Απειλείται ελληνικός αμπελώνας από ανεξέλεγκτη διασπορά φωτοβολταϊκών - Ποιες προτάσεις κατέθεσε στη Βουλή η πρόεδρος ΕΔΟΑΟ

Στα 1.645.266 hl καταγράφηκε, ο όγκος της παραγωγής οίνου στη χώρα μας την αμπελοοινική περίοδο 2025/2026, σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση του αρμόδιου τμήματος του Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όγκος που είναι ο τρίτος χαμηλότερος όλων των εποχών (με χαμηλότερο όλων των εποχών τον όγκο της περιόδου 2023/2024 στα 1.379.433 hl).

Σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο

Η οριστική και βασισμένη στις Δηλώσεις Παραγωγής των οινοποιείων και των μεταποιητών, παραγωγή οίνου εμφανίζεται αυξημένη κατά 15% το 2025/2026 σε σύγκριση με την παραγωγή 2024/2025. Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, ο ελληνικός αμπελώνας παράγει ποσότητες που δεν επαρκούν να καλύψουν τις ανάγκες της εσωτερικής αγοράς και δυσχεραίνουν τη λειτουργία των οινοποιείων, με άμεσο αποτέλεσμα και την άνοδο των τιμών των οίνων στο χονδρεμπόριο στην ενδιάμεση αγορά, χωρίς όμως αντίστοιχη άνοδο των τιμών στην σταφυλική παραγωγή. Μειωμένη επίσης κατά 15,07% εμφανίζεται η ελληνική οινοπαραγωγή σε σύγκριση με το μέσο όρο της προηγούμενης 5ετίας.

Παράγοντες που επηρέασαν την παραγωγή

Η μικρή οινοπαραγωγή, οφείλεται κυρίως στα ακραία καιρικά φαινόμενα με κύριο χαρακτηριστικό τους παγετούς του περασμένου Μαρτίου και Απριλίου και την ξηρασία που ήταν χαρακτηριστικά της περασμένης άνοιξης και του καλοκαιριού. Παρατηρώντας τα στοιχεία εξάγεται το συμπέρασμα ότι η ελληνική οινοπαραγωγή, απέχει πλέον μακράν από το μέσο όρο της εικοσαετίας (1993-2013), που σε μέσο όρο ανερχόταν στα 3.577.000 hl, αφού επιπλέον εκτός των ακραίων κλιματικών φαινομένων, επιδρά έντονα στο ύψος της, η μείωση των εκτάσεων αμπελοκαλλιέργειας.

Μεταβολές ανά κατηγορία οίνου

Στα επιμέρους χαρακτηριστικά της οινοπαραγωγής 2025/2026, παρατηρούνται ανά κατηγορία οίνου οι ακόλουθες μεταβολές ως προς τον όγκο σε όλες τις κατηγορίες, σε σύγκριση με την αντίστοιχη του 2024/2025, σύμφωνα με τα στοιχεία που ακολουθούν:

Οίνοι με ΠΟΠ: -10,25%

Οίνοι με ΠΓΕ: +11,15%

Ποικιλιακοί Οίνοι: +38,92%

Οίνοι χωρίς ΓΕ: +15,09%

Άλλοι οίνοι και γλεύκη: +228,57%

Κατανομή της παραγωγής ανά κατηγορία οίνου

Επί του συνόλου της οινοπαραγωγής το μερίδιο των οίνων με ΠΟΠ ανέρχεται σε 8,20% (134.939 hl), των οίνων με ΠΓΕ σε 25,05% (412.103 hl), των ποικιλιακών οίνων σε 17,18% (282.712 hl), των οίνων χωρίς ΓΕ σε 49,29% (810.947 hl) και των άλλων οίνων σε 0,28%, ποσοστά που υποδηλώνουν την κατά το ήμισυ παραγωγή οίνων για μαζική κατανάλωση, έναντι της παραγωγής οίνων με Γεωγραφική Ένδειξη.

Σύνθεση της παραγωγής ανά χρώμα οίνου

Ένα άλλο στοιχείο που προκύπτει από την επεξεργασία των δεδομένων είναι η ποσοστιαία σύνθεση των οίνων σύμφωνα με την παραγωγή λευκών και ερυθρών και ερυθρωπών οίνων.

Στο σύνολο της οινοπαραγωγής οι λευκοί οίνοι αντιπροσωπεύουν το 66,27% (1.090.332 hl), ενώ οι ερυθροί και οι ερυθρωποί και οι άλλοι οίνοι το 32,09% (527.888 hl).

Επίδραση στην αγορά οίνου

Επισημαίνεται ότι η χαμηλή διαθεσιμότητα οίνων το 2023 (παραγωγή οίνων + αποθέματα οίνων), προκάλεσε εκτός των άλλων και την εκρηκτική αύξηση εισαγωγών οίνων το 2024 κατά 39,95% και ότι το ίδιο ισχύει και για το 2025, έτος κατά το οποίο οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 18,73% περαιτέρω.

Ολοκληρώθηκε η διαδικασία χορήγησης αδειών νέων φυτεύσεων αμπελώνων με οινοποιήσιμες ποικιλίες για το έτος 2026, σύμφωνα με ανακοίνωση της Διεύθυνσης Αξιοποίησης & Τεχνολογίας Τροφίμων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Η διαδικασία πραγματοποιήθηκε βάσει της υπ’ αριθμ. 916/102034/8-4-2024 Υπουργικής Απόφασης (Β΄ 2181), που αφορά τη θέσπιση των αναγκαίων συμπληρωματικών μέτρων για την εφαρμογή των Κανονισμών (ΕΚ) 1308/2013, (ΕΕ) 2018/273 και (ΕΕ) 2018/274, σχετικά με τη διαχείριση των αδειών για νέες αμπελοφυτεύσεις.

Το συνολικό διαθέσιμο εμβαδόν για το 2026

Η διαθέσιμη έκταση για χορήγηση αδειών νέας φύτευσης αντιστοιχεί στο 1% του συνόλου των αμπελουργικών εκτάσεων της χώρας. Η βάση υπολογισμού είναι η απογραφή των φυτεμένων εκτάσεων την 31η Ιουλίου του προηγούμενου έτους, η οποία κοινοποιείται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Για το 2026, ελήφθη υπόψη η απογραφή της 31ης Ιουλίου 2024, καθώς η απογραφή της 31ης Ιουλίου 2025 δεν έχει ακόμη κοινοποιηθεί στην ΕΕ.

Η συνολική έκταση που διατίθεται για το έτος 2026 ανέρχεται σε: 6.492,7 στρέμματα

Κατανομή σε 9 Περιφέρειες / Ομάδες Περιφερειών

Η χορήγηση των αδειών πραγματοποιήθηκε σε επίπεδο εννέα (9) περιφερειών ή ομάδων περιφερειών, όπως ορίζεται στην Υπουργική Απόφαση.

Οι εννέα ενότητες είναι:

Ανατολική Μακεδονία – Θράκη

Κεντρική Μακεδονία

Δυτική Μακεδονία

Θεσσαλία

Αττική

Στερεά Ελλάδα

Δυτική Ελλάδα

Πελοπόννησος

Κρήτη – Νοτίου Αιγαίου – Βορείου Αιγαίου – Ιονίων Νήσων – Ηπείρου

Τα διαθέσιμα στρέμματα ανά περιφέρεια καθορίστηκαν λαμβάνοντας υπόψη τη στάθμιση των αναγκών για εγκατάσταση νέων φυτεύσεων αμπέλου. Η στάθμιση προκύπτει από την αναλογία των επιλέξιμων εκτάσεων των κατατεθειμένων αιτήσεων του έτους για τη συγκεκριμένη περιφέρεια προς το σύνολο των επιλέξιμων εκτάσεων των κατατεθειμένων αιτήσεων του έτους της χώρας.

Πώς έγινε η αξιολόγηση των αιτήσεων

Η χορήγηση των αδειών πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τη βαθμολογία που έλαβαν οι αιτούντες σε κάθε μία από τις εννέα περιφέρειες/ομάδες περιφερειών, με βάση:

τα κριτήρια προτεραιότητας,

τον συντελεστή βαρύτητας αυτών,

και τον συντελεστή συμμόρφωσης.

Σε περιπτώσεις όπου υπήρξαν ισοβαθμούντες και ταυτόχρονα δεν είχαν εξαντληθεί οι διαθέσιμες εκτάσεις προς αδειοδότηση ανά περιφέρεια, η τελική κατάταξη έγινε βάσει του μεγέθους της αμπελουργικής εκμετάλλευσης με οινοποιήσιμες ποικιλίες.

Κατηγορίες κατάταξης σε περίπτωση ισοβαθμίας

1η κατηγορία: Αιτούντες των οποίων η αμπελουργική εκμετάλλευση είναι μεγαλύτερη των 20 στρεμμάτων έως και 50 στρέμματα. Η κατάταξη γίνεται κατά φθίνουσα σειρά μεγέθους εκμετάλλευσης.

2η κατηγορία: Αιτούντες των οποίων η αμπελουργική εκμετάλλευση είναι ίση ή μεγαλύτερη των 5 στρεμμάτων έως και 20 στρέμματα.

3η κατηγορία: Αιτούντες των οποίων η αμπελουργική εκμετάλλευση είναι μεγαλύτερη των 50 στρεμμάτων.

Τα αποτελέσματα ανά Περιφέρεια

1. Ανατολική Μακεδονία – Θράκη

Χορηγούνται άδειες νέων φυτεύσεων στους επιλέξιμους παραγωγούς των οποίων τα αγροτεμάχια συγκέντρωσαν βαθμολογία έως 1,5 για όλη την αποδεκτή τους έκταση.

2. Κεντρική Μακεδονία

Χορηγούνται άδειες νέων φυτεύσεων στους επιλέξιμους παραγωγούς των οποίων τα αγροτεμάχια συγκέντρωσαν βαθμολογία έως 2,1 για όλη την αποδεκτή τους έκταση.
Στη συνέχεια, λόγω ισοβαθμίας (βαθμολογία 1,5), οι αιτούντες κατατάχθηκαν κατά φθίνουσα σειρά αμπελουργικής εκμετάλλευσης στην κατηγορία μεγαλύτερη των 50 στρεμμάτων, καθώς στις δύο προηγούμενες κατηγορίες δεν υπήρξαν επιλέξιμοι παραγωγοί.
Το υπόλοιπο των διαθέσιμων εκτάσεων καλύφθηκε από επιλέξιμους παραγωγούς με αμπελουργική εκμετάλλευση 150,1 στρεμμάτων.

3. Δυτική Μακεδονία

Χορηγούνται άδειες νέων φυτεύσεων στους επιλέξιμους παραγωγούς των οποίων τα αγροτεμάχια συγκέντρωσαν βαθμολογία έως 3,0 για όλη την αποδεκτή τους έκταση. Στη συνέχεια, λόγω ισοβαθμίας (βαθμολογία 2,5), οι αιτούντες κατατάχθηκαν κατά φθίνουσα σειρά αμπελουργικής εκμετάλλευσης. Το υπόλοιπο των διαθέσιμων εκτάσεων καλύφθηκε από επιλέξιμους παραγωγούς με αμπελουργική εκμετάλλευση 5,2 στρεμμάτων (κατηγορία 5–20 στρ) και από επιλέξιμους παραγωγούς με αμπελουργική εκμετάλλευση 85,6 στρεμμάτων (κατηγορία άνω των 50 στρ).

4. Θεσσαλία

Χορηγούνται άδειες νέων φυτεύσεων στους επιλέξιμους παραγωγούς των οποίων τα αγροτεμάχια συγκέντρωσαν βαθμολογία έως 1,5 για όλη την αποδεκτή τους έκταση.

5. Αττική

Χορηγούνται άδειες νέων φυτεύσεων στους επιλέξιμους παραγωγούς των οποίων τα αγροτεμάχια συγκέντρωσαν βαθμολογία έως 2,5 για όλη την αποδεκτή τους έκταση.
Στη συνέχεια, λόγω ισοβαθμίας (βαθμολογία 2,1), οι αιτούντες κατατάχθηκαν κατά φθίνουσα σειρά αμπελουργικής εκμετάλλευσης στην κατηγορία 5–20 στρεμμάτων.
Χορηγούνται άδειες σε επιλέξιμους παραγωγούς με αμπελουργική εκμετάλλευση από 17,8 έως και 10,7 στρέμματα.

6. Στερεά Ελλάδα

Χορηγούνται άδειες νέων φυτεύσεων στους επιλέξιμους παραγωγούς των οποίων τα αγροτεμάχια συγκέντρωσαν βαθμολογία έως 1 για όλη την αποδεκτή τους έκταση.

7. Δυτική Ελλάδα

Χορηγούνται άδειες νέων φυτεύσεων στους επιλέξιμους παραγωγούς των οποίων τα αγροτεμάχια συγκέντρωσαν βαθμολογία έως 2,1 για όλη την αποδεκτή τους έκταση.
Στη συνέχεια, λόγω ισοβαθμίας (βαθμολογία 1,5), οι αιτούντες κατατάχθηκαν κατά φθίνουσα σειρά αμπελουργικής εκμετάλλευσης στην κατηγορία μεγαλύτερη των 50 στρεμμάτων.
Χορηγούνται άδειες σε επιλέξιμους παραγωγούς με αμπελουργική εκμετάλλευση 180,2 στρεμμάτων.

8. Πελοπόννησος

Χορηγούνται άδειες νέων φυτεύσεων στους επιλέξιμους παραγωγούς των οποίων τα αγροτεμάχια συγκέντρωσαν βαθμολογία έως 2,5 για όλη την αποδεκτή τους έκταση.
Στη συνέχεια, λόγω ισοβαθμίας (βαθμολογία 2,1), οι αιτούντες κατατάχθηκαν κατά φθίνουσα σειρά αμπελουργικής εκμετάλλευσης στην κατηγορία 20–50 στρεμμάτων.
Χορηγούνται άδειες σε επιλέξιμους παραγωγούς με αμπελουργική εκμετάλλευση από 19,1 έως 11,3 στρέμματα.

9. Ομάδα Περιφερειών (Κρήτη – Νοτίου Αιγαίου – Βορείου Αιγαίου – Ιονίων Νήσων – Ηπείρου)

Χορηγούνται άδειες νέων φυτεύσεων στους επιλέξιμους παραγωγούς των οποίων τα αγροτεμάχια συγκέντρωσαν βαθμολογία έως 2,1 για όλη την αποδεκτή τους έκταση.

Με απόφαση της Γενικής Διεύθυνσης Τροφίμων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, η οποία αναρτήθηκε στη «Διαύγεια», τροποποιείται η τελική κατάταξη των δικαιούχων παραγωγών και η κατανομή των κονδυλίων στο πλαίσιο της παρέμβασης Π2-58.1 «Αναδιάρθρωση και μετατροπή αμπελώνων» για την περίοδο 2025-2026. Η απόφαση αφορά τη 2η τροποποίηση του Παραρτήματος Ι της αριθμ. 286145/20-10-2025 απόφασης.

Τι προβλέπει η απόφαση

Με τη νέα τροποποίηση, η συνολική κατανομή των κονδυλίων για το σύνολο της χώρας ανέρχεται σε 11.700.195,3 ευρώ και αφορά την αναδιάρθρωση 7.060,5 στρεμμάτων αμπελώνων. Στην απόφαση προσαρτάται νέο Παράρτημα Ι, το οποίο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της, ενώ διευκρινίζεται ότι δεν απαιτείται δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Νομικό πλαίσιο

Η τροποποίηση εντάσσεται στο πλαίσιο εφαρμογής της παρέμβασης Π2-58.1 «Αναδιάρθρωση και μετατροπή αμπελώνων», όπως αυτή καθορίζεται από το Στρατηγικό Σχέδιο ΚΑΠ 2023-2027, την αριθμ. 370365/26-11-2024 υπουργική απόφαση περί πλαισίου εφαρμογής, την αριθμ. 286145/20-10-2025 απόφαση τελικής κατάταξης, καθώς και τη σχετική εισήγηση της Διεύθυνσης Αξιοποίησης και Τεχνολογίας Τροφίμων. Στην απόφαση αναφέρεται ότι από τις διατάξεις της δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού.

Παράρτημα Ι – Κατάταξη δικαιούχων

Στο προσαρτώμενο Παράρτημα Ι περιλαμβάνεται η αναλυτική τελική κατάταξη των δικαιούχων παραγωγών ανά ΔΑΟΚ, όπου αναγράφονται ο αριθμός πρωτοκόλλου της αίτησης, η Περιφερειακή Ενότητα, η έκταση προς αναδιάρθρωση σε στρέμματα και το συνολικό ποσό ενίσχυσης. Η κατανομή αφορά παραγωγούς από πλήθος Περιφερειακών Ενοτήτων της χώρας.

Διαβάστε την απόφαση εδώ

Χθες, Τρίτη 10 Φεβρουαρίου 2026, οι ευρωβουλευτές ενέκριναν τη νέα νομοθεσία για την ενίσχυση της προστασίας και της στήριξης των Ευρωπαίων οινοπαραγωγών. Με 625 ψήφους υπέρ, 15 κατά και 11 αποχές, το Κοινοβούλιο ενέκρινε την προσωρινή συμφωνία που επιτεύχθηκε με τα κράτη μέλη της ΕΕ στις 4 Δεκεμβρίου 2025. Το νέο σύνολο κανόνων αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει ο αμπελοοινικός τομέας και στη διαμόρφωση νέων συνθηκών στην αγορά. Η προσωρινή συμφωνία πρέπει να εγκριθεί από το Συμβούλιο προτού τεθούν σε ισχύ οι νέοι κανόνες.

Νέο πλαίσιο για την κατηγοριοποίηση οίνων βάσει αλκοολικού τίτλου

Για να αποσαφηνιστούν οι κανόνες σχετικά με κρασιά από τα οποία έχει αφαιρεθεί η αλκοόλη, η ένδειξη «χωρίς αλκοόλ» συνοδευόμενη από ειδική ένδειξη «0,0%» θα μπορεί να χρησιμοποιείται μόνο εάν η περιεκτικότητα του προϊόντος δεν υπερβαίνει το 0,05% κατ’ όγκο.

Για προϊόντα των οποίων η περιεκτικότητα είναι μέχρι 0,5% θα μπορεί να χρησιμοποιείται μόνο η ένδειξη «χωρίς αλκοόλ», ενώ προϊόντα των οποίων η περιεκτικότητα υπερβαίνει το 0,5%, αλλά ταυτόχρονα είναι ήδη κατά τουλάχιστον 30% χαμηλότερη από την τυπική περιεκτικότητα σε αλκοόλη της κατηγορίας οίνου, θα πρέπει να επισημαίνονται ως «μειωμένης αλκοόλης».

Ρυθμίσεις για παρεμβάσεις και χρηματοδοτική ευελιξία

Για την αντιμετώπιση σοβαρών φυσικών καταστροφών, ακραίων καιρικών φαινομένων ή κρουσμάτων φυτικών ασθενειών, οι αμπελουργοί θα λάβουν πρόσθετη στήριξη. Το κείμενο προβλέπει επίσης τη χρήση κονδυλίων της ΕΕ για τη διαδικασία της «εκρίζωσης». Το εθνικό ανώτατο όριο πληρωμών για την απόσταξη οίνου και τον πρώιμο τρύγο θα οριστεί στο 25% των συνολικών διαθέσιμων κονδυλίων ανά κράτος μέλος.

Ενισχύσεις για ανάπτυξη αγοράς και τουριστική δραστηριότητα

Οι παραγωγοί θα λάβουν πρόσθετη στήριξη για την προώθηση του οινοτουρισμού. Η ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση πρωτοβουλιών, τόσο για την οικονομική ανάπτυξη αυτής της μορφής σε αγροτικές περιοχές, όσο και για την προώθηση ευρωπαϊκών οίνων ποιότητας σε τρίτες χώρες, θα ανέρχεται στο 60%, ενώ τα κράτη μέλη θα μπορούν να συνεισφέρουν επιπλέον έως και 30% σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και 20% σε μεγαλύτερες εταιρείες.

Οι επιλέξιμες δραστηριότητες περιλαμβάνουν πρωτοβουλίες ενημέρωσης και προώθησης, όπως διαφήμιση, εκδηλώσεις, εκθέσεις και μελέτες, ενώ η χρηματοδότηση θα αφορά τριετή διαστήματα, με δυνατότητα ανανέωσης δύο φορές, άρα για μέχρι εννέα έτη.

Τοποθέτηση της εισηγήτριας

Η εισηγήτρια Esther Herranz García (ΕΛΚ, Ισπανία) δήλωσε:

«Η νομοθεσία αυτή αποτελεί έγκαιρη και αποτελεσματική απάντηση στην κρίση που αντιμετωπίζει ο αμπελοοινικός τομέας. Η Ευρώπη ανταποκρίνεται με συγκεκριμένα εργαλεία, όπως η χρήση ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για μέτρα αντιμετώπισης κρίσεων, η βελτίωση των συνθηκών για δραστηριότητες προώθησης και επικοινωνίας και η αυξημένη συγχρηματοδότηση, ώστε να βοηθηθούν οι γεωργοί να προσαρμοστούν ταχύτερα στην κλιματική αλλαγή. Τα κράτη μέλη θα διαθέτουν επιτέλους μια ισχυρότερη δέσμη μέτρων για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει ο τομέας σε σειρά χωρών και περιφερειών.»

Σχετικά έγγραφα της διαδικασίας:
– Κείμενα που εγκρίθηκαν στην Ολομέλεια 
– Φάκελος διαδικασίας

Το κλάδεμα αποτελεί μία από τις πιο καθοριστικές καλλιεργητικές εργασίες στο αμπέλι, καθώς επηρεάζει όχι μόνο την παραγωγή της τρέχουσας χρονιάς, αλλά και τη συνολική ισορροπία και αντοχή του πρέμνου στα επόμενα έτη. Στο πλαίσιο αυτό, συζητήσαμε με τη γεωπόνο κα. Ζαΐρα Παπαφίγκου από τον Αγροτικό Οινοποιητικό Συνεταιρισμό Τυρνάβου για το πότε, πώς και γιατί γίνεται το κλάδεμα, με βάση την εμπειρία της από το πεδίο και τη συνεργασία της με εκατοντάδες παραγωγούς.

Ο ρόλος και ο σωστός χρόνος του κλαδέματος

Ο χρόνος του κλαδέματος συνδέεται άμεσα με τις κλιματικές συνθήκες της κάθε περιοχής και, κυρίως, με την πιθανότητα όψιμων παγετών. Όπως επισημαίνεται απο την κα. Παπαφίγκου, όσο πιο αργά πραγματοποιηθεί το κλάδεμα τόσο καλύτερα για το αμπέλι, με ιδανικό χρονικό σημείο ακόμη και τον Μάρτιο, όταν αυτό είναι εφικτό. Στην πράξη, βέβαια, ο φόρτος εργασίας και η έκταση των αμπελώνων που διαχειρίζονται οι παραγωγοί οδηγούν συχνά σε νωρίτερη έναρξη της εργασίας.

Σε περιοχές όπου δεν παρατηρούνται όψιμοι παγετοί, το κλάδεμα μπορεί να πραγματοποιηθεί νωρίτερα μέσα στον χειμώνα. Όταν όμως υπάρχει αυξημένος κίνδυνος παγετού, η καθυστέρησή του λειτουργεί προστατευτικά για τα πρέμνα, μειώνοντας τον κίνδυνο ζημιών στη νεαρή βλάστηση.

Πέρα από τον χρονισμό, το κλάδεμα εξυπηρετεί δύο βασικούς σκοπούς: την καρποφορία και τη διαμόρφωση του πρέμνου. Μέσα από την αφαίρεση συγκεκριμένων κληματίδων επιδιώκεται η ανανέωση του φυτικού υλικού, ο σωστός αερισμός και η διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ βλάστησης και παραγωγής. Παράλληλα, ο χειρισμός διαφοροποιείται ανάλογα με την ηλικία και το στάδιο του πρέμνου, καθώς διαφορετική προσέγγιση απαιτούν τα νεαρά φυτά και διαφορετική εκείνα που έχουν ήδη μπει ή αναμένεται να μπουν στην παραγωγή τα επόμενα χρόνια.

Κλάδεμα: Οφθαλμοί, φορτίο και ισορροπία του πρέμνου

Στις ποικιλίες που καλλιεργούνται στην περιοχή, και κυρίως στο Μοσχάτο που καταλαμβάνει τη μεγαλύτερη έκταση, το κλάδεμα γίνεται συνήθως σε 2–3 οφθαλμούς ανά κληματίδα. Πρόκειται για ποικιλίες που καρποφορούν στους πρώτους οφθαλμούς και, ως εκ τούτου, δεν απαιτούν μακρύ κλάδεμα. Στην πράξη, πέρα από το κοντό (βραχύ) κλάδεμα στους 2–3 οφθαλμούς, σε ορισμένες περιπτώσεις διατηρούνται και αμολητές, οι οποίοι μπορούν να φτάσουν έως και τους 6 οφθαλμούς, ανάλογα με τη ζωηρότητα του πρέμνου και τις ιδιαιτερότητες της ποικιλίας.

Κατά τη διάρκεια του κλαδέματος, ο παραγωγός αξιολογεί τη γενικότερη κατάσταση κάθε κληματίδας, αφαιρώντας τις ασθενικές και διατηρώντας εκείνες που είναι καλά ξυλοποιημένες. Η τελική επιλογή του αριθμού των οφθαλμών εξαρτάται από το μέγεθος της κληματίδας, τη ζωηρότητα της ποικιλίας και τη συνολική εικόνα του πρέμνου. Η διατήρηση περισσότερων οφθαλμών με στόχο την αύξηση της παραγωγής μπορεί να οδηγήσει σε ανισορροπία μεταξύ φορτίου και βλάστησης. Όπως επισημαίνεται, αυτή η πρακτική ενδέχεται να προκαλέσει μειωμένη καρπόδεση, μικροκαρπία και γενικότερο στρες του πρέμνου, με συνέπειες που δεν περιορίζονται μόνο στην τρέχουσα χρονιά, αλλά συχνά γίνονται εμφανείς και την επόμενη, μέσω χαμηλότερης παραγωγής.

Στο πλαίσιο αυτό, η κα. Παπαφίγκου τονίζει,  ότι κάθε ποικιλία παρουσιάζει τις δικές της ιδιαιτερότητες, είτε πρόκειται για οινοποιήσιμες είτε για επιτραπέζιες, γεγονός που καθορίζει και τον αντίστοιχο τύπο κλαδέματος που εφαρμόζεται. Για τον ίδιο λόγο, σε πρέμνα που είναι ασθενικά ή έχουν υποστεί στρες — θερμικό, υδατικό ή παγετού — συστήνεται πιο έντονο κλάδεμα, ώστε να μπορέσουν να ανακάμψουν και να δώσουν υγιή βλάστηση.

Ταυτόχρονα, επισημαίνεται ότι κατά το κλάδεμα απαιτείται προσοχή και στη σωστή τεχνική κοπής. Συνιστάται η αποφυγή μεγάλων τομών, εκτός εάν αυτές είναι απολύτως απαραίτητες, καθώς και η απολύμανση του κλαδευτικού εξοπλισμού, με εμβάπτιση σε οινόπνευμα, ώστε να περιορίζεται ο κίνδυνος μεταφοράς μολύνσεων από πρέμνο σε πρέμνο.

Κορμοτόμηση: πότε και γιατί εφαρμόζεται

Σε περιπτώσεις έντονης εξασθένησης, εφαρμόζεται κορμοτόμηση, δηλαδή κοπή του κορμού χαμηλά, κοντά στην επιφάνεια του εδάφους. Στόχος είναι να δοθεί στο πρέμνο η δυνατότητα να ανανεωθεί και να αναπτύξει νέα, υγιή βλάστηση. Πρόκειται για αυστηρό χειρισμό, που εφαρμόζεται μόνο όταν κρίνεται απαραίτητο.

Μετά το κλάδεμα: πληγές και υπολείμματα

Το κλάδεμα δεν πρέπει να πραγματοποιείται σε υγρό καιρό, καθώς σε αυτές τις συνθήκες οι πληγές του ξύλου παραμένουν περισσότερο ευάλωτες. Όπως τονίζεται απο την γεωπόνο, μετά το κλάδεμα υπάρχει ένα κρίσιμο χρονικό διάστημα, έως και 15 ημερών, κατά το οποίο μπορεί να εφαρμοστεί προστατευτικός ψεκασμός με χαλκούχα σκευάσματα ή επάλειψη με βορδιγάλειο πολτό. Μετά την παρέλευση αυτού του διαστήματος, οι πληγές κλείνουν και, εφόσον έχει υπάρξει μόλυνση, αυτή έχει ήδη εκδηλωθεί.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη διαχείριση των υπολειμμάτων του κλαδέματος. Όπως επισημαίνει η γεωπόνος, δεν συνιστάται η ενσωμάτωσή τους στο έδαφος, καθώς το όφελος που προκύπτει από την ενίσχυση της οργανικής ουσίας θεωρείται μικρότερο σε σχέση με τον φυτοϋγειονομικό κίνδυνο που ενέχουν. Τα κλαδευτικά υπολείμματα μπορούν να φιλοξενούν διαχειμάζουσες μορφές ασθενειών, όπως ο περονόσπορος, αλλά και έντομα, αποτελώντας πηγή μολύνσεων για την επόμενη καλλιεργητική περίοδο. Για τον λόγο αυτό, η απομάκρυνση ή η καταστροφή των υπολειμμάτων του κλαδέματος κρίνεται απαραίτητη πρακτική, καθώς μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο επαναμόλυνσης του αμπελώνα, ο οποίος είναι σαφώς μεγαλύτερος από οποιοδήποτε όφελος θα μπορούσε να προκύψει από την παραμονή τους στο χωράφι.

Ο κρητικός αμπελώνας βρέθηκε τα τελευταία χρόνια αντιμέτωπος με έντονες διαφοροποιήσεις από καλλιεργητική περίοδο σε καλλιεργητική περίοδο, αποτυπώνοντας με σαφήνεια τη στενή σχέση μεταξύ καιρικών συνθηκών και φυτοϋγειονομικής εικόνας της καλλιέργειας. Με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα του Περιφερειακού Κέντρου Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Ηρακλείου, η περίοδος 2023–2025 σκιαγραφεί μια φάση αυξημένης μεταβλητότητας, με τη μειωμένη διαθεσιμότητα νερού, τις υψηλότερες θερμοκρασίες και τις διαφοροποιήσεις στη φαινολογία να επηρεάζουν την εμφάνιση και εξέλιξη εχθρών και ασθενειών, καθώς και τη συνολική παραγωγική δυναμική.

Κλιματικές συνθήκες: λιγότερο νερό, περισσότερη θερμότητα

Η ανάλυση των μετεωρολογικών δεδομένων καταδεικνύει μια σαφή τάση κλιματικής μεταβολής στην Κρήτη, με κύρια χαρακτηριστικά την έντονη ξηρασία των τελευταίων ετών και τη σταδιακή αύξηση της μέσης θερμοκρασίας σε σχέση με τον μακροχρόνιο μέσο όρο. Η μείωση των βροχοπτώσεων είναι γενικευμένη στο νησί και εμφανίζεται εντονότερη στις ανατολικές περιοχές. Το υδρολογικό έτος 2023–2024 καταγράφεται από τα ξηρότερα της περιόδου αναφοράς. Ενδεικτικά, στη Σητεία σημειώθηκε συνολικό ύψος βροχής μόλις 157 χιλιοστά, ποσό που αντιστοιχεί στο 31% του μακροχρόνιου μέσου όρου, αποτυπώνοντας την ένταση της ανομβρίας εκείνης της χρονιάς.

Κατά το υδρολογικό έτος 2024–2025 καταγράφηκαν αυξημένα ύψη βροχής σε σχέση με το ιδιαίτερα ξηρό 2023–2024 σε όλες τις ζώνες παρακολούθησης. Ωστόσο, τα επίπεδα βροχόπτωσης εξακολουθούν να υπολείπονται του ιστορικού μέσου όρου, με αποτέλεσμα να διατηρούνται οι συνθήκες υδατικής καταπόνησης στις καλλιέργειες. Παράλληλα, το ημερολογιακό έτος 2024 καταγράφηκε ως το θερμότερο της τριετίας, με τη μέση ετήσια θερμοκρασία να υπερβαίνει τον μέσο όρο κατά 1,1 έως 1,4 βαθμούς Κελσίου σε όλους τους σταθμούς αναφοράς. Το 2025 διατηρήθηκε επίσης σε υψηλά θερμοκρασιακά επίπεδα, χαμηλότερα όμως από τα ακραία του 2024, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή ανοδική τάση της θερμοκρασίας στο νησί.

Φαινολογία: όταν το αμπέλι «τρέχει» μπροστά

Οι διαφοροποιήσεις στις καιρικές συνθήκες αποτυπώθηκαν ξεκάθαρα και στη φαινολογική εξέλιξη της αμπέλου κατά την τριετία 2023–2025. Το 2024 ξεχώρισε ως το πιο πρώιμο και ακραίο έτος, με την έκπτυξη της βλάστησης να ξεκινά νωρίτερα και με απόλυτο συγχρονισμό σε όλες τις ζώνες. Η άνθηση καταγράφηκε σε χρόνο-ρεκόρ, στις αρχές Μαΐου, ενώ και το στάδιο του γυαλίσματος εμφανίστηκε σημαντικά πρώιμο, ως αποτέλεσμα των υψηλών θερμοκρασιών που επικράτησαν. Αντίθετα, το 2023 χαρακτηρίστηκε από καθυστερήσεις σε όλα τα βασικά φαινολογικά στάδια, με την άνθηση να εμφανίζεται έως και 18 ημέρες αργότερα σε σύγκριση με το 2024, επιβεβαιώνοντας τη συνολικά όψιμη πορεία της χρονιάς. Το 2025 κινήθηκε σε πιο ισορροπημένα επίπεδα, παραμένοντας πρώιμο, αλλά χωρίς τις ακραίες εκφάνσεις της προηγούμενης χρονιάς, παρουσιάζοντας πιο φυσιολογική εξέλιξη για ένα θερμό έτος.

Ευδεμίδα: διαφορετικές χρονιές, διαφορετική πρωιμότητα

Η ευδεμίδα παρουσίασε διαφοροποιήσεις κυρίως ως προς τον χρόνο έναρξης των πτήσεων, ακολουθώντας στενά τις θερμοκρασιακές συνθήκες κάθε χρονιάς. Το 2025 ξεχώρισε για την πολύ πρώιμη εμφάνιση της πρώτης πτήσης, η οποία ξεκίνησε από τα μέσα Μαρτίου στις πρώιμες ζώνες. Το 2024 εμφάνισε έντονη πρωιμότητα στη δεύτερη πτήση, ως αποτέλεσμα των υψηλών θερμοκρασιών της άνοιξης, ενώ το 2023 καταγράφηκε ως το πιο όψιμο έτος, με καθυστερήσεις σε όλες τις γενιές. Παρά τις διαφοροποιήσεις στην πρωιμότητα, η ένταση των πληθυσμών δεν παρουσίασε γενικευμένα ανησυχητικά επίπεδα κατά την εξεταζόμενη τριετία, με τη μεγαλύτερη πίεση να εντοπίζεται, όπως σταθερά συμβαίνει, στη δεύτερη πτήση.

Τζιτζικάκια: τοπική δυναμική με διάρκεια

Τα τζιτζικάκια έκαναν αισθητή την παρουσία τους και στις τρεις χρονιές, κυρίως σε αμπελώνες όπου ευνοείται η συνεχής παρουσία τρυφερής βλάστησης. Οι πληθυσμοί τους αυξήθηκαν από τα μέσα της άνοιξης και διατηρήθηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού και του φθινοπώρου, με την ένταση να διαφοροποιείται ανά περιοχή και καλλιεργητικές συνθήκες.

Ωίδιο: η σταθερή απειλή του κρητικού αμπελώνα

Το ωίδιο παρέμεινε η σοβαρότερη και πιο σταθερή ασθένεια της τριετίας. Στο κλίμα της Κρήτης, οι συνθήκες από το τέλος της άνοιξης και καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού ευνοούν την ανάπτυξη και εξάπλωση του μύκητα. Η πίεση προσβολών ήταν αυξημένη στα ευαίσθητα στάδια, από την άνθηση έως και το γυάλισμα, με τις θερμοκρασίες να κινούνται συχνά εντός του εύρους που θεωρείται άριστο για την ανάπτυξή του.

Περονόσπορος: μια χρονιά-σταθμός

Σε αντίθεση με τις περιορισμένες εμφανίσεις των προηγούμενων ετών, το 2023 εξελίχθηκε σε χαρακτηριστική χρονιά περονοσπόρου. Οι καιρικές συνθήκες αποδείχθηκαν ιδιαίτερα ευνοϊκές για το παθογόνο, οδηγώντας σε εκτεταμένες προσβολές στο φύλλωμα και στα σταφύλια. Το 2024 δεν καταγράφηκαν προβλήματα, ενώ το 2025 εμφανίστηκαν κατά τόπους όψιμες προσβολές, χωρίς γενικευμένη ένταση.

Δευτερεύοντες εχθροί και ασθένειες

Κατά την εξεταζόμενη περίοδο καταγράφηκαν επίσης, κατά θέσεις, ασθένειες ξύλου, ακάρεα, ψευδόκοκκος, περιορισμένες προσβολές από μύγα Μεσογείου σε επιτραπέζια σταφύλια, καθώς και σήψεις κοντά στην ωρίμανση, όταν το μικροκλίμα το ευνόησε. Πρόκειται για προβλήματα που δεν εμφανίζονται κάθε χρονιά με την ίδια ένταση, ωστόσο απαιτούν συστηματική παρακολούθηση σε αμπελώνες με ιστορικό παρουσίας.

Ένα ήπιο αλλά ξεκάθαρο συμπέρασμα

Η εικόνα που διαμορφώθηκε στον κρητικό αμπελώνα την τριετία 2023–2025 δείχνει με σαφήνεια ότι η καλλιέργεια κινείται πλέον σε ένα περιβάλλον αυξημένης μεταβλητότητας. Το ωίδιο παραμένει σταθερά η σοβαρότερη ασθένεια, με παρουσία κάθε χρόνο, ενώ ο περονόσπορος απέδειξε ότι μπορεί να εκδηλωθεί έντονα σε χρονιές όπου οι καιρικές συνθήκες το ευνοούν. Παράλληλα, η εξέλιξη των εντομολογικών εχθρών συνδέεται όλο και πιο στενά με τις θερμοκρασιακές μεταβολές, επηρεάζοντας τον χρονισμό και τη δυναμική τους μέσα στη καλλιεργητική περίοδο.

Πέρα όμως από τις επιμέρους φυτοϋγειονομικές πιέσεις, η συσσωρευμένη ανομβρία των τελευταίων ετών και η συνεχής αύξηση της μέσης θερμοκρασίας αναδεικνύονται σε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες πίεσης για τον κρητικό αμπελώνα. Οι συνθήκες αυτές οδηγούν σε μειωμένες αποδόσεις, υποβάθμιση της ποιοτικής δυναμικής των σταφυλιών και αυξημένη καταπόνηση των φυτών, επηρεάζοντας συνολικά τη βιωσιμότητα της καλλιέργειας και διαμορφώνοντας μια νέα, πιο απαιτητική πραγματικότητα για τον παραγωγό.

Πηγή: Τεχνικό δελτίο Περιφερειακού Κέντρου Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Ηρακλείου, «Εμφάνιση και εξέλιξη εχθρών και ασθενειών του αμπελιού στην Κρήτη τις καλλιεργητικές περιόδους των ετών 2023–2024–2025». Το δελτίο βρίσκεται εδώ

Η περίοδος του χειμώνα, και ειδικά το διάστημα του κλαδέματος, αποτελεί κρίσιμο σημείο για την υγεία του αμπελιού. Παρότι τα φυτά βρίσκονται σε λήθαργο και η καλλιεργητική δραστηριότητα φαίνεται περιορισμένη, οι επιλογές που γίνονται τώρα καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την πορεία της καλλιέργειας τα επόμενα χρόνια. Σε αυτό το πλαίσιο, οι ασθένειες ξύλου της αμπέλου παραμένουν ένα από τα σοβαρότερα και πιο ύπουλα προβλήματα, ιδιαίτερα σε περιοχές με έντονη αμπελουργική δραστηριότητα.

Σύμφωνα με τη γεωπόνο κα. Παπαφίγκου του Αγροτικού Οινοποιητικού Συνεταιρισμού Τυρνάβου, πρόκειται για ασθένειες που «δεν φαίνονται τη στιγμή που μολύνουν το φυτό», αλλά εξελίσσονται αργά και σταδιακά, μέχρι να εκδηλωθούν με συμπτώματα που συχνά είναι μη αναστρέψιμα.

Τι είναι οι ασθένειες ξύλου της αμπέλου

Οι ασθένειες ξύλου αποτελούν μια κατηγορία χρόνιων μυκητολογικών προσβολών που εγκαθίστανται στο εσωτερικό του κορμού και των βραχιόνων της αμπέλου. Η μόλυνση γίνεται κυρίως μέσω των τομών του κλαδέματος, ενώ τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν μετά από ένα, δύο ή και περισσότερα χρόνια. Όπως επισημαίνει η κα. Παπαφίγκου, «το ιδιαίτερο με αυτές τις ασθένειες είναι ότι μπορεί το πρέμνο να είναι ήδη μολυσμένο, χωρίς να φαίνεται τίποτα εξωτερικά». Αυτό καθιστά την πρόληψη το μοναδικό ουσιαστικό εργαλείο αντιμετώπισης.

1. Ίσκα: η πιο χαρακτηριστική και ύπουλη ασθένεια

Η ίσκα θεωρείται μία από τις σημαντικότερες ασθένειες ξύλου. Πρόκειται για ασθένεια που προκαλείται από σύμπλεγμα παθογόνων μυκήτων και οδηγεί σε σήψη του ξύλου. Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως κοντά στην ωρίμανση των σταφυλιών. Στα φύλλα παρατηρούνται χαρακτηριστικές «λωρίδες» με μεταχρωματισμούς, ενώ σε προχωρημένο στάδιο μπορεί να προκληθεί ολική ξήρανση του πρέμνου και απώλεια της παραγωγής. Όπως τονίζει η γεωπόνος, «η ίσκα μπορεί να εμφανίσει συμπτώματα αργά, αλλά όταν εκδηλωθεί, το πρόβλημα είναι σοβαρό». Σε αρκετές περιπτώσεις, το πρέμνο μπορεί να συνεχίσει να δίνει παραγωγή για κάποια χρόνια, μέχρι να φτάσει σε σημείο πλήρους κατάρρευσης.

2. Ευτυπίωση: εξασθένηση και σταδιακή ξήρανση

Η ευτυπίωση είναι επίσης μυκητολογική ασθένεια ξύλου, με κύρια χαρακτηριστικά τη μείωση της ζωηρότητας και της παραγωγικότητας του πρέμνου. Τα πρώτα σημάδια γίνονται αντιληπτά από την έναρξη της βλάστησης, με καχεκτικούς βλαστούς, μικρά και κιτρινωπά φύλλα και καθυστερημένη ανάπτυξη. Στο εσωτερικό του ξύλου παρατηρείται σήψη, η οποία μπορεί να καταλαμβάνει μεγάλο τμήμα του κορμού. Ένα χαρακτηριστικό που βοηθά στη διάκριση από την ίσκα είναι ότι «στην ευτυπίωση η προσβολή μπορεί να καταλαμβάνει το μισό μήκος του κορμού», κάτι που γίνεται ορατό μόνο μετά από τομή.

Πώς μεταδίδονται οι ασθένειες ξύλου 

Κοινός παρονομαστής των ασθενειών ξύλου της αμπέλου είναι ο τρόπος μετάδοσής τους, με το κλάδεμα να αποτελεί το πιο κρίσιμο στάδιο. Οι μύκητες εισέρχονται στο φυτό κυρίως μέσω των πληγών που δημιουργούνται κατά τις τομές, γεγονός που καθιστά το κλάδεμα κομβικό σημείο για την εξέλιξη της ασθένειας. Όπως επισημαίνει η γεωπόνος του συνεταιρισμού, «όσο μεγαλύτερες είναι οι τομές, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος μόλυνσης», ενώ οι υγρές ή βροχερές συνθήκες ευνοούν τη διασπορά των μολυσμάτων. Η μετάδοση μπορεί να γίνει τόσο μέσω του νερού όσο και μέσω του κλαδευτικού εξοπλισμού και των μηχανημάτων, ιδιαίτερα όταν αυτά χρησιμοποιούνται διαδοχικά σε διαφορετικά πρέμνα.

Γιατί η πρόληψη είναι το μοναδικό όπλο 

Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία στις ασθένειες ξύλου της αμπέλου είναι ότι δεν υπάρχουν ουσιαστικά θεραπευτικά μέτρα. Όπως υπογραμμίζει η γεωπόνος του συνεταιρισμού, «δεν υπάρχει χημική καταπολέμηση που να εξαλείφει τον μύκητα», γεγονός που καθιστά την πρόληψη μονόδρομο για τους παραγωγούς. Ορισμένα σκευάσματα μπορεί να χρησιμοποιηθούν προληπτικά, είτε για την προστασία των τομών του κλαδέματος είτε σε μεταγενέστερα στάδια της καλλιέργειας, χωρίς όμως να εξασφαλίζουν την εξάλειψη του παθογόνου. «Μπορεί να τον πιάσουν και να τον αδρανοποιήσουν προσωρινά ή μπορεί και να μην έχουν αποτέλεσμα», επισημαίνει, εξηγώντας ότι αυτός είναι και ο λόγος που αρκετοί παραγωγοί δεν προχωρούν τελικά σε τέτοιες εφαρμογές. Όπως ξεκαθαρίζει η γεωπόνος, προληπτικές επεμβάσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν και σε μεταγενέστερα στάδια της καλλιέργειας, όπως κατά τον περκασμό, ωστόσο δεν αποτελούν εγγύηση αντιμετώπισης. «Το βάρος πέφτει κυρίως στο σωστό κλάδεμα και στις συνθήκες κάτω από τις οποίες αυτό γίνεται», σημειώνει χαρακτηριστικά, θέτοντας τη φιλοσοφία διαχείρισης αυτών των ασθενειών.

Η αντιμετώπιση βασίζεται, επομένως, αποκλειστικά σε καλλιεργητικά μέτρα που πρέπει να εφαρμόζονται με συνέπεια. Κομβικής σημασίας είναι το κλάδεμα να γίνεται όσο το δυνατόν πιο αργά μέσα στον χειμώνα και μόνο με ξηρό καιρό, καθώς την περίοδο αυτή οι πληγές επουλώνονται ταχύτερα, ενώ μειώνεται τόσο η υγρασία όσο και το μολυσματικό φορτίο στο περιβάλλον. Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αποφυγή μεγάλων τομών και στη σωστή τεχνική κοπής, με κοπές που δεν είναι σύρριζα αλλά αφήνουν «τακούνι», ώστε η υγρασία να μην καταλήγει στον οφθαλμό και να περιορίζεται ο κίνδυνος μόλυνσης, ιδιαίτερα σε σχέση με την εκδήλωση της ίσκας.

Σημαντικό ρόλο παίζει επίσης η προληπτική προστασία των ανοιχτών πληγών του κλαδέματος με κατάλληλα χαλκούχα ή άλλα εγκεκριμένα σκευάσματα, καθώς και η σχολαστική απολύμανση των εργαλείων και των μηχανημάτων κλαδέματος. Όπως επισημαίνεται, τα υγιή πρέμνα πρέπει να κλαδεύονται πρώτα και τα προσβεβλημένα τελευταία, ώστε να περιορίζεται η μετάδοση του μολύσματος μέσα στον αμπελώνα.

Παράλληλα, απαραίτητη θεωρείται η απομάκρυνση και καταστροφή των υπολειμμάτων του κλαδέματος, ώστε να μην παραμένει μολυσματικό φορτίο στον αγρό. Σε περιπτώσεις πρέμνων που έχουν προσβληθεί σε μεγάλο βαθμό και δεν είναι πλέον παραγωγικά, η εκρίζωση και πλήρης απομάκρυνσή τους αποτελεί τη μόνη ρεαλιστική λύση.

Ένα πρόβλημα που αφορά όλους τους αμπελουργούς και απαιτεί επαγρύπνηση

Η εμπειρία από την περιοχή του Τυρνάβου επιβεβαιώνει ότι οι ασθένειες ξύλου της αμπέλου δεν αποτελούν μεμονωμένο ή τοπικό φαινόμενο. Στον Αγροτικό Οινοποιητικό Συνεταιρισμό Τυρνάβου, όπου συμμετέχουν περίπου 450 μέλη, η γεωπόνος επισημαίνει ότι «η πλειονότητα των παραγωγών έχει έρθει αντιμέτωπη με το πρόβλημα, είτε άμεσα είτε έμμεσα», ενώ ακόμη και όσοι δεν έχουν εμφανίσει συμπτώματα, εκφράζουν έντονο προβληματισμό. Τα τελευταία χρόνια, οι προσβολές εμφανίζονται αυξημένες, κάτι που αποδίδεται και στις ήπιες χειμερινές συνθήκες. «Δεν έχουμε παρατεταμένους, έντονους χειμώνες ώστε να περιοριστεί η δράση των μυκήτων», αναφέρει χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι αυτό εντείνει τον φόβο των παραγωγών όχι μόνο για τον δικό τους αμπελώνα, αλλά και για γειτονικές εκμεταλλεύσεις.

Όπως εξηγεί, ένα από τα πιο δύσκολα σημεία αυτών των ασθενειών είναι ότι ένα πρέμνο μπορεί να είναι μολυσμένο χωρίς να εμφανίζει άμεσα συμπτώματα. Μπορεί να συνεχίσει να δίνει παραγωγή κανονικά και τα συμπτώματα να εκδηλωθούν μετά από ένα, δύο ή και περισσότερα χρόνια. Αυτό λειτουργεί «και θετικά και αρνητικά» για τον παραγωγό: από τη μία του δίνεται ένα χρονικό περιθώριο, καθώς η προσβολή δεν είναι απαραίτητα άμεσα καταστροφική, από την άλλη όμως, αν δεν υπάρχει υποψία και έγκαιρη παρακολούθηση, ο κίνδυνος διασποράς μέσα στον αμπελώνα αυξάνεται σημαντικά.

Η διάγνωση σε πρώιμο στάδιο δεν είναι εύκολη, καθώς, όπως σημειώνει η γεωπόνος, η μόλυνση μπορεί να διαπιστωθεί μόνο με τομή στο ξύλο. Αν αυτό δεν γίνει έγκαιρα και τα συμπτώματα εμφανιστούν αργότερα, ο παραγωγός μπορεί να βρεθεί προ εκπλήξεως, με πρέμνα που ξαφνικά εξασθενούν ή παύουν να είναι παραγωγικά. Παρότι η τήρηση όλων των προληπτικών μέτρων δεν είναι εύκολη, ιδιαίτερα όσον αφορά τη συνεχή απολύμανση εργαλείων και μηχανημάτων, στην περιοχή παρατηρείται ότι οι περισσότεροι παραγωγοί προσπαθούν να συμμορφωθούν. «Όταν ο άλλος έχει δει το αμπέλι του ή το διπλανό να φτάνει σε σημείο να μην είναι πια παραγωγικό, τότε αντιλαμβάνεται πλήρως το μέγεθος του προβλήματος», τονίζει.

Σε ένα περιβάλλον όπου τα "όπλα" απέναντι στις ασθένειες ξύλου είναι περιορισμένα, η εμπειρία δείχνει ότι η σωστή τεχνική κλαδέματος, η επιλογή των κατάλληλων συνθηκών και η πειθαρχία στα καλλιεργητικά μέτρα αποτελούν τη μόνη ουσιαστική γραμμή άμυνας.

Δημοσιεύθηκε στη Διαύγεια η 1η τροποποίηση της απόφασης για την τελική κατάταξη των δικαιούχων παραγωγών και κατανομής των κονδυλίων, ανά δικαιούχο, στην Παρέμβαση Π2 58.1 Αναδιάρθρωσης και μετατροπής αμπελώνων για την περίοδο 2025-2026.

Σύμφωνα με την απόφαση η κατανομή των κονδυλίων της παραγράφου 1, ανέρχεται στο σύνολο της χώρας σε 11.685.615 Ευρώ και αφορά στην αναδιάρθρωση 7.051,5 στρεμμάτων αμπελοκαλλιέργειας.

Η παρέμβαση εφαρμόζεται μόνο σε εκτάσεις οι οποίες πληρούν τις παρακάτω προϋποθέσεις:

• είναι φυτεμένες με οινοποιήσιμες ποικιλίες αμπέλου ταξινομημένες σύμφωνα με την υπ’ αρ. 2919/95506/2017 απόφαση του Υπουργού και του Αναπληρωτή Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (Β’ 3276), όπως ισχύει κάθε φορά,
• είναι καταχωρισμένες στο Αμπελουργικό Μητρώο,
• έχουν υποβληθεί από τους παραγωγούς δηλώσεις συγκομιδής ή/και δηλώσεις παραγωγής για αυτές τις εκτάσεις, όπου απαιτείται, σύμφωνα με τα άρθρα 22 και 24 του εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 2018/274, κατά τις δύο τελευταίες περιόδους υποβολής,
• επιβεβαιώνεται η καλή υφιστάμενη καλλιεργητική κατάσταση του αμπελώνα και η ορθή συντήρησή του,
• έχει υποβληθεί γι’ αυτές ΕΑΕ κατά την πιο πρόσφατη διαδικασία υποβολής ΕΑΕ,
• επιβεβαιώνεται η ταυτοποίηση των στοιχείων της αμπελουργικής εκμετάλλευσης του αιτούντα παραγωγού για την Παρέμβαση, μεταξύ του Αμπελουργικού Μητρώου και της ΕΑΕ,
• τηρούνται οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τις εθνικές και ενωσιακές διατάξεις για το σύνολο της αμπελουργικής εκμετάλλευσης,
• η ελάχιστη φυτεμένη έκταση αμπελοτεμαχίου είναι μισό (0,5) στρέμμα,
  όταν πρόκειται για αναφύτευση της ίδιας ποικιλίας στο ίδιο αμπελοτεμάχιο υλοποι-είται αλλαγή αποστάσεων φύτευσης ή και μεταβολή στον αριθμό των πρέμνων με ελάχιστη ποσοστιαία μεταβολή 20% στις αποστάσεις ή στον αριθμό των πρέμνων, πριν και μετά την αναδιάρθρωση, εκτός άλλης μεταβολής συστήματος διαχείρισης.

Η Παρέμβαση ενισχύει μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες δράσεις:
α) την ποικιλιακή μετατροπή των αμπελώνων, συμπεριλαμβανομένου και του επανεμβολιασμού.
β) την μετεγκατάσταση των αμπελώνων.
γ) τις βελτιώσεις των τεχνικών διαχείρισης των αμπελώνων που συνδέονται με το στόχο της Παρέμβασης.

Οι ανωτέρω αναφερόμενες δράσεις περιλαμβάνουν τα εξής μέτρα:

α) Εκρίζωση – μετεγκατάσταση η οποία επιμερίζεται σε:
i. εκρίζωση
ii. προετοιμασία εδάφους
iii. αναφύτευση –  μετεγκατάσταση

β) Φύτευση αμπελώνων η οποία περιλαμβάνει:
i. προετοιμασία εδάφους
ii. φύτευση βάσει άδειας αναφύτευσης σύμφωνα με το άρθρο 66 του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013,

γ) Επανεμβολιασμό (για την ποικιλιακή μετατροπή των αμπελώνων),

δ) Βελτίωση ορισμένων τεχνικών διαχείρισης των αμπελουργικών εκτάσεων που αναλύονται σε:
i. υποστύλωση
ii. κατασκευή αναβαθμίδων

Διαβάστε την τροποποιητική απόφαση

Την συμπαράταξη και την συμπαράσταση στις ανυποχώρητες κινητοποιήσεις και στα δίκαια αιτήματα των αγροτών και κτηνοτρόφων της χώρας, αποφάσισε ομόφωνα το Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΟΣΟΕ, στην συνεδρίασή του, την Παρασκευή, 12 Δεκεμβρίου 2025.

Τα περισσότερα προβλήματα του αγροτικού χώρου σύμφωνα με τις θέσεις που αναπτύχθηκαν στο ΔΣ της ΚΕΟΣΟΕ, εκτός του ότι είναι διαχρονικά, αφορούν οριζόντια όλα τα αγροτικά προϊόντα και κατά συνέπεια το αμπέλι και το κρασί.

Η καθυστέρηση της καταβολής των ενισχύσεων με άδηλο τον χρονικό ορίζοντα εκκαθάρισής τους, εξ ’αιτίας του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ, είναι η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι.

Οι συνθήκες μέσα στις οποίες δραστηριοποιούνται οι Έλληνες αγρότες και οι κτηνοτρόφοι διακυβεύουν την αγροτοδιατροφική ανεξαρτησία της χώρας και την επισιτιστική της επάρκεια, αφού:

• Η εκτίναξη του κόστους παραγωγής, σε συνάρτηση με τις απαράδεκτα χαμηλές τιμές που εισπράττει ο αγροτικός πληθυσμός, εντείνουν τις τάσεις εγκατάλειψης καλλιέργειας των περισσότερων αγροτικών προϊόντων.
• Η αγροτική πολιτική για κάθε προϊόν οφείλει να ακολουθεί την επιστημονική προσέγγιση ενός Στρατηγικού Σχεδιασμού.
• Η παρατηρούμενη ακρίβεια στερεί από τον αγροτικό πληθυσμό ακόμα και τις βασικές προϋποθέσεις επιβίωσης.

Για τους λόγους αυτούς το Δ.Σ. της ΚΕΟΣΟΕ θεωρεί ότι είναι επιτακτική ανάγκη η αναδιοργάνωση του αγροτικού τομέα.
Για αυτό απαιτείται:

• Η ανατροπή της υφιστάμενης λογικής συρρίκνωσης της πρωτογενούς παραγωγής της Ε.Ε. και της εκχώρησης σημαντικού μεριδίου αγοράς προϊόντων αγροδιατροφής υπέρ του βιομηχανικού κλάδου.
• Η χρηματοδότηση και η εφαρμογή μιας αποτελεσματικής Στρατηγικής μελέτης για κάθε αγροτικό προϊόν που θα λαμβάνει υπ’ όψιν της το οικογενειακό μοντέλο των αγροτικών εκμεταλλεύσεων.
• Παράλληλα απαιτείται η αναδιαμόρφωση των μηχανισμών ελέγχου, με την θέσπιση Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου Παραγωγής και Διακίνησης Αγροτικών Προϊόντων.

Λευκός καπνός, στις 4 Δεκεμβρίου, στις Βρυξέλλες.

Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα ενέκριναν ένα πακέτο μέτρων για τον οίνο, που παρέχει εργαλεία για τη διαχείριση του παραγωγικού δυναμικού, την ενίσχυση της προώθησης και την υποστήριξη της διαφοροποίησης στον οινοτουρισμό και τα κρασιά no-low.

Η ιστορική μετατόπιση καταδεικνύει μια αυξανόμενη επίγνωση της κλίμακας της κρίσης, τονίζει η ΚΕΟΣΟΕ.

Σύμφωνα με όσα αναφέρει η ΚΕΟΣΟΕ, όπως ήταν προγραμματισμένο, ο πρώτος τριμερής διάλογος για το πακέτο για τον οίνο θα είναι ο τελευταίος και οριστικός. Η Επιτροπή, το Συμβούλιο Υπουργών και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συμφώνησαν σε συμβιβαστική λύση για να παράσχουν στον αμπελοοινικό τομέα ένα νέο κανονιστικό πλαίσιο προσαρμοσμένο στις κρίσεις που αντιμετωπίζει (συστημική μείωση της κατανάλωσης, κλιματικοί κίνδυνοι, γεωπολιτική αστάθεια κ.λπ.).

Συγκεκριμένα, το πακέτο μέτρων περιλαμβάνει:

• την επαναφορά επιδοτούμενων προγραμμάτων εκρίζωσης αμπελιών (που καταργήθηκαν από τη μεταρρύθμιση της ΕΕ του 2008, με δυνατότητα χρηματοδότησης 70% από την ΕΕ που συμπληρώνεται από 30% εθνικά κονδύλια βάσει του Άρθρου 216),
• μια περίοδο 10 ετών χωρίς άδειες φύτευσης για τους δικαιούχους εκρίζωσης,
• τη δυνατότητα μείωσης των νέων φυτεύσεων στο 0% (σε περιοχές που αντιμετωπίζουν δυσκολίες και σε περιοχές που φοβούνται υποτίμηση των Γεωγραφικών Ενδείξεών τους, όπως π.χ. η Champagne),
• το τέλος της προθεσμίας του συστήματος αδειών Φύτευσης (που ισχύει από το 2016 και αρχικά είχε προγραμματιστεί να λήξει το 2045),
• την παράταση της ισχύος των αδειών αναφύτευσης σε 8 έτη (ελλείψει προσωρινής εκρίζωσης),
• την διενέργεια Απόσταξης κρίσης εντός του πλαισίου του αποθεματικού κρίσης
• την απλούστευση της χρήσης κωδικών QR με ένα εναρμονισμένο σύμβολο, με έκδοση  κατ' εξουσιοδότηση πράξης για
• την πρόσβαση σε πληροφορίες για τη διατροφή και τα συστατικά (με την επιφύλαξη εθνικών ερμηνειών), με εξαίρεση στους εξαγόμενους οίνους
• την έγκριση του όρου «οίνος χωρίς αλκοόλ» (ως αμπελοοινικό προϊόν), με κατ' όγκο αλκοολικό τίτλο κάτω από 0,5°, ή " οίνος χωρίς αλκοόλ 0,0%" (εάν ο αλκοολικός τίτλος δεν είναι πάνω από 0,05°) και του όρου "οίνος μειωμένης περιεκτικότητας σε αλκοόλ" (αλκοολικός τίτλος πάνω από 0,5°, αλλά κάτω από 30% του ελάχιστου αλκοολικού τίτλου που αφορά την κατηγορία του προϊόντος),
• την παράταση των διαφημιστικών περιόδων που χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση σε τρίτες χώρες (3 έτη ανανεώσιμες δύο φορές, σύνολο 9 έτη) με δυνατότητα προκαταβολής 90% και μεγαλύτερης υποστήριξης για τις μικρές επιχειρήσεις,
• το αίτημα μεταφοράς αχρησιμοποίητων εθνικών κονδυλίων από το ένα έτος στο επόμενο τελικά απορρίφθηκε,
• τη δημιουργία μέτρου ενίσχυσης για επενδύσεις  στον οινοτουρισμό για όλους τους επαγγελματίες (μετά από συζητήσεις σχετικά με τη στόχευση των δικαιούχων οργανισμών),
• την αύξηση της συγχρηματοδότησης από την ΕΕ στο 80% για επενδύσεις που σχετίζονται με το κλίμα
• την ευθυγράμμιση μεταξύ των κανονισμών για τους αρωματισμένους οίνους, με τους παραδοσιακούς οίνους
• την εξουσιοδότηση σε διεπαγγελματικές οργανώσεις και ενώσεις αμπελουργών να εκδίδουν κατευθυντήριες γραμμές τιμών για τα γλεύκη ΠΟΠ και ΠΓΕ και τους χύμα οίνους (με παράταση του ισχύοντος άρθρου 172 που ισχύει για τα σταφύλια...)

Μεταξύ των απορριφθέντων στοιχείων, ο τριμερής διάλογος εξαιρεί κυρίως την εκ νέου έγκριση των έξι απαγορευμένων ποικιλιών σταφυλιού (Clinton, Herbemont, Isabelle, Jacquez, Noah και Othello).

Καμία προσωρινή ρύθμιση

Έχοντας υποστηρίξει το τέλος της ημερομηνίας λήξης για τις άδειες φύτευσης αμπελιών, ο ευρωβουλευτής, Éric Sargiacomo, επισημαίνει ότι «ήταν μια μάχη που έδωσαν οι προκάτοχοί μου, ιδιαίτερα ο Éric Andrieu, για να επιτύχουν την πιο μακρινή δυνατή ημερομηνία λήξης για το σύστημα (πρώτα το 2030, στη συνέχεια το 2045). Η μόνιμη εφαρμογή του εργαλείου δεν ήταν δεδομένη, αλλά τώρα έχει επιτευχθεί». 

Αυτό σηματοδοτεί το τέλος μιας περιόδου απελευθέρωσης του αμπελοοινικού τομέα σε ολόκληρη την ΕΕ και την κινητοποίηση για την επανεκκίνηση της προώθησης και την δημιουργία αξίας.

Έχοντας υποστηρίξει την τροποποίηση του άρθρου 172, ο κ. Éric Sargiacomo επισημαίνει ότι με το πακέτο για το κρασί, «ο στόχος δεν είναι απλώς ένα σχέδιο κρίσης για την εκρίζωση των αμπελώνων, αλλά πώς να διασφαλιστεί ένα μέλλον για τους γαλλικούς, ισπανικούς και ιταλικούς αμπελώνες, ευρωπαϊκούς αμπελώνες, ώστε να μπορέσουν να σταθούν ξανά στα πόδια τους το συντομότερο δυνατό».

Ο ευρωβουλευτής βλέπει την ταχύτητα εφαρμογής αυτής της νομοθεσίας ως ένδειξη ευρωπαϊκής υποστήριξης για τη βιομηχανία οίνου.

Με τροποποίηση της σχετικής Υπουργικής Απόφασης, που δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ, καθορίζεται η 31η Δεκεμβρίου του έτους υποβολής της ενιαίας αίτησης ενίσχυσης ως καταληκτική ημερομηνία παράδοσης της κορινθιακής σταφίδας, προκριμένου οι παραγωγοί να είναι επιλέξιμοι της συνδεδεμένης ενίσχυσης.

Να επισημάνουμε ότι κανονικά οι παραγωγοί θα έπρεπε να είχαν παραδόση την σταφίδα τους μέχρι 30 Νοεμβρίου.

Συγκεκριμένα το πρώτο εδάφιο της υποπαρ. 1.4 της παρ. 1 του άρθρου 4 «Όροι επιλεξιμότητας» αντικαθίσταται ως εξής:
«1.4 Παραδίδουν κατ’ ελάχιστο 150 κιλά προϊόντος ξηρής κορινθιακής σταφίδας ανά στρέμμα σε εγκεκριμένες μεταποιητικές επιχειρήσεις, όπως ορίζονται στο άρθρο 8 της παρούσας, από 1η Αυγούστου και το αργότερο έως την 31η Δεκεμβρίου του έτους υποβολής της ενιαίας αίτησης ενίσχυσης».

Διαβάστε το ΦΕΚ

Όπως δηλώνει στον ΑγροΤύπο ο πρόεδρος της Ομάδας Παραγωγών Αμαλιάδας «Εύφορη Γη» από την Ηλεία κ. Χρήστος Βαλιανάτος, «ζητούσαμε την παράταση της προσθεσμίας για να καταφέρουμε να διαπραγματευτούμε το προϊόν μας. Έχουμε μια μείωση των στρεμμάτων καλλιέργειας για την κορινθιακή σταφίδα τα τελευταία χρόνια. Φέτος είχαμε και μια μείωση της παραγωγής λόγω χαλαζοπτώσεων αλλά και από τον καύσωνα του Ιουλίου. Περιμένουμε από τον ΕΛΓΑ να μας ανακοινώσει τα πορίσματα ζημιάς γιατί πολλοί σταφιδοπαραγωγοί δεν θα καταφέρουν φέτος να πιάσουν το πλαφόν των 150 κιλών το στρέμμα για να εισπράξουν την συνδεδεμένη ενίσχυση. Σύμφωνα με πληροφορίες που έχουμε θα υπάρξει αποζημίωση από τον ΕΛΓΑ αλλά όχι στην ερχόμενη πληρωμή γιατί ακόμη τα πορίσματα δεν έχουν ολοκλήρωθεί».

Η δημιουργία ενός νέου αμπελώνα —ή η επανεγκατάσταση ενός παλιού— είναι μια διαδικασία που ξεκινά πολύ πριν μπουν τα πρώτα φυτά στο έδαφος. Κάθε απόφαση, από την επιλογή της τοποθεσίας μέχρι την καλλιέργεια των νεαρών φυτών, καθορίζει τη μελλοντική πορεία του αμπελιού. Αξίζει λοιπόν να παρουσιαστούν αναλυτικά τα στάδια που οδηγούν στη σωστή εγκατάσταση, έτσι όπως τα ορίζει η αμπελουργική τεχνογνωσία, με έμφαση στη σημασία του εδάφους, του σχεδιασμού, της ποικιλίας και της φροντίδας των νεαρών φυτών.

Το πεδίο καλλιέργειας και η αξιολόγηση της τοποθεσίας

Πριν γίνει οποιαδήποτε ενέργεια, ο παραγωγός καλείται να γνωρίζει με ακρίβεια το «πεδίο» στο οποίο θα αναπτυχθεί ο νέος αμπελώνας. Η τοποθεσία, με τις κλιματικές και εδαφικές της ιδιαιτερότητες, αποτελεί τη βάση για κάθε επόμενη επιλογή. Η καταγραφή των κλίσεων, η παρατήρηση της απορροής των νερών, η αναγνώριση σημείων όπου μπορεί να δημιουργηθούν συνθήκες ασφυξίας ή αλατότητας, αλλά και η αξιολόγηση της έκθεσης στον ήλιο και στους ανέμους, διαμορφώνουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα «χτιστεί» ο αμπελώνας.

Σε μεγάλες τοποθεσίες, το τοπογραφικό σχέδιο σε συνδυασμό με αεροφωτογραφίες ή δορυφορικούς χάρτες βοηθά στη διάταξη των τμημάτων του αμπελώνα, την πρόβλεψη διόδων πρόσβασης και τη χάραξη γραμμών φύτευσης. Η χωρική παραλλακτικότητα, δηλαδή η διαφοροποίηση των χαρακτηριστικών μέσα στο ίδιο αγροτεμάχιο, μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε διαφοροποιημένο προσανατολισμό των γραμμών ή επιλογή διαφορετικών υποκειμένων σε επιμέρους ζώνες. Η εικόνα της φυσικής βλάστησης ή, στην περίπτωση παλαιών αμπελώνων, η παρουσία ασθενειών, η ζωηρότητα των φυτών και το βάθος του ριζικού συστήματος, προσφέρουν πρόσθετες ενδείξεις για την καταλληλότητα του χώρου.

Αναλύσεις και προετοιμασία του εδάφους

Η προσεκτική εξέταση του εδάφους αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα βήματα. Μέσω εδαφοτομών, ο παραγωγός μπορεί να αξιολογήσει την πραγματική εικόνα σε βάθος, να αναγνωρίσει προβλήματα και να συλλέξει δείγματα για αναλύσεις. Τα δεδομένα αυτά καθοδηγούν την εκλογή του κατάλληλου υποκειμένου και τις απαραίτητες παρεμβάσεις. Η προετοιμασία του εδάφους περιλαμβάνει, ανάλογα με την περίπτωση, βαθιά άροση ή χρήση εδαφοσχίστη, απομάκρυνση παλαιάς βλάστησης ή ριζών, διευθέτηση κλίσεων, ισοπέδωση και αποστράγγιση. Σε κεκλιμένα εδάφη, η προστασία από τη διάβρωση γίνεται με χάραξη γραμμών είτε κατά μήκος είτε κάθετα στις ισοϋψείς, ενώ όπου κρίνεται απαραίτητο δημιουργούνται αναβαθμίδες. Η λίπανση σε βάθος πριν τη φύτευση καλύπτει τις ανάγκες σε φώσφορο και κάλιο, ενώ εδάφη φτωχά σε οργανική ουσία ενισχύονται με κοπριά ή κομπόστ. Σε όξινα εδάφη προηγείται ασβέστωση, με τα υλικά να ενσωματώνονται ομοιόμορφα με αλλεπάλληλες αρόσεις.

Επανεγκατάσταση παλαιών αμπελώνων: μια απαιτητική διαδικασία

Όταν ένας παλιός αμπελώνας πρέπει να απομακρυνθεί και να επαναφυτευτεί, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή. Η μακροχρόνια καλλιέργεια μπορεί να έχει μειώσει τη γονιμότητα, να έχει προκαλέσει συμπίεση του εδάφους ή να έχει αφήσει πίσω της ασθένειες όπως σηψιρριζίες ή ιολογικές προσβολές. Η εφαρμογή διασυστηματικού ζιζανιοκτόνου πριν την εκρίζωση συμβάλλει στην καταστροφή του μεγαλύτερου μέρους του ριζικού συστήματος των παλαιών φυτών. Η εκρίζωση που ακολουθεί, σε συνδυασμό με κατάλληλη απολύμανση του εδάφους, μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης ασθενειών στον νέο αμπελώνα. Παρότι η αγρανάπαυση για περισσότερα χρόνια θεωρείται η ιδανική προσέγγιση, η ανάγκη άμεσης επανεγκατάστασης απαιτεί στοχευμένες επεμβάσεις ώστε το έδαφος να μπορέσει να υποδεχθεί ξανά νεαρά φυτά με ασφάλεια.

Πυκνότητα φύτευσης: το κλειδί για ισορροπημένα φυτά

Οι αποστάσεις φύτευσης καθορίζονται από τη δυναμικότητα του εδάφους και τη χρήση της ποικιλίας. Σε βαθιά, γόνιμα και αρδευόμενα εδάφη, η πυκνότητα είναι μικρότερη, ενώ σε εδάφη χαμηλής γονιμότητας οι φυτεύσεις γίνονται πιο πυκνά, με χαμηλά σχήματα διαμόρφωσης. Για επιτραπέζιες ποικιλίες, όπου επιδιώκονται υψηλές αποδόσεις, συχνά χρησιμοποιούνται αραιότερα σχήματα, ενώ για οινοποιήσιμες ποικιλίες η πυκνότητα προσαρμόζεται γύρω στα 350–400 φυτά ανά στρέμμα. Η επιλογή εξαρτάται και από τη δυνατότητα μηχανικής κατεργασίας, καθώς αποστάσεις πολύ μικρές δυσχεραίνουν την εργασία μέσα στον αμπελώνα.

Η επιλογή της ποικιλίας και του υποκειμένου

Η επιλογή της κατάλληλης ποικιλίας βασίζεται τόσο στους περιορισμούς της νομοθεσίας όσο και στις ιδιαιτερότητες του κλίματος και του εδάφους. Κάθε ποικιλία ανταποκρίνεται διαφορετικά στις τοπικές συνθήκες· άλλες ευδοκιμούν σε ψυχρότερα περιβάλλοντα και άλλες απαιτούν ξηροθερμικές περιοχές. Παράγοντες όπως οι όψιμοι παγετοί ή οι θερμικές ανάγκες μιας ποικιλίας καθορίζουν τη θέση της στον αμπελώνα. Το υποκείμενο, από την άλλη, αποτελεί το θεμέλιο της μελλοντικής παραγωγικότητας. Η συμβατότητα με την ποικιλία και η προσαρμοστικότητά του στις εδαφικές συνθήκες αποτελούν βασικές προϋποθέσεις, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η φυλλοξήρα επιβάλλει τη χρήση ανθεκτικών υποκειμένων.

Η φύτευση: από τη χάραξη έως την εγκατάσταση

Πριν μπουν τα φυτά στο έδαφος, προηγείται η χάραξη των γραμμών και των θέσεων φύτευσης, διαδικασία που πρέπει να πραγματοποιείται με ακρίβεια ώστε να εξασφαλίζεται ο σωστός προσανατολισμός και η δυνατότητα διέλευσης των μηχανημάτων. Η φύτευση γίνεται κυρίως τον χειμώνα, όταν το έδαφος έχει στραγγίσει αλλά πριν ξεκινήσει η βλάστηση. Τα ερριζωμένα και εμβολιασμένα φυτά τοποθετούνται έτσι ώστε το σημείο ένωσης εμβολίου–υποκειμένου να βρίσκεται πάνω από το έδαφος. Μετά τη φύτευση, το εμβόλιο καλύπτεται προσωρινά, ενώ η νεαρή βλάστηση υποστηρίζεται για να αποφευχθούν ζημιές από τους ανέμους.

Φροντίδα των νεαρών φυτών τα πρώτα χρόνια

Η επιτυχία του νέου αμπελώνα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις φροντίδες μετά τη φύτευση. Τα μικρά φυτά έχουν περιορισμένο ριζικό σύστημα, επομένως απαιτούν συχνότερη άρδευση, ιδιαίτερα τους θερινούς μήνες. Τα θρεπτικά στοιχεία που έχουν ενσωματωθεί στο έδαφος πριν τη φύτευση καλύπτουν ως επί το πλείστον τις ανάγκες τους, εκτός αν η οργανική ουσία του εδάφους είναι πολύ χαμηλή. Η αντιμετώπιση των ζιζανίων είναι κρίσιμη, καθώς ανταγωνίζονται έντονα τα νεαρά φυτά σε νερό και θρεπτικά. Μηχανική καταπολέμηση ή χρήση ειδικών καλυμμάτων στις γραμμές φύτευσης μειώνουν σημαντικά αυτόν τον ανταγωνισμό. Η προστασία από μυκητολογικές ασθένειες με κατάλληλα σκευάσματα, ιδιαίτερα ενώσεις χαλκού, συμβάλλει στην ασφαλή ανάπτυξη της βλάστησης και στη μελλοντική διαμόρφωση του φυτού.

Για έναν αμπελώνα που θα αντέξει 

Η εγκατάσταση ενός αμπελώνα δεν είναι μια απλή διαδικασία αλλά μια οργανωμένη σειρά ενεργειών που απαιτούν γνώση, προσοχή και σωστό σχεδιασμό. Από την αξιολόγηση της τοποθεσίας και τη λεπτομερή εξέταση του εδάφους, έως την επιλογή του κατάλληλου φυτικού υλικού και τη φροντίδα των νεαρών φυτών, κάθε στάδιο επηρεάζει την επιτυχία του τελικού αποτελέσματος. Για τον παραγωγό, η σωστή προετοιμασία αποτελεί επένδυση χρόνου και κόπου που ανταμείβει με έναν υγιή και αποδοτικό αμπελώνα για πολλές δεκαετίες.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία • τεύχος 10/2012 — Ν. Νικολάου, «Εγκατάσταση ενός αμπελώνα», σελ. 42–48

Με βάση τις επίσημες οδηγίες του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων – τις οποίες επαναφέρει με πρόσφατη ανακοίνωσή της και η Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας Δυτικής Ελλάδας – υπενθυμίζεται η διαδικασία υποβολής των Δηλώσεων Συγκομιδής για την αμπελοοινική περίοδο 2025–2026, έως τις 15 Δεκεμβρίου.

Υποχρέωση υποβολής

Όλοι οι κάτοχοι αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων καταγεγραμμένοι στο Αμπελουργικό Μητρώο με οινοποιήσιμες ποικιλίες και νόμιμο δικαίωμα φύτευσης, υποχρεούνται αμέσως μετά το πέρας του τρυγητού να υποβάλλουν δήλωση συγκομιδής. Στους υπόχρεους περιλαμβάνονται:

α) Οινοποιοί – κάτοχοι αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων

Υποχρεούνται να υποβάλουν δήλωση συγκομιδής και στη συνέχεια δήλωση παραγωγής, τηρώντας το σύνολο της νομοθεσίας για την παραγωγή και εμπορία οίνου.
Στο πεδίο «ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ» συμπληρώνεται: «ΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΗΛΟΥΝΤΑ».

β) Αμπελουργοί/παραγωγοί που παραδίδουν σταφύλια σε οινοποιείο και λαμβάνουν πίσω προϊόν

Υποβάλλουν υποχρεωτικά δήλωση συγκομιδής και κατόπιν δήλωση παραγωγής.

γ) Αμπελουργοί – μέλη συνεταιριστικών οινοποιείων ή οργανώσεων παραγωγών

Παραδίδουν μέρος ή το σύνολο της παραγωγής τους στο οικείο οινοποιείο.
Μόνο αυτοί έχουν δικαίωμα παρασκευής οίνου κάτω των 10 hl για οικογενειακή κατανάλωση.
Στο πεδίο «ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ» συμπληρώνουν: «ΙΔΙΟΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ – ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΟ ΟΙΝΟΠΟΙΕΙΟ».

Ποιοι απαλλάσσονται από την υποβολή

Απαλλάσσονται αποκλειστικά οι αμπελουργοί:

των οποίων η συνολική εκμετάλλευση είναι έως 1 στρέμμα,

η παραγωγή προορίζεται αποκλειστικά για οικογενειακή κατανάλωση,

και δεν διατίθεται ούτε πρόκειται να διατεθεί στο εμπόριο.

Όσοι επιλέξουν να υποβάλουν δήλωση, στο πεδίο «ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ» σημειώνουν: «ΙΔΙΑ ΧΡΗΣΗ».
Το ανώτατο όριο παραγωγής είναι 1.700 κιλά σταφυλιών.

Υποχρέωση Μηδενικής Δήλωσης

Οι αμπελουργοί υποβάλλουν μηδενική δήλωση συγκομιδής όταν:

α) Η παραγωγή έχει καταστραφεί πλήρως

Λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων ή άλλων αιτιών, επιλέγοντας το σχετικό πεδίο (αναδιάρθρωση, παγετός, χαλάζι, περονόσπορος, καύσωνας, ανωτέρα βία, οικονομικοί λόγοι).
Οι δηλώσεις θα διασταυρωθούν με τις δηλώσεις και αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ.

β) Ο αμπελώνας είναι νεοσύστατος και μη παραγωγικός.
Σταφύλια για απόσταξη

Οι αμπελουργοί μπορούν να οδηγήσουν συγκεκριμένη ποσότητα σταφυλιών για απόσταξη.
Στο πεδίο «ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ» επιλέγουν: «ΑΠΟΣΤΑΞΗ».

Οριστικοποίηση

Για να θεωρείται έγκυρη η δήλωση:

πρέπει να έχει γίνει ηλεκτρονικά η «ΟΡΙΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ» έως 15/12,

μόνο μετά την οριστικοποίηση είναι δυνατή η εκτύπωση.

Διορθώσεις δηλώσεων

Αν ο παραγωγός διαπιστώσει λάθος μετά την οριστικοποίηση:

υποβάλλει αίτηση τροποποίησης στη Δ.Α.Ο.,

προσκομίζει τα απαραίτητα δικαιολογητικά,

η υπηρεσία εξετάζει τα στοιχεία και προχωρά στις απαιτούμενες διορθώσεις.

Σημαντική υπενθύμιση

Η δήλωση παραγωγής είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη δήλωση συγκομιδής. Λάθη ή παραλείψεις στη δήλωση συγκομιδής προκαλούν προβλήματα κατά την υποβολή της δήλωσης παραγωγής.

Κυρώσεις – Χρηματικά πρόστιμα

Σύμφωνα με το άρθρο 48 του Καν. (ΕΕ) 2017/273, επιβάλλονται πρόστιμα στις εξής περιπτώσεις:

1. Μη υποβολή δήλωσης συγκομιδής (εκτός ανωτέρας βίας)

Ανά μέγεθος εκμετάλλευσης:

1–10 στρέμματα: 200 €

10,1–30 στρέμματα: 500 €

30,1–50 στρέμματα: 1.000 €

50,1–100 στρέμματα: 2.000 €

Άνω των 100 στρεμμάτων: 5.000 €

2. Εκπρόθεσμη υποβολή (καθυστέρηση έως 15 εργάσιμες ημέρες)

Ανά ποσότητα συγκομισθέντων σταφυλιών:

έως 1.000 κιλά: 100 €

1.000,1–10.000 κιλά: 500 €

10.000,1–50.000 κιλά: 700 €

50.001–100.000 κιλά: 1.000 €

άνω των 100.000 κιλών: 1.500 €

Αποκλεισμός από ευεργετήματα

Αμπελοτεμάχια για τα οποία:

δεν έχει υποβληθεί δήλωση συγκομιδής, ή τα σταφύλια δεν προορίζονται για παραγωγή οίνου,

αποκλείονται από:

το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης και μετατροπής αμπελώνων,

την πρώιμη συγκομιδή,

τα επενδυτικά προγράμματα των οινοποιητικών επιχειρήσεων.

Πηγή: Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας Δυτικής Ελλάδας

Η γαλλική κυβέρνηση ανακοίνωσε ένα νέο, εκτεταμένο σχέδιο στήριξης της αμπελουργίας, σε μια περίοδο κατά την οποία ο τομέας βρίσκεται αντιμέτωπος με έντονη και παρατεταμένη πίεση. Η υπουργός Γεωργίας, Αγροδιατροφής και Επισιτιστικής Κυριαρχίας, Ανί Ζενεβάρ, παρουσίασε ένα σύνολο μέτρων που αποσκοπούν στη σταθεροποίηση και την ενίσχυση της οινοπαραγωγής, καθώς η αμπελουργία έχει επηρεαστεί σημαντικά από τις μεταβολές των τελευταίων ετών, τόσο σε επίπεδο παραγωγής όσο και αγοράς.

Η κρίση που βαθαίνει στη γαλλική αμπελουργία

Η επιδείνωση της κατάστασης στη γαλλική αμπελουργία δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά το αποτέλεσμα μιας συσσωρευμένης πίεσης που διαμορφώνεται εδώ και χρόνια. Οι επαναλαμβανόμενες κλιματικές ανωμαλίες έχουν προκαλέσει συνεχή αστάθεια στις συγκομιδές, με τους παραγωγούς να βρίσκονται κάθε χρόνο αντιμέτωποι με μεταβλητές και συχνά απρόβλεπτες αποδόσεις. Παράλληλα, η παρατεταμένη μείωση της κατανάλωσης –κυρίως στα ερυθρά κρασιά– έχει περιορίσει σημαντικά τη ζήτηση στην εγχώρια αγορά, ενώ οι γεωπολιτικές εντάσεις έχουν προσθέσει επιπλέον εμπόδια στις εξαγωγές, ειδικά προς δύο από τους σημαντικότερους προορισμούς, τις ΗΠΑ και την Κίνα. Πρόκειται για μια διπλή πίεση που δεν πλήττει μόνο τον όγκο πωλήσεων, αλλά και τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να παραμείνουν ανταγωνιστικές.

Η αντιμετώπιση της κρίσης 

Ένα από τα κεντρικά στοιχεία του σχεδίου είναι η διάθεση 130 εκατ. ευρώ για ένα νέο πρόγραμμα οριστικής εκρίζωσης αμπελώνων, όπως ζητήθηκε από τον ίδιο τον κλάδο. Η κυβέρνηση επιδιώκει μέσω αυτής της παρέμβασης να περιορίσει την υπερπροσφορά, να στηρίξει τις εκμεταλλεύσεις που δυσκολεύονται να παραμείνουν βιώσιμες και να ανασχέσει την πίεση που δέχονται οι πιο ευάλωτοι αμπελουργικοί τομείς. Η εκρίζωση θεωρείται από το υπουργείο ένα αναγκαίο διαρθρωτικό μέτρο, ικανό να επαναφέρει την ισορροπία στην αγορά και να αποτρέψει τη μόνιμη υποβάθμιση ολόκληρων παραγωγικών ζωνών.

Πέρα από την εκρίζωση, το σχέδιο προβλέπει την παράταση για το 2026 των δομικών δανείων της Bpifrance με εγγύηση 70% και αναπροσαρμοσμένα κριτήρια, καθώς και ελαφρύνσεις εισφορών με 5 εκατ. ευρώ για τον τρέχοντα μήνα και επιπλέον 10 εκατ. ευρώ για το 2026. Παράλληλα, η υπουργός ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την ενεργοποίηση της εφεδρείας κρίσης, ώστε να χρηματοδοτηθεί η distillation de crise των πλεοναζόντων αποθεμάτων, με προτεραιότητα στις συνεταιριστικές κάβες.

Το μήνυμα της υπουργού: Στήριξη με διάρκεια και όχι μια ακόμη παρέμβαση ανάγκης

Η Ανί Ζενεβάρ τόνισε ότι το νέο σχέδιο δεν αποτελεί μια ακόμα έκτακτη αντίδραση, αλλά μια στοχευμένη επένδυση με μακροπρόθεσμο χαρακτήρα. Σύμφωνα με το υπουργείο, η κυβέρνηση επιδιώκει μια σταθερή και βιώσιμη λύση απέναντι στις πιέσεις που δέχεται ο γαλλικός αμπελώνας τα τελευταία χρόνια. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στο επίσημο κείμενο: «Το κράτος υπήρξε συνεχώς παρόν απέναντι στην κρίση που πλήττει τον αμπελώνα τα τελευταία χρόνια. Το νέο αυτό οικονομικό εγχείρημα, παρά το δύσκολο δημοσιονομικό πλαίσιο, αποδεικνύει την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης να στηρίξει μακροπρόθεσμα τη γαλλική αμπελουργία και να της επιτρέψει να ανακάμψει.»

Τι σηματοδοτεί η παρέμβαση για την αγορά οίνου

Αν και το γαλλικό σχέδιο αφορά αποκλειστικά τον δικό της αμπελουργικό τομέα, η τόσο εκτεταμένη παρέμβαση σε μια από τις μεγαλύτερες οινοπαραγωγές χώρες της Ε.Ε. είναι πιθανό να επηρεάσει, σε κάποιο βαθμό, τη δυναμική της αγοράς οίνου της Γαλλίας στην εσωτερική και την εξωτερική αγορά της χώρας. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τέτοιου είδους μέτρα δεν προκαλούν άμεσα διαρθρωτικές αλλαγές, ωστόσο συχνά λειτουργούν ως ένδειξη για τις τάσεις και τις συζητήσεις που αναπτύσσονται γύρω από την ισορροπία παραγωγής–ζήτησης. Για τις υπόλοιπες χώρες της Ε.Ε., οι εξελίξεις αυτές παρακολουθούνται συνήθως ως μέρος του ευρύτερου ευρωπαϊκού πλαισίου αγοράς, χωρίς αυτό να συνεπάγεται άμεσες επιπτώσεις ή αλλαγές στις εθνικές αγορές.

Το επόμενο βήμα 

Η Γαλλία προχωρά σε ένα από τα μεγαλύτερης κλίμακας πακέτα στήριξης των τελευταίων ετών για τον αμπελουργικό τομέα, συνδυάζοντας εθνικούς πόρους, κοινωνικές ελαφρύνσεις και ευρωπαϊκή κινητοποίηση. Το κατά πόσο το σχέδιο αυτό θα σταθεροποιήσει την παραγωγή και θα αποκαταστήσει την ισορροπία προσφοράς–ζήτησης θα φανεί τα επόμενα χρόνια.

Πηγή: Ministère de l’Agriculture, de l’Agro-alimentaire et de la Souveraineté alimentaire

Μια σημαντική τροποποίηση εξέδωσε το ΥΠΑΑΤ (ΦΕΚ Β’ 6111/14.11.2025), που αφορά τη διαδικασία αξιολόγησης και ενστάσεων για τις άδειες νέων αμπελοφυτεύσεων. Η τροποποίηση αποτελεί την 1η αλλαγή της απόφασης 916/102034/8-4-2024 και καθορίζει, ειδικά για τη φετινή περίοδο, νέα – παρατεταμένα – χρονικά όρια λόγω των καθυστερήσεων στους ελέγχους.

Τι αλλάζει ειδικά για φέτος (άδειες νέας φύτευσης 2026)

Το ΦΕΚ προβλέπει σαφείς και ειδικές εξαιρέσεις για τον κύκλο των αδειών νέας φύτευσης που αφορά το έτος 2026, δίνοντας μεγαλύτερη διάρκεια ενστάσεων και παρατείνοντας κρίσιμες προθεσμίες. Οι διοικητικοί έλεγχοι από τις ΔΑΟΚ ολοκληρώνονται φέτος αργότερα, έως τις 17 Νοεμβρίου 2025, ενώ οι μη επιλέξιμοι αιτούντες έχουν περιθώριο δέκα ημερών —από 18 έως 27 Νοεμβρίου 2025— για να υποβάλουν ένσταση, αντί του κανονικού πενθημέρου. Ακολουθεί η εξέταση των ενστάσεων από τις ΔΑΟΚ, η οποία ορίζεται ότι πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως τις 4 Δεκεμβρίου 2025. Πρόκειται για επίσημη και θεσμοθετημένη παράταση, που καθιερώθηκε λόγω των καθυστερήσεων στους ελέγχους του 2025 σε αρκετές περιοχές της χώρας.

Ψηφιοποίηση τεμαχίων και απορρίψεις λόγω λαθών

Το ΦΕΚ επαναδιατυπώνει με ιδιαίτερη αυστηρότητα ότι κατά την εισαγωγή των τεμαχίων στην εφαρμογή «ΑΔΕΙΕΣ», οποιοδήποτε λάθος οδηγεί σε άμεση απόρριψη του συγκεκριμένου τεμαχίου. Επικάλυψη με άλλα τεμάχια, αναντιστοιχία δηλωμένης και πραγματικής έκτασης ή σφάλματα στη διαδικασία ψηφιοποίησης αποτελούν λόγους αυτόματης απόρριψης. Αυτό εξηγεί και μεγάλο μέρος των φετινών απορρίψεων που διαπιστώθηκαν από τους παραγωγούς, καθώς προκύπτουν κυρίως από τους διασταυρωτικούς ελέγχους της εφαρμογής.

Επιτόπιοι έλεγχοι όπου απαιτείται

Σύμφωνα με το ΦΕΚ, κατά τη διαδικασία εξέτασης ενστάσεων οι ΔΑΟΚ έχουν τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουν επιτόπιο έλεγχο όταν τα στοιχεία που καταθέτει ο παραγωγός το καθιστούν αναγκαίο. Τα ευρήματα ενός τέτοιου επιτόπιου ελέγχου λαμβάνονται υποχρεωτικά υπόψη από την επιτροπή εξέτασης ενστάσεων.

Δεύτερο στάδιο ενστάσεων για τη βαθμολογία των κριτηρίων προτεραιότητας

Εκτός από τις ενστάσεις που αφορούν την αρχική απόρριψη των αιτήσεων, το ΦΕΚ προβλέπει και δεύτερο στάδιο ενστάσεων που αφορά τη βαθμολογία των κριτηρίων προτεραιότητας. Κανονικά, η βαθμολόγηση ολοκληρώνεται έως τις 26 Νοεμβρίου και οι ενστάσεις υποβάλλονται από 27 Νοεμβρίου έως 1 Δεκεμβρίου. Για το 2026 όμως ισχύει νέο χρονοδιάγραμμα: η βαθμολόγηση ολοκληρώνεται έως τις 18 Δεκεμβρίου 2025, ενώ οι ενστάσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά από 19 έως 28 Δεκεμβρίου 2025, με διάρκεια δέκα ημερών αντί για πέντε.

Τελική οριστικοποίηση των αιτήσεων

Το τυπικό χρονοδιάγραμμα προβλέπει ότι η οριστικοποίηση των αιτήσεων πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως την 10η Δεκεμβρίου. Για τις άδειες του 2026 η προθεσμία μεταφέρεται, κατ’ εξαίρεση, έως την 9η Ιανουαρίου 2026.

Ενημέρωση παραγωγών και έκδοση της άδειας

Μετά το πέρας της αξιολόγησης και των διασταυρωτικών ελέγχων, το ΥΠΑΑΤ ενημερώνει ηλεκτρονικά τους παραγωγούς για το αποτέλεσμα και ενεργοποιείται η δυνατότητα έκδοσης του εκτυπωτικού χορήγησης της άδειας μέσω της ψηφιακής υπηρεσίας.

Κυρώσεις σε περίπτωση καταστρατήγησης

Το ΦΕΚ υπογραμμίζει ότι, εάν μετά τη φύτευση διαπιστωθεί πως η άδεια χρησιμοποιήθηκε κατά τρόπο που παραβιάζει κριτήρια επιλεξιμότητας ή προτεραιότητας, η φύτευση χαρακτηρίζεται μη εγκεκριμένη βάσει του άρθρου 71 του Καν. (ΕΕ) 1308/2013 και εφαρμόζονται οι κυρώσεις του Κανονισμού (ΕΕ) 2018/273.

Σε τι χρειάζεται να δώσουν προσοχή οι παραγωγοί;

Η προθεσμία για ενστάσεις των μη επιλέξιμων αιτήσεων λήγει στις 27 Νοεμβρίου 2025.

Οι παραγωγοί πρέπει να ελέγξουν προσεκτικά την ψηφιοποίηση των τεμαχίων, καθώς αποτελεί τον συχνότερο λόγο απόρριψης.

Οι ενστάσεις για τη βαθμολογία των κριτηρίων έχουν ξεχωριστή προθεσμία, τον Δεκέμβριο.

Η διαδικασία, φέτος, είναι διπλά παρατεταμένη λόγω των εξαιρετικών ρυθμίσεων για το 2026.

Δείτε ολόκληρο το ΦΕΚ εδώ

Ο χειμώνας αποτελεί μια από τις πιο καθοριστικές περιόδους για τον αμπελουργό, καθώς σε αυτή τη φάση τίθενται τα θεμέλια της παραγωγής που θα ακολουθήσει. Το κλάδεμα, η θρέψη, η διαχείριση του εδάφους και η συνολική προετοιμασία του αμπελώνα επηρεάζουν άμεσα την υγεία των φυτών, τον ρυθμό βλάστησης και, τελικά, την ποιότητα του σταφυλιού και του κρασιού. Με βάση τις πρακτικές που εφαρμόζονται σε έναν σύγχρονο και οργανωμένο αμπελώνα, ο ΑγροΤύπος συνομίλησε με γεωπόνο του Κτήματος Γεροβασιλείου και παρουσιάζει ένα πλήρες στιγμιότυπο των εργασιών που καθορίζουν τη σωστή διαχείριση αυτής της κρίσιμης εποχής και τη συνολική ποιότητα στα οινοποιήσιμα αμπέλια.

Οι βασικές φροντίδες του χειμώνα

Στο επίκεντρο των χειμερινών εργασιών βρίσκεται το κλάδεμα καρποφορίας, μια διαδικασία που ρυθμίζει τη φόρτιση των οφθαλμών και εξισορροπεί τη σχέση ανάμεσα στη βλάστηση και την παραγωγή. Παράλληλα, η λίπανση και η συνολική διαχείριση του εδάφους αποτελούν απαραίτητα βήματα. Η προσθήκη φωσφόρου, καλίου και οργανικής ουσίας εξασφαλίζει στα φυτά τα θρεπτικά στοιχεία που θα χρειαστούν την άνοιξη.

Την ίδια στιγμή, η συντήρηση της υποστύλωσης, των συρμάτων και των πέργκολων συμβάλλει στη σταθερότητα των πρεμνών, ενώ ο καθαρισμός από τα υπολείμματα κλαδέματος μειώνει τις εστίες μόλυνσης από ασθένειες ξύλου όπως η ευτυπίωση και η φόμοψη. Ο συνδυασμός αυτών των ενεργειών δημιουργεί ένα καθαρό και υγιές περιβάλλον για το αμπέλι, προετοιμάζοντάς το για ομαλή είσοδο στη νέα βλαστική περίοδο.

Ιδιαιτερότητες στα οινοποιήσιμα αμπέλια και ανά ποικιλία

Κάθε ποικιλία έχει τις δικές της απαιτήσεις, και γι’ αυτό οι χειμερινές εργασίες δεν εφαρμόζονται οριζόντια σε όλους τους αμπελώνες. Το είδος του κλαδέματος, για παράδειγμα, διαφοροποιείται σημαντικά. Ποικιλίες υψηλής παραγωγικότητας συνήθως κλαδεύονται κοντύτερα, με συστήματα όπως το Guyot ή το Royat, ενώ πιο ευαίσθητες ή λιγότερο παραγωγικές ποικιλίες απαιτούν μακρύτερο κλάδεμα.

Η φόρτιση των οφθαλμών προσαρμόζεται στη γονιμότητά τους, στην ηλικία των πρεμνών και στον ποιοτικό στόχο του παραγωγού. Σε περιοχές με υψηλές βροχοπτώσεις, η διαχείριση της υγρασίας και η καλή αποστράγγιση γίνονται κρίσιμες παράμετροι, ώστε να αποφευχθεί ασφυξία του ριζικού συστήματος. Στα οινοποιήσιμα αμπέλια, όπου προτεραιότητα είναι η ποιότητα και όχι η ποσότητα, η καλλιεργητική στρατηγική επικεντρώνεται σε μικρότερη παραγωγή ανά πρέμνο, με στόχο τη βελτίωση της φαινολικής ωρίμανσης, της οξύτητας και της αρωματικής έντασης.

Η κλιματική αλλαγή και ο χρονισμός του κλαδέματος

Οι μεταβολές που προκαλεί η κλιματική αλλαγή έχουν επαναπροσδιορίσει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται οι χειμερινές εργασίες. Οι ήπιοι χειμώνες σε πολλές περιοχές της χώρας οδηγούν συχνά σε πρώιμη έναρξη της βλάστησης, γεγονός που αναγκάζει πολλούς αμπελουργούς να καθυστερούν το κλάδεμα για να μειώσουν τον κίνδυνο ζημιών από όψιμους παγετούς. Όταν παγετοί εμφανίζονται μετά από περιόδους ζέστης, οι οφθαλμοί μπορεί να είναι ήδη ενεργοποιημένοι, αυξάνοντας το ρίσκο απωλειών. Παράλληλα, οι συνεχείς βροχοπτώσεις δυσκολεύουν την πρόσβαση στα αγροτεμάχια, δημιουργώντας ανάγκη για καλύτερη οργάνωση και ευέλικτο προγραμματισμό. Στο σύνολο, το μεταβαλλόμενο κλίμα απαιτεί πιο προσαρμοστικές πρακτικές, όχι μόνο στο κλάδεμα αλλά και στη θρέψη και στη διαχείριση του εδάφους.

Η σημασία της θρέψης και της εδαφικής διαχείρισης τον χειμώνα

Το στάδιο του ληθάργου δεν αποτελεί «νεκρή» περίοδο για το αμπέλι, αντιθέτως, είναι η στιγμή όπου τα φυτά αναπληρώνουν τα αποθέματα θρεπτικών στοιχείων. Ο εμπλουτισμός του εδάφους με οργανική ουσία —μέσω κοπριάς, κομπόστ ή χλωρής λίπανσης— ενισχύει τη δομή, τη γονιμότητα και τη μικροβιακή ζωή, θέτοντας γερά θεμέλια για την άνοιξη. Η κάλυψη του εδάφους βοηθά στην πρόληψη της διάβρωσης και στην αύξηση της βιοποικιλότητας, ενώ οι αναλύσεις εδάφους και φύλλων αποτελούν εργαλείο για ακριβή και στοχευμένη λίπανση. Η καλή θρέψη εξασφαλίζει ότι το ριζικό σύστημα θα βρει διαθέσιμα τα απαραίτητα στοιχεία όταν ξεκινήσει η βλάστηση.

Ο αντίκτυπος των χειμερινών εργασιών στην ποιότητα του κρασιού

Κάθε χειμερινή απόφαση έχει συνέπειες που φτάνουν μέχρι το εμφιαλωμένο προϊόν. Το κλάδεμα καθορίζει τη σχέση βλάστησης–παραγωγής και επηρεάζει τη συγκέντρωση σακχάρων, τη φαινολική ωρίμανση και την οξύτητα. Η σωστή λίπανση καθορίζει τη ζωηρότητα και τη σταθερότητα της παραγωγής, ενώ η απολύμανση στον αμπελώνα περιορίζει τις ασθένειες ξύλου και βοηθά στη μακροχρόνια υγεία των πρεμνών. Ένας καλά οργανωμένος χειμώνας δημιουργεί τις προϋποθέσεις για σταφύλια υψηλής ποιότητας, με άρωμα, δομή και έντονη έκφραση terroir, τα οποία αποτελούν το θεμέλιο για ένα ισορροπημένο και αυθεντικό κρασί.

Το Αποτύπωμα των Χειμερινών Εργασιών

Οι χειμερινές εργασίες δεν είναι απλώς ένα σύνολο τεχνικών ενεργειών· αποτελούν στρατηγική επιλογή που επηρεάζει ολόκληρη τη χρονιά. Οι αποφάσεις του χειμώνα, από το κλάδεμα και τη θρέψη έως τη διαχείριση του εδάφους και τον προγραμματισμό με βάση το κλίμα, καθορίζουν την υγεία του αμπελώνα, την παραγωγή και το ποιοτικό αποτύπωμα του κρασιού. Σε μια εποχή όπου οι κλιματικές προκλήσεις πολλαπλασιάζονται, η προσεκτική και τεκμηριωμένη διαχείριση του αμπελώνα τον χειμώνα παραμένει περισσότερο αναγκαία από ποτέ.

Το νησί της Πάρου φημίζεται όχι μόνο για το μάρμαρο, το ελαιόλαδο, το μέλι και τα τυριά του αλλά και για τον αμπελώνα του. Το έδαφος του νησιού είναι πετρώδες κι αποτελείται από γρανίτες κι ασβεστολιθικά πετρώματα. Αυτή η σύνδεση με τη γη, δίνει μία ιδιαίτερη φρουτώδη και γλυκιά γεύση στο κρασί του, δίχως να λείπει η αλατότητα. Μόνο που ο παριανός αμπελώνας, παρά τα οινοποιεία που έχει στο νησί, είναι σε κίνδυνο. Η τουριστική δραστηριότητα μειώνει την έκταση της αγροτικής γης, που δεν προστατεύεται, η κλιματική κρίση δυσχεραίνει την κατάσταση, υπάρχουν προβλήματα στην άρδευση και χρειάζονται υποδομές, τα εργατικά χέρια λείπουν ενώ κι η γραφειοκρατία κι η νησιωτικότητα δεν βοηθούν, αφού το κόστος παραγωγής είναι αυξημένο.

Η ΕΝΩΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ ΠΑΡΟΥ

Με προσπάθειες της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Πάρου, που απέκτησε το πρώτο ιδιόκτητο οινοποιείο της το 1956,  το 1981 έγινε το κρασί του νησιού ΟΠΑΠ, δηλαδή με Ονομασία Προέλευσης Ανωτέρας Ποιότητας και μετεξελίχθηκε σε ΠΟΠ. Η Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Πάρου συμμετέχει ενεργά στον παριανό αμπελώνα με τοπικές ποικιλίες : Αηδάνι, Βάφτρα, Τρυφέρα, Κακόμαυρο, Ασπρούδα, Παπατσούδα. Διαθέτει μεγάλο οινοποιείο 3.500 τόνων και εμφιαλώνει κρασιά είτε σε σάκους είτε σε φιάλες και ασχολείται με το αμπελουργικό γενετικό υλικό και την οινοκαλλιέργεια.

ΤΟ ΟΙΝΟΠΟΙΕΙΟ ΜΩΡΑΙΤΗ

Το οινοποιείο Μωραΐτη είναι από τα πρώτα επισκέψιμα, που λειτουργούν στις Κυκλάδες καθώς ξεκίνησε το 2000 κι αρκετές χιλιάδες ταξιδιώτες και ντόπιοι το επισκέπτονται κάθε χρόνο. Βρίσκεται στη Νάουσα της Πάρου, δίπλα στην παραλία των Αγίων Αναργύρων. Ξεκίνησε το 1910 από τον Μανώλη Μωραΐτη. Καλλιεργούσε τα δικά του αμπέλια, ενώ παράλληλα συγκέντρωνε και οινοποιούσε σταφύλια από αμπελώνες του νησιού. Σήμερα η 4η γενιά της οικογένειας καλλιεργεί στον ιδιόκτητο αμπελώνα 100 στρεμμάτων, γνωστές αλλά και σπάνιες γηγενείς ποικιλίες του νησιού.

Ο ΤΡΥΓΟΣ ΤΩΝ ΕΤΩΝ 2024 ΚΑΙ 2025

«Ο τρύγος του 2024 ήταν ίσως ο μικρότερος ιστορικά, σε ποσότητες λόγω της ανομβρίας και των υψηλών θερμοκρασιών του καλοκαιριού. Το 2025 είχαμε την καταιγίδα με την χαλαζόπτωση και τις πλημμύρες στο τέλος του Μάρτη, που μείωσαν αρκετά την παραγωγή αλλά με ποιότητα σταφυλιών σε πολύ υψηλά επίπεδα. Είχαμε δυο συνεχόμενες χρονιές με πολύ μικρή παραγωγή κι από την άλλη πλευρά την αγορά να ζητεί περισσότερα και έτσι ανέβηκαν αρκετά οι τιμές των σταφυλιών που πληρώθηκαν από 1,30 έως και 2 ευρώ το κιλό ανάλογα το είδος και την ποικιλία», μας αναφέρει ο κ. Θεόδωρος Μωραΐτης.

ΜΕΙΩΝΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΜΠΕΛΟΥΡΓΟΙ

Σήμερα, οι Παριανοί αμπελουργοί είναι πολύ λιγότεροι σε σχέση με το παρελθόν, παρότι υπάρχουν και νέα παιδιά που ενδιαφέρονται. «Έχουν απομείνει όσοι μπορούν ακόμα να καλλιεργήσουν τα παλιά τους αμπέλια και είναι μεγάλοι σε ηλικία και μπορούν να τους βοηθήσουν», μας αναφέρει ο κ. Μωραΐτης. Το επάγγελμα του αμπελουργού φθίνει. «Είναι πολύ δύσκολο να βρεις και εργάτες  γης για να δουλέψουν στα αμπέλια ακόμα και αν αποφασίσεις εσύ ο ίδιος ν’ ασχοληθείς και να φυτέψεις αμπελώνες αν ήδη διαθέτεις τις εκτάσεις που να έχουν και κάποιο μέγεθος πέρα από την ιδιοπαραγωγή και ιδιοκατανάλωση».

ΟΙ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ

Πάνω από 200 οικογένειες ασχολούνται επαγγελματικά με το κρασί. Υπάρχουν και οι τοπικές ποικιλίες, όπως είναι η Μανδηλαριά, που ανήκει στη ζώνη του ΠΟΠ ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει κι η ποικιλία Μαύρο Αηδάνι που θυμίζει ως ένα βαθμό σε γεύση τη Μαλαγουζιά.

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΑΜΠΕΛΩΝΕΣ

Το Κτήμα Μωραΐτη καλλιεργεί 200 στρέμματα βιολογικού αμπελώνα και φέτος φυτεύτηκαν νέοι αμπελώνες Μανδηλαριάς και Μονεμβασιάς για το ΠΟΠ Πάρος. «Για το 2026 έχουμε προγραμματίσει νέες φυτεύσεις σε Μονεμβασιά, Μαλαγουζιά και Ασύρτικο, ώστε να μπορέσουμε να αυξήσουμε την παραγωγή μας την επόμενη πενταετία. Τα αμπέλια στην σημερινή εποχή και με την κλιματική αλλαγή χρειάζονται μια λογική βοήθεια με νερό και όχι βέβαια την άρδευση που θα τα χαρακτήριζε ως ποτιστικά. Και αυτό γιατί η ανομβρία και η άνοδος της θερμοκρασίας τα εξουθενώνει και τα στρεσάρει ιδιαίτερα όσα είναι παλιά αμπέλια. Επίσης, το νερό είναι απαραίτητο και κατά την φύτευση νέου αμπελώνα και στα πρώτα χρόνια ζωής των φυτών. Βέβαια η ποιότητα του νερού που θα χρησιμοποιηθεί θέλει πολύ προσοχή γιατί τώρα τα περισσότερα πηγάδια και οι γεωτρήσεις έχουν υφάλμυρο νερό λόγω της υπεράντλησης, που γίνεται τους θερινούς μήνες όπου η κατανάλωση νερού πολλαπλασιάζεται για τις ανάγκες των επισκεπτών του νησιού, πισινών κήπων κλπ...», αναφέρει.

ΤΟ ΟΙΝΟΠΟΙΕΙΟ «ΑΣΤΕΡΑΣ»

Το «κτήμα Ρούσσος» είναι μία οικογενειακή επιχείρηση, που έχει καταφέρει να ξεχωρίσει με το φιλόξενο οινοποιείο «Αστέρας». Καλλιεργεί ποικιλίες λιγότερο ή περισσότερο γνωστές στο ευρύ κοινό: Μαλαγουζιά, Ασύρτικο, Μονεμβασιά, Μαύρο Αηδάνι, Άσπρο Αηδάνι, Μανδηλαριά κι άλλες που είναι γηγενείς αλλά λιγότερο γνωστές σε πολύ μικρές ποσότητες, που ενισχύουν το άρωμα ή τη γεύση. Κι εδώ το μεράκι περισσεύει.  Σήμερα κυκλοφορεί 7 ετικέτες ΠΟΠ και ΠΓΕ κάποιες απ΄ αυτές είναι διακεκριμένες με διεθνή βραβεία.

ΟΙΝΟΣΤΑΦΥΛΛΑ ΑΝΑ ΣΤΡΕΜΜΑ

«Η Πάρος είναι γνωστή για το μάρμαρό της από την αρχαιότητα, καθώς έχει ασβεστολιθικά πετρώματα, κι αυτό έχει ως αποτέλεσμα να του δίνει μια ιδιαίτερη γεύση και γλυκύτητα. Φέτος, καταφέραμε και η παραγωγή ανήλθε σε περίπου 700 με 800 οινοστάφυλα ανά στρέμμα, αλλά θέλουμε να τη βελτιώσουμε κι άλλο», μας ανέφερε ο Κώστας Ρούσσος.

ΑΚΡΙΒΗ ΓΗ ΚΑΙ ΔΥΣΕΥΡΕΤΗ

Η αγροτική γη είναι δυσεύρετη στο νησί και παρά την καλή ποιότητα των οινοστάφυλων της Πάρου. Το μεγάλο πρόβλημα της Πάρου είναι ότι η αγροτική γη διαρκώς εξαφανίζεται προς όφελος των ξενοδοχείων και της τουριστικής δραστηριότητας. «Και να θέλουμε να νοικιάσουμε χωράφια και να τα καλλιεργήσουμε, δεν ξέρουμε πόση γη θα έχουμε του χρόνου», τόνισε ο κ. Ρούσσος.

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΛΟΓΩ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ – ΓΡΑΦΕΙΟΚΡΑΤΙΑΣ

Τα προβλήματα από την ελληνική γραφειοκρατία παραμένουν και διαιωνίζονται και δεν λείπουν τα προβλήματα λόγω της νησιωτικότητας. Το θέμα της ταλαιπωρίας στις επενδύσεις των νησιωτών παραγωγών αναδείχτηκε και στη Βουλή, αφού μέχρι να συνεδριάσει μία επιτροπή για τις επενδύσεις, τρέχουν όλοι να προλάβουν τις προθεσμίες. Σ’ όλα αυτά όπως εξηγεί ο κ. Ρούσσος, έρχεται να προστεθεί νέος πονοκέφαλος στους παραγωγούς, αφού επίκειται η συνταξιοδότηση του αρμόδιου γεωπόνου, που υπογράφει πιστοποιητικά για τις εξαγωγές.

Η ΕΓΧΩΡΙΑ ΑΓΟΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥ

Το κρασί της Πάρου έχει ανοίξει τα φτερά του σ΄ όλη την Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό. Μπορεί οι ποσότητες να είναι σαφώς μικρότερες από της Σαντορίνης αλλά σαφώς έχει μία αγορά, που διαρκώς διευρύνεται μέσα κι από τις ξεναγήσεις των ταξιδιωτών στα οινοποιεία του νησιού αλλά κι από τις διασημότητες που κατά καιρούς μένουν στο νησί ή έχουν αγοράσει και βίλες. 
Το κτήμα Μωραΐτη παράγει περίπου 200.000 φιάλες. «Το 25% της παραγωγής εξάγεται με κύριες αγορές τις ΗΠΑ, Καναδά, Ιταλία, Γερμανία, Βέλγιο κ.α. Η εξαγωγική δραστηριότητα του κτήματος υφίσταται εδώ και 30 χρόνια και είναι πολύ σημαντική για την αναγνωρισιμότητά μας αλλά και για την προώθηση του νησιού μας στο εξωτερικό. Οι Έλληνες προτιμούν τα λευκά κρασιά από τις πιο αρωματικές ποικιλίες όπως η Μονεμβασιά και η Μαλαγουζιά ενώ οι τουρίστες τα πιο mineral και ορυκτώδη λευκά κρασιά, όπως το Ασύρτικο αλλά και τα ερυθρά παλαίωσης από Μανδηλαριά», μας λέει ο κ. Μωραΐτης. 
Ο κ. Ρούσσος παράγει περίπου 55.000 φιάλες κρασιού. Μερικά απ΄ αυτά ταξιδεύουν στην Αθήνα, άλλα στον Βόλο, μερικά φτάνουν στη Θεσσαλονίκη ενώ το «Κτήμα Ρούσσος» έχει καταφέρει ήδη να κάνει εξαγωγές και στη Γερμανία και την Ελβετία αλλά να περάσει και τον Ατλαντικό και να φτάσει στη Φλόριντα και το Μαϊάμι.

ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΝΕΕΣ ΑΝΑΜΠΕΛΩΣΕΙΣ

Ο παριανός αμπελώνας, όπως λένε παραγωγοί και οινοποιοί, γερνά και θα πρέπει να γίνουν νέες αναμπελώσεις. Η κλιματική αλλαγή που προκαλεί ανομβρίες και ξηρασία, το υψηλό κόστος γης, η έλλειψη εργατικού δυναμικού, η τουριστική ανάπτυξη είναι βασικά προβλήματα. Εξηγούν πως και το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και το υπουργείο Εσωτερικών θα πρέπει να λάβουν μέτρα, για να στελεχωθούν οι υπηρεσίες με προσωπικό και οι αγροτικές ζώνες να προστατευτούν στις Κυκλάδες ώστε το παριανό κρασί, που διαρκώς η φήμη του εξαπλώνεται, να εξακολουθήσει να ευφραίνει τις καρδιές των ανθρώπων.

Η Επιτροπή Γεωργίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ψήφισε, με μεγάλη πλειοψηφία, υπέρ της έγκρισης της δέσμης μέτρων για τον τομέα του οίνου.

Η έκθεση εγκρίθηκε με 43 ψήφους υπέρ, καμία ψήφο κατά και 2 αποχές.

Η «δέσμη μέτρων για τον αμπελοοινικό τομέα», τροποποιεί νομοθετικές πράξεις της ΕΕ που καθορίζουν τους ισχύοντες κανόνες για τον αμπελοοινικό τομέα και επιδιώκει να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι οινοπαραγωγοί.

Σήμανση κρασιού

Οι ευρωβουλευτές προτείνουν μεγαλύτερη ευελιξία και σαφήνεια για την επισήμανση του κρασιού. Ο όρος «χωρίς οινόπνευμα» συνοδευόμενος από την έκφραση 0,0% θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εάν η περιεκτικότητα του προϊόντος δεν υπερβαίνει το 0,05% κατ’ όγκο. Τα προϊόντα των οποίων ο αλκοολικός τίτλος είναι ίσος ή μεγαλύτερος από 0,5% αλκοόλη και είναι τουλάχιστον 30% χαμηλότερος από τον αλκοολικό τίτλο της κατηγορίας τους θα πρέπει να επισημαίνονται ως προϊόντα με «μειωμένη αλκοόλη».

Πιο ευέλικτες πληρωμές για τους οινοπαραγωγούς

Οι ευρωβουλευτές θέλουν οι αμπελουργοί να μπορούν να φυτεύουν ή να επαναφυτεύουν αμπέλια οινοποιήσιμων ποικιλιών, που έχουν εγκριθεί από τα κράτη μέλη, για ένα επιπλέον έτος από τη λήψη της άδειας σε περιπτώσεις ανωτέρας βίας και εξαιρετικών περιστάσεων, όπως φυσικές καταστροφές ή ξέσπασμα φυτικής νόσου.

Για να διασφαλιστούν ίσοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ των αμπελουργών στα διάφορα κράτη μέλη, οι ευρωβουλευτές θέλουν να συμπεριλάβουν μέτρα διαχείρισης κρίσεων με στόχο την απομάκρυνση του πλεονάζοντος κρασιού από την αγορά (εκρίζωση, απόσταξη κρασιού κρίσης και πρώιμος τρύγος) μεταξύ των παρεμβάσεων που μπορούν να χρηματοδοτηθούν με τομεακά κονδύλια της ΕΕ.

Ταυτόχρονα, το ανώτατο όριο των εθνικών πληρωμών για την απόσταξη κρίσης και τον πρώιμο τρύγο θα πρέπει να οριστεί στο 30% (από 20% που προτείνει η Επιτροπή) των συνολικών διαθέσιμων κονδυλίων ανά κράτος μέλος.

Η εγκριθείσα έκθεση εισάγει επίσης τη δυνατότητα μεταφοράς αχρησιμοποίητων κονδυλίων για τομεακές παρεμβάσεις στον αμπελοοινικό τομέα από το ένα έτος στο άλλο.

Άμεση δράση σε περίπτωση διαταραχών της αγοράς

Για την αντιμετώπιση ή την πρόληψη της διαταραχής της αγοράς οίνου, όπως σημαντικές αυξήσεις ή μειώσεις τιμών, οι ευρωβουλευτές θέλουν να ενδυναμώσουν την Επιτροπή με εργαλεία για την ανάληψη άμεσης δράσης. Η Επιτροπή θα μπορούσε, για παράδειγμα, να προσαρμόσει ή να αναστείλει τις εισαγωγές ή να εισαγάγει ένα προσωρινό εθελοντικό πρόγραμμα μείωσης της παραγωγής, διευκρινίζουν οι ευρωβουλευτές.

Προστασία των οίνων με γεωγραφικές ενδείξεις

Για την προστασία των οίνων με Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ) ή Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη (ΠΓΕ), τα κράτη μέλη θα πρέπει να μπορούν να απαγορεύουν την αναφύτευση αμπέλων που προορίζονται για την παραγωγή οίνων χωρίς αυτές τις ονομασίες. Ωστόσο, οι αμπελώνες που χαρακτηρίζονται από εξαιρετική δυσκολία καλλιέργειας, λόγω περιβαλλοντικών και διαρθρωτικών παραγόντων, πρέπει να εξαιρούνται από αυτόν τον κανόνα, προσθέτουν οι ευρωβουλευτές.

Δηλώσεις

Η εισηγήτρια Ευρωβουλευτής, Esther Herranz García (ΕΛΚ, Ισπανία), δήλωσε: «Καταφέραμε να βελτιώσουμε μια ήδη σταθερή νομοθετική πρόταση και να επεκτείνουμε τα διαθέσιμα εργαλεία για την αντιμετώπιση της κρίσης που αντιμετωπίζει ο αμπελοοινικός τομέας, όπως ο μεγαλύτερος βαθμός δημοσιονομικής ευελιξίας. Είναι μια φιλόδοξη θέση με πολλές θετικές πτυχές που θα υπερασπιστούμε στα επόμενα βήματα. Θα αρχίσουμε τώρα να εργαζόμαστε για τις τριμερείς διαπραγματεύσεις το συντομότερο δυνατόν, προκειμένου να καταλήξουμε σε συμφωνία έως το τέλος του έτους».

Επόμενα βήματα

Η Επιτροπή Γεωργίας αποφάσισε επίσης να ξεκινήσει συνομιλίες με τις χώρες της ΕΕ σχετικά με την τελική μορφή της νομοθεσίας. Η εντολή θα ανακοινωθεί κατά τη σύνοδο Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβολίου, που θα πραγματοποιηθεί στις 12-13 Νοεμβρίου 2025. Εάν εγκριθεί από την Ολομέλεια, αναμένεται να πραγματοποιηθεί τριμερής σύσκεψη με το Συμβούλιο στις 4 Δεκεμβρίου.

Αντιδράσεις από Copa και Cogeca

Οι αγροτικές οργανώσεις Copa και η Cogeca χαιρετίζουν αρκετές βελτιώσεις που εισήγαγε το Ευρωκοινοβούλιο, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν παρεμβάσεις όπως η παράταση των προθεσμιών για προωθητικές δραστηριότητες και η υποστήριξη του οινοτουρισμού, οι οποίες θα συμβάλουν στη βελτίωση της προβολής και της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών κρασιών σε βασικές αγορές εξαγωγών σε μια περίοδο εμπορικής αβεβαιότητας.

Copa και Cogeca σημειώνουν επίσης τα αυξημένα ποσοστά συγχρηματοδότησης για μέτρα κρίσης, όπως η εκρίζωση, ο πρώιμος τρύγος και η απόσταξη, τα οποία αποτελούν απαραίτητα εργαλεία για τη διαχείριση της αστάθειας της αγοράς και την υποστήριξη των παραγωγών σε περιόδους κρίσης. Η απλοποιημένη διαδικασία για την έγκριση νέων φυτεύσεων, η οποία θα διευκολύνει την ανανέωση των αμπελώνων, είναι επίσης ευπρόσδεκτη. Ωστόσο, επισημαίνουν ότι εξακολουθούν να ανησυχούν για τους περιορισμούς που επιβάλλονται στα προγράμματα στήριξης του οίνου, σε σχέση με τους δικαιούχους των μέτρων αντιμετώπισης κρίσεων.

Ο ορισμός του Ευρωκοινοβουλίου για τους οίνους με χαμηλότερη περιεκτικότητα σε αλκοόλ αποτελεί ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, η Copa και η Cogeca ζητούν οι μελλοντικές συζητήσεις να θεσπίσουν σαφή διάκριση μεταξύ των οίνων χωρίς αλκοόλ και των οίνων με φυσικά χαμηλή περιεκτικότητα σε αλκοόλ.

Η συγκομιδή μπορεί να τελείωσε, όμως το αμπέλι συνεχίζει να «δουλεύει» σιωπηλά κάτω από το έδαφος. Οι ρίζες του παραμένουν ενεργές και χρειάζονται αναπλήρωση των στοιχείων που εξαντλήθηκαν κατά τη διάρκεια της χρονιάς.

Όπως εξηγεί ο κ. Σταύρος Δάβαρης από τον Αγροτικό Αμπελουργικό Συνεταιρισμό Παιανίας στον ΑγροΤύπο, «έχει αποδειχθεί και εργαστηριακά και εμπειρικά στο πεδίο ότι η λίπανση μετά τη συγκομιδή είναι απαραίτητη, γιατί τα φυτά είναι ταλαιπωρημένα. Χρειάζονται θρεπτικά στοιχεία για να αναπληρώσουν ό,τι έχει χαθεί κατά τη διάρκεια της προηγούμενης καλλιεργητικής περιόδου».

Η μετασυλλεκτική λίπανση, προσθέτει, λειτουργεί και ως επένδυση για την επόμενη χρονιά. «Το φυτό πρέπει να προλάβει να απορροφήσει τα θρεπτικά πριν πέσει σε λήθαργο», επισημαίνει, «καθώς η λίπανση χρειάζεται χρόνο για να αποδεσμευθούν τα θρεπτικά συστατικά στο έδαφος και να γίνει η απορρόφηση».

Τι προσθέτουμε και πότε

Η μετασυλλεκτική λίπανση βασίζεται στα κύρια θρεπτικά στοιχεία — άζωτο, φώσφορο και κάλιο — σε συνδυασμό με απαραίτητα ιχνοστοιχεία. Ο  κ.  Δάβαρης, τονίζει πως «κυρίως το βόριο βοηθά πάρα πολύ στην αντιμετώπιση μικροραγιών, ανισοραγιών και γενικώς στην καλύτερη καρπόδεση». Ένα λίπασμα που περιέχει τα βασικά μακροθρεπτικά στοιχεία και συμπληρωματικά ιχνοστοιχεία θεωρείται ιδανικό για αυτή την περίοδο. Οι λιπάνσεις πραγματοποιούνται συνήθως τον Νοέμβριο ή στις αρχές Δεκεμβρίου, με ενσωμάτωση είτε μέσω άροσης είτε —ακόμη καλύτερα— ύστερα από βροχόπτωση, ώστε να διαλυθεί αποτελεσματικότερα το λίπασμα.

Για τους παραγωγούς που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες, υπάρχουν και πιο προσιτές επιλογές. Μπορούν να ενσωματώσουν ψυχανθή, όπως βίκο ή μηδική, στον αμπελώνα τους ή να εφαρμόσουν οργανική λίπανση με κοπριά και παρόμοια φυσικά υλικά. Όπως επισημαίνει, «οι οργανικές εφαρμογές είναι πιο οικονομικές, αλλά αυξάνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης ζιζανίων την άνοιξη και τις ανάγκες για μηχανική καλλιέργεια».

Αν η λίπανση δεν πραγματοποιηθεί το φθινόπωρο, υπάρχει περιθώριο να γίνει αργότερα, με διαφυλλική εφαρμογή την άνοιξη ή στις αρχές του καλοκαιριού, συνδυαστικά με τους ψεκασμούς για ασθένειες. Σε κάθε περίπτωση, σημειώνει ο κ. Δάβαρης, η μετασυλλεκτική λίπανση —είτε οργανική είτε συμβατική— αποτελεί αναγκαία επένδυση για την υγεία και την ισορροπία του αμπελιού.

Καιρικές συνθήκες και ανάγκη για λήθαργο

Οι καιρικές συνθήκες επηρεάζουν τόσο τη διάλυση όσο και την απορρόφηση των λιπασμάτων, ειδικά σε περιόδους παρατεταμένης ξηρασίας ή βροχοπτώσεων. Όπως εξηγεί ο κ. Δάβαρης, «αυτό που επηρεάζει περισσότερο το ίδιο το φυτό είναι ότι χρειαζόμαστε αρκετό κρύο τον χειμώνα, προκειμένου να πέσουν σε λήθαργο τα φυτά. Διαφορετικά έχουμε πρόβλημα – το φυτό δεν αποδίδει, γιατί δεν αποταμιεύει όπως πρέπει κατά τη διάρκεια της ληθαργικής φάσης».

Επισημαίνει επίσης ότι «τα λιπάσματα χρειάζονται κάποιους μήνες για να αποδεσμεύσουν τα θρεπτικά τους συστατικά», επομένως «πρέπει να ενσωματωθούν στο έδαφος την περίοδο που το φυτό θα αρχίσει να “ξυπνά”, ώστε να μπορεί να τα προσλάβει – δηλαδή στις αρχές της άνοιξης».

Υπερλίπανση, ποιότητα νερού και τοπικές προκλήσεις

Ένα ζήτημα που αναφέρει ο γεωπόνος είναι η υπερλίπανση, η οποία μπορεί να προκαλέσει νιτρορρύπανση. «Το πρόβλημα συνήθως δεν είναι η έλλειψη λίπανσης, αλλά η υπερλίπανση, που προκαλεί περίσσεια αζώτου στο έδαφος, το οποίο δεν είναι πλέον προσλήψιμο. Αυτό ενδεχομένως να επηρεάσει και την ποιότητα του νερού στον υδροφόρο».

Στην ευρύτερη περιοχή των Μεσογείων, προσθέτει, «η ποιότητα του νερού υποβαθμίζεται, είτε λόγω υπεράντλησης είτε λόγω σταδιακής εισβολής του θαλάσσιου νερού». Όπως εξηγεί ο κ. Δάβαρης, «βασικά προβλήματα της περιοχής είναι η έλλειψη και η ποιότητα νερού».

Υπάρχει ωστόσο και μια εναλλακτική: «Το Κέντρο Επεξεργασίας Λυμάτων της περιοχής του Κορωπίου παρέχει νερό τριτοβάθμιας επεξεργασίας, το οποίο είναι κατάλληλο για άρδευση – ωστόσο καταλήγει στη θάλασσα, ενώ θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από τον αγροτικό τομέα».

Η υψηλή περιεκτικότητα σε άλατα αποτελεί επίσης παράγοντα που επηρεάζει τη λίπανση. «Η ύπαρξη αλάτων σε μεγάλο βαθμό στο έδαφος επηρεάζει την αφομοίωση των θρεπτικών του λιπάσματος, αλλά και τον κίνδυνο αλλαγής του τύπου του λιπάσματος μέσα από χημικές διεργασίες. Έτσι, σε ορισμένες περιοχές το νερό έχει γίνει τελείως ακατάλληλο για άρδευση».

Παλαιοί αμπελώνες και επιλεκτική λίπανση

Στην Παιανία, «τα περισσότερα αμπέλια είναι μεγάλης ηλικίας» και οι παραγωγοί ασχολούνται κυρίως με κυπελλοειδή καλλιέργεια. Όπως εξηγεί ο κ. Δάβαρης, «πολλοί σκέφτονται ότι το οικονομικό όφελος από την παραγωγή δεν θα αντισταθμίσει τη δαπάνη για λίπανση, οπότε αρκετοί δεν μπαίνουν στη διαδικασία αυτή».

Παρόλα αυτά, αρκετοί αμπελουργοί ακολουθούν μια εναλλασσόμενη στρατηγική λίπανσης, όπου «τη μία χρονιά λιπαίνουν ένα κομμάτι του αμπελώνα και την επόμενη το άλλο», ώστε να εξοικονομούν χρήματα χωρίς να εγκαταλείπουν πλήρως τη θρέψη του εδάφους. «Αρκετοί λιπαίνουν εκ περιτροπής», συμπληρώνει, «δηλαδή μία χρονιά αυτό το κομμάτι και την επόμενη το άλλο, επιστρέφοντας μετά στο αρχικό, ώστε να υπάρχει εξοικονόμηση χρημάτων, αλλά και να αποφεύγεται η περίσσεια αζώτου στο έδαφος».

Το φαινόμενο αυτό δεν περιορίζεται μόνο στα Μεσόγεια· σε πολλές περιοχές της χώρας με γηραιούς αμπελώνες, οι παραγωγοί ακολουθούν παρόμοια πρακτική, προσαρμόζοντας τις εφαρμογές λίπανσης στις οικονομικές δυνατότητες και στις ανάγκες του κάθε αγρού.

Η φροντίδα του σήμερα, η ράγα του αύριο

Η μετασυλλεκτική λίπανση παραμένει αναγκαία επένδυση για τη βιωσιμότητα και την ισορροπία της καλλιέργειας. Ακόμη και σε περιόδους οικονομικής στενότητας, μια σωστά χρονισμένη εφαρμογή — οργανική ή συμβατική — δίνει στο φυτό τη δυνατότητα να αναπληρώσει ό,τι έχασε και να ξεκινήσει δυναμικά την επόμενη χρονιά, ανταμείβοντας τον παραγωγό με έναν πιο “δεμένο” και ζωντανό αμπελώνα.

Μειωμένη είναι φέτος η παραγωγή της κορινθιακής σταφίδας αλλά πολύ καλής ποιότητας.

Αρχικά φαινόταν ότι θα έχουμε φέτος μια καλή παραγωγή. Οι υψηλές όμως θερμοκρασίες του Ιουλίου επηρέασαν αρνητικά την παραγωγή, ειδικά στους ξηρικούς αμπελώνες.

Από την άλλη οι φετινές τιμές παραγωγού είναι αυξημένες σε σχέση με τις περσινές.

Όσοι σταφιδοπαραγωγοί έχουν καταφέρει να αποθηκεύσουν τις σταφίδες τους στις αποθήκες περιμένουν την πληρωμή της συνδεδεμένης ενίσχυσης για να αποφασίσουν που θα πουλήσουν.

Πάντως η καλλιέργεια συνεχίζει να έχει φθίνουσα πορεία στην χώρα μας. Πριν από μια δεκαετία στη χώρα μας η καλλιέργεια σταφίδας έφτανε σύμφωνα με εκτιμήσεις τα 140.000 στρέμματα, ενώ τώρα πλέον βρίσκεται κάτω από τα 70.000 στρέμματα.

Ο πρόεδρος στην Παναιγιάλειο Ένωση Συνεταιρισμών (ΠΕΣ), Αθανάσιος Σωτηρόπουλος, ανέφερε στον ΑγροΤύπο ότι φέτος έχουμε μια μέτρια παραγωγή κορινθιακής σταφίδας λόγω των καιρικών συνθηκών. Ακόμη και στην Μεσσηνία που αναμέναμε μια καλή παραγωγή πριν τον τρύγο τελικά κυμάνθηκε κάτω από τα αναμενόμενα. Στα 2,80 ευρώ το κιλό είναι η τιμή που ανακοίνωσε η ΠΕΣ για την μακιναρισμένη κορινθιακή σταφίδα ΠΟΠ Βοστίτσα. Στα 2,70 ευρώ το κιλό είναι η τιμή για την μη μακιναρισμένη κορινθιακή σταφίδα ΠΟΠ Βοστίτσα. Η τιμή αυτή είναι αυξημένη, κατά 30%, σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή τιμή (2,10 ευρώ το κιλό). Το ιδιωτικό εμπόριο αν και ξεκίνησε από χαμηλές τιμές στην συνέχεια προχώρησε σε αύξηση των τιμών και αυτή την περίοδο δίνει 2,60 ευρώ το κιλό. Αυτό που ελπίζουμε είναι να πάνε καλά φέτος οι εξαγωγές. Οι μεγάλοι ανταγωνιστές μας οι Τούρκοι έχουν φέτος μια πολύ καλή παραγωγή σταφίδας και με τιμή εξαγωγής που είναι σε χαμηλά επίπεδα.

Όπως αναφέρει στον ΑγροΤύπο ο πρόεδρος της Ομάδας Παραγωγών Αμαλιάδας «Εύφορη Γη» από την Ηλεία κ. Χρήστος Βαλιανάτος, έχουμε μια μείωση των στρεμμάτων καλλιέργειας για την κορινθιακή σταφίδα τα τελευταία χρόνια. Φέτος είχαμε και μια μείωση της παραγωγής λόγω χαλαζοπτώσεων αλλά και από τον καύσωνα του Ιουλίου. Περιμένουμε από τον ΕΛΓΑ να μας ανακοινώσει τα πορίσματα ζημιάς γιατί πολλοί σταφιδοπαραγωγοί δεν θα καταφέρουν φέτος να πιάσουν το πλαφόν των 150 κιλών το στρέμμα για να εισπράξουν την συνδεδεμένη ενίσχυση. Όσον αφορά τις τιμές παραγωγού φέτος πουλήσαμε τις σταφίδες στα 2,60 ευρώ το κιλό. Η τιμή αυτή είναι αυξημένη σε σχέση με πέρσι που ήταν στα 2 ευρώ το κιλό, ενώ αυξήθηκε προς το τέλος της εμπορικής περιόδου αλλά τότε είχαμε μικρές ποσότητες.

Ο κ. Κώστας Αποστολόπουλος, σταφιδοπαραγωγός και πρόεδρος στον Αγροτικό Σύλλογο Χανδρινού Μεσσηνίας, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος είναι μειωμένη η παραγωγή λόγω καιρικών συνθηκών αλλά η σταφίδα είναι πολύ καλής ποιότητας. Πάντως τα τελευταία χρόνια έχουν μειωθεί πολύ τα στρέμματα καλλιέργειας λόγω των χαμηλών τιμών. Πέρσι η τιμή αυξήθηκε μετά από τον Ιανουάριο αλλά ήταν λίγες ποσότητες στα χέρια των παραγωγών. Φέτος η τιμή παραγωγού που δίνει το εμπόριο κυμαίνεται στα 2,60 ευρώ το κιλό. Αυτή η τιμή είναι αυξημένη σε σχέση με πέρσι αλλά δεν μπορεί να φέρει εισόδημα στον παραγωγό λόγω του αυξημένου κόστους καλλιέργειας. Οι σταφιδοπαραγωγοί περίμεναν μια τιμή γύρω στα 3 ευρώ το κιλό. Πάντως επειδή έχει κάνει παύση πληρωμών ο ΟΠΕΚΕΠΕ πολλοί παραγωγοί δεν έχουν οικονομική ρευστότητα και αναγκάστηκαν να πουλήσουν με ανοικτές τιμές. Επίσης αν και είναι πολύ μειωμένα πια τα στρέμματα καλλιέργειας της σταφίδας το ΥπΑΑΤ δεν έβαλε την καλλιέργεια πέρσι στο Μέτρο 23 για να έχουν μια οικονομική στήριξη οι παραγωγοί.

Δημοσιεύθηκε η τελική λίστα των 940 δικαιούχων παραγωγών και η κατανομή των κονδυλίων ανά δικαιούχο για την Παρέμβαση Π2 58.1 Αναδιάρθρωσης και μετατροπής αμπελώνων για την περίοδο 2025-2026, με βάση τους διοικητικούς και επιτόπιους ελέγχους που διενέργησαν οι ΔΑΟΚ/ΔΑΟΑ των Π.Ε. της χώρας.

Η κατανομή των κονδυλίων ανέρχεται για το σύνολο της χώρας σε 11.628.451,8 ευρώ και αφορά στην αναδιάρθρωση 7.051,5 στρεμμάτων καλλιέργειας.

Η κατάταξη των δικαιούχων γίνεται σε επίπεδο χώρας, σύμφωνα με τα κριτήρια επιλεξιμότητας.

Δείτε τον πίνακα των δικαιούχων

Με αφορμή την περίοδο συγκομιδής των επιτραπέζιων σταφυλιών, αναδεικνύεται η σημασία όχι μόνο της παραγωγής, αλλά και της διατήρησης της ποιότητάς τους. Το αμπέλι αποτελεί μία από τις σημαντικότερες καλλιέργειες στη χώρα μας, με προϊόν που προορίζεται τόσο για εγχώρια κατανάλωση όσο και για εξαγωγές. Η εμπορική αξία των σταφυλιών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη μετασυλλεκτική τους διαχείριση, καθώς οι απώλειες μετά τη συγκομιδή μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Διεθνείς μελέτες έχουν καταδείξει ότι οι απώλειες φρέσκων προϊόντων μετά τη συγκομιδή είναι συχνά υψηλές, ενώ στην Ελλάδα, παρότι δεν υπάρχουν επίσημες ποσοτικές καταγραφές, είναι γνωστό πως η σωστή συντήρηση αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την εμπορική διάθεση, ειδικά στις εξαγωγικές περιοχές όπως η Κορινθία και η Καβάλα.

Μετασυλλεκτικοί κίνδυνοι στο αμπέλι

Ο Botrytis cinerea, γνωστός και ως γκρι μούχλα, αποτελεί τον σημαντικότερο μετασυλλεκτικό παθογόνο των επιτραπέζιων σταφυλιών. Ο μύκητας μπορεί να μολύνει ήδη από τον αμπελώνα, αλλά τα συμπτώματα εκδηλώνονται συχνά κατά τη μεταφορά και την αποθήκευση, όπου επικρατούν ευνοϊκές συνθήκες. Η μόλυνση ξεκινά συνήθως από τραυματισμένες ράγες ή από την περιοχή του μίσχου, οδηγώντας σε μαλάκωμα και γκριζωπή εξάνθηση μυκηλίου. Η υψηλή σχετική υγρασία (>90%) και θερμοκρασίες πάνω από 10 °C επιταχύνουν την ανάπτυξή του.

Η αντιμετώπιση του Botrytis βασίζεται κυρίως στην πρόληψη: αποφυγή τραυματισμών κατά τη συγκομιδή και τη μεταφορά, ταχεία ψύξη (προ-ψύξη) και διατήρηση κοντά στους 0 °C, καθώς και στη χρήση SO₂ pads που περιορίζουν την εξάπλωση του μύκητα. Στην Ελλάδα, όπου οι εξαγωγές επιτραπέζιων σταφυλιών αποτελούν κρίσιμο οικονομικό τομέα, η εφαρμογή αυτών των πρακτικών είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της ποιότητας και τη μείωση των απωλειών.

Άλλες μετασυλλεκτικές ασθένειες

Εκτός από τον Botrytis cinerea, σε μικρότερη συχνότητα μπορούν να εμφανιστούν και άλλα μυκητολογικά προβλήματα. Η Alternaria alternata μπορεί να προκαλέσει σήψεις σε ράγες, κυρίως όταν υπάρχουν τραυματισμοί ή συνθήκες υψηλής υγρασίας, ενώ είδη του γένους Penicillium ευθύνονται για σαπίσματα με χαρακτηριστική μπλε-πράσινη εξάνθηση. Σποραδικά μπορεί να εμφανιστούν και άλλοι μύκητες, όπως ο Rhizopus stolonifer, αν και περιορίζονται σε μεμονωμένα περιστατικά.

Παρότι τα παθογόνα αυτά δεν προκαλούν εκτεταμένες ζημιές όπως ο βοτρύτης, η παρουσία τους μπορεί να υποβαθμίσει την ποιότητα των σταφυλιών και να αποτελέσει αιτία απόρριψης σε εμπορικά δίκτυα με υψηλές ποιοτικές προδιαγραφές.

Φυσιολογικές αλλοιώσεις

Η απώλεια σπαργής, το μαλάκωμα και το «ζάρωμα» των ραγών αποτελούν από τα βασικά φυσιολογικά προβλήματα κατά τη μετασυλλεκτική συντήρηση των επιτραπέζιων σταφυλιών, καθώς ακόμη και μικρή απώλεια βάρους γίνεται εύκολα αντιληπτή από τον καταναλωτή και οδηγεί σε υποβάθμιση της εμπορικής αξίας. Το φαινόμενο συνδέεται με την αφυδάτωση, που αφορά τόσο τις ράγες όσο και τους ποδίσκους. Υψηλή σχετική υγρασία σε συνδυασμό με σωστό αερισμό περιορίζει το πρόβλημα, καθώς αποφεύγεται η υπερβολική απώλεια νερού αλλά και οι δευτερογενείς μυκητολογικές μολύνσεις. Στην Ελλάδα, η πρόληψη βασίζεται κυρίως στην ταχεία ψύξη μετά τη συγκομιδή και στη χρήση κατάλληλων συσκευασιών, ενώ πιο προηγμένες τεχνολογίες όπως οι ατμόσφαιρες ελεγχόμενης σύνθεσης (MAP/CA) εφαρμόζονται περιορισμένα, κυρίως σε εξαγωγικές επιχειρήσεις.

Μηχανικές ζημιές

Οι μηχανικοί τραυματισμοί αποτελούν σημαντικό μετασυλλεκτικό πρόβλημα στα επιτραπέζια σταφύλια, καθώς μειώνουν άμεσα την εμπορική τους αξία και διευκολύνουν την ανάπτυξη παθογόνων όπως ο Botrytis cinerea. Τραυματισμοί μπορεί να προκύψουν κατά τη συγκομιδή, τη διαλογή ή τη μεταφορά, οδηγώντας σε απώλεια υγρασίας, καστανές κηλίδες και πρόωρη ξήρανση των ποδίσκων. Η πρόληψη στηρίζεται στη χρήση κατάλληλων εργαλείων, στην εκπαίδευση εργατών για προσεκτικούς χειρισμούς και στον σωστό σχεδιασμό της συσκευασίας, ώστε να αποφεύγεται η υπερβολική πίεση και οι κραδασμοί. 

Απορρόφηση κραδασμών κατά τη μεταφορά με κατάλληλα μέσα και υλικά συσκευασίας.

Ακόμη και μικρής έκτασης τραυματισμοί μπορούν να μειώσουν σημαντικά τη διάρκεια ζωής του προϊόντος, καθιστώντας τη μείωση των μηχανικών ζημιών βασικό άξονα στη μετασυλλεκτική διαχείριση των σταφυλιών.

Παράγοντες που επηρεάζουν την ποιότητα

Η μετασυλλεκτική συμπεριφορά των επιτραπέζιων σταφυλιών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις συνθήκες θερμοκρασίας, υγρασίας, αερισμού και τους χειρισμούς που εφαρμόζονται μετά τη συγκομιδή.

Η χαμηλή θερμοκρασία είναι καθοριστικός παράγοντας για τη διατήρηση της ποιότητας, καθώς περιορίζει τον ρυθμό αναπνοής και μειώνει τον κίνδυνο ανάπτυξης μυκητολογικών ασθενειών. Εξίσου σημαντική είναι η διατήρηση υψηλής σχετικής υγρασίας, η οποία αποτρέπει την αφυδάτωση και το «ζάρωμα» των ραγών, υπό την προϋπόθεση ότι συνδυάζεται με καλό αερισμό για να αποφεύγονται μολύνσεις.

Ο σωστός αερισμός και η χρήση κατάλληλων συσκευασιών συμβάλλουν στη μείωση μηχανικών ζημιών και στη διατήρηση της εμφάνισης. Παράλληλα, οι προσεκτικοί χειρισμοί κατά τη συγκομιδή, με καθαρά εργαλεία και αποφυγή τραυματισμών, είναι κρίσιμοι για την πρόληψη μολύνσεων από παθογόνα.

Στρατηγικές πρόληψης και σωστή αποθήκευση

Η μετασυλλεκτική διαχείριση των επιτραπέζιων σταφυλιών βασίζεται σε πρακτικές που στοχεύουν στη μείωση των απωλειών και τη διατήρηση της εμπορικής τους αξίας.

Η γρήγορη ψύξη αμέσως μετά τη συγκομιδή είναι κρίσιμη για την αναστολή της ανάπτυξης του Botrytis cinerea και τη μείωση του ρυθμού αλλοίωσης. Η αποθήκευση σε χαμηλές θερμοκρασίες (κοντά στο 0 °C) και υψηλή σχετική υγρασία (90–95%) επιμηκύνει τη διάρκεια ζωής των σταφυλιών, στοιχείο που επιβεβαιώνεται και από ελληνικές μελέτες σε επιτραπέζιες ποικιλίες.
Για την πρόληψη μυκητολογικών προσβολών, ιδιαίτερα του βοτρύτη, χρησιμοποιούνται σε αρκετές περιπτώσεις SO₂ pads, τα οποία έχουν καθιερωθεί ως μέθοδος μετασυλλεκτικής προστασίας, κυρίως στις εξαγωγές. Παράλληλα, σύγχρονες τεχνικές όπως η τροποποιημένη ή ελεγχόμενη ατμόσφαιρα έχουν δείξει θετικά αποτελέσματα, ενώ ο συνδυασμός τους με την ψύξη ενισχύει την αποτελεσματικότητα.

Τέλος, η υγιεινή αποθηκών και μέσων μεταφοράς αποτελεί βασική προϋπόθεση, καθώς η παρουσία υπολειμμάτων και εστιών μόλυνσης μπορεί να ακυρώσει οποιαδήποτε άλλη πρακτική συντήρησης.

Η ελληνική πραγματικότητα

Στα οργανωμένα συσκευαστήρια επιτραπέζιων σταφυλιών σε περιοχές όπως η Κορινθία, η Καβάλα και η Κρήτη εφαρμόζεται συστηματικά η πρόψυξη με εξαναγκασμένη ροή αέρα και στη συνέχεια ψυχρή αποθήκευση γύρω στους 0–1 °C με υψηλή σχετική υγρασία. Οι πρακτικές αυτές θεωρούνται καθιερωμένες και έχουν συμβάλει σημαντικά στη βελτίωση της ποιότητας και της εμπορικής διάρκειας ζωής των σταφυλιών. Η χρήση SO₂ pads παραμένει βασικό μέτρο ελέγχου του Botrytis cinerea, ιδιαίτερα στα εξαγώγιμα φορτία, και εφαρμόζεται συνδυαστικά με χαμηλή θερμοκρασία και υγρασία. Σε περιπτώσεις μακρόχρονης αποθήκευσης αξιοποιούνται επίσης τεχνολογίες τροποποιημένης ατμόσφαιρας, οι οποίες επιμηκύνουν το χρόνο ζωής των σταφυλιών χωρίς να υποκαθιστούν την ανάγκη ψύξης.

Παράλληλα, σε ελληνικά εργαστήρια και πιλοτικές εφαρμογές έχουν δοκιμαστεί συμπληρωματικές τεχνικές, όπως ο υποκαπνισμός με όζον, με ενθαρρυντικά αποτελέσματα όσον αφορά τον έλεγχο της τεφράς σήψης και τη διατήρηση της ποιότητας. Επιπλέον, οι μεγάλες εξαγωγικές μονάδες λειτουργούν στο πλαίσιο διεθνών πιστοποιήσεων ποιότητας και ασφάλειας (GLOBALG.A.P., HACCP), ενώ τα τελευταία χρόνια αναπτύσσονται εμπορικές πρωτοβουλίες για σταφύλια με χαμηλά ή και μηδενικά υπολείμματα, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα τις επιλογές στη μετασυλλεκτική διαχείριση και τα υλικά συσκευασίας.

Επιπτώσεις και οφέλη

Η σωστή μετασυλλεκτική διαχείριση των επιτραπέζιων σταφυλιών έχει καθοριστική σημασία για την ελληνική αμπελοκαλλιέργεια. Με την εφαρμογή πρακτικών όπως η άμεση ψύξη και η χρήση SO₂ pads μειώνονται οι απώλειες από τον Botrytis cinerea και άλλες μυκητολογικές ασθένειες, ενώ παρατείνεται η διάρκεια ζωής του προϊόντος. Αυτό επιτρέπει την ασφαλή εξαγωγή σε απομακρυσμένες αγορές, όπου οι απαιτήσεις ποιότητας είναι ιδιαίτερα αυστηρές. Παράλληλα, η διατήρηση της εμπορικής εμφάνισης και της θρεπτικής αξίας των σταφυλιών ενισχύει την εμπιστοσύνη του καταναλωτή και μειώνει τις οικονομικές απώλειες για τον παραγωγό. Στο πλαίσιο αυτό, η συμμόρφωση με τα διεθνή πρότυπα ποιότητας και ασφάλειας τροφίμων αποτελεί βασικό παράγοντα για την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής παραγωγής.

Σε τελική ανάλυση

Η μετασυλλεκτική φάση στο αμπέλι αποτελεί κρίσιμο στάδιο για τη διατήρηση της ποιότητας και της αξίας του προϊόντος. Ο συνδυασμός άμεσης ψύξης, σωστών συνθηκών αποθήκευσης και χρήσης ελεγχόμενων τεχνικών προστασίας μπορεί να μειώσει δραστικά τις απώλειες και να εξασφαλίσει τη βιώσιμη διάθεση των ελληνικών επιτραπέζιων σταφυλιών στην αγορά. Η προσαρμογή των πρακτικών αυτών στις απαιτήσεις των διεθνών αγορών αποτελεί πρόκληση αλλά και ευκαιρία για τον αμπελοκαλλιεργητή.

Πηγές

Vlassi E, Vlachos P, Kornaros M. Effect of ozonation on table grapes preservation in cold storage. J Food Sci Technol. 2018 Jun;55(6):2031-2038. 

Romero I, Vazquez-Hernandez M, Maestro-Gaitan I, Escribano MI, Merodio C, Sanchez-Ballesta MT. Table Grapes during Postharvest Storage: A Review of the Mechanisms Implicated in the Beneficial Effects of Treatments Applied for Quality Retention. Int J Mol Sci. 2020 Dec 7;21(23):9320.

Σύσκεψη πραγματοποιήθηκε, στις 17/9/2025, της ΠΟΓΕΔΥ με τον Υφυπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Ανδριανό, με αντικείμενο σημαντικά ζητήματα που αφορούν τον πρωτογενή τομέα και τις υπηρεσίες ελέγχου.

Στη συνάντηση συμμετείχε ο Πρόεδρος της ΠΟΓΕΔΥ, καθώς και - κατόπιν πρόσκλησης - το μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΠΕΓΔΥ κ. Αριστείδης Γκολφινόπουλος, ο γεωπόνος κ. Χρήστος Ρούκος και ο γεωπόνος Τόμπρας Βασίλης.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης τέθηκαν:

• οι δυσκολίες που παρατηρούνται στην επικαιροποίηση του αμπελουργικού και ελαιοκομικού μητρώου,
• καθώς και ζητήματα που σχετίζονται με τους ελέγχους σε τρόφιμα φυτικής προέλευσης.

Ο Υφυπουργός άκουσε προσεκτικά τις επισημάνσεις και δεσμεύτηκε για τη συνέχιση του διαλόγου, με στόχο την επίλυση των προβλημάτων και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των αρμόδιων υπηρεσιών.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου ο Υφυπουργός ανέφερε ότι θα μελετήσει τα προβλήματα και θα αποφασίσει αν θα δώσει παράταση του αμπελουργικού και ελαιοκομικού μητρώου.