισορροπία των αμινοξέων του αλεύρου ελαιοκράμβης προσεγγίζει εκείνη του σογιάλευρου, με υψηλότερη περιεκτικότητα σε μεθειονίνη και χαμηλότερη σε λυσίνη. Ο συνδυασμός των δύο αυτών πηγών πρωτεΐνης μπορεί να καλύψει αποτελεσματικά τις ανάγκες των πτηνών, υπό την προϋπόθεση ότι διατηρείται η ενεργειακή ισορροπία του σιτηρεσίου.

Η μεταβολίσιμη ενέργεια του αλεύρου ελαιοκράμβης παρουσιάζει διακυμάνσεις, κυρίως λόγω διαφορών στις ποικιλίες και στην περιεκτικότητα σε λίπος και ίνες. Παρά ταύτα, έχει αποδειχθεί ότι μπορεί να ενσωματωθεί σε σημαντικά ποσοστά στα σιτηρέσια κρεοπαραγωγών ορνίθων χωρίς επιπτώσεις στη θνησιμότητα και στη μετατρεψιμότητα της τροφής, όταν τηρούνται οι βασικές διατροφικές ισορροπίες.

Από το χωράφι στο σιτηρέσιο

Η αξιοποίηση των αλεύρων ηλιάνθου και ελαιοκράμβης στη διατροφή των πουλερικών εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσέγγιση ορθολογικής χρήσης των ενεργειακών καλλιεργειών και των υποπροϊόντων τους. Τα άλευρα αυτά, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις ως προς τη σύσταση, την επεξεργασία και την ισορροπία των σιτηρεσίων, μπορούν να αποτελέσουν λειτουργικές πρώτες ύλες στη διατροφή των πτηνών, καλύπτοντας σημαντικό μέρος των πρωτεϊνικών αναγκών.

Η σημασία τους δεν περιορίζεται μόνο στη θρεπτική τους αξία, αλλά και στη δυνατότητα καλύτερης αξιοποίησης των ενεργειακών φυτών στο σύνολο της παραγωγικής αλυσίδας. Η ενσωμάτωσή τους στη διατροφική πράξη απαιτεί γνώση των ιδιοτήτων και των περιορισμών τους, ώστε να διασφαλίζεται η απόδοση των πουλερικών χωρίς αποκλίσεις από τις βασικές διατροφικές ισορροπίες. Σε αυτό το πλαίσιο, τα άλευρα ηλιάνθου και ελαιοκράμβης αποτελούν μια τεκμηριωμένη επιλογή που μπορεί να εξεταστεί σοβαρά, όταν η χρήση τους βασίζεται σε σαφή και αξιόπιστα δεδομένα.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2011, «Άλευρα σπόρων ηλιάνθου και ελαιοκράμβης στη διατροφή των πουλερικών», σελ. 63–67

Οι επιλογές που κάνει ένας παραγωγός στο χωράφι δεν επηρεάζουν μόνο την καλλιέργεια, αλλά συχνά καθορίζουν και τη λειτουργία ολόκληρης της εκμετάλλευσης. Ιδιαίτερα όταν η φυτική παραγωγή συνδέεται άμεσα με τη ζωική, οι αποφάσεις για το τι θα καλλιεργηθεί αποκτούν διπλό βάρος. Σε αυτό το πλαίσιο, τα ψυχανθή διατηρούν σταθερά τη θέση τους στο ενδιαφέρον των παραγωγών, καθώς συνδέονται άμεσα με τη διατροφή των αγροτικών ζώων και τη διαμόρφωση των σιτηρεσίων, σε μια πραγματικότητα όπου το κόστος των ζωοτροφών αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη βιωσιμότητα της εκμετάλλευσης.

Ο ρόλος των ψυχανθών στη διατροφή των ζώων

Τα σπέρματα των ψυχανθών αποτελούν εδώ και δεκαετίες βασική πηγή πρωτεΐνης στη ζωική διατροφή. Η σημασία τους ενισχύθηκε ιδιαίτερα με την αύξηση της ζήτησης για ζωικά προϊόντα και τον περιορισμό άλλων πρωτεϊνικών ζωοτροφών, γεγονός που ανέδειξε την ανάγκη για εναλλακτικές φυτικές πρώτες ύλες. Η χρήση τους στα σιτηρέσια, τόσο των μονογαστρικών όσο και των μηρυκαστικών ζώων, βασίζεται κυρίως στην ικανότητά τους να συμπληρώνουν τους καρπούς των σιτηρών, οι οποίοι από μόνοι τους δεν καλύπτουν τις απαιτήσεις σε πρωτεΐνη.

Στην πράξη, χρησιμοποιούνται σπέρματα καρποδοτικών ψυχανθών όπως τα κουκιά, τα μπιζέλια, τα ρεβίθια, τα λούπινα, η φακή, ο βίκος και η ρόβη, τα οποία μπορούν να ενταχθούν στη ζωική διατροφή με διαφορετικό τρόπο και βαθμό αξιοποίησης, ανάλογα με το είδος του ζώου και τη σύνθεση του σιτηρεσίου.

Η περιεκτικότητα των ψυχανθών σε πρωτεΐνη παρουσιάζει διακυμάνσεις, που εξαρτώνται τόσο από το είδος όσο και από τις εδαφοκλιματικές συνθήκες καλλιέργειας. Καθοριστικό ρόλο παίζει η διαθεσιμότητα του αζώτου, καθώς η αυξημένη παροχή του οδηγεί σε υψηλότερη περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη, συχνά όμως σε βάρος της τελικής απόδοσης σε καρπό. Η ισορροπία αυτή αποτελεί βασικό στοιχείο που ο παραγωγός καλείται να συνεκτιμήσει ήδη από τον αρχικό σχεδιασμό της καλλιέργειας.

Θρεπτική αξία και ενεργειακή συνεισφορά

Τα όσπρια και τα κτηνοτροφικά ψυχανθή χαρακτηρίζονται από υψηλή περιεκτικότητα σε αζωτούχες ουσίες και μέτρια συμμετοχή υδατανθράκων. Οι πρωτεΐνες τους είναι πλουσιότερες σε ορισμένα απαραίτητα αμινοξέα σε σύγκριση με εκείνες των σιτηρών, με ιδιαίτερη σημασία στη λυσίνη, στοιχείο κρίσιμο για την αποτελεσματική αξιοποίηση της τροφής από τον ζωικό οργανισμό. Αντίθετα, παρουσιάζουν χαμηλότερη περιεκτικότητα σε ορισμένα θειούχα αμινοξέα, γεγονός που λαμβάνεται υπόψη κατά τη διαμόρφωση ισορροπημένων σιτηρεσίων.

Παράλληλα, τα ψυχανθή παρέχουν ενεργειακή αξία συγκρίσιμη με εκείνη των δημητριακών. Η σύστασή τους σε λιπαρές ουσίες διαφέρει σημαντικά μεταξύ των ειδών, καθώς ορισμένα σπέρματα έχουν πολύ χαμηλή περιεκτικότητα, ενώ άλλα εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά, στοιχείο που επηρεάζει τον τρόπο και το ποσοστό συμμετοχής τους στη διατροφή των ζώων.

Ιδιαιτερότητες και περιορισμοί στη χρήση

Παρά τα πλεονεκτήματά τους, τα σπέρματα των ψυχανθών περιέχουν ουσίες που μπορούν να επηρεάσουν την πέψη και τον μεταβολισμό των ζώων. Οι λεγόμενοι αντιδιαιτητικοί παράγοντες αποτελούν φυσικό μηχανισμό άμυνας των φυτών και απαντώνται σε διαφορετικά επίπεδα στα περισσότερα είδη. Η παρουσία τους καθιστά αναγκαία τη σωστή διαχείριση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, την κατεργασία των σπερμάτων πριν από τη χορήγησή τους στα ζώα. Η επίδραση αυτών των ουσιών διαφέρει μεταξύ μονογαστρικών και μηρυκαστικών ζώων, καθώς τα τελευταία διαθέτουν ζυμωτικούς μηχανισμούς που μπορούν να περιορίσουν τη δράση τους. Για τον λόγο αυτό, η ένταξη των ψυχανθών στα σιτηρέσια γίνεται πάντα με μέτρο και με γνώση των ιδιαιτεροτήτων κάθε είδους.

Η εικόνα της καλλιέργειας στη χώρα

Στη χώρα μας έχουν καλλιεργηθεί διαχρονικά διάφορα καρποδοτικά ψυχανθή, με κυριότερα τα κουκιά, τα μπιζέλια, τα ρεβίθια, τα λούπινα, τη φακή, τον βίκο και τη ρόβη. Τα διαθέσιμα στοιχεία των προηγούμενων ετών δείχνουν διακυμάνσεις στις καλλιεργούμενες εκτάσεις, αλλά και μια γενικότερη τάση ενίσχυσης της καλλιέργειας, καθώς τα ψυχανθή συνδέονται άμεσα με την κάλυψη των αναγκών της κτηνοτροφίας σε πρωτεΐνη.

Η σημασία τους δεν περιορίζεται μόνο στη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενες ζωοτροφές. Η αξιοποίηση εγχώρια παραγόμενων ψυχανθών μπορεί να συμβάλει στη συγκράτηση του κόστους διατροφής των ζώων, στη δημιουργία προστιθέμενης αξίας στα κτηνοτροφικά προϊόντα και στη στήριξη της ελληνικής παραγωγής. Στο πλαίσιο των αγροτικών πολιτικών των προηγούμενων ετών, η καλλιέργεια των ψυχανθών έχει κατά καιρούς συνδεθεί και με μορφές ενίσχυσης, γεγονός που συνέβαλε στη διατήρηση του ενδιαφέροντος για τα συγκεκριμένα φυτά.

Ψυχανθή και ζωική παραγωγή: πρακτική αξιοποίηση

Η αξιοποίηση των ψυχανθών στη ζωική διατροφή δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική επιλογή, αλλά μια πρακτική που απαιτεί γνώση και σωστή διαχείριση. Τα χαρακτηριστικά τους, τόσο ως προς τη θρεπτική τους αξία όσο και ως προς τους περιορισμούς που τα συνοδεύουν, καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να ενταχθούν αποτελεσματικά στα σιτηρέσια.

Σε μια περίοδο όπου το κόστος των ζωοτροφών παραμένει υψηλό, η ορθολογική αξιοποίηση των διαθέσιμων δεδομένων και η προσεκτική ένταξη εγχώριων πρώτων υλών μπορούν να αποτελέσουν ένα ουσιαστικό εργαλείο για τη στήριξη της ζωικής παραγωγής και τη συνολική ισορροπία της εκμετάλλευσης.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, 2016, τεύχος 13, «Σπέρματα ψυχανθών (όσπρια) και σιτηρέσια αγροτικών ζώων», σελ. 22–26.

Σε ακόμα ένα γύρο πληρωμών προς αγρότες δικαιούχους ενισχύσεων προχώρησε την Τρίτη (23/12) ο ΟΠΕΚΕΠΕ, συνεχίζοντας τη διαδικασία καταβολής χρημάτων.

Συγκεκριμένα πληρώθηκαν μια συμπληρωματική πληρωμή οι αιγοπροβατοτρόφοι για ζωοτροφές. Συνολικά πιστώθηκαν 25,3 εκατομμύρια ευρώ στους λογαριασμούς 42.982 δικαιούχων.

Η προηγούμενη πληρωμή για ενίσχυση ζωοτροφών (de minimis) είχε γίνει στα τέλη Οκτωβρίου και αφορούσε 44.726.678 ευρώ σε 39.820 δικαιούχους. 

Παρατηρούμε σε σχέση με την προηγούμενη πληρωμή ότι έχει αυξηθεί ο αριθμός δικαιούχων αλλά παράλληλα έχουν μειωθεί τα χρήματα.

Στην επίσημη ανακοίνωση του ΥπΑΑΤ δεν αναφέρει τι αφορούν τα χρήματα, παρά μόνο ότι πρόκειται γενικά για «ενίσχυση για την ευλογιά και την πανώλη».

Αναλυτικότερα η ανακοίνωση αναφέρει:

• 42.982 κτηνοτρόφοι έλαβαν 25 εκατομμύρια ευρώ ως ενίσχυση για την ευλογιά και την πανώλη.

• 61 αγρότες έλαβαν 221.000 ευρώ για φερτά υλικά στους νομούς Καρδίτσας, Λάρισας, Μαγνησίας, Τρικάλων και Φθιώτιδας.

• 12 αγρότες έλαβαν 22.000 ευρώ για τις καλλιέργειες σύκων, φιστικιών, μήλων και καστάνων, στους νομούς Αττικής και Λάρισας.

• 22 αγρότες έλαβαν 60.500 ευρώ για ζημιές στον νομό Καβάλας από πτώση αεροσκάφους.

Από τις 15 Οκτωβρίου, οπότε και άρχισαν οι πληρωμές ενισχύσεων με τη διαδικασία των ελέγχων, έως σήμερα, έχουν πιστωθεί 1,44 δισεκ. ευρώ στους λογαριασμούς 532.611 μοναδικών δικαιούχων αγροτών και κτηνοτρόφων.

Συνελήφθη ακόμη ένας κτηνοτρόφος για παραβίαση των μέτρων προστασίας από την ευλογιά.

Συγκεκριμένα, την Κυριακή (21/12/2025), στο Χρυσό του δήμου Εμμανουήλ Παπά Σερρών, συνελήφθη κτηνοτρόφος γιατί είχε μετακινήσει εκτός του στάβλου και της περιφραγμένης εγκατάστασης, 30 αιγοπρόβατα ιδιοκτησίας του για βόσκηση, κατά παράβαση σχετικής απόφασης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.

Στο μεταξύ, μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2025, αναμένεται να καταβληθεί στους αιγοπροβατοτρόφους η ενίσχυση ήσσονος σημασίας (de minimis) για τις ζωοτροφές, σύμφωνα με το ΥπΑΑΤ. Ο προϋπολογισμός του μέτρου ανέρχεται στα 21.000.000 ευρώ.

Το ύψος της ενίσχυσης καθορίζεται ανά επιλέξιμο ενήλικο θηλυκό αιγοπρόβατο, ανάλογα με την περιοχή, ως εξής: 6 ευρώ, 9 ευρώ, 21 ευρώ ανά ζώο, από 4 ευρώ, 6 ευρώ και 14 ευρώ, που ίσχυε προηγουμένως.

Δικαιούχοι κρατικής ενίσχυσης στο πλαίσιο της παρούσας είναι:
α) Οι παραγωγοί που διατηρούν εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων και οι οποίοι παρέδωσαν γάλα σε μεταποιητικές μονάδες για το έτος 2024, σύμφωνα με τα τηρούμενα αρχεία του ΕΛΓΟ - ΔΗΜΗΤΡΑ, οι οποίοι έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία απογραφής του ζωικού κεφαλαίου της εκμετάλλευσής τους στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής (ΟΠΣΚ) για το έτος 2024 και έχουν υποβάλλει ενιαία αίτηση ενίσχυσης (ΕΑΕ) για το ίδιο έτος.
β) Κατά παρέκκλιση της περ. α, στα νησιά όπου λόγω ελλείψεως μεταποιητικών μονάδων δεν ήταν δυνατή η παράδοση γάλακτος, δικαιούχοι είναι οι κάτοχοι αιγοπροβατοτροφικής εκμετάλλευσης, οι οποίοι έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία απογραφής της εκμετάλλευσής τους στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής (ΟΠΣΚ) για το έτος 2024 και έχουν υποβάλλει ενιαία αίτηση ενίσχυσης (ΕΑΕ) για το ίδιο έτος.

Ο συνολικός αριθμός των προσδιορισθεισών για την πληρωμή προβατίνων ή και αιγών της εκμετάλλευσης του δικαιούχου προκύπτει λαμβάνοντας υπ’ όψη τα επιλέξιμα δηλωθέντα αιγοπρόβατα στην Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης (κατοχή κατά την υποβολή της αίτησης και πρόθεση διατήρησης), την ελάχιστη αναλογία ποσότητας γάλακτος - αριθμού επιλέξιμων προβατίνων και αιγών και τα ευρεθέντα επιλέξιμα αιγοπρόβατα κατά τους διοικητικούς ή και επιτόπιους ελέγχους.

Υπενθυμίζεται ότι μέχρι σήμερα έχουν δοθεί περίπου 45 εκατ. ευρώ για ζωοτροφές.

Σύμφωνα με το ΥπΑΑΤ, με τις επιπλέον καταβολές που έχουν δρομολογηθεί στο ίδιο πλαίσιο στήριξης, η συνολική ενίσχυση για ζωοτροφές αναμένεται να φτάσει περίπου τα 84 εκατ. ευρώ, προσφέροντας ουσιαστική «ανάσα» στις μονάδες που συνέχισαν να λειτουργούν υπό ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες.

Στην καθημερινότητα της κτηνοτροφικής εκμετάλλευσης, το νερό θεωρείται συχνά δεδομένο. Υπάρχει, τρέχει, γεμίζει τις ποτίστρες και σπάνια μπαίνει στο μικροσκόπιο, μέχρι να εμφανιστεί κάποιο πρόβλημα στην υγεία ή στην απόδοση των ζώων. Κι όμως, το νερό δεν είναι απλώς μέσο ενυδάτωσης. Είναι βασικός παράγοντας ευζωίας, παραγωγικότητας και ασφάλειας των ζωικών προϊόντων.

Η ποιότητα του νερού που καταναλώνουν τα παραγωγικά ζώα επηρεάζει άμεσα τη διάθεσή τους για κατανάλωση, τη λειτουργία του οργανισμού τους και, τελικά, το οικονομικό αποτέλεσμα της εκμετάλλευσης. Ιδιαίτερα σε περιόδους με έντονες καιρικές μεταβολές, το νερό μπορεί να μετατραπεί από σύμμαχος σε «αόρατο κίνδυνο».

Όταν το νερό φαίνεται καθαρό, αλλά δεν είναι

Η οσμή και η γεύση του νερού συχνά αξιολογούνται εμπειρικά από τον κτηνοτρόφο, όμως δεν αποτελούν πάντα αξιόπιστους δείκτες καταλληλότητας. Ένα νερό μπορεί να φαίνεται διαυγές και να μην παρουσιάζει έντονη οσμή, αλλά να περιέχει χημικές ή μικροβιακές επιβαρύνσεις που επηρεάζουν την υγεία των ζώων.

Ακόμα και μικρές αλλαγές στη γεύση ή στην οσμή είναι αρκετές για να μειώσουν την κατανάλωση νερού, γεγονός που οδηγεί σε μειωμένη πρόσληψη τροφής, πτώση αποδόσεων και αυξημένη ευαισθησία σε ασθένειες. Σε πολλές περιπτώσεις, τα πρώτα σημάδια ενός προβλήματος νερού εκδηλώνονται όχι στο εργαστήριο, αλλά στη συμπεριφορά των ζώων.

Το pH και τα άλατα: ισορροπία με ουσιαστικό ρόλο

Η οξύτητα ή αλκαλικότητα του νερού αποτελεί βασικό παράγοντα ποιότητας. Τιμές εκτός των φυσιολογικών ορίων επηρεάζουν τη γευστικότητα, τη διαβρωτική ικανότητα του νερού και τη σωστή λειτουργία των συστημάτων παροχής. Στα μηρυκαστικά, ακραίες τιμές pH μπορεί να συνδεθούν με σοβαρές μεταβολικές διαταραχές, με άμεσες επιπτώσεις στην υγεία και την παραγωγή.

Εξίσου σημαντική είναι και η συνολική περιεκτικότητα του νερού σε άλατα. Χαμηλές συγκεντρώσεις θεωρούνται ασφαλείς για όλα τα είδη ζώων, όμως όσο αυξάνεται η αλατότητα, τόσο αυξάνονται και οι κίνδυνοι. Διάρροιες, μειωμένη κατανάλωση νερού, προβλήματα ανάπτυξης και αυξημένη θνησιμότητα – ιδιαίτερα στα πτηνά – είναι μερικές από τις συνέπειες που έχουν καταγραφεί όταν τα όρια ξεπερνιούνται.

Όταν τα νιτρικά και τα βαρέα στοιχεία γίνονται απειλή

Η παρουσία νιτρικών και νιτρωδών αλάτων στο νερό αποτελεί έναν από τους σοβαρότερους κινδύνους για τα παραγωγικά ζώα. Τα νιτρικά προέρχονται συνήθως από ρύπανση του υδροφόρου ορίζοντα, είτε λόγω εντατικής λίπανσης είτε λόγω υψηλής πυκνότητας ζώων. Σε υψηλές συγκεντρώσεις, μπορούν να προκαλέσουν οξεία τοξίκωση, ενώ σε χαμηλότερες, αλλά παρατεταμένες εκθέσεις, συνδέονται με μειωμένη ανάπτυξη, προβλήματα γονιμότητας και αποβολές.

Παράλληλα, στοιχεία όπως ο σίδηρος, το μαγγάνιο, το θείο και βαρέα μέταλλα, όταν βρίσκονται σε αυξημένες συγκεντρώσεις, δεν επηρεάζουν μόνο τον οργανισμό των ζώων, αλλά και τον ίδιο τον εξοπλισμό της εκτροφής, δημιουργώντας επικαθίσεις, «βιοφίλμ» και δυσλειτουργίες στο σύστημα παροχής νερού.

Η μικροβιολογική επιβάρυνση και οι κίνδυνοι που δεν φαίνονται

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η μικροβιολογική ποιότητα του νερού. Παθογόνοι μικροοργανισμοί μπορούν να εισέλθουν στο νερό από επιφανειακές απορροές, γεωτρήσεις κοντά σε εστίες ρύπανσης ή ανεπαρκώς συντηρημένα συστήματα διανομής. Η παρουσία βακτηρίων όπως η Salmonella, η Escherichia coli και το Campylobacter δεν αποτελεί απλώς πρόβλημα υγείας των ζώων, αλλά και ζήτημα ασφάλειας των τροφίμων και δημόσιας υγείας. Το νερό της εκτροφής μπορεί να λειτουργήσει ως κρίκος μετάδοσης, επηρεάζοντας ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής.

Έλεγχος νερού: μια επένδυση και όχι μια τυπική υποχρέωση

Η ποιότητα του νερού δεν είναι σταθερή στον χρόνο. Μπορεί να μεταβληθεί μετά από έντονες βροχοπτώσεις, λιώσιμο χιονιού, αλλαγές στη χρήση γης ή φθορές στον εξοπλισμό. Για τον λόγο αυτό, ο τακτικός έλεγχος του νερού αποτελεί ουσιαστικό εργαλείο πρόληψης. Η δειγματοληψία από την πηγή, το σύστημα διανομής και το σημείο κατανάλωσης από τα ζώα δίνει μια πλήρη εικόνα της κατάστασης. Παράλληλα, η καθαριότητα των ποτίστρων και των σωληνώσεων παίζει καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της ποιότητας, καθώς υπολείμματα τροφής, σκόνη και κόπρανα μπορούν να επιβαρύνουν σημαντικά το νερό.

Ένα στοιχείο που αξίζει περισσότερη προσοχή

Το νερό είναι το πιο παραγνωρισμένο, αλλά ίσως το πιο καθοριστικό «θρεπτικό συστατικό» της κτηνοτροφίας. Δεν φαίνεται στο σιτηρέσιο, δεν μετριέται πάντα, αλλά επηρεάζει τα πάντα: από την υγεία και την ευζωία των ζώων μέχρι την ποιότητα και την ασφάλεια των παραγόμενων προϊόντων. Η φροντίδα για καθαρό, ασφαλές και ποιοτικά ελεγχόμενο νερό δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Είναι βασική προϋπόθεση για μια βιώσιμη και αποδοτική εκτροφή, με σεβασμό στα ζώα και στον ίδιο τον κτηνοτρόφο.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 3/2017, «Οι ανάγκες σε ποσότητα και ποιότητα νερού για τα παραγωγικά ζώα», σελ. 74–7

Δημοσιεύτηκε σε ΦΕΚ η προσαύξηση κατά 50% της ενίσχυσης ζωοτροφών λόγω της επέκτασης της ευλογιάς κατά το β’ εξάμηνο του 2025.

Όπως αναφέρει το ΥπΑΑΤ, αύξηση της συνολικής αποζημίωσης στα 84 εκατ. ευρώ για το κόστος των ζωοτροφών στους αιγοπροβατοτρόφους που επλήγησαν από την ευλογιά προβλέπει νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση των Υπουργείων Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών και Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων.

Με τη νέα απόφαση τροποποιείται η υπ’ αριθμ. 208989/1.8.2025 ΚΥΑ για τη χορήγηση ενίσχυσης ήσσονος σημασίας (de minimis) στον τομέα της αιγοπροβατοτροφίας.

Η τροποποίηση αφορά τη στήριξη των κτηνοτρόφων για το αυξημένο κόστος διατροφής (ζωοτροφές), που προέκυψε από τη χρονική επέκταση της ευλογιάς κατά το β’ εξάμηνο του 2025 σε ορισμένες Περιφερειακές Ενότητες και τη συνέχιση των περιοριστικών μέτρων μετακινήσεων.

Για τον σκοπό αυτό, προβλέπεται πρόσθετη χρηματοδότηση 21.000.000 ευρώ, σε σχέση με τα αρχικά 63.000.000 που είχαν ήδη εγκριθεί με την αρχική απόφαση και 56.000.000 που ήταν η επικαιροποιημένη εκτίμηση της δαπάνης, ενισχύοντας το πλαίσιο στήριξης κατά +50%.

Κλιμακωτή ενίσχυση ανά επιλέξιμο ζώο

Το ύψος της ενίσχυσης καθορίζεται ανά επιλέξιμο ενήλικο θηλυκό αιγοπρόβατο, ανάλογα με την περιοχή, ως εξής: 6 €, 9 €, 21 € ανά ζώο, από 4 €, 6 € και 14 €, που ίσχυε προηγουμένως.

Η κλιμάκωση επιτρέπει την περισσότερο στοχευμένη στήριξη στις εκτροφές που βρέθηκαν για μεγαλύτερο διάστημα υπό καθεστώς απαγορεύσεων και συνεπώς υπέστησαν μεγαλύτερη επιβάρυνση στο κόστος διατροφής του ζωικού κεφαλαίου.

Στήριξη στην πράξη για το κόστος ζωοτροφών

Υπενθυμίζεται ότι μέχρι σήμερα έχουν δοθεί περίπου 45 εκατ. ευρώ για ζωοτροφές. Με τις επιπλέον καταβολές που έχουν δρομολογηθεί στο ίδιο πλαίσιο στήριξης, η συνολική ενίσχυση για ζωοτροφές αναμένεται να φτάσει περίπου τα 84 εκατ. ευρώ, προσφέροντας ουσιαστική «ανάσα» στις μονάδες που συνέχισαν να λειτουργούν υπό ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες.

Στο ΦΕΚ αναφέρει τα εξής:

Άρθρο 1
Τροποποίηση του της παρ. 2 του άρθρου 4 της υπ’ αρ. 208989/1.8.2025 (Β’ 4202) κοινής υπουργικής απόφασης
Η παρ. 2 του άρθρου 4 της υπ’ αρ. 208989/1.8.2025 (Β’ 4202) κοινής υπουργικής απόφασης, αντικαθίσταται ως ακολούθως:
Το ύψος του ποσού ενίσχυσης ήσσονος σημασίας (de minimis) καθορίζεται ως ακολούθως:
α) Για τους δικαιούχους της παρ. 1 του άρθρου 2 σε:
α) 6 ευρώ/ επιλέξιμο ενήλικο θηλυκό αιγοπρόβατο για τις σταβλικές εγκαταστάσεις αιγοπροβάτων που βρίσκονται στις περιφερειακές ενότητες της χώρας, οι οποίες παρατίθενται στο Παράρτημα ΙΙΙ.
Β) 9 ευρώ/ επιλέξιμο ενήλικο θηλυκό αιγοπρόβατο για τις σταβλικές εγκαταστάσεις αιγοπροβάτων που βρίσκονται στις περιφερειακές ενότητες της χώρας, οι οποίες παρατίθενται στο Παράρτημα ΙV.
Γ) 21 ευρώ/ επιλέξιμο ενήλικο θηλυκό αιγοπρόβατο για τις σταβλικές εγκαταστάσεις αιγοπροβάτων που βρίσκονται σε περιφερειακές ενότητες της χώρας οι οποίες παρατίθενται στο Παράρτημα V.

Διαβάστε το ΦΕΚ

Καθώς ο χειμώνας προχωρά και η υγρασία αυξάνεται σε πολλές περιοχές της χώρας, οι κτηνοτρόφοι στρέφουν το βλέμμα τους στους διαθέσιμους βοσκότοπους και στη δυνατότητα να εξασφαλίσουν ποιοτική χλωρά νομή για τους επόμενους μήνες. Αυτή την εποχή ολοκληρώνονται οι σπορές των τεχνητών λειμώνων ή αξιολογούνται οι πρώτες βόσκησης του φθινοπώρου, γεγονός που αναδεικνύει ακόμη περισσότερο τη σημασία της σωστής επιλογής φυτικών ειδών και μιγμάτων. Η ανάγκη μείωσης του κόστους των ζωοτροφών και η προσαρμογή στα ιδιαίτερα εδαφοκλιματικά χαρακτηριστικά κάθε αγρού δίνουν στο θέμα μια ιδιαίτερη επικαιρότητα, καθώς ο σχεδιασμός της νέας περιόδου βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.

Σε πολλές ημιορεινές και μη αρδευόμενες εκτάσεις της χώρας, η αναζήτηση λύσεων που βελτιώνουν τη διαθεσιμότητα ποιοτικής χλωράς νοµής οδηγεί ολοένα και περισσότερους κτηνοτρόφους στην αξιοποίηση τεχνητών λειμώνων. Η καλλιέργεια μιγμάτων ψυχανθών και αγρωστωδών μπορεί να δώσει ζωοτροφές υψηλής θρεπτικής αξίας, ενώ παράλληλα στηρίζει την υπαίθρια βόσκηση, στοιχείο καθοριστικό για την ευζωία των ζώων. Παρότι η πρακτική δεν είναι ακόμη ιδιαίτερα διαδεδομένη, παρουσιάζει σημαντικές δυνατότητες όταν σχεδιαστεί σωστά και προσαρμοστεί στις ιδιαίτερες εδαφοκλιματικές συνθήκες κάθε περιοχής.

Η επιλογή των κατάλληλων φυτικών ειδών

Οι τεχνητοί λειμώνες μπορούν να εγκατασταθούν σε ημιορεινές μη αρδευόμενες εκτάσεις, αλλά και σε υπερβοσκημένες ή εγκαταλελειμμένες περιοχές, αξιοποιώντας αγρούς που διαφορετικά θα παρέμεναν υποβαθμισμένοι. Προσαρμόζονται τόσο σε μονοφυτικές όσο και σε διφυτικές ή πολυφυτικές καλλιέργειες, ενώ η σύνθεση του μίγματος καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την αποδοτικότητα της καλλιέργειας, καθώς κάθε είδος ανταποκρίνεται διαφορετικά στο υψόμετρο, την υγρασία και τις συνθήκες ανάπτυξης.

Σε περιοχές με αυξημένη εδαφική υγρασία λόγω βροχοπτώσεων προτιμώνται διφυτικοί λειμώνες με φεστούκα ή λόλιο σε συνδυασμό με έρπον τριφύλλι σε αναλογία 70–30. Σε νοτιότερες ζώνες μπορεί να χρησιμοποιηθεί μίγμα δακτυλίδας με έρπον τριφύλλι ή υπόγειο τριφύλλι, παρότι το τελευταίο είναι δυσεύρετο. Η τελική επιλογή των ειδών και των αναλογιών τους διαμορφώνεται από παράγοντες όπως το υψόμετρο, η δυνατότητα άρδευσης και η παραγωγική κατεύθυνση της εκμετάλλευσης, ενώ η έλλειψη επαρκών ερευνητικών δεδομένων καθιστά χρήσιμη τη δοκιμή μιγμάτων από τον ίδιο τον παραγωγό πριν από τη σπορά, ώστε να αξιολογήσει την προσαρμοστικότητα των φυτικών ειδών στις συνθήκες του αγρού του

Αξιολόγηση και διαχείριση των τεχνητών λειμώνων πριν και μετά την εγκατάσταση

Πριν ληφθεί η απόφαση για την εγκατάσταση ενός τεχνητού λειμώνα, είναι χρήσιμο να εξεταστεί η παραγωγικότητα και η θρεπτική αξία της υπάρχουσας αυτοφυούς βλάστησης. Αυτό μπορεί να γίνει σε ένα περιφραγμένο τμήμα της έκτασης, με εφαρμογή λίπανσης και αποφυγή της βόσκησης για συγκεκριμένο διάστημα, ώστε ο παραγωγός να διαπιστώσει αν ο αγρός χρειάζεται ενίσχυση. Όταν η φυσική βλάστηση κρίνεται ανεπαρκής, μπορεί να χρησιμοποιηθεί η μέθοδος του «πατήματος», κατά την οποία σπέρνεται στα πεταχτά μεγάλη ποσότητα σπόρου –συνήθως ψυχανθούς– σε υγρά χωράφια και στη συνέχεια αφήνονται τα ζώα να πατήσουν το έδαφος, ενσωματώνοντας τον σπόρο στο υπόστρωμα. Η πρακτική αυτή μπορεί να βελτιώσει ουσιαστικά την εικόνα του αγρού και να ενισχύσει την ανάπτυξη του λειμώνα.

Ένας καλά εγκατεστημένος τεχνητός λειμώνας ανταμείβει την προσπάθεια προσφέροντας υψηλής θρεπτικής αξίας βόσκηση μία έως δύο φορές το φθινόπωρο και άλλη τόσες την άνοιξη, συμβάλλοντας σημαντικά στη μείωση του κόστους αγοράς ζωοτροφών. Η σταθερή αυτή παροχή χλωράς νοµής αποτελεί βασικό πλεονέκτημα των τεχνητών λειμώνων, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η φυσική βλάστηση δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της εκμετάλλευσης.

Τα τριφύλλια στα μίγματα των τεχνητών λειμώνων

Τα τριφύλλια μπορούν να καλλιεργηθούν είτε ως μονοκαλλιέργεια είτε σε συνδυασμό με αγρωστώδη και αποτελούν βασικά είδη για τη δημιουργία τεχνητών λειμώνων. Όταν τα ζώα οδηγούνται για βόσκηση σε μονοκαλλιέργειες τριφυλλιού, καλό είναι να έχουν ταϊστεί προηγουμένως με σανό ή καρπό ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος τυμπανισμού.

Το λειμώνιο τριφύλλι είναι πολυετές είδος που προσφέρει βόσκηση και κατά τη διάρκεια του χειμώνα, καθώς συνεχίζει την ανάπτυξή του τους ψυχρούς μήνες. Δεν αντέχει όμως την έντονη πίεση της βόσκησης και μπορεί να εμφανίσει προβλήματα αναβλάστησης όταν καταπονηθεί, με αποδόσεις που φτάνουν τους 2,5–3,5 τόνους χλωρού χόρτου το στρέμμα τον πρώτο χρόνο και 4–6 τόνους στα επόμενα έτη.

Το λευκό ή έρπον τριφύλλι είναι επίσης πολυετές, με έρπουσα ανάπτυξη που το καθιστά ανθεκτικό στο πάτημα. Είναι όμως ευαίσθητο στην εντατική βόσκηση και χρειάζεται τακτική διαχείριση ώστε να μην καλυφθεί από το αγρωστώδες του μίγματος. Όταν η παρουσία του μειωθεί κάτω από το 20%, συνιστάται επανασπορά για επαναφορά στα επιθυμητά επίπεδα 20–40%, ενώ η βόσκηση μπορεί να γίνεται μέχρι ύψος 5 εκατοστών, με διάστημα 20–30 ημερών για αναβλάστηση.

Το αλεξανδρινό τριφύλλι είναι ετήσιο είδος που καλλιεργείται τόσο σε αμιγείς φυτείες όσο και σε μίγματα. Παρουσιάζει μικρότερο κίνδυνο πρόκλησης τυμπανισμού σε σχέση με άλλα τριφύλλια, ενώ η ετήσια παραγωγή χλωρού χόρτου κυμαίνεται από 3 έως 7 τόνους το στρέμμα.

Το τριφύλλι Περσίας, επίσης ετήσιο, σπέρνεται το φθινόπωρο και επιτρέπει ελαφρά χειμερινή βόσκηση, η οποία μπορεί να συνεχιστεί μέχρι την άνοιξη. Επειδή είναι αυτοσπειρόμενο, η ανοιξιάτικη βόσκηση πρέπει να πραγματοποιείται με προσοχή ώστε να μπορέσουν τα φυτά να παράγουν επαρκή ποσότητα σπόρου. Παρά την υψηλή περιεκτικότητα σε υγρασία, αποξηραίνεται εύκολα χάρη στους λεπτούς βλαστούς του, με παραγωγή που φτάνει τους 8–9 τόνους χλωρού χόρτου ανά στρέμμα.

Τα αγρωστώδη που στηρίζουν την παραγωγή

Η φεστούκα είναι ένα πολυετές είδος κατάλληλο για καλλιέργεια σε όλη τη χώρα, με τη μεγαλύτερη παραγωγή χλωρού χόρτου να σημειώνεται την άνοιξη και με αισθητή μείωση τους θερινούς μήνες. Χρησιμοποιείται για την εγκατάσταση τεχνητών λειμώνων σε ποσοστό 80%, σε συνδυασμό με τριφύλλι έρπον ή λειμώνιο σε ποσοστό τουλάχιστον 20%, ενώ η σπορά της πραγματοποιείται το φθινόπωρο.

Το λόλιο, επίσης πολυετές αγρωστώδες, αποδίδει υψηλή παραγωγή χλωρού χόρτου την άνοιξη αλλά δίνει μικρότερες ποσότητες το καλοκαίρι. Σπέρνεται στις αρχές Οκτωβρίου και καλλιεργείται σε ένα ευρύ φάσμα υψομέτρων –από παραθαλάσσιες περιοχές έως ορεινές κορυφές– συμμετέχοντας στα μίγματα τεχνητών λειμώνων σε ποσοστό 80%, με τριφύλλι να καλύπτει το υπόλοιπο 20%.

Η δακτυλίδα, πολυετές είδος με ιδιαίτερη ανθεκτικότητα στις χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα, αποτελεί επίσης βασικό είδος για φθινοπωρινές σπορές σε τεχνητούς λειμώνες. Για την εγκατάστασή της απαιτούνται συνολικά 2,5 κιλά σπόρου ανά στρέμμα, από τα οποία τα 2 κιλά αφορούν τον σπόρο δακτυλίδας και τα 0,5 κιλά το τριφύλλι που συνοδεύει το μίγμα.

Ένας πρακτικός σύμμαχος για τον παραγωγό

Η αξιοποίηση τεχνητών λειμώνων αποτελεί μια ρεαλιστική επιλογή για τους κτηνοτρόφους που θέλουν να ενισχύσουν τη διαθεσιμότητα ποιοτικής χλωράς νοµής και να μειώσουν την εξάρτηση από αγοραζόμενες ζωοτροφές. Με σωστή προσαρμογή των μιγμάτων στις ανάγκες του αγρού και με βασικές πρακτικές διαχείρισης, ο λειμώνας μπορεί να εξελιχθεί σε μια σταθερή και αξιόπιστη πηγή τροφής για τα ζώα, ακόμη και σε περιοχές όπου η φυσική βλάστηση δεν επαρκεί. Πρόκειται για μια πρακτική που συνδέει την παράδοση της βόσκησης με σύγχρονες καλλιεργητικές επιλογές, δίνοντας στον παραγωγό ένα επιπλέον εργαλείο για να στηρίξει τη βιωσιμότητα και την αποδοτικότητα της εκμετάλλευσής του.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 8/2016, «Μίγματα φυτών σε τεχνητούς λειμώνες για βόσκηση», σελ. 76–77

Έχουμε αλλαγές στα μέτρα διακίνησης των ζωοτροφών λόγω της ευλογιάς μετά από απόφαση της αρμόδιας διεύθυνσης του ΥπΑΑΤ.

Ουσιαστικά μιλάμε για ένα εντελώς νέο θεσμικό πλαίσιο στη διακίνηση ζωοτροφών με στόχο την εξάλειψη του ιού της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.

Το νέο πλαίσιο αφορά επιχειρήσεις παραγωγής και διακίνησης ζωοτροφών και όχι την μεταφορά ή διακίνηση ζωοτροφών. Μιλάμε για ζωοτροφές φυτικής προέλευσης (πρώτες ύλες ζωοτροφών, πχ αραβόσιτος, σιτάρι, άχυρα, μηδική κλπ.) ή σύνθετες ζωοτροφές που προορίζονται για αιγοπρόβατα.

Όπως δήλωσε ο Βουλευτής Καβάλας και Θάσου, Γιάννης Πασχαλίδης, σε συνεργασία με το ΥπΑΑΤ αποφασίσαμε να αλλάξουμε το πλαίσιο γιατί υπήρχε σοβαρό πρόβλημα στη διακίνηση των ζωοτροφών λόγω έκτακτων μέτρων περιορισμού της ευλογιάς αιγοπροβάτων. Αποτέλεσμα να έχουμε δυσκολίες στην μεταφορά ζωοτροφών από την ηπειρωτική χώρα στα νησιά.

Το νέο πλαίσιο των ελέγχων απελευθερώνει τη διακίνηση αλλά ρίχνει μεγάλο βάρος στην εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας και στην ιχνηλασιμότητα των προϊόντων.

Οι επιχειρήσεις ζωοτροφών και αγρότες που διαθέτουν ή και παράγουν ζωοτροφές που προορίζονται για αιγοπρόβατα ή και για αιγοπρόβατα, δύναται να τις διακινήσουν στην Επικράτεια με την προϋπόθεση ότι αυτές προέρχονται από τοποθεσίες όπου δεν διατηρούνται αιγοπρόβατα και τηρούνται αυστηρά μέτρα βιοασφάλειας σε οποιαδήποτε διακίνηση.

Για τις εν λόγω διακινήσεις θα προτιμώνται διαδρομές μέσω μεγάλων οδικών αρτηριών, σε μεγάλη απόσταση από εγκαταστάσεις στις οποίες διατηρούνται αιγοπρόβατα και χωρίς εκφόρτωση ή στάση, μέχρι την εκφόρτωση στις εγκαταστάσεις προορισμού.

Τα μέτρα περιλαμβάνουν:

α) απολύμανση μεταφορικών μέσων με κατάλληλο απολυμαντικό κατά την φόρτωση/εκφόρτωση και τήρηση έντυπου προγράμματος απολυμάνσεων (τόπος, ημερομηνία και ώρα απολύμανσης, τιμολόγια αγοράς απολυμαντικών κτλ), καθώς και παραστατικών αγοράς απολυμαντικού διαθέσιμα τόσο στο μεταφορικό μέσο, όσο και στην επιχείρηση η οποία αποστέλλει την ζωοτροφή,

β) χρήση ιματισμού (φόρμας) και ποδοναρίων μιας χρήσης από τους μεταφορείς/οδηγούς καθώς και επιτόπια απόρριψη και καταστροφή των υλικών αυτών με το πέρας των εργασιών φόρτωσης/εκφόρτωσης,

γ) φορητό εξοπλισμό απολύμανσης εντός των οχημάτων μεταφοράς,

δ) τήρηση βεβαιώσεων διέλευσης από απολυμαντικούς σταθμούς των Περιφερειών την ίδια μέρα (στις περιοχές όπου έχουν ήδη εγκατασταθεί και είναι σε λειτουργία) εντός του μεταφορικού μέσου και, ακολούθως, στην επιχείρηση η οποία αποστέλλει την ζωοτροφή,

ε) ύπαρξη απολυμαντικού τάπητα/απολυμαντικής τάφρου ή εξοπλισμού απολύμανσης στις επιχειρήσεις ζωοτροφών που πωλούν ζωοτροφές από τις εγκαταστάσεις τους.

Οι επιχειρήσεις ζωοτροφών (παραγωγής ή εμπορίας) θα πρέπει να διαθέτουν μητρώο στο οποίο θα καταγράφουν τα δρομολόγια των φορτηγών (τόπος, ημερομηνία, χρόνος απολύμανσης), καθώς επίσης και τιμολόγια με την αγορά των απολυμαντικών.

Τα ιδιωτικά φορτηγά που ανήκουν στην εταιρεία θα πρέπει να διαθέτουν τα μέσα βιοασφάλειας (απολύμανση μεταφορικών μέσων, χρήση φόρμας μιας χρήσης και ποδοναρίων από τους μεταφορείς/οδηγούς κατά την φόρτωση/εκφόρτωση καθώς και επιτόπια απόρριψη και καταστροφή των υλικών αυτών με το πέρας των εργασιών φόρτωσης/εκφόρτωσης κλπ.). Επίσης θα πρέπει να καταγράφεται ο χρόνος που έγινε η απολύμανση.

Τα φορτηγά δημόσιας χρήσης που διακινούν ζωοτροφές θα πρέπει να γραφτούν στο μητρώο του ΥπΑΑΤ. Θα πρέπει να τηρούν τα μέτρα βιοασφάλειας και να κάνουν την απαραίτητη απολύμανση, όπως γίνεται και με φορτηγά ιδιωτικής χρήσης.

Όσον αφορά τη διακίνηση ζωοτροφών εκτός της χώρας (ενδοκοινοτικό εμπόριο, εξαγωγές), αυτές μπορούν να πραγματοποιηθούν με τις ίδιες προϋποθέσεις που ισχύουν για την διακίνησή τους στη χώρα.
 

Ενεργοποιείται το πακέτο ενισχύσεων, που είχε ανακοινώσει πριν από λίγες ημέρες ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, με μια στοχευμένη δέσμη μέτρων τίθεται σε ισχύ για τους κτηνοτρόφους που επλήγησαν από την ευλογιά και την πανώλη, καθώς.

Το συνολικό ύψος των παρεμβάσεων ανέρχεται στα 56 εκατ. ευρώ και χρηματοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Στόχος είναι η άμεση ανακούφιση των εκμεταλλεύσεων που βρέθηκαν αντιμέτωπες με σοβαρές απώλειες ζωικού κεφαλαίου, αλλά και με το αυξημένο κόστος ζωοτροφών λόγω των έκτακτων συνθηκών.

Με το νέο πακέτο ενισχύσεων, η κυβέρνηση επιβεβαιώνει την προσήλωσή της στη στήριξη της πρωτογενούς παραγωγής, εξασφαλίζοντας ότι οι πληγείσες κτηνοτροφικές μονάδες θα μπορέσουν να συνεχίσουν απρόσκοπτα τη δραστηριότητά τους.

Ειδικότερα, προβλέπονται τα εξής:

α) Αποζημίωση για απώλεια εισοδήματος για θανατωθέντα ζώα ύψους 28,5 εκατ. ευρώ, με ύψος αποζημίωσης 70 ευρώ για πρόβατα και αίγες άνω των 6 μηνών και 35 ευρώ για αρσενικά ζώα και αμνοερίφια.

β) Επέκταση της αποζημίωσης για ζωοτροφές με επιπλέον καταβολή 50% της αρχικής ενίσχυσης, με κόστος 27,5 εκατ. ευρώ.

Αναφορικά με το χρονοδιάγραμμα καταβολής των έκτακτων ενισχύσεων, τα Υπουργεία συνεργάζονται ώστε οι αποζημιώσεις να καταβληθούν στα τέλη του έτους.

Σημειώνεται ότι (α) έχουν μεταφερθεί στις Περιφέρειες 48 εκατ. ευρώ για θανατώσεις ζώων με βάση τη μοναδιαία αξία και οι καταβολές συνεχίζονται από τις Περιφέρειες, ενώ αναμένεται να μεταφερθούν επιπλέον 20 εκατ. ευρώ το αμέσως επόμενο διάστημα και (β) έχουν καταβληθεί  45 εκατ. ευρώ για ζωοτροφές και αναμένεται να καταβληθούν επιπλέον περίπου 10 εκατ. ευρώ το επόμενο διάστημα κατόπιν ολοκλήρωσης των ελέγχων.

Με βάση τα ανωτέρω η συνολική ενίσχυση των κτηνοτροφικών μονάδων συνδεόμενη με την πανώλη και την ευλογιά αναμένεται να ξεπεράσει τα 180 εκατ. ευρώ.

Αναλυτικά:

Α. Αποζημίωση για απώλεια εισοδήματος για θανατωθέντα ζώα

Θα καταβληθεί αποζημίωση ύψους περίπου 28,5 εκατ. ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό για τα θανατωθέντα ζώα των ετών 2024 και 2025 λόγω ευλογιάς και πανώλης. 

Το ύψος της αποζημίωσης ανέρχεται σε:

• 70 ευρώ για θανατωθέντα πρόβατα και αίγες άνω των 6 μηνών
• και στο 50% του ανωτέρω ποσού για λοιπά θανατωθέντα αιγοπρόβατα (αμνοί η ερίφια έως 6 μηνών και κριοί ή τράγοι αναπαραγωγής ηλικίας άνω των 6 μηνών).

Εκτιμάται ότι δικαιούχοι είναι περίπου 2.200 εκτροφείς που έχουν θανατώσει περίπου 450.000 ζώα. Η μέση αποζημίωση ανά εκτροφέα εκτιμάται σε περίπου 13.000 ευρώ.

Η αποζημίωση θα δοθεί σε όσους έχουν θανατώσει αιγοπρόβατα λόγω της νόσου της ευλογιάς ή πανώλης και είναι δικαιούχοι της αποζημίωσης μεβάση τη μοναδιαία αξία ζώου βάση των υπ’ αριθμ. 4308/315328/2024 (Β΄ 5788) και 59322/26923/2025 (Β΄ 5.3.2025) κοινές υπουργικές αποφάσεις.

Η καταβολή θα γίνει από το ΥΠΑΑΤ κατόπιν αποστολής της σχετικής πληροφόρησης για τα θανατωθέντα ζώα από τις Περιφέρειες.

Σύμφωνα με τα όσα ορίζει το άρθρο 26 του Κανονισμού 2022/2472 της ΕΕ για τις αγροτικές ενισχύσεις επιτρέπεται να δίνεται ενίσχυση για την απώλεια εισοδήματος λόγω υποχρεώσεων υγειονομικής απομόνωσης, δυσχερειών ανασύστασης του ζωικού κεφαλαίου που επιβάλλονται στο πλαίσιο δημόσιου προγράμματος ή μέτρου. Η αποζημίωση που υπολογίζεται σύμφωνα το ανωτέρω μειώνεται κατά το ποσό που αντιστοιχεί στις δαπάνες που δεν πραγματοποιήθηκαν άμεσα λόγω της ασθένειας των ζώων, οι οποίες διαφορετικά θα είχαν πραγματοποιηθεί από το δικαιούχο. 

Λαμβάνοντας υπόψη ότι:

1. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (έρευνα ζωικού κεφαλαίου 2024), ο μέσος αριθμός αιγοπροβάτων ανά εκμετάλλευση ανέρχεται σε 125 ζώα (82.607 εκμεταλλεύσεις με 10,35 εκατ. αιγοπρόβατα).

2. Με βάση τα στοιχεία των δηλώσεων ΦΠΑ, σε συνδυασμό με τα ανωτέρω στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το μέσο ετήσιο κέρδος (η διαφορά κύκλου εργασιών ΦΠΑ (κωδικός 312) μεφορολογητέων εισροών (κωδικός 367)) ανά αιγοπρόβατο ανήλθε για τα φορολογικά έτη 2022-2024 κατά μέσο όρο σε 62 ευρώ (το φορολογικό έτος 2022 σε 41 ευρώ, το 2023 σε 68 ευρώ και για το φορολογικό έτος 2024 σε 78 ευρώ).

Ορίζεται αποζημίωση ύψους 70 ευρώ για θανατωθέντα πρόβατα και αίγες άνω των 6 μηνών (υπολογίζεται ότι αφορά το 80% των ζώων) και 35 ευρώ για λοιπά θανατωθέντα αιγοπρόβατα (αμνοί η ερίφια έως 6 μηνών και κριοί ή τράγοι αναπαραγωγής ηλικίας άνω των 6 μηνών, υπολογίζεται ότι αφορά το 20% των ζώων).

Β. Αποζημίωση για ζωοτροφές

Λαμβάνοντας υπόψη τη χρονική επέκταση της ασθένειας της ευλογιάς στο 2ο εξάμηνο του 2025, Θα καταβληθεί μέχρι τέλος του έτους επιπλέον αποζημίωση για ζωοτροφές σε ύψος 50% της αρχικής ενίσχυσης.

Το κόστος υπολογίζεται σε περίπου 27,5 εκατ. ευρώ.

Σημειώνεται ότι ήδη καταβλήθηκαν ποσά ύψους 14, 6 και 4 ευρώ ανά ζώο αναλόγως την περιοχή που βρίσκεται η εκμετάλλευση και λαμβάνοντας υπόψη το χρόνο που ίσχυσαν οι απαγορεύσεις ανά περιοχή, με βάση τα στοιχεία όπως είχε εξελιχθεί η ασθένεια έως τον Ιούλιο του 2025. 

Με την αύξηση κατά 50% των ποσών στις αντίστοιχες περιοχές, η συνολική αποζημίωση θα ανέλθει σε 21, 9 και 6 ευρώ ανά ζώο αναλόγως της περιοχής.

Σημειώνεται ότι:

• Στις 27/10/2025 πραγματοποιήθηκε πληρωμή ύψους 44.726.678 ευρώ σε 39.820 δικαιούχους για ενίσχυση ζωοτροφών με καθεστώς De Minimis, λόγω ευλογιάς και πανώλης.
• Αναμένεται να καταβληθούν ακόμη περίπου 10 εκατ. ευρώ από την ανωτέρω ενίσχυση σε περίπου 34.000 δικαιούχους κατόπιν ελέγχου.
• Μαζί με τα επιπλέον 27,5 εκατ. ευρώ η συνολική ενίσχυση για ζωοοτροφές θα διαμορφωθεί σε 82 εκατ. ευρώ.

Η αναβάθμιση και η βιώσιμη ανάπτυξη της ελληνικής κτηνοτροφίας περνούν αναπόφευκτα μέσα από την επάρκεια χονδροειδών ζωοτροφών. Η μηδική, ένα από τα σημαντικότερα κτηνοτροφικά φυτά της χώρας, μπορεί να καλύψει κρίσιμα κενά στη διατροφή των ζώων και να μειώσει την εξάρτηση από εισαγόμενες ζωοτροφές.

Με τις φθινοπωρινές σπορές να έχουν ολοκληρωθεί στα περισσότερα χωράφια – ή να βρίσκονται στο τελικό τους στάδιο – η συζήτηση γύρω από τη σωστή εγκατάσταση και διαχείριση της μηδικής γίνεται πιο επίκαιρη από ποτέ. Από την επιλογή του χωραφιού και τη διαδικασία εγκατάστασης έως την άρδευση, την προστασία και τη συγκομιδή, κάθε στάδιο επηρεάζει καθοριστικά τη διάρκεια ζωής και τις αποδόσεις της φυτείας

Η Μηδική και η θέση της στην ελληνική παραγωγή

Η μηδική (Medicago sativa) είναι πολυετές ψυχανθές, με διάρκεια ζωής μιας φυτείας 5–6 χρόνια. Το πλούσιο φύλλωμά της την καθιστά εξαιρετική χονδροειδή ζωοτροφή για όλα σχεδόν τα αγροτικά ζώα. Αν και συχνά αποκαλείται «τριφύλλι», δεν ανήκει στο γένος Trifolium: στη μηδική το μεσαίο φυλλάριο εκφύεται πιο ψηλά στον μίσχο, χαρακτηριστικό που βοηθά στη σωστή αναγνώριση και επιλογή πιστοποιημένου σπόρου. Στην Ελλάδα η καλλιέργεια καλύπτει περίπου 1,5–2,5 εκατ. στρέμματα ετησίως, με κύριες ζώνες τη Μακεδονία, τη Στερεά Ελλάδα και την Ήπειρο. Οι αποδόσεις σε ξηρό χόρτο φτάνουν τα 1.200–3.000 κιλά/στρ. υπό άρδευση και 400–1.500 κιλά/στρ. στις ξηρικές καλλιέργειες.

Σπορά και Εγκατάσταση 

Η μηδική μπορεί να σπαρθεί το φθινόπωρο ή στις αρχές της άνοιξης, ανάλογα με τις ανάγκες της εκμετάλλευσης. Η επιτυχία της καλλιέργειας ξεκινά από τη σωστή προετοιμασία του εδάφους: το καλοκαίρι πραγματοποιείται βαθύ όργωμα και, όπου απαιτείται, δεύτερο όργωμα για τον περιορισμό των πολυετών ζιζανίων. Ακολουθούν χειμερινές κατεργασίες για την καταστροφή των ζιζανίων και ελαφρές επεμβάσεις την άνοιξη, ώστε να διαμορφωθεί κατάλληλη σποροκλίνη. Στη φθινοπωρινή σπορά, η καλλιέργεια μπορεί να συνδυαστεί με ετήσια αγρωστώδη που προστατεύουν τα νεαρά φυτά από τις χαμηλές θερμοκρασίες. Η συγκαλλιέργεια με πολυετή αγρωστώδη, όπως η Δακτυλίδα και η Φεστούκα, αξιοποιείται για την παραγωγή χόρτου καλύτερης ποιότητας και για τη μείωση του κινδύνου τυμπανισμού στα ζώα. Κατάλληλα προηγούμενα θεωρούνται τα φθινοπωρινά ψυχανθή και τα χειμερινά σιτηρά, ενώ η μηδική δεν πρέπει να επανέρχεται στο ίδιο χωράφι πριν περάσουν τουλάχιστον τρία χρόνια.

Η σπορά στις αρχές της άνοιξης πραγματοποιείται με κοινή σπαρτική σίτου, σε αποστάσεις γραμμών 18–20 εκατοστών και βάθος 1–2 εκατοστών, χρησιμοποιώντας 1–2 κιλά σπόρου ανά στρέμμα. Η δημιουργία ομοιόμορφης και καλοδουλεμένης σποροκλίνης διευκολύνει το φύτρωμα, ενώ το κυλίνδρισμα μετά τη σπορά εξασφαλίζει καλύτερη επαφή του σπόρου με το έδαφος και βελτιώνει την εγκατάσταση της καλλιέργειας.

Έδαφος, θρέψη και νερό: τα θεμέλια της επιτυχίας

Η μηδική ευδοκιμεί σε πεδινές και ημιορεινές ζώνες με ξηροθερμικό κλίμα, υψηλές θερμοκρασίες και μεγάλη φωτοπερίοδο το καλοκαίρι, ενώ τον χειμώνα χρειάζεται μέτριο ψύχος. Προτιμά βαθιά, γόνιμα και πλούσια σε ασβέστιο εδάφη με καλή διαθεσιμότητα νερού. Ως ψυχανθές, καλύπτει μεγάλο μέρος των αναγκών της σε άζωτο μέσω αζωτοδέσμευσης, οπότε η αζωτούχος λίπανση απαιτείται κυρίως στην πρώτη εγκατάσταση. Κάθε χρόνο προστίθεται φώσφορος με 45–60 κιλά λιπάσματος τύπου 0-20-0 ανά στρέμμα και 1–1,5 τόνος κοπριάς για ενίσχυση της οργανικής ουσίας.

Η άρδευση αποτελεί βασικό παράγοντα απόδοσης. Στο φύτρωμα εφαρμόζονται συχνά ποτίσματα μικρής διάρκειας, ενώ στη συνέχεια το πότισμα γίνεται όταν το φυτό δείξει ελαφρά μάρανση, ώστε να αναπτύσσει βαθύτερο ριζικό σύστημα. Από το δεύτερο έτος και μετά πραγματοποιούνται 1–2 αρδεύσεις την άνοιξη και 2–3 το καλοκαίρι, με 60–120 m³ νερού ανά στρέμμα σε κάθε πότισμα. Η άρδευση με τεχνητή βροχή θεωρείται η πιο αποτελεσματική, ενώ η κατάκλιση πρέπει να αποφεύγεται επειδή προκαλεί αραίωση της φυτείας.

Ζιζάνια, Ασθένειες και Εχθροί 

Η προστασία της μηδικής από ζιζάνια, ασθένειες και εχθρούς αποτελεί βασικό παράγοντα για τη διατήρηση της ζωτικότητας και της παραγωγικότητας της καλλιέργειας. Η ζιζανιοκτονία εφαρμόζεται στο έτος εγκατάστασης είτε προσπαρτικά είτε μεταφυτρωτικά, ενώ στα επόμενα χρόνια γίνεται κυρίως κατά τον λήθαργο των φυτών. Ανάμεσα στα σημαντικότερα προβλήματα ξεχωρίζει η κουσκούτα, ένα παρασιτικό φυτό που προσκολλάται στους βλαστούς της μηδικής, απομυζά χυμούς και προκαλεί σημαντική εξασθένηση και ξήρανση. Η αντιμετώπισή της βασίζεται στη χρήση καθαρού και πιστοποιημένου σπόρου, στην εφαρμογή εγκεκριμένων ζιζανιοκτόνων σκευασμάτων και στην απομάκρυνση μολυσμένων σπόρων με μαγνητοδιαλογείς, ενώ η βόσκηση δεν ενδείκνυται, καθώς τα ζώα προτιμούν το φυτικό υλικό της μηδικής και προκαλούν επιπλέον ζημιές.

Οι ασθένειες στη χώρα μας εμφανίζονται συνήθως σε μικρό βαθμό και σχετίζονται με σήψεις φυταρίων και προσβολές φύλλων που ευνοούνται από υψηλή υγρασία και αυξημένες θερμοκρασίες. Σημαντικοί εχθροί της καλλιέργειας είναι ο φυτονόμος, ο οποίος προκαλεί εκτεταμένα φαγώματα στα φύλλα και στους τρυφερούς βλαστούς, καθώς και οι αφίδες, που μειώνουν άμεσα την ποιότητα και την ποσότητα του χόρτου μέσω απομύζησης. Ο έλεγχός τους γίνεται με τη χρήση εγκεκριμένων εντομοκτόνων σκευασμάτων, σύμφωνα με τις οδηγίες των αρμόδιων υπηρεσιών και με τρόπο που διασφαλίζει την υγεία της καλλιέργειας.

Συγκομιδή, Ξήρανση και Διατήρηση 

Η μηδική δίνει 4–7 θερισμούς στη ποτιστική και 1–4 στη ξηρική καλλιέργεια. Ο βασικός χρόνος κοπής είναι η μέση άνθηση, περίπου στο 50%. Ο πρώτος θερισμός της άνοιξης γίνεται όταν οι νέοι βλαστοί φθάσουν τα 5 εκατοστά, ενώ ο τελευταίος του φθινοπώρου όταν η αναβλάστηση φτάσει τα 15–20 εκατοστά. Κατά την ξήρανση πρέπει να αποφεύγεται η υπερβολική απώλεια υγρασίας για να μη χαθεί φύλλωμα. Η δεματοποίηση πραγματοποιείται με υγρασία 15–18%. Η μηδική χρησιμοποιείται κυρίως ως σανός, μπορεί όμως να ενσιρωθεί στο στάδιο μπουμπουκιάσματος (1/4 άνθησης) ή να αφυδατωθεί τεχνητά και να μετατραπεί σε άλευρο ή πέλλετς για ευκολότερη αποθήκευση.

Η Μηδική ως Στρατηγικό Στήριγμα της Ελληνικής Κτηνοτροφίας

Η μηδική παραμένει ένας από τους πιο πολύτιμους πυλώνες της ελληνικής κτηνοτροφίας. Με σωστή εγκατάσταση, επαρκή άρδευση και προσεκτική διαχείριση, μπορεί να αποδώσει σταθερά ποιοτικό χόρτο και να μειώσει ουσιαστικά το κόστος των ζωοτροφών για τον παραγωγό. Η πλήρης αξιοποίηση του δυναμικού της δεν αποτελεί μόνο καλλιεργητική επιλογή, αλλά και στρατηγικό βήμα για μια πιο αυτάρκη, πιο ανταγωνιστική και οικονομικά βιώσιμη κτηνοτροφία στη χώρα μας.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 2/2012, Κτηνοτροφικά Φυτά – 1. Η Μηδική, σελ. 54–57.

Σε αναζήτηση αιγοπρόβειου γάλακτος βρίσκονται οι γαλακτοβιομηχανίες και τα τυροκομεία με την ζήτηση να είναι αυξημένη και να υπογράφονται οι πρώτες εμπορικές συμφωνίες.

Θυμίζουμε ότι στα 1,60 ευρώ το κιλό πρόβειου γάλακτος έκλεισε συμφωνία η Ομάδα Παραγωγών Αιγοπρόβειου Γάλακτος του Αγροτικού Κτηνοτροφικού Συνεταιρισμού Καρυάς Ολύμπου.

Κοντά σε συμφωνία βρίσκεται ο Συνεταιρισμός Αιγοπροβατοτρόφων Ελασσόνας «Γάλα Ελάςς» και ο Κτηνοτροφικός Συνεταιρισμός «Φάρμες Λιβαδίου».

Ο κ. Στέλιος Σπανογιάννης, κτηνοτρόφος από τον Τύρναβο, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την περίοδο έχουμε γαλακτοβιομηχανίες από τα Τρίκαλα στα 1,60 ευρώ το κιλό και από την Φαλάνη στα 1,65 ευρώ.

Από τον Οκτώβριο έχουν ξεκινήσει να δινουν γάλα για τη νέα εμπορική περίοδο οι κτηνοτρόφοι. Μέσα στο Νοέμβριο εκτιμώ ότι θα κλείσουν οι γαλακτοβιομηχανίες τις νέες εμπορικές συμφωνίες με τους κτηνοτρόφους. Πέρσι οι κτηνοτρόφοι έκλεισαν συμφωνίες στα 1,40 έως 1,50 ευρώ το κιλό. Όπως φαίνεται θα έχουμε φέτος μια αύξηση στις τιμές παραγωγού κατά 20% έως 30% σε σχέση με πέρσι.

Το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι κτηνοτρόφοι φέτος είναι η έλλειψη ρευστότητας. Τα de minimis που έδωσαν για ζωοτροφές είναι πολύ λίγα. Πέρσι τέτοια εποχή αγοράζαμε τις ζωοτροφές με τα χρήματα που είχαμε από την προκαταβολή 70% της βασικής ενίσχυσης (τσεκ).

Ο κ. Χρήστος Ζιώγας, κτηνοτρόφος από την Λάρισα, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι οι τιμές στο αιγοπρόβειο γάλα κυμαίνονται στα 1,60 ευρώ το κιλό αλλά φαίνεται μεγάλη ζήτηση και μπορεί να ανέβουν σε υψηλότερα επίπεδα. Όσον αφορά τις ζωοτροφές σήμερα αγοράζω τριφύλια στα 18 έως 20 λεπτά το κιλό. Τα φυράματα για γαλακτοπαραγωγή στα 37 έως 40 λεπτά το κιλό. Καλαμπόκια από τους εμπόρους τα βρίσκει ο κτηνοτρόφος πάνω από 20 λεπτά το κιλό.

Ο κ. Νίκος Κοκόλης, κτηνοτρόφος και πρόεδρος του Αγροτοκτηνοτροφικού Συλλόγου Ακτίου - Βόνιτσας, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι έχουν μεγάλο ενδιαφέρον οι γαλακτοβιομηχανίες για να κλείσουν συμφωνίες με κτηνοτρόφους για το αιγοπρόβειο γάλα γιατί φέτος είναι μειωμένη η παραγωγή. Ήδη για μεγάλες ποσότητες δίνουν τιμή στα 1,60 ευρώ το κιλό. Στα τιμολόγια Οκτωβρίου οι τιμές που αναγράφουν είναι για παράδοση πάνω από 50 τόνους στα 1,50 ευρώ το κιλό, ενώ για κάτω από 50 τόνους από 1,44 έως 1,46 ευρώ ανάλογα τις λιποπρωτεΐνες.
Αλλά και το αιγοπρόβειο κρέας έχει πάρτει την ανηφόρα. Αυτή την περίοδο τα σφαγεία δίνουν για το κρέας της προβατίνας τιμή στα 5 ευρώ το κιλό, ενώ το αρνί είναι στα 9 ευρώ το κιλό.
Οι ζωοτροφές είναι στα καλαμπόκια από έμπορα στα 26 λεπτά συν ΦΠΑ και τα τριφύλια κυμαίνονται από 30 λεπτά το κιλό συν ΦΠΑ. Η σόγια είναι στα 450 ευρώ το τόνος, ενώ τα κριθάρια στα 30 λεπτά το κιλό συν ΦΠΑ. 

Στην πρόσφατη πληρωμή για τα φερτά υλικά υπήρξαν παραγωγοί οι οποίοι δεν πληρώθηκαν, παρότι δεν είχαν πρόβλημα στην δήλωση ΟΣΔΕ του 2024, σύμφωνα με καταγγελίες των αγροτών.

Σύμφωνα πάντως με το ΥπΑΑΤ, η προκαταβολή για την ανασύσταση του φυτικού κεφαλαίου θα καταβληθεί μέχρι το τέλος του έτους, ενώ αυτή τη στιγμή πραγματοποιείται αγώνας δρόμου για να πληρωθεί η βασική ενίσχυση και το Μέτρο 23 μέχρι τα τέλη του μήνα.

Συνάντηση αγροτών Πλατυκάμπου με Χαρακόπουλο

Οι εκκρεμούσες πληρωμές αγροτικών ενισχύσεων και αποζημιώσεων βρέθηκαν στο επίκεντρο της επικοινωνίας του Γραμματέα της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της ΝΔ, βουλευτή Λαρίσης, κ. Μάξιμου Χαρακόπουλου με τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης κ. Κώστα Τσιάρα, κατά τη διάρκεια συνάντησής του με αντιπροσωπεία του Αγροτικού Συλλόγου του πρώην Δήμου Πλατυκάμπου για τα επείγοντα ζητήματα που απασχολούν τους παραγωγούς της περιοχής.

Όπως επεσήμαναν οι εκπρόσωποι του Συλλόγου, στην πρόσφατη πληρωμή για τα φερτά υλικά υπήρξαν παραγωγοί οι οποίοι δεν πληρώθηκαν, παρότι δεν είχαν πρόβλημα στην δήλωση ΟΣΔΕ του 2024, και ζήτησαν να υπάρξουν άμεσα διορθωτικές ενέργειες με συμπληρωματική πληρωμή. Επίσης, ζέον θέμα για τους αγρότες της περιοχής τους είναι η πληρωμή για την ανασύσταση του φυτικού κεφαλαίου για πολυετείς καλλιέργειες - δένδρα, μηδική και ρίγανη - που επλήγησαν από τον Daniel, καθώς και οι εκκρεμότητες με την καταβολή της βασικής ενίσχυσης και του Μέτρου 23.

Τέλος, επέμεναν στην αναγκαιότητα αποζημίωσης των αγροτών που καλλιέργησαν ζωοτροφές, καθώς η εξάπλωση της ευλογιάς προκάλεσε αδυναμία πώλησης της μηδικής σε κτηνοτρόφους, εγκατάλειψη της καλλιέργειας και συνεπώς μεγάλη απώλεια εισοδήματος.

Ο Μάξιμος Χαρακόπουλος άμεσα επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης, προκειμένου να δοθούν διευκρινίσεις στα θέματα που τέθηκαν και να υπάρξει ενημέρωση για την πορεία και το χρονοδιάγραμμα των πολυαναμενόμενων από τους αγρότες πληρωμών.

Χρονοδιάγραμμα πληρωμών

Όπως ενημέρωσε ο αρμόδιος υπουργός, παρά τα πρωτοφανή προβλήματα, η αρχή των πληρωμών έγινε με τα φερτά υλικά και θα διερευνηθεί άμεσα το θέμα για όσους δεν πληρώθηκαν.

Επιπλέον, προκαταβολή για την ανασύσταση του φυτικού κεφαλαίου θα καταβληθεί μέχρι το τέλος του έτους, ενώ αυτή τη στιγμή πραγματοποιείται αγώνας δρόμου για να πληρωθεί η βασική ενίσχυση και το Μέτρο 23 μέχρι τα τέλη του μήνα.

Για την αναγκαιότητα ενίσχυσης των καλλιεργειών για ζωοτροφές, ανέφερε ότι το θέμα επεξεργάζεται αρμόδια επιστημονική επιτροπή του υπουργείου, τα αποτελέσματα της οποίας αναμένει για περαιτέρω ενέργειες.  

Σε δήλωσή του μετά τη συνάντηση ο Γ.Γ. της Κ.Ο. της ΝΔ υπογράμμισε ότι «η συσσώρευση των προβλημάτων που προκύπτουν από το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και την ευλογιά έχουν στερήσει σημαντικό μέρος από το εισόδημα στην πρωτογενή παραγωγή και η δύσκολη οικονομική θέση στην οποία βρίσκονται οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι του δήμου Κιλελέρ είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της κατάστασης που επικρατεί στον κάμπο. Η αναγκαιότητα για ρευστότητα είναι άμεση και οι ενέργειες για τις πληρωμές που εκκρεμούν πρέπει να τελεσφορήσουν. Ειδάλλως και η προσπάθεια του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης αδικείται και οι άνθρωποι της πρωτογενούς παραγωγής δεν μπορούν να βγουν από την οικονομική τους δυσχέρεια». 

Στη συνάντηση παρόντες εκ μέρους του Αγροτικού Συλλόγου του πρώην Δήμου Πλατυκάμπου ήταν οι κ.κ. Ιορδάνης Ιωαννίδης, Θεόδωρος Παπακωστούλης και Δημήτρης Δεληγγιάννης.

Αποζημίωση σε όλους όσοι υπέστησαν ζημιά από φερτά υλικά

«Οι επιπτώσεις του Daniel στην πρωτογενή παραγωγή στη Θεσσαλία είναι μακρόχρονες και δυστυχώς πολυδιάστατες. Ειδικά στις πληγείσες δενδροκαλλιέργειες η κατάσταση είναι πιο σύνθετη. Γι’ αυτά τα προβλήματα που αναφέρουν στην επιστολή τους οι παραγωγοί της Φαλάνης, όπως και στην περίπτωση των διαμαρτυριών των δενδροκαλλιεργητών από τα Πλατανούλια για σοβαρότατη απώλεια παραγωγής την επόμενη χρονιά από τον Daniel που είχα θέσει από πέρυσι, πιστεύω ότι  η πολιτεία οφείλει να τείνει ευήκοον ους και να εξαντλήσει κάθε δυνατότητα στήριξής τους». Τα παραπάνω τόνισε ο Γραμματέας της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας, βουλευτής Λαρίσης, κ. Μάξιμος Χαρακόπουλος με αφορμή την άσκηση κοινοβουλευτικού ελέγχου προς τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης κ. Κώστα Τσιάρα.

Ο Θεσσαλός πολιτικός κατέθεσε Αναφορά στη Βουλή με την οποία συνηγορεί σε σχετικό αίτημα του προέδρου του Συνεταιρισμού Επεξεργασίας και Πωλήσεως Συμπύρηνων Ροδάκινων Φαλάνης και Περιχώρων Συν. Π.Ε. – ΕΓΑ κ. Γιώργου Βουβούσα, για την εξέταση της δυνατότητας συμπερίληψης και άλλων αγροτών στις αποζημιώσεις για τα φερτά υλικά σε πληγείσες δενδροκαλλιέργειες βιομηχανικού ροδάκινου στην παραπήνεια ζώνη από την Φαλάνη μέχρι την Ροδιά.

Στην επιστολή του συνεταιρισμού αναφέρεται η διαπίστωση ότι η μη αποζημίωση σε δενδροκαλλιεργητές μέλη - και όχι μόνο - του Συνεταιρισμού έγκειται κυρίως στην απουσία δήλωσης στο ΟΣΔΕ του 2024 των πληγέντων από φερτά υλικά αγροτεμαχίων για τρεις λόγους. Την ελλιπή ενημέρωση των παραγωγών για την δήλωση με συγκεκριμένο τρόπο των εν λόγω αγροτεμαχίων - ειδικά όσοι αγρότες υπέβαλλαν ΟΣΔΕ το 2024 νωρίς - την αδυναμία δήλωσης ακαλλιέργειας για τα αγροτεμάχια που τα δένδρα αντικαταστάθηκαν λόγω καθολικής ζημιάς στις αρχές του 2024 για να μην χαθεί η χρονιά και επίσης, την αδυναμία δήλωσης ακαλλιέργειας στις περιπτώσεις που οι αγρότες συμμετείχαν σε προγράμματα (π.χ. νέων αγροτών) υπό την απειλή απένταξης από αυτά.

Ακόμη στην επιστολή αναφέρεται το διχαστικό κλίμα που έχει δημιουργηθεί μεταξύ όσων παραγωγών έλαβαν αποζημίωση και όσων καθάρισαν με δικά τους έξοδα τα φερτά υλικά, αλλά για τους παραπάνω λόγους δεν έκαναν την σωστή δήλωση στο ΟΣΔΕ του 2024, καθώς και στοιχεία των καθαρών παραδοτέων κιλών βιομηχανικού ροδάκινου των μελών του Συνεταιρισμού, τα οποία αποτυπώνουν τη σοβαρότατη, για τα έτη 2023, 2024 και 2025, μείωση της παραγωγής, εξαιτίας των επιπτώσεων του Daniel.

Με απόφαση της Διεύθυνσης Οικονομικής Διαχείρισης του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, που αναρτήθηκε στην «Διαύγεια», εγκρίνεται η δέσμευση πίστωσης ύψους (2.104.755 €) δύο εκατομμύρια εκατόν τέσσερις χιλιάδες επτακόσια πενήντα πέντε ευρώ, για την καταβολή ενισχύσεων ήσσονος σημασίας (de minimis).

Η ενίσχυση θα καταβληθεί σε παραγωγούς στις Περιφερειακές Ενότητες Έβρου και Ημαθίας, λόγω της απαγόρευσης διακίνησης μηδικής και της αδυναμίας συλλογής και διακίνησης βιομηχανικής τομάτας, που οδήγησαν σε απώλεια εισοδήματος.

Οι παραγωγοί του Έβρου υποχρεώθηκαν να κρατήσουν στις αποθήκες τους τις ζωοτροφές τους (μηδική) λόγω της καραντίνας της ευλογιάς. Ο υπουργός ΑΑΤ, Κώστας Τσιάρας, είχε δεσμευτεί για πληρωμή αποζημιώσεων στην μηδική σε επίσκεψή του στον Έβρο.

Στο πακέτο των ενισχύσεων περιλαμβάνονται και οι παραγωγοί της Ημαθίας που δεν μπόρεσαν να μαζέψουν και διακινήσουν βιομηχανική ντομάτα λόγω καιρικών συνθηκών.

Δείτε την απόφαση 

Ο ΟΠΕΚΕΠΕ ανακοίνωσε, τη Δευτέρα (27 Οκτωβρίου 2025), στους εν δυνάμει δικαιούχους των ενισχύσεων de minimis για ζωοτροφές και φερτά υλικά λόγω Daniel ότι παρατείνεται η προθεσμία για την υποβολή της απαιτούμενης Υπεύθυνης Δήλωσης έως και την Τετάρτη (29 Οκτωβρίου 2025).

Η παράταση αφορά όσους δεν υπέβαλαν την Υπεύθυνη Δήλωση έως την Κυριακή (26 Οκτωβρίου 2025).

Επίσης, σύμφωνα με το ρεπορτάζ του ΑγροΤύπου, οι πληρωμές για τους δικαιούχους που υπέβαλαν την Υπεύθυνη Δήλωση, έως την Κυριακή (26 Οκτωβρίου), προχωρούν κανονικά και τα ποσά θα είναι διαθέσιμα άμεσα.

Οι εντολές πληρωμής έχουν ήδη αποσταλεί προς την τράπεζα, γεγονός που σημαίνει ότι οι παραγωγοί θα δουν τις πιστώσεις στους λογαριασμούς τους τις επόμενες ώρες.

Η ανακοίνωση του ΟΠΕΚΕΠΕ αναφέρει τα εξής:

Ενημερώνουμε τους εν δυνάμει δικαιούχους, που δεν υπέβαλλαν μέχρι την Κυριακή (26/10/2025) την ΥΔ που προβλέπεται στις  ΚΥΑ 208989/2025 (ΦΕΚ 4202/1-08-2025) (Ενίσχυση Ζωοτροφών) και 208982/2025 (ΦΕΚ 4203/01-08-2025) (Φερτά υλικά λόγω Daniel), όπως τροποποιημένες ισχύουν, ότι δύναται να την υποβάλλουν έως την Τετάρτη (29/10/2025) και ώρα 23:59  μέσω της εφαρμογής (εδώ) με κωδικούς taxis net.

Στην καταβολή 54,3 εκατ. Ευρώ σε 42.522 δικαιούχους, για ενισχύσεις De Minimis του τομέα της ενίσχυσης ζωοτροφών και του τομέα των φερτών υλικών λόγω της κακοκαιρίας Daniel, προχώρησε σήμερα Δευτέρα, 27 Οκτωβρίου 2025, ο ΟΠΕΚΕΠΕ.

Συγκεκριμένα:
Πραγματοποιήθηκε σήμερα πληρωμή ποσού 44.726.678 Ευρώ σε 39.820 δικαιούχους, για ενίσχυση ζωοτροφών De Minimis λόγω ευλογιάς και πανώλης
Και
Πληρωμή ποσού 9.558.297 Ευρώ σε 2.702 δικαιούχους για φερτά υλικά λόγω της κακοκαιρίας Daniel.

Από αυτούς το 80% περίπου των δικαιούχων έχουν λάβει το σχετικό ποσό στον τραπεζικό τους λογαριασμό, ενώ το υπόλοιπο 20% των δικαιούχων αναμένεται να το λάβει εντός της Τετάρτης, 29/10/2025.

Τρία ακόμα σημαντικά μέτρα για την ενίσχυση των αγροτών προωθεί άμεσα το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου που θα δημοσιευθεί σε ΦΕΚ.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΥπΑΑΤ, θεσπίζεται το ακατάσχετο για τις ενισχύσεις που θα ξεκινήσει να καταβάλλει από αύριο ο ΟΠΕΚΕΠΕ για τις ζωοτροφές και τα φερτά υλικά λόγω Daniel. Έτσι οι ενισχύσεις θα φτάσουν ακέραιες στους δικαιούχους παραγωγούς, καθώς θα είναι ακατάσχετες και αφορολόγητες.

Επίσης, όπως προανήγγειλε κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας, η κυβέρνηση ενεργοποιεί όλα τα διαθέσιμα μέσα για την αντιμετώπιση της ευλογιάς που πλήττει το ζωικό κεφάλαιο της χώρας.

Στο πλαίσιο αυτό κινητοποιούνται και οι στρατιωτικοί κτηνίατροι για την αντιμετώπιση της νόσου. Επιπλέον ενισχύεται το επιχειρησιακό πλαίσιο των Περιφερειών με βάση τις κατευθύνσεις και τα χρονοδιαγράμματα που θέτει το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Κύρια σημεία της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου

1. Ενίσχυση της διαχείρισης κρίσεων στον τομέα της κτηνιατρικής

Όλοι οι δημόσιοι φορείς υποχρεούνται να τηρούν ενιαίες κατευθύνσεις και χρονοδιαγράμματα που καθορίζονται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, προκειμένου να εξασφαλίζεται άμεση, συντονισμένη και αποτελεσματική δράση σε περιπτώσεις επιδημιολογικών κρίσεων.

2. Διάθεση στρατιωτικών κτηνιάτρων για την κάλυψη έκτακτων αναγκών

Με πρόβλεψη εξαιρετικού χαρακτήρα, δίνεται η δυνατότητα διάθεσης στρατιωτικών κτηνιάτρων (έως τρεις στρατιωτικοί κτηνίατροι ανά Περιφερειακή Ενότητα), για διάστημα έως έξι μηνών, προκειμένου να ενισχυθούν οι περιφερειακές υπηρεσίες.
Η απόφαση αυτή ενισχύει τις τοπικές δομές με εξειδικευμένο προσωπικό, εξασφαλίζοντας ταχύτητα στους ελέγχους και στις υγειονομικές παρεμβάσεις. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα πρόβλεψης ειδικής αποζημίωσης και αύξησης του αριθμού των στρατιωτικών κτηνιάτρων, εφόσον απαιτηθεί από τις τοπικές συνθήκες και την εξέλιξη της ζωονόσου.

3. Αφορολόγητο και ακατάσχετο των ενισχύσεων προς τους παραγωγούς

Οι ενισχύσεις που καταβάλλονται βάσει των κοινών υπουργικών αποφάσεων 208989/1.8.2025 και 208982/1.8.2025 (αφορούν απώλεια εισοδήματος για ζωοτροφές για τα ζώα που ήταν περιορισμένα λόγω πανώλης και ευλογιάς και απομάκρυνση φερτών υλικών λόγω Daniel και Elias), χαρακτηρίζονται αφορολόγητες, ακατάσχετες και ανεκχώρητες, κατά παρέκκλιση κάθε άλλης διάταξης.

Αυτό σημαίνει ότι:

• δεν υπόκεινται σε φόρους, τέλη ή εισφορές,
• δεν συμψηφίζονται με οφειλές προς το Δημόσιο ή ασφαλιστικά ταμεία,
• δεν επηρεάζουν το εισόδημα για την καταβολή κοινωνικών ή προνοιακών παροχών.

Ισχυρό μήνυμα στήριξης στους παραγωγούς

Η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου στέλνει σαφές μήνυμα ότι η κυβέρνηση παραμένει στο πλευρό των αγροτών και κτηνοτρόφων σε κάθε κρίσιμη συγκυρία, ειδικά τώρα που πλήττονται άμεσα. Η ισχύς της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου αρχίζει από τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και θα κυρωθεί νομοθετικά σύμφωνα με το άρθρο 44 του Συντάγματος.

Υπενθυμίζεται ότι ήδη έχουν διατεθεί 40 εκατ. € για πληρωμές για τα ζώα που έχουν θανατωθεί και έχουν εγκριθεί επί πλέον 12 εκατ. τα οποία θα διατίθενται με βάση τους καταλόγους που αποστέλλουν οι Περιφέρειες. Ταυτόχρονα, έχουν εγκριθεί και διατίθενται τις αμέσως επόμενες ημέρες τουλάχιστον 46 εκατ. € για την κάλυψη των αναγκών των κτηνοτρόφων που αναγκάσθηκαν να περιορίσουν τα ζώα τους λόγω της καραντίνας.

Δήλωση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστα Τσιάρα: «Η σημερινή Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου αποτελεί μια σαφή και αποφασιστική παρέμβαση υπέρ του πρωτογενούς τομέα. Με τα μέτρα που θεσπίζουμε αποδεικνύουμε έμπρακτα τη βούληση της πολιτείας να στηρίξει τον Έλληνα κτηνοτρόφο και τον αγρότη, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κρίσης όπως αυτή που προκαλεί η ευλογιά. Δεν αφήνουμε κανέναν μόνο του. Ενεργούμε συντονισμένα, με όλα τα διαθέσιμα μέσα, για να προστατεύσουμε την παραγωγή, να διαφυλάξουμε το ζωικό κεφάλαιο και να κρατήσουμε ζωντανή την ελληνική ύπαιθρο. Η απόφαση αυτή αποτελεί ακόμη μια απόδειξη ότι ο πρωτογενής τομέας βρίσκεται στο επίκεντρο της εθνικής στρατηγικής της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη. Επιστρατεύουμε κάθε ανθρώπινο και υλικό πόρο, ώστε όλοι μαζί να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά την κρίση και να διασφαλίσουμε τη συνέχεια της παραγωγής».

Απέκλεισε το σενάριο του lockdown, σχετικά με την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κώστας Τσιάρας, σε συνέντευξη τύπου, που παραχώρησε την Τετάρτη (22/10/2025) στο ΥπΑΑΤ.

Όπως είπε η προσπάθεια αφορά το να μην γίνει ενδημική η νόσος της ευλογιάς. Αποζημιώσεις θα δοθούν και για τα παλιά βιολογικά αλλά μετά τους ελέγχους.

Σε ότι αφορά τις πληρωμές στους κτηνοτρόφους ο κ. Τσιάρας ανέφερε ότι τις επόμενες μέρες θα καταβληθούν 46 εκατ. ευρώ στους κτηνοτρόφους για τον εγκλεισμό των ζώων λόγω των ζωονόσων (μειωμένα σε σχέση με αυτά που είχε αρχικά ανακοινώσει), ενώ είπε ότι έχουν εγκριθεί επιπλέον 10 εκατ. ευρώ που θα δοθούν τις αμέσως επόμενες μέρες για τα θανατωθέντα  ζώα.

Ο υπουργός τόνισε ότι στόχος του υπουργείου είναι να υπάρξει ένας σχεδιασμός ανασύστασης του κεφαλαίου, κάτι που δεν μπορεί να γίνει εν μέσω της ευλογιάς.

Σύσταση επιτροπής

Επίσης ανακοίνωσε την σύσταση της εθνικής επιστημονικής επιτροπής διαχείρισης και ελέγχου της ευλογιάς των προβάτων. 
Αν και η τελική της σύνθεση θα ανακοινωθεί τις επόμενες ημέρες, η επιτροπή θα περιλαμβάνει τους εξής επιστήμονες 
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΜΠΙΛΛΙΝΗΣ – καθηγητής Ιολογίας και Ιογενών νοσημάτων και πρύτανης στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
ΣΠΥΡΟΣ ΚΡΗΤΑΣ – καθηγητής Μικροβιολογίας και Λοιμωδών Νοσημάτων Κτηνιατρικής ΑΠΘ
ΑΘΗΝΑ ΤΡΑΧΗΛΗ – κτηνίατρος, Πρόεδρος του Πανελληνίου Κτηνιατρικού Συλλόγου και Γενική Γραμματέας της Πανευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Κτηνιάτρων στον τομέα των Ελεύθερων Επαγγελματιών Κτηνιάτρων
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΦΘΕΝΑΚΗΣ – καθηγητής Φυσιοπαθολογίας της αναπαραγωγής των ζώων στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΦΙΛΙΠΠΙΤΖΗ – Επίκουρη καθηγήτρια κτηνιατρικής Σχολής ΑΠΘ
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΜΑΡΙΝΟΥ – Αναπληρώτρια Διευθύντρια της Γενικής Διεύθυνσης Κτηνιατρικής του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Τον συντονισμό της επιτροπής θα αναλάβει ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης.

Όσον αφορά το έργο της επιτροπής, θα λειτουργεί στα πρότυπα της αντιμετώπισης του κορονοϊού, έχοντας συνεχή παρακολούθηση των επιδημιολογικών δεδομένων. Η συνεργασία με τις κτηνιατρικές υπηρεσίες των περιφερειών θα είναι στενή και θα εφαρμόζονται άμεσα τα μέτρα με επιστημονική τεκμηρίωση. Επιπλέον, θα υπάρξει νομοθετική θωράκιση για την εφαρμογή των μέτρων με ταχύτητα και ευέλικτες διαδικασίες ενώ θα είναι και ταχύτερη η διαδικασία αποζημιώσεων σε πληγέντες κτηνοτρόφους.

Αυστηρότεροι έλεγχοι

Όπως τόνισε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κώστας Τσιάρας, οι κτηνοτρόφοι που δεν τηρούν τα μέτρα ή προβαίνουν σε παράνομους εμβολιασμούς, δεν θα λαμβάνουν καμία αποζημίωση.

Εφαρμόζοντας ένα αυστηρότερο πλαίσιο κυρώσεων για παραβατικές συμπεριφορές, δε θα επιδοτείται η παρανομία.

Ακόμη θα υπάρχει στενότερη συνεργασία με Αστυνομία και εισαγγελικές αρχές ενώ θα ενισχυθεί και το προσωπικό στο πεδίο για πιο αποτελεσματική επιτήρηση εκτεταμένους ελέγχους και εφαρμογή μέτρων.

Τέλος θα υπάρχει πρόβλεψη για την έγκαιρη υγειονομική ταφή ή καύση εντός 72 ωρών.

Για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τις επιδοτήσεις

Ο Κώστας Τσιάρας αναφέρθηκε και στον ΟΠΕΚΕΠΕ τονίζοντας ότι το θέμα των πληρωμών πρέπει «να ακολουθήσει μια εντελώς διαφορετική διαδικασία, να προηγηθούν πραγματικοί, διασταυρωτικοί έλεγχοι και να μην τεθούν σε διακινδύνευση οι ευρωπαϊκοί πόροι.

Το υπουργείο επεξεργάζεται διάφορα μοντέλα για την καταβολή των επιδοτήσεων. Πάντως, θα συνδεθούν με αντικειμενικά στοιχεία για τους κτηνοτρόφους, όπως την παράδοση γάλακτος και κρέατος και θα συνδέονται με τον αριθμό των ζώων και την πραγματική κτηνοτροφική δραστηριότητα. «Θα εξερευνήσουμε κάθε δυνατότητα από πόρους για να στηρίξουμε την πραγματική παραγωγή», ανέφερε.

Η μεγάλη προτεραιότητα για τον πρωτογενή τομέα, που στηρίζεται στους ευρωπαϊκούς πόρους, είναι να κρατήσουμε τη ροή πόρων για την πατρίδα μας».

Πραγματοποιήθηκαν, το Σάββατο (18/10/2025), τα εγκαίνια της νέας μονάδας παραγωγής ζωοτροφών του Αγροτικού Γαλακτοκομικού Συνεταιρισμού Καλαβρύτων.

Η νέα επένδυση, ύψους 5 εκατομμυρίων ευρώ, αποτελεί στρατηγικό έργο που σηματοδοτεί μια νέα εποχή ανάπτυξης και καινοτομίας για την κτηνοτροφία των Καλαβρύτων και συνολικά για την ελληνική περιφέρεια.

«Η νέα μονάδα δεν είναι απλώς μια οικονομική επένδυση. Είναι μια επένδυση στον άνθρωπο, στον κτηνοτρόφο, στον παραγωγό – στην ίδια την ψυχή της υπαίθρου», τόνισε ο Πρόεδρος του Συνεταιρισμού και της ΕΘΕΑΣ κ. Παύλος Σατολιάς.

Η μονάδα, έκτασης 2.000 τ.μ., διαθέτει υπερσύγχρονη γραμμή παραγωγής 10 τόνων ζωοτροφών υπό μορφή πέλετ την ώρα, αυτοματοποιημένα συστήματα ελέγχου ποιότητας, σύγχρονη γραμμή συσκευασίας και παλετοποίησης, ενώ λειτουργεί με ενεργειακή αποδοτικότητα και μηδενικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Σε συνεργασία με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, θα παράγονται ποιοτικές, εξειδικευμένες ζωοτροφές προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε εκτροφής – ένα πρωτοποριακό «a la carte» σύστημα που μειώνει το κόστος, βελτιώνει την υγεία των ζώων και ενισχύει την ποιότητα του γάλακτος και της φέτας. Έτσι εξασφαλίζεται η καλή ποιότητα προϊόντων για τον καταναλωτή. Οι ζωοτροφές θα παραδίνονται στον κτηνοτρόφο απευθείας στον στάβλο. Η νέα μονάδα θα γίνει κέντρο πολλαπλών χρήσεων για τον κτηνοτρόφο της περιοχής, τόνισε ο κ. Σατολιάς.

Ο Συνεταιρισμός Καλαβρύτων αριθμεί σήμερα 1.200 παραγωγούς μέλη και 200 εργαζόμενους, με ιστορία που ξεκινά το 1963. Η ετήσια παραγωγή φέτας ΠΟΠ φτάνει τους 5.000 τόνους, ενώ ο κύκλος εργασιών ξεπερνά τα 50 εκατομμύρια ευρώ. Τα τελευταία χρόνια έχουν υλοποιηθεί επενδύσεις άνω των 13,5 εκατ. ευρώ, μεταξύ των οποίων:

• Εκσυγχρονισμός του εργοστασίου φέτας
• Κατασκευή σύγχρονου συσκευαστηρίου
• Δημιουργία φωτοβολταϊκού πάρκου 1MW
• Πρόγραμμα 60 αρμεκτηρίων μέσω του ΤΑΑ
• Αναβάθμιση βιολογικού καθαρισμού και παραγωγή βιοαερίου
• Πρόγραμμα γενετικής βελτίωσης των ζώων.

«Ο Συνεταιρισμός Καλαβρύτων στέκεται σταθερά δίπλα στην τοπική κοινωνία. Στηρίζει σχολεία, συλλόγους, ιδρύματα και συναδέλφους που δοκιμάζονται. Γιατί στο επίκεντρο κάθε μας δράσης βρίσκεται ο άνθρωπος», σημείωσε ο κ. Σατολιάς.

Ο Πρόεδρος του συνεταιρισμού ευχαρίστησε θερμά τους συνεργάτες, τα μέλη του Δ.Σ., τους εργαζόμενους και όλους όσοι συνέβαλαν στην υλοποίηση του έργου, κάνοντας ιδιαίτερη μνεία στον κ. Χρήστο Παναγιωτακόπουλο για τη μακρόχρονη και καθοριστική του συνεισφορά.

Από την επόμενη εβδομάδα αναμένουν οι κτηνοτρόφοι να πληρωθούν την οικονομική ενίσχυση 63 εκατομμυρίων ευρώ που εγκρίθηκε για τις ζωοτροφές.

Δικαιούχοι της ενίσχυσης είναι οι παραγωγοί που παρέδωσαν γάλα σε μεταποιητικές μονάδες το 2024, έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία απογραφής ζωικού κεφαλαίου στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής (ΟΠΣΚ) και έχουν υποβάλει Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης (ΕΑΕ) για το ίδιο έτος. Κατ’ εξαίρεση, για νησιά στα οποία δεν λειτουργούν μεταποιητικές μονάδες, προβλέπεται η δυνατότητα ενίσχυσης ακόμη και χωρίς παράδοση γάλακτος, υπό την προϋπόθεση της απογραφής και της ΕΑ

Επίσης με την πληρωμή παλιών βιολογικών αναμένεται να διορθωθεί η αδικία που είχαν οι κτηνοτρόφοι, οι οποίοι έχασαν τα ζώα τους, πριν κάνουν την απογραφή ζωικού κεφαλαίου, την οποία υποχρεώθηκαν να δηλώσουν μηδενική, που δεν έλαβαν προκαταβολή και περιμένουν να πληρωθούν συνολικά στην εξόφληση.

Στο μεταξύ, στον Τυρναβο, συνεδρίασε η Ομοσπονδία Κτηνοτρόφων Θεσσαλίας, για το θέμα με τους παράνομους εμβολιασμούς ζώων για την ευλογιά.

Η διοίκηση της Ομοσπονδίας αναφέρει ότι όποιος έχει στοιχεία για τους παράνομους εμβολιασμούς, πρέπει να τα δώσει στην δημοσιότητα και να παρέμβει ο Εισαγγελέας.

Παράλληλα επαναφέρει το αίτημα για μαζικούς επίσημους εμβολιασμούς με ευθύνη του ΥπΑΑΤ.

Η Ομοσπονδία Κτηνοτρόφων Θεσσαλίας εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία αναφέρει τα εξής:

«Τις τελευταίες μέρες βλέπουμε μια σειρά καταγγελιών για την ύπαρξη παράνομων εμβολιασμών στην χώρας μας.
Καταγγελίες σαν αυτή έχουν σοβαρή επίπτωση και δυσφημούν τον κλάδο μας και τα προϊόντα του και τέλος για άλλη μια φορά μεταφέρεται η ευθύνη στον κτηνοτρόφο. Για αυτό λοιπόν θα πρέπει οποιαδήποτε καταγγελία γίνεται να υπάρχουν στοιχεία και αποδείξεις με τα οποία η δικαιοσύνη θα κάνει την δουλειά της.

Αυτή η κατάσταση είναι ένα αποτέλεσμα της κακής διαχείρισης της νόσου και την τεράστια έξαρση που υπήρξε τους τελευταίους μήνες σχεδόν σε ολόκληρη την χώρα καθώς και με την άρνηση του υπουργείου να εξετάσει και να ασχοληθεί ουσιαστικά με το κομμάτι του εμβολιασμού, καθώς η εκρίζωση απέτυχε.

Έναν οργανωμένο και στοχεύενο εμβολιασμό που θα ήταν το όπλο να σταματήσουμε να μετράμε θανατωμενα ζώα και κατεστραμμένες ζωές ανθρώπων.

Οι Θεσσαλοί κτηνοτρόφοι πληρώνουμε ακριβά όλη την ανεπάρκεια σας. Οι επόμενες μέρες θα βρούνε όλους τους κτηνοτρόφους απέναντι σας με ένα και μοναδικό σκοπό... Να παραμείνουμε κτηνοτρόφοι να παραμείνουμε στα χωριά μας».

Έρχονται τις επόμενες ημέρες πληρωμές για ζωοτροφές (λόγω εγκλεισμού των ζώων) και φερτά υλικά (λόγω Ντάνιελ) στην Θεσσαλία, τόνισε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης κ. Κώστας Τσιάρας, στην συνάντηση που είχε με τον Γενικό Γραμματέα της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της ΝΔ κ. Μάξιμο Χαρακόπουλο.

Οι πληρωμές υπολογίζονται στα 63 εκατ. ευρώ για την αγορά ζωοτροφών από τους κτηνοτρόφους και 12 εκατ. ευρώ για τα φερτά υλικά. 

Τη Δευτέρα (29/9) ο υπουργός ΑΑΤ θα κάνει ενημέρωαση της Επιτροπής Παραγωγής της Βουλής για την ευλογιά γιατί σήμερα είναι η τελευταία ημέρα των έκτακτων μέτρων απο είχε ανακοινώσει ο κ. Τσιάρας.

Η σχετική ανακοίνωση αναφέρει τα εξής:

«Αγρότες και κτηνοτρόφοι στον πολύπαθο θεσσαλικό κάμπο, αναμένουν ταχύτερα αντανακλαστικά στην καταβολή των αποζημιώσεων και ενισχύσεων είτε για την ευλογιά είτε για τις εκκρεμότητες του Daniel. Προς αυτή την κατεύθυνση, όπως με διαβεβαίωσε ο φίλος υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, καταβάλλεται κάθε προσπάθεια για την κατά το δυνατόν έγκαιρη καταβολή των ενισχύσεων στους δικαιούχους που έχουν περιέλθει σε δυσχερή θέση».

Τα παραπάνω τόνισε ο Γενικός Γραμματέας της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας, βουλευτής Λαρίσης, κ. Μάξιμος Χαρακόπουλος μετά τη συνάντηση που είχε με τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης κ. Κώστα Τσιάρα ενόψει και της ενημέρωσης την προσεχή Δευτέρα της Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής για την ευλογιά.

Ο Θεσσαλός πολιτικός, μετά από πολλαπλές επισημάνσεις κτηνοτρόφων και αγροτών του νομού για την οικονομική στενότητα που αντιμετωπίζουν και την αναγκαιότητα εκκίνησης των πληρωμών έθεσε στον αρμόδιο υπουργό τα ζητήματα που προέχουν για τον νομό Λάρισας και την Θεσσαλία, ζητώντας να επισπευστούν οι διαδικασίες που απαιτούνται.

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η εξέλιξη της ασθένειας της ευλογιάς, η αντιμετώπισή της και η πληρωμή για τις ζωοτροφές, η οποία αναμένεται ως «μάνα εξ ουρανού» από τους κτηνοτρόφους, προκειμένου να μπορέσουν να «ανασάνουν» οικονομικά και να συνεχίσουν να τηρούν τα περιοριστικά μέτρα για την ανάσχεση της νόσου. Η πληρωμή αυτή θα δώσει ανάσες και στους αγρότες καλλιεργητές φυτών για ζωοτροφή, καθώς η τοπική αγορά μαστίζεται από μια πρωτοφανή στασιμότητα και έλλειψη ρευστότητας.

Επίσης, συζητήθηκαν θέματα που αφορούν τις πλημμύρες του Daniel με προεξέχον το ζήτημα της πληρωμής για τα φερτά υλικά, με τον κυβερνητικό βουλευτή να υπογραμμίζει αφενός την μακρά αναμονή των πληγέντων για την πληρωμή και αφετέρου την ανάγκη πρόνοιας της πολιτείας και για όσους καθάρισαν τα χωράφια τους μόνοι τους και δεν ήταν εφικτό να δηλώσουν στο ΟΣΔΕ τον αντίστοιχο κωδικό για τα φερτά υλικά το 2024.

Επιπλέον, ο Μάξιμος Χαρακόπουλος σημείωσε ότι σχετικά με τις ζημιές από τον Daniel οι δενδροκαλλιεργητές αναμένουν εναγωνίως την πληρωμή για το φυτικό κεφάλαιο, ενώ ταυτόχρονα υπενθύμισε και την εκκρεμότητα με την αποζημίωση για την καθολική απώλεια παραγωγής που υπέστησαν δενδροκαλλιέργειες που επέζησαν της πλημμύρας σε παραπήνειες περιοχές, όπως στα Πλατανούλια του Δήμου Τυρνάβου.

Ο αρμόδιος υπουργός ανέφερε ότι για τα κρίσιμα ζητήματα που αφορούν την  ευλογιά θα ενημερώσει τη Δευτέρα, 29 Σεπτεμβρίου, τη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής.

Οι πληρωμές για τις ζωοτροφές και τα φερτά υλικά είναι θέμα ημερών, παρά τις σοβαρές δυσλειτουργίες που έχουν δημιουργηθεί εξαιτίας των προβλημάτων στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Καταβάλλεται εντατική προσπάθεια ώστε να αίρονται άμεσα οι σκόπελοι που ενσκήπτουν συνεχώς και καθυστερούν την ολοκλήρωση των πληρωμών. Βασικός στόχος είναι να υπάρξει στο εξής πλήρης διαφάνεια στις πληρωμές των αγροτικών ενισχύσεων, ενώ οι αρμόδιες υπηρεσίες βρίσκονται σε εγρήγορση για την έγκαιρη προκαταβολή των κοινοτικών ενισχύσεων τον επόμενο μήνα, όπως γίνεται κάθε χρόνο και το κλείσιμο των λοιπών εκκρεμοτήτων.