Η σημασία της επικονίασης στα πυρηνόκαρπα δένδρα: Τι πρέπει να γνωρίζουν οι παραγωγοί

Ο Αγροτικός Σύλλογος Ροδοχωρίου «Βέρμιο» εκφράζει την έντονη ανησυχία και αγανάκτηση των αγροτών της περιοχής για τη συνεχιζόμενη έλλειψη επίσημης και έγγραφης ενημέρωσης σχετικά με την πορεία των αποζημιώσεων για τις σοβαρές ζημιές στις καλλιέργειες (κεράσια, μήλα κ.ά.) από τον παγετό, που σημειώθηκε στις 19-20/3/2025 και 9-10/4/2025.

Συγκεκριμένα αναφέρει ότι μέχρι σήμερα παραμένει άγνωστο σε ποιο στάδιο βρίσκεται το αίτημα αποζημίωσης, ποιος μηχανισμός θα εφαρμοστεί, αν έχει δοθεί η απαραίτητη έγκριση από το αρμόδιο Υπουργείο και πότε θα εκδοθεί το σχετικό ΦΕΚ, που αποτελεί προϋπόθεση για οποιαδήποτε πληρωμή.

Την ίδια στιγμή διακινούνται πληροφορίες για καταβολές αποζημιώσεων έως το Πάσχα, χωρίς καμία επίσημη επιβεβαίωση.

Παράλληλα, εκκρεμεί η καταβολή αποζημιώσεων του προγράμματος ad hoc για τα μήλα Ροδοχωρίου (ενίσχυση ετους 2023), με αρκετούς παραγωγούς να παραμένουν απλήρωτοι, γεγονός που επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την ήδη ασφυκτική οικονομική κατάσταση στον πρωτογενή τομέα της περιοχής.

Ζητούμε άμεση, σαφή και επίσημη ενημέρωση από την Περιφέρεια, τη ΔΑΟΚ και το αρμόδιο Υπουργείο για όλες τις εκκρεμείς αποζημιώσεις, καθώς και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα πληρωμών. Η παρατεταμένη αβεβαιότητα δεν μπορεί να συνεχιστεί.

Η επιβίωση των αγροτών δεν μπορεί να στηρίζεται σε φήμες. Απαιτούμε άμεσες απαντήσεις και ξεκάθαρες δεσμεύσεις. 

Η εγκατάσταση μιας νέας φυτείας νεκταρινιάς αποτελεί στρατηγική απόφαση με πολυετή ορίζοντα. Πρόκειται για μια επένδυση υψηλών απαιτήσεων, καθώς η αγορά του νεκταρινιού είναι ιδιαίτερα αυστηρή ως προς την ποιότητα και την εμφάνιση του καρπού.

Όπως επισημαίνουν στον ΑγροΤύπο οι γεωπόνοι του Α.Σ. Βελβεντού «Η Δήμητρα», κ. Θωμάς Στεργίου και κ. Αργύρης Σιλίρης, η σωστή αρχή καθορίζει όχι μόνο την παραγωγικότητα αλλά και τη μελλοντική εμπορική βιωσιμότητα του οπωρώνα.

Σχεδιασμός νέας φυτείας: από το χωράφι έως την αγορά

Η εγκατάσταση μιας νέας φυτείας ξεκινά από τον συνολικό σχεδιασμό. Όπως αναφέρουν οι γεωπόνοι του Συνεταιρισμού Βελβεντού «Η Δήμητρα», το πρώτο βήμα είναι η διενέργεια εδαφολογικής ανάλυσης, η οποία δίνει κρίσιμες πληροφορίες για το pH, τη μηχανική σύσταση, τα θρεπτικά στοιχεία, την παρουσία ανθρακικού ασβεστίου και τα επίπεδα σιδήρου. Τα δεδομένα αυτά καθορίζουν τόσο την επιλογή υποκειμένου όσο και τη μελλοντική θρεπτική διαχείριση.

Εξίσου σημαντικό είναι το ιστορικό του αγροτεμαχίου. Η προϋπάρχουσα καλλιέργεια και η πιθανή παρουσία εδαφογενών ασθενειών, όπως φυτόφθορα ή αρμιλλάρια, επηρεάζουν άμεσα την απόφαση εγκατάστασης. Στον σχεδιασμό εντάσσεται και το μικροκλίμα. Πλαγιές με καλό αερισμό διαφέρουν από χωράφια που δημιουργούν «θύλακα παγετού». Σε περιοχές με ιστορικό όψιμων παγετών προτιμώνται ποικιλίες με πιο όψιμη άνθηση, ενώ σε βαριά, νεροκρατούντα εδάφη επιλέγονται τύποι πιο ανθεκτικοί στη μονίλια. Όπως τονίζουν οι γεωπόνοι, ακόμη και τότε οι προσβολές δεν αποκλείονται, «αλλά θα είναι λιγότερες».

Ωστόσο, ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται στο χωράφι. Σύμφωνα με τον κ. Σιλίρη, η επιλογή ποικιλίας ξεκινά και από την αγορά. Η νεκταρινιά απαιτεί ομοιομορφία χρώματος, μέγεθος, σκληρότητα και αντοχή στη διακίνηση, ώστε ο καρπός να ανταποκρίνεται στα εμπορικά πρότυπα. Για τον λόγο αυτό, ο παραγωγός δεν βασίζεται σε μία μόνο ποικιλία, αλλά κατανέμει την παραγωγή σε πρώιμες, μεσοπρώιμες και όψιμες επιλογές, καλύπτοντας όλη τη σεζόν.

Υποκείμενο: η κρυφή βάση της επιτυχίας

Το υποκείμενο αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία θα «χτιστεί» ο οπωρώνας. Στην πράξη, το GF677 παραμένει το πιο διαδεδομένο, λόγω της παραγωγικότητας και της προσαρμοστικότητάς του. Όπως αναφέρουν οι γεωπόνοι, πρόκειται για υποκείμενο με υψηλή ζωηρότητα, «πολύ λαιμαργό», που απαιτεί σωστή διαχείριση. Σε περιπτώσεις όπου υπάρχει ιστορικό αρμιλλάριας, ο κ. Στεργίου επισημαίνει ότι το GF677 είναι ευαίσθητο και μπορεί να εξεταστεί η επιλογή του Mirared, το οποίο έχει δείξει σχετική ανθεκτικότητα, αν και χαρακτηρίζεται από μικρότερη ζωηρότητα. Παράλληλα, σε γραμμικά συστήματα φύτευσης χρησιμοποιούνται υποκείμενα όπως Cadaman ή η σειρά Rootpac, με διαφορετικά χαρακτηριστικά ως προς τη ζωηρότητα και τις ανάγκες. Σε εδάφη με υψηλό ανθρακικό ασβέστιο, παρατηρείται συχνά έλλειψη σιδήρου. Το GF677 έχει δείξει καλύτερη προσαρμοστικότητα σε τέτοιες συνθήκες, ωστόσο απαιτείται σωστή θρεπτική διαχείριση.

Προετοιμασία εδάφους: το στάδιο που συχνά υποτιμάται

Σε χωράφια όπου υπήρχαν προηγουμένως δενδρώδεις καλλιέργειες, απαιτείται απομάκρυνση των ριζών ώστε να περιοριστούν προβλήματα στη νέα εγκατάσταση. Στη συνέχεια ακολουθεί κατεργασία του εδάφους, είτε με άροτρο είτε με ρίπερ. Όπως υπογραμμίζει ο κ. Στεργίου, επειδή πρόκειται να φυτευτούν δέντρα και στόχος είναι το γόνιμο χώμα –από τα 0 έως περίπου 20 εκατοστά– να παραμείνει στην επιφάνεια, «προτιμάται το ρίπερ». Έτσι εξασφαλίζεται καλύτερη δομή εδάφους και πιο ομαλή εγκατάσταση του ριζικού συστήματος. Έπειτα, ακολουθεί ελαφρύτερη κατεργασία με καλλιεργητή ελαφρού τύπου ή με φρέζα, ώστε να ψιλοχωματιστεί το έδαφος, να διευκολυνθεί η φύτευση, να θρυμματιστούν ζιζάνια και να σπάσουν ρίζες που έχουν απομείνει

Η διαδικασία φύτευσης

Η φύτευση ξεκινά με το άνοιγμα των λάκκων, συνήθως με αρίδα, σε βάθος 20–50 εκατοστών, ανάλογα με το ριζικό σύστημα. Μέσα στον λάκκο μπορεί να προστεθούν εδαφοβελτιωτικά και οργανικά σκευάσματα, όπως χουμικά και φουλβικά οξέα ή ατταπουλγίτης. Επιπλέον, «προτείνεται η χρήση σκευασμάτων με ωφέλιμους οργανισμούς, όπως Trichoderma, ώστε το ριζικό σύστημα να γίνει πιο ανθεκτικό σε εδαφογενείς ασθένειες», όπως αναφέρουν οι γεωπόνοι του συνεταιρισμού. Το φυτό τοποθετείται προσεκτικά, ο λάκκος γεμίζεται με το ίδιο έδαφος και εξασφαλίζεται επαρκής υγρασία. Αν οι καιρικές συνθήκες είναι ξηρές, ακολουθεί πότισμα. Το αρδευτικό δίκτυο τοποθετείται συνήθως μέσα στους πρώτους δύο μήνες από τη φύτευση.

Παράλληλα με τη διαδικασία εγκατάστασης, ο παραγωγός καλείται να έχει ήδη αποφασίσει το σύστημα διαμόρφωσης του οπωρώνα, καθώς οι αποστάσεις και η αρχική διάταξη των δέντρων καθορίζονται από την επιλογή αυτή. Η επιλογή συστήματος φύτευσης εξαρτάται από τη ζωηρότητα του υποκειμένου, το μικροκλίμα και τον βαθμό μηχανοποίησης της εκμετάλλευσης. Στο κύπελλο, οι αποστάσεις κυμαίνονται συνήθως από 4×4 έως 4×3,5 μέτρα, ενώ στα γραμμικά συστήματα –μονόκλωνο, δίκλωνο ή παλμέτα– οι αποστάσεις επί της γραμμής μειώνονται, με διάδρομο 3,5–4,5 μέτρα, ανάλογα με το τελικό ύψος του δέντρου. Όπως επισημαίνεται απο τον κ. Στεργίου, η πιο πυκνή φύτευση μπορεί να δώσει αυξημένες αποδόσεις στα πρώτα χρόνια. Ωστόσο, μετά το 6ο–7ο έτος ενδέχεται να προκύψουν προβλήματα αερισμού και ηλιοφάνειας λόγω επικάλυψης κλάδων, κάτι που στη νεκταρινιά συνδέεται άμεσα με την εμφάνιση μυκητολογικών προσβολών.

Η φύτευση ροδακινιάς δεν ξεκινά την ημέρα που μπαίνει το δέντρο στο χωράφι· ξεκινά πολύ νωρίτερα, με σωστό σχεδιασμό και προετοιμασία. Όπως ανέφεραν στον Αγροτύπο οι γεωπόνοι του Α.Σ. Βελβεντού «Η Δήμητρα», κ. Θωμάς Στεργίου και κ. Αργύρης Σιλίρης, η επιτυχία ενός νέου οπωρώνα εξαρτάται από τις επιλογές που προηγούνται της φύτευσης και από τον σωστό χρονισμό κάθε βήματος.

Η εδαφολογική ανάλυση και το ιστορικό του χωραφιού

Η διαδικασία ξεκινά από το χωράφι, όπως μας αναφέρουν οι γεωπόνοι του Συναιτερισμού Βελβεντού «Η Δήμητρα». Η εδαφολογική ανάλυση είναι το πρώτο βήμα και δίνει κρίσιμες πληροφορίες: το pH, τη σύσταση του εδάφους –αν είναι πιο αμμώδες ή πιο αργιλώδες–, τα θρεπτικά στοιχεία όπως άζωτο, φώσφορο, μαγνήσιο και μαγγάνιο, την παρουσία ασβεστίου και ειδικά ανθρακικού ασβεστίου, καθώς και τα επίπεδα σιδήρου.

Παράλληλα, εξετάζεται τι καλλιέργεια προϋπήρχε στο αγροτεμάχιο. Αν υπήρχαν ροδακινιές ή άλλα δενδρώδη, αν υπήρχε σιτάρι, πατάτες ή άλλη αροτραία καλλιέργεια. Ιδιαίτερη σημασία έχει η πιθανή ύπαρξη εδαφογενών ασθενειών, όπως φυτόφθορα ή αρμιλλάρια. Σε περιπτώσεις σοβαρών προσβολών και μεγάλων απωλειών από ασθένειες εδάφους, επισημάνθηκε ότι «πρώτη επιλογή είναι να αλλάξουμε καλλιέργεια», ώστε να μη χαθεί φυτικό κεφάλαιο. Στο ιστορικό του χωραφιού περιλαμβάνεται και το μικροκλίμα. Στην ίδια περιοχή μπορεί να υπάρχουν πλαγιές με καλό αερισμό και εδάφη που «φυσάει αέρας και δεν έχουν θέμα», αλλά και επίπεδα χωράφια που κρατούν «θύλακα παγετού» και παγώνουν ευκολότερα την άνοιξη.

Σε επικλινή και καλά αεριζόμενα χωράφια μπορούν να τοποθετηθούν ακόμη και ποικιλίες που ανθίζουν νωρίτερα ή που είναι πιο δύσκολες στο δέσιμο, εφόσον τα χαρακτηριστικά τους –χρώμα, σχήμα, μέγεθος καρπού– είναι επιθυμητά. Σε χωράφια που κρατούν «θύλακα παγετού» και έχουν ιστορικό ζημιών από όψιμους παγετούς, επιλέγονται ποικιλίες που ανθίζουν πιο όψιμα και έχουν δείξει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στα άνθη.

Σε βαριά, νεροκρατούντα εδάφη, όπου το καλοκαίρι δεν υπάρχει καλός αερισμός, προτιμώνται ποικιλίες πιο ανθεκτικές στη μονίλια και στα σαπίσματα. Όπως αναφέρθηκε, ακόμη και με ανθεκτική ποικιλία δεν αποκλείονται οι προσβολές, αλλά «θα έχουμε λιγότερα».

Επιλογή ποικιλίας και έγκαιρος προγραμματισμός φυτών

Η επιλογή ποικιλίας δεν γίνεται μεμονωμένα. Όπως τονίστηκε, ο παραγωγός οφείλει να έρχεται σε συνεννόηση με τους γεωπόνους του συνεταιρισμού και τον πωλητή. Ο συνεταιρισμός γνωρίζει σε ποιες περιόδους υπάρχει υπερσυσσώρευση προϊόντος και σε ποιες υπάρχει έλλειμμα, ώστε να αποφεύγεται η συγκέντρωση μεγάλου όγκου παραγωγής σε μία συγκεκριμένη ημερομηνία.

«Δεν πάνε κατευθείαν στον φυτωριούχο και λένε θέλω αυτό», επισημάνθηκε χαρακτηριστικά από τον κ. Σιλίρη. Ο σωστός προγραμματισμός στοχεύει στην κατανομή της παραγωγής μέσα στη σεζόν. Ένας οργανωμένος παραγωγός δεν βασίζεται σε μία μόνο ποικιλία, αλλά επιλέγει περισσότερες, από την αρχή έως το τέλος της περιόδου, καλύπτοντας το διάστημα από τον Ιούνιο έως και τον Σεπτέμβριο.

Η φύτευση όμως δεν ξεκινά τον Φεβρουάριο· ξεκινά από τον προηγούμενο Μάιο ή Ιούνιο. Τότε πρέπει να γίνεται η προπαραγγελία των φυτών, ώστε ο φυτωριούχος να γνωρίζει ποιες ποικιλίες και ποια υποκείμενα θα εμβολιάσει και να εξασφαλίζεται διαθεσιμότητα. Παρότι υπάρχουν περιπτώσεις τελευταίας στιγμής, ο σωστός σχεδιασμός απαιτεί έγκαιρη παραγγελία.

Τα φυτώρια διαθέτουν γυμνόριζα φυτά –εμβολιασμένα με κοιμώμενο οφθαλμό, ημι-ανεπτυγμένα ή ανεπτυγμένα– καθώς και φυτά σε γλάστρα με μπάλα χώματος, τα οποία μπορούν να φυτευτούν αργότερα. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για πιστοποιημένο πολλαπλασιαστικό υλικό, με όλα τα απαραίτητα πιστοποιητικά φυτοϋγείας.

Επιλογή υποκειμένου: προσαρμογή στο έδαφος και στο ιστορικό

Στην περιοχή, το πιο συνηθισμένο υποκείμενο παραμένει το GF677. Περιγράφηκε ως ιδιαίτερα παραγωγικό, αλλά «πολύ λαιμαργό» απο τους γεωπόνους. Χρησιμοποιείται ευρέως, ιδίως σε κύπελλο, και προτιμάται συχνά όταν στο χωράφι υπήρχε προηγουμένως ροδακινιά, καθώς εμφανίζει αντοχή στα υπολείμματα ριζών που παραμένουν στο έδαφος.

Το σπορόφυτο ροδακινιάς αποτελεί επίσης επιλογή, ιδίως σε χωράφια που δεν έχουν ξαναφυτευτεί με ροδακινιά. Ωστόσο, δεν εμφανίζει την ίδια αντοχή σε προβλήματα που σχετίζονται με ασθένειες ριζών.

Αναφέρθηκαν ακόμη το Cadaman και η σειρά Rootpac (R, 20, 40, 90), που χρησιμοποιούνται κυρίως σε γραμμικά συστήματα φύτευσης, με διαφορετικά χαρακτηριστικά ως προς τη ζωηρότητα, τις ανάγκες σε νερό και την ευαισθησία σε ασθένειες.

Σε περιπτώσεις αρμιλλάριας, επισημάνθηκε από τον κ. Στεργίου ότι το GF677 είναι ευαίσθητο και μπορεί να επιλεγεί το Mirared, το οποίο έχει δείξει σχετική ανθεκτικότητα, αν και χαρακτηρίζεται από μικρότερη ζωηρότητα.

Σε εδάφη με υψηλό ανθρακικό ασβέστιο, παρατηρείται συχνά έλλειψη σιδήρου. Το GF677 έχει δείξει καλύτερη προσαρμοστικότητα σε τέτοιες συνθήκες, αλλά απαιτείται ετήσια χορήγηση χηλικού σιδήρου.

Σύστημα φύτευσης και αποστάσεις

Στο κύπελλο, οι αποστάσεις κυμαίνονται «συνήθως από 4×4 έως 4×3,5 ή 3,80×3,5». Πιο πυκνή φύτευση μπορεί να δώσει καλά αποτελέσματα τα πρώτα χρόνια, όμως μετά το 6ο–7ο έτος δημιουργούνται προβλήματα αερισμού και ηλιοφάνειας λόγω επικάλυψης κλάδων. Διακρίνονται το ελεύθερο κύπελλο, παλαιότερης μορφής, και το νεότερο σύστημα με 5–6 μονοκόμματους βραχίονες χωρίς διακλαδώσεις, που διευκολύνει τις καλλιεργητικές εργασίες.

Στα γραμμικά συστήματα, το μονόκλωνο μπορεί να φυτευτεί περίπου στο 1 μέτρο επί της γραμμής και 3,5–4,4 μέτρα μεταξύ των γραμμών. Στο δίκλωνο ή παλμέτα τύπου Y, οι αποστάσεις κυμαίνονται περίπου από 1,5–2 μέτρα επί της γραμμής και 3,5–4 μέτρα στον διάδρομο. Όσο μεγαλύτερο το ύψος του δέντρου, τόσο μεγαλύτερος πρέπει να είναι ο διάδρομος, ώστε να εξασφαλίζεται ηλιοφάνεια.

Προετοιμασία του χωραφιού

Πριν τη φύτευση, εξετάζεται τι υπήρχε στο χωράφι. Αν προϋπήρχαν δέντρα, απαιτείται εξαγωγή και απομάκρυνση των ριζών, ώστε να μείνουν στο έδαφος όσο το δυνατόν λιγότερα υπολείμματα από την προηγούμενη καλλιέργεια και να αποφευχθούν προβλήματα στη νέα εγκατάσταση.

Στη συνέχεια ακολουθεί κατεργασία του εδάφους, είτε με άροτρο είτε με ρίπερ. Επειδή πρόκειται να φυτευτούν δέντρα και στόχος είναι το γόνιμο χώμα –από τα 0 έως περίπου 20 εκατοστά– να παραμείνει στην επιφάνεια, «προτιμάται το ρίπερ», όπως μας υπογραμμίζει ο κ. Στεργίου. Με τον τρόπο αυτό το δενδρύλλιο θα έχει πρόσβαση σε γόνιμο έδαφος στα πρώτα στάδια ανάπτυξης του ριζικού του συστήματος.

Επιπλέον, το ρίπερ συμβάλλει στον καλό αερισμό του εδάφους και σπάει τον τυχόν σκληρό ορίζοντα που έχει δημιουργηθεί από τα επαναλαμβανόμενα περάσματα με το τρακτέρ. Έτσι, το έδαφος αερίζεται καλύτερα και διευκολύνεται η ανάπτυξη των ριζών. Μπορεί να γίνει και όργωμα, όμως σε αυτή την περίπτωση αναστρέφεται το γόνιμο επιφανειακό χώμα και μεταφέρεται βαθύτερα.

Οι βασικές αυτές κατεργασίες «καλό είναι να γίνονται νωρίτερα», όταν το επιτρέπουν οι καιρικές συνθήκες. Ακολουθεί ελαφρύτερη κατεργασία με καλλιεργητή ελαφρού τύπου ή με φρέζα, ώστε να ψιλοχωματιστεί το έδαφος, να διευκολυνθεί η φύτευση, να θρυμματιστούν ζιζάνια και να σπάσουν ρίζες που έχουν απομείνει. Αν και η φύτευση μπορεί να γίνει και χωρίς πλήρη κατεργασία, το ιδανικό είναι το έδαφος να έχει προετοιμαστεί σωστά.

Άνοιγμα λάκκου και τοποθέτηση φυτού

Η διαδικασία της φύτευσης ξεκινά με το άνοιγμα των λάκκων φύτευσης, συνήθως με τρυπάνι εδάφους (αρίδα). Το βάθος κυμαίνεται περίπου από 20 έως 50 εκατοστά, ανάλογα με το μέγεθος του ριζικού συστήματος του φυτού. Μέσα στον λάκκο συνιστάται η προσθήκη εδαφοβελτιωτικών και οργανικών σκευασμάτων, όπως χουμικά και φουλβικά οξέα ή ατταπουλγίτης, με στόχο την αύξηση της οργανικής ουσίας και την καλύτερη ανάπτυξη του ριζικού συστήματος. Επιπλέον, «προτείνεται η χρήση σκευασμάτων με ωφέλιμους οργανισμούς, όπως Trichoderma sp., ώστε το ριζικό σύστημα να γίνει πιο ανθεκτικό σε εδαφογενείς ασθένειες».

Τα φυτά μεταφέρονται στο χωράφι και τοποθετούνται μέσα στον λάκκο φύτευσης. Στη συνέχεια, ο λάκκος ξαναγεμίζεται με χώμα γύρω από το δενδρύλλιο. Ουσιαστικά, επανατοποθετείται το έδαφος ώστε να σταθεροποιηθεί σωστά το φυτό. Είναι σημαντικό να υπάρχει επαρκής υγρασία στο έδαφος. Αν οι καιρικές συνθήκες είναι όπως αυτή την περίοδο, η φυσική υγρασία επαρκεί· αν όμως ο καιρός είναι πιο ξηρός, καλό είναι να ακολουθήσει πότισμα.

Μετά τη φύτευση, σε διάστημα περίπου ενός έως δύο μηνών, ακολουθεί η τοποθέτηση του αρδευτικού δικτύου. Όσον αφορά τη διάρκεια ζωής του οπωρώνα, αναφέρθηκε ότι στα κύπελλα η καλλιέργεια μπορεί να διατηρηθεί για πολλά χρόνια — ακόμη και 10 ή 20 — ανάλογα με τη διαχείριση και τις συνθήκες.

Σε απελπιστική οικονομική κατάσταση βρίσκονται οι παραγωγοί κερασιών, μήλων και αχλαδιών, που επλήγηκαν από τους παγετούς του περασμένου Μαρτίου.

Συγκεκριμένα, στις 19 και 20 Μαρτίου 2025 σημειώθηκε ένας από τους μεγαλύτερους παγετούς των τελευταίων ετών, με αποτέλεσμα τη σχεδόν καθολική καταστροφή της παραγωγής, η οποία σε πολλές περιπτώσεις έφτασε το 100%.

Σύμφωνα με το ΥπΑΑΤ οι συγκεκριμένες καλλιέργειες δεν αποζημιώθηκαν από τον ΕΛΓΑ γιατί ήταν στο προανθικό στάδιο.

Παρά τις επαφές των εκπροσώπων παραγωγών με κυβερνητικούς βουλευτές των νομών Πέλλας και Ημαθίας, καθώς και συναντήσεις με τον Υπουργό ΑΑΤ, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει καμία σαφή και συγκεκριμένη απάντηση για τον τρόπο της αποζημίωσης των παραγωγών. 

Ο ΕΛΓΑ, σύμφωνα με όσα υποστηρίζουν οι παραγωγοί, γνωρίζει το μέγεθος της ζημιάς ανά περιοχή. Προφορικά η ηγεσία του ΥπΑΑΤ ανέφερε ότι θα καταβληθούν προκαταβολές αποζημιώσεων το καλοκαίρι αλλά φτάσαμε Φεβρουάριο και ακόμη δεν έχουν πάρει ούτε ένα ευρώ.

Οι «διαρροές» από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων μιλούσαν για κονδύλι 80 εκ. ευρώ για τα κεράσια και 40 εκ. ευρώ για μήλα και αχλάδια. Επίσης μιλάνε για στρεμματικές ενισχύσεις ανάλογα το μέγεθος της ζημιάς. Αναφέρουν τρεις ζώνες ζημιάς, με την πρώτη να καλύπτει την περιοχή της Σκύδρας, τη δεύτερη την Έδεσσα - Αλμωπία και την τρίτη τα ορεινά του Καϊμακτσαλάν.

Δεν υπάρχει όμως καμιά επίσημη ενημέρωση από το ΥπΑΑΤ για το πρόγραμμα που θα αποζημιώσει τους παραγωγούς και το ποσό της στρεμματικής ενίσχυσης που θα πάρουν.

Από την άλλη οι παραγωγοί που εδώ και μήνες είναι χωρίς εισόδημα λόγω της μειωμένης παραγωγής, δεν έχουν χρήματα ούτε για να κάνουν την απαραίτητη φυτοπροστασία.

Ήδη θα έπρεπε από τον Νοέμβριο έως τον Ιανουάριο να έκαναν ραντίσματα με χαλκό στις συγκεκριμένες καλλιέργειες.

Επίσης θα πρέπει να ραντίσουν για ψύλλα της αχλαδιάς, με κόστος που φτάνει στα 800 έως 1.100 ευρώ το στρέμμα. 

Ο κ. Ξενοφών Τσέμπης, παραγωγός κερασιών από την Αλμωπία και μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Αγροτικού Συνεταιρισμού «Αρχάγγελος», ανέφερε στον ΑγροΤύπο ότι είχαν υποσχεθεί από τα τέλη Αυγούστου ότι θα είχαμε πάρει προκαταβολές αλλά φτάσαμε Φεβρουάριο και ακόμη δεν έχει γίνει καμιά πληρωμή. Ο ΕΛΓΑ γνωρίζει το μέγεθος της ζημιάς ανά περιοχή. Μας ανέφεραν ότι σε Πέλλα και Ημαθία η ζημιά στα κεράσια ανέρχεται στα 70 εκ. ευρώ. Παρόλα αυτά μέχρι σήμερα δεν μας έχουν αναφέρει μέσα από πιο πρόγραμμα θα αποζημιωθούμε. Στην περιοχή μας τα κεράσια έχουν ζημιά στο 100% της παραγωγής. 

Από την πλευρά του ο κ. Νίκος Τζίγκας, παραγωγός και πρόεδρος στον Αγροτικό Σύλλογο Βεγορίτιδα - Καϊμακτσαλάν, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι υπάρχει μεγάλο οικονομικό πρόβλημα στους παραγωγούς γιατί δεν έχουν εισόδημα. Ειδικά στα κεράσια οι ζημιές φτάνουν στο 100%. Δηλαδή μηδενικό εισόδημα για κάποιον που καλλιεργεί αποκλειστικά κεράσια. Οι παραγωγοί δεν έχουν εξοφλήσει τα περσινά φυτοπροστατευτικά και δεν μπορούν να αγοράσουν τίποτα φέτος. Άμεσα θα πρέπει να καταβληθούν προκαταβολές στους πληγέντες παραγωγούς για να μπορέσουν να πληρώσουν τις ασφαλιστικές εισφορές στον ΕΛΓΑ για να καταφέρουν να εισπράξουν - όταν το ΥπΑΑΤ αποφασίσει - τις αποζημιώσεις. Ηδη θα έπρεπε αυτή την εποχή να είχε ξεκινήσει η φυτοπροστασία στις συγκεκριμένες καλλιέργειες.

Η καλλιεργητική περίοδος για τη βερικοκιά έχει ήδη ξεκινήσει, με τα δέντρα να εισέρχονται στο στάδιο της διόγκωσης των οφθαλμών. Πρόκειται για μια καθοριστική φάση, καθώς από αυτήν τη χρονική στιγμή τίθενται οι βάσεις τόσο για την ανθοφορία όσο και για τη μετέπειτα καρποφορία.

Μιλήσαμε με τη γεωπόνο κα. Ανδρονίκη Μέλλιου από τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Ράχης Πιερίας «Ο Άγιος Λουκάς», η οποία μας περιέγραψε τις πρακτικές που εφαρμόζονται αυτή την περίοδο στην καλλιέργεια, τόσο στη λίπανση όσο και στη φυτοπροστασία.

Λίπανση στη βερικοκιά: βασική εφαρμογή και θρεπτική ισορροπία

Η βασική λίπανση στη βερικοκιά πραγματοποιείται στο στάδιο της διόγκωσης των οφθαλμών, όταν «μόλις αρχίζει να ξυπνά το δέντρο». Πρόκειται για το χρονικό σημείο που επιτρέπει στο φυτό να απορροφήσει εγκαίρως τα απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία πριν την άνθηση, ώστε να υποστηριχθεί σωστά η ανθοφορία και η καρπόδεση. Η εφαρμογή βασίζεται σε ισορροπημένο λίπασμα που περιέχει άζωτο, φώσφορο και κάλιο, συνήθως σε αναλογία τύπου 1:1:1 (ενδεικτικά 12-12-17). Όπως επισημάνθηκε από την γεωπόνο στον ΑγροΤύπο, απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί η εδαφολογική ανάλυση, η οποία στον Συνεταιρισμό πραγματοποιείται ανά 3–5 χρόνια για το σύνολο των παραγωγών, ώστε η λίπανση να προσαρμόζεται στα πραγματικά δεδομένα κάθε αγροτεμαχίου.

Κατά τη βασική λίπανση, ο φώσφορος δίνεται σχεδόν εξ ολοκλήρου, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του καλίου εφαρμόζεται επίσης σε αυτή τη φάση, με δυνατότητα συμπλήρωσης αργότερα. Το άζωτο χορηγείται σε σημαντικό ποσοστό τώρα, ώστε το δέντρο να υποστηριχθεί στα πρώτα κρίσιμα στάδια ανάπτυξης. Μετά τον σχηματισμό του καρπού, πραγματοποιείται συμπληρωματική λίπανση, συχνά με νιτρικό κάλιο, ανάλογα με το φορτίο κάθε δέντρου και την ποικιλία.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στα ιχνοστοιχεία, κυρίως στο βόριο και στον ψευδάργυρο. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά η κα. Μέλλιου, «αν υπάρχει πολύ χαμηλό βόριο, θα δημιουργήσει προβλήματα στην καρπόδεση και στην ανθοφορία». Η έλλειψη μπορεί να γίνει αντιληπτή από συμπτώματα όπως η ξήρανση των ματιών πριν την παραγωγή, γεγονός που οδηγεί σε διορθωτικές παρεμβάσεις, συνήθως κατά τη χειμερινή περίοδο, ώστε την άνοιξη το δέντρο να έχει καλύψει τις ανάγκες του. Παρότι οι ποσότητες των ιχνοστοιχείων είναι μικρές, «μπορούν να κάνουν τη διαφορά», με αποτελέσματα που συχνά είναι ορατά ακόμη και την επόμενη καλλιεργητική χρονιά.
 
Όσο για την οργανική θρέψη, η γεωπόνος αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι, στην περιοχή, τα περισσότερα εδάφη εμφανίζουν ικανοποιητικό ποσοστό οργανικής ουσίας (2–3%), οπότε δεν γίνεται εκτεταμένη χρήση οργανικών λιπασμάτων. Σε περιπτώσεις χαμηλής οργανικής ουσίας, γίνεται στοχευμένη προσθήκη (π.χ.  χωνεμένης κοπριά). Παράλληλα, τα υπολείμματα κλαδέματος τεμαχίζονται και ενσωματώνονται στο έδαφος, συμβάλλοντας σταδιακά στη βελτίωση της γονιμότητας.

Φυτοπροστασία: επίκαιρες επεμβάσεις

Ασθένειες

Στο στάδιο της διόγκωσης των οφθαλμών ξεκινούν οι πρώτοι ψεκασμοί για το κορύνεο, τον εξώασκο και τη μονίλια. Σε αυτή τη φάση εφαρμόζεται προληπτικά κάτλαλληλο χαλκούχο σκεύασμα, το οποίο καλύπτει τις ασθένειες της περιόδου.

Η μονίλια θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς, όπως αναφέρθηκε, «μπορεί να στεγνώσει την άνθηση και μέρος από τα κλαδάκια». Το παθογόνο διαχειμάζει ως μυκήλιο σε μουμιοποιημένους καρπούς πάνω στο δένδρο και σε έλκη προσβεβλημένων κλαδίσκων. Από αυτούς τους καρπούς και τα έλκη προέρχονται οι πρωτογενείς μολύνσεις που μολύνουν τα άνθη. Για τον λόγο αυτό οι επεμβάσεις επαναλαμβάνονται στα κρίσιμα στάδια της καλλιέργειας: στη διόγκωση των οφθαλμών, στη λευκή κορυφή, πριν την άνθηση και κατά την άνθηση. Ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες, μπορεί να χρειαστούν τρεις ή και τέσσερις εφαρμογές. Οι ψεκασμοί έχουν προληπτικό χαρακτήρα, αλλά διαθέτουν και θεραπευτική δράση εφόσον έχει ήδη ξεκινήσει προσβολή.

Στο κορύνεο προσβάλλονται οι βλαστοί, ενώ ο μύκητας προκαλεί αρχικά κόκκινες κηλίδες στα φύλλα, οι οποίες στη συνέχεια γίνονται καστανές και ξηραίνονται στο κέντρο. Οι νεκροί ιστοί πέφτουν, με αποτέλεσμα να σχηματίζονται οπές, γνωστές ως «τρύπες από σκάγια». Παρόμοιες, συχνά βυθισμένες, κηλίδες εμφανίζονται και στους καρπούς, οι οποίες εξελίσσονται σε καστανά δερματώδη λέπια. Πολλές φορές πάνω στις κηλίδες εμφανίζεται έκκριση κόμμεος.

Ο εξώασκος αποτελεί επίσης σημαντική ασθένεια. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν κατσάρωμα και παραμόρφωση των φύλλων, ανώμαλη πάχυνση του ελάσματος και ερυθροκίτρινο χρωματισμό. Τα φύλλα τελικά πέφτουν, ενώ η νέα βλάστηση αποδυναμώνει το δένδρο, απορροφώντας πολλά θρεπτικά στοιχεία. Η αντιμετώπιση επιτυγχάνεται με την εφαρμογή κατάλληλων μυκητοκτόνων, με ψεκασμούς που πραγματοποιούνται από την πτώση των φύλλων έως το φούσκωμα των ματιών και κατά τη διάρκεια του λήθαργου των δένδρων, με στόχο την καταστροφή των μολυσμάτων. Συγκεκριμένα, η καταπολέμηση γίνεται με χαλκούχα μυκητοκτόνα σκευάσματα στην πτώση των φύλλων και με ψεκασμό πριν από τη διόγκωση των οφθαλμών.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ο ρόλος των καιρικών συνθηκών. Σε περιόδους αυξημένης υγρασίας απαιτείται άμεση αντίδραση, καθώς η υγρασία ευνοεί την εγκατάσταση των παθογόνων. Όπως τονίστηκε χαρακτηριστικά απο την κα. Μέλλιου: «Μόλις σταματήσει η βροχή, πρέπει να μπουν μέσα και να ψεκάσουν». Η χρονική ακρίβεια των επεμβάσεων είναι καθοριστική.

Έντομα και ακάρεα

Αυτή την περίοδο εφαρμόζεται παραφινέλαιο σε συνδυασμό με ακαρεοκτόνο για την αντιμετώπιση των διαχειμαζουσών μορφών. Σημαντικότερος εχθρός της βερικοκιάς θεωρείται η Ανάρσια, η οποία προσβάλλει τον καρπό. Η πρώτη γενιά ξεκινά την άνοιξη (Απρίλιο–Μάιο), ωστόσο η διαχείριση ξεκινά από τώρα, με στόχο τον περιορισμό των πληθυσμών. Αρχικά, την περίοδο της άνοιξης, η ανάρσια προσβάλλει τους τρυφερούς νεαρούς βλαστούς της βερικοκιάς, δημιουργώντας στοές κατά μήκος των βλαστών, με αποτέλεσμα το κορυφαίο τμήμα τους να μαραίνεται και να πέφτει. Στα τέλη της άνοιξης, η προνύμφη του εντόμου προσβάλλει και τους πράσινους ανώριμους καρπούς, προκαλώντας ζημιά στο εξωτερικό του καρπού, κυρίως κοντά στον ποδίσκο.

Η προσβολή συνεχίζεται την περίοδο του καλοκαιριού εντός των προσβεβλημένων βλαστών αλλά και στο εσωτερικό των ώριμων καρπών. Σε αυτό το στάδιο γίνεται έντονα αντιληπτή, κατατρώγοντας τη σάρκα των βερίκοκων, γεγονός που καθιστά ακατάλληλους τους καρπούς για κατανάλωση και μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική καταστροφή της παραγωγής. Επίσης, απαντώνται κοκκοειδή και φυλλοδέτες, χωρίς όμως να αποτελούν το βασικό πρόβλημα της καλλιέργειας, όπως μας αναφέρει η γεωπόνος.

Η περίοδος που διανύουμε, από τα μέσα του χειμώνα έως τα πρώτα στάδια πριν την άνθηση, είναι καθοριστικής σημασίας για τη ροδακινιά. Σε αυτή τη φάση διαμορφώνονται οι «βάσεις» τόσο για τη σωστή θρέψη όσο και για τη φυτοπροστασία της νέας καλλιεργητικής χρονιάς, με αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα την εξέλιξη της παραγωγής.

Ο ΑγροΤύπος συνομίλησε με τους γεωπόνους του Α.Σ. Βελβεντού «Η Δήμητρα», κ. Θωμά Στεργίου και κ. Αργύρη Σιλίρη, οι οποίοι μεταφέρουν την εικόνα από τα κτήματα της περιοχής και εξηγούν ποιες παρεμβάσεις πραγματοποιούνται αυτή την περίοδο, ποια σημεία απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή και πώς διαμορφώνεται στην πράξη η στρατηγική λίπανσης και φυτοπροστασίας.

Βασική λίπανση: φωσφόρος τώρα, προσοχή στο κάλιο, αναμονή για το άζωτο

Η συζήτηση ξεκινά από τις αναλύσεις εδάφους. Όπως επισημαίνουν οι γεωπόνοι, οι αναλύσεις γίνονται κυρίως Νοέμβριο–Δεκέμβριο, ιδιαίτερα σε νέες φυτεύσεις αλλά και σε παραγωγικά κτήματα, σε έναν ορίζοντα τρία–τέσσερα χρόνια, ώστε να διαπιστωθεί αν έχουν εξαντληθεί αποθέματα μακροστοιχείων και ιχνοστοιχείων. Τα δείγματα αποστέλλονται είτε σε κρατικό φορέα είτε σε ιδιωτικά εργαστήρια και, βάσει αποτελεσμάτων, καθορίζεται η μορφή και η ποσότητα της λίπανσης. Στην περιοχή της Κοζάνης τα εδάφη είναι κατά κανόνα επικλινή και στραγγιστικά, με χαμηλή οργανική ουσία. Υπάρχουν αμμώδη, αμμοπηλώδη και αργιλοπηλώδη εδάφη, όμως «μέσα στον μέσο όρο στραγγίζουν», γεγονός που συνδέεται με μειωμένα οργανικά αποθέματα.

Πώς κινείται η βασική λίπανση αυτή την περίοδο

Στα παραγωγικά δέντρα, η βασική κοκκώδης λίπανση πραγματοποιείται Ιανουάριο έως Φεβρουάριο. Οι γεωπόνοι τονίζουν ότι δεν πρέπει να φτάνει κανείς στα τέλη Φεβρουαρίου, καθώς γύρω στις 10–15 Μαρτίου μπορεί να έχει ήδη ξεκινήσει η άνθηση. Ο φωσφόρος, όπως αναφέρει ο κ. Σιλίρης, «καλό είναι να πέφτει όλος τώρα», στο διάστημα Νοεμβρίου–Φεβρουαρίου. Δεν ξεπλένεται όπως το άζωτο και πρέπει να είναι διαθέσιμος ώστε να στηρίξει τους ανθοφόρους οφθαλμούς Μάρτιο–Απρίλιο. «Έχει δεν έχει φορτίο, ο φωσφόρος πέφτει όλος τώρα».

Για το κάλιο, μπορεί να δοθεί είτε ολόκληρο είτε σπαστά. Σε περιπτώσεις όπου υπάρχει ρίσκο παγετού, αρκετοί παραγωγοί επιλέγουν να ρίξουν «τη μισή ποσότητα τώρα και την υπόλοιπη τον Απρίλιο», όταν θα έχει διαπιστωθεί η καρπόδεση και το φορτίο πριν το αραίωμα. Αν χαθεί η παραγωγή από παγωνιά, η στρατηγική διαφοροποιείται. Ο κ. Στεργίου διευκρινίζει ότι μπορεί να δοθεί και όλο το κάλιο τώρα, και στη συνέχεια να συνεχιστεί η θρέψη μόνο με άζωτο.

Σε ό,τι αφορά το άζωτο, ξεκαθαρίζεται ότι «άζωτο δεν ρίχνουμε τώρα» στη βασική χειμερινή λίπανση. Το άζωτο συνδέεται άμεσα με την ύπαρξη καρπού. Στην ανθοφορία μπορεί να δοθεί το 1/3 έως 1/2 της συνολικής ποσότητας, ώστε να ενισχυθεί η άνθηση και η καρπόδεση. Αν όμως υπάρξει παγετός ή απώλεια φορτίου, η στρατηγική προσαρμόζεται. Γίνεται επίσης αναφορά σε ουρία ή αμμωνιακό άζωτο, με τη διευκρίνιση ότι αν εφαρμοστούν νωρίς, «δεν θα εξυπηρετήσουν», καθώς το δέντρο δεν μπορεί να τα αξιοποιήσει. Παράλληλα, αναφέρθηκε ότι αρκετοί παραγωγοί εφαρμόζουν μετασυλλεκτικά, τον Νοέμβριο και ενώ το δέντρο έχει ακόμη φύλλο, περίπου 300 γραμμάρια νιτρικής αμμωνίας ανά δέντρο. Το άζωτο αυτό αποθηκεύεται στους οφθαλμούς και αξιοποιείται την άνοιξη, με την έκπτυξη. Ακόμη, διευκρινίζεται ότι βόριο και ψευδάργυρος εφαρμόζονται διαφυλλικά, μετασυλλεκτικά ή στην ανθοφορία, και όχι ως εδαφική λίπανση αυτή την περίοδο.

Τέλος, την τρέχουσα περίοδο εφαρμόζονται επιπλέον σκευάσματα οργανικά όπως υπογραμμίζει στον ΑγροΤύπο ο κ. Σιλίρης (πελλετοποιημένα, με χουμικά ή φουλβικά οξέα, λεοναρδίτη κ.α.), τα οποία ενισχύουν τη μικροβιακή δραστηριότητα και τη δομή του εδάφους. Όπου υπάρχει δυνατότητα, εφαρμόζεται χωνεμένη κοπριά, με την επισήμανση ότι πρέπει να είναι καλά χωνεμένη. Η κοπριά απαιτεί ειδικό δενδροκομικό κοπροδιανομέα, ενώ τα οργανικά σκευάσματα μπορούν να διανεμηθούν και με λιπασματοδιανομέα. 

Φυτοπροστασία: επίκαιρη στρατηγική 

Οι γεωπόνοι του Α.Σ. Βελβεντού «Η Δήμητρα» ξεκαθαρίζουν ότι τον χειμώνα δεν γίνεται ουσιαστική εντομολογική καταπολέμηση. Οι παρεμβάσεις στοχεύουν κυρίως στις ασθένειες και στη μείωση διαχειμαζόντων μορφών. Ως νούμερο ένα πρόβλημα για το ροδάκινο χαρακτηρίζει τη μονίλια ο κ. Στεργίου, με παρουσία και των τριών ειδών: Monilinia laxa, Monilinia fructigena και Monilinia fructicola. Ακολουθεί ο εξώασκος. Μικρότερη ένταση παρουσιάζουν το κλαδοσπόριο και το κορύνεο, ενώ εντοπίζονται και βακτηριώσεις, όπως Pseudomonas syringae pv. morsprunorum. Για τη μονίλια επισημαίνεται ότι οι βασικές επεμβάσεις έχουν ήδη γίνει. «Ό,τι κάναμε για τη μονίλια, κάναμε μέχρι τώρα», αναφέρουν, εξηγώντας ότι οι χαλκούχοι ψεκασμοί του φθινοπώρου και της αρχής του χειμώνα καλύπτουν αυτό το κομμάτι.

Οι γεωπόνοι επισημαίνουν ότι με την πλήρη πτώση των φύλλων, «ο χαλκός είναι νόμος». Η εφαρμογή γίνεται ανεξαρτήτως συνθηκών, εκτός εάν επικρατούν ακραία καιρικά φαινόμενα. Πρόκειται για βασικό απολυμαντικό ψεκασμό. Ακολουθεί επαναληπτικός χαλκούχος ψεκασμός Ιανουάριο–αρχές Φεβρουαρίου, περίπου δύο μήνες δηλαδή, μετά τον πρώτο, καθώς το δέντρο έχει μείνει ένα διάστημα χωρίς προστασία. Η δοσολογία που αναφέρεται είναι περίπου 2,5–3 κιλά χαλκού ανά τόνο ψεκαστικού υγρού.

Στην περιοχή προτείνεται χαλκός σε συνδυασμό με θειασβέστιο. Το θειασβέστιο, πέρα από την απολυμαντική του δράση, μπορεί να συμβάλει στη μείωση αυγών αφίδων, ιδιαίτερα της πράσινης αφίδας, που χαρακτηρίζεται σημαντικό πρόβλημα για την καλλιέργεια, όπως αναφέρει ο κ. Σιλίρης. Επιπλέον, δημιουργεί ένα φιλμ πάνω στους οφθαλμούς και μπορεί να επιβραδύνει ελαφρώς την έκπτυξή τους, «να πάει όσο πιο πίσω γίνεται» η άνθηση, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος ζημιάς από ανοιξιάτικες παγωνιές. Παράλληλα, γίνονται εφαρμογές χειμερινών λαδιών, με στόχο διαχειμαζόμενες μορφές εντόμων.

Έμφαση στον Εξώασκο

Την περίοδο αυτή, η προσοχή στρέφεται στον εξώασκο. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά από τον κ. Στεργίου, «αν δεν τον καταπολεμήσουμε τώρα, όλο το καλοκαίρι θα τρέχουμε». Ο εξώασκος προσβάλλει τον βλαστοφόρο οφθαλμό κατά την έκπτυξη. Στόχος είναι να μην επιτραπεί στον μύκητα να εισχωρήσει στον οφθαλμό τη στιγμή που ανοίγει. Για την αντιμετώπισή του εφαρμόζονται από τον συνεταιρισμό  ψεκασμοί είτε με ziram είτε με dodine. Οι δύο αυτές δραστικές αφορούν αποκλειστικά τον εξώασκο. 

Η εφαρμογή γίνεται στην κατάλληλη φαινολογική φάση κάθε ποικιλίας και επαναλαμβάνεται μετά από 7–10 ημέρες, ανάλογα με τον καιρό και τις βροχοπτώσεις. Σε περίπτωση μη έγκαιρης αντιμετώπισης, παρατηρείται καρούλιασμα και παραμόρφωση φύλλων, καθυστέρηση βλάστησης, μικρότερος καρπός και, σε έντονες προσβολές, ακόμη και επίδραση στην παραγωγή.

Η περίοδος πριν την άνθηση αποτελεί κρίσιμο στάδιο για τη ροδακινιά, καθώς τότε διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις της νέας παραγωγής. Το κλάδεμα είναι η βασική παρέμβαση αυτής της φάσης. Το κλάδεμα στη ροδακινιά δεν είναι μια τυπική, μηχανική εργασία. Είναι από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις στη διαχείριση του οπωρώνα, γιατί καθορίζει την ισορροπία βλάστησης και παραγωγής, το φορτίο που θα σηκώσει το δέντρο και τελικά την ποιότητα και την ευκολία διαχείρισης της καλλιέργειας.

Με βάση την εμπειρία του Α.Σ. Βελβεντού «Η Δήμητρα» στην Κοζάνη και όσα μας ανέφεραν οι γεωπόνοι του συνεταιρισμού κ. Θωμάς Στεργίου και κ. Αργύρης Σιλίρης, το κλάδεμα στη ροδακινιά απαιτεί γνώση της ποικιλίας, σωστό χρονισμό και σαφή παραγωγικό στόχο.

Προκλάδεμα: Προαιρετικό αλλά καθοριστικό

Το προκλάδεμα αποτελεί την πρώτη παρέμβαση μετά τη συγκομιδή και λειτουργεί ως προετοιμασία για το βασικό χειμερινό κλάδεμα καρποφορίας. «Με το που τελειώσουν οι συγκομιδές», επισημαίνει ο κ. Στεργίου – στην περιοχή μέχρι τέλος Σεπτεμβρίου και λίγο Οκτώβριο για ορισμένες ποικιλίες – μπορεί να ξεκινήσει το προκλάδεμα. Αυτό πραγματοποιείται συνήθως μέσα στον Νοέμβριο, πριν από την πτώση των φύλλων, όταν αυτά είναι ακόμη τρυφερά. Η παρέμβαση αυτή δεν είναι υποχρεωτική. Ο γεωπόνος τη χαρακτηρίζει «προαιρετική». Ωστόσο σπεύδει να τονίσει ότι «το καλύτερο είναι να γίνει», γιατί διευκολύνει ουσιαστικά τη συνέχεια.

Σε αυτή τη φάση αφαιρούνται κυρίως οι λαίμαργοι – οι χοντροί, όρθιοι και ιδιαίτερα ζωηροί βλαστοί της ίδιας χρονιάς που δεν είναι καρποφόροι. Παράλληλα κόβονται βλαστάρια που δεν χρειάζονται, ώστε να διατηρηθεί το σχήμα του δέντρου και να μη σπαταλάται ενέργεια σε άχρηστη βλάστηση. Όπως εξηγεί ο ίδιος, το προκλάδεμα «δίνει τη δύναμη στα ανθοφόρα μάτια». Αντί η ενέργεια να κατευθύνεται στους ζωηρούς βλαστούς, διοχετεύεται στους δευτερεύοντες ανθοφόρους οφθαλμούς που θα δώσουν τα ροδάκινα της επόμενης χρονιάς. Έτσι επιτυγχάνονται «πιο δυνατά μάτια» και καλύτερα δεμένη ανθοφορία.

Επιπλέον, όταν εφαρμοστεί σωστά, «έχεις κάνει το 60% της δουλειάς από τον Νοέμβριο», σημειώνει χαρακτηριστικά. Το χειμερινό κλάδεμα που ακολουθεί γίνεται σαφώς πιο ξεκούραστο και περιορίζεται σε πιο στοχευμένες επεμβάσεις. Η ίδια περίοδος ενδείκνυται και για τη ρύθμιση του ύψους. Αν τα δέντρα έχουν ξεφύγει, είναι κατάλληλη στιγμή να χαμηλώσουν, ώστε να διευκολυνθούν οι καλλιεργητικές εργασίες και η συγκομιδή.

Το χειμερινό κλάδεμα: Ισορροπία, ρύθμιση φορτίου και σωστή θέση των «μανών»

Το βασικό κλάδεμα καρποφορίας ξεκινά από τον Δεκέμβριο και μπορεί να φτάσει μέχρι λίγο πριν την άνθηση. «Ο Φεβρουάριος είναι γενικά ο μήνας του κλαδέματος», επισημαίνει ο κ. Σιλίρης, ειδικά για ροδακινιά και νεκταρινιά. Μέσα στον Ιανουάριο ο καιρός είναι συχνά άστατος, με αυξημένη υγρασία, ενώ – όπως διευκρινίζει – δεν πρέπει να γίνεται κλάδεμα με υγρό καιρό. Όταν έχει προηγηθεί προκλάδεμα, το χειμερινό στάδιο περιορίζεται κυρίως σε «μικροεπεμβάσεις», σε πιο στοχευμένες κοπές. Αν όμως δεν έχει γίνει η πρώτη παρέμβαση, τότε το κλάδεμα είναι σαφώς βαρύτερο και απαιτεί περισσότερη δουλειά.

Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη φάση έχουν οι «μάνες» – οι καρποφόρες βέργες που φέρουν τους οφθαλμούς και θα δώσουν τον καρπό. Όπως τονίζει ο γεωπόνος, οι μάνες πρέπει να διατηρούνται όσο πιο κοντά γίνεται στον κεντρικό βραχίονα. Συνήθως κρατιέται το πρώτο βλαστάρι, αυτό που βρίσκεται πιο κοντά στον κορμό. Δεν επιδιώκεται υπερβολικό μήκος και πολύ ξύλο, καθώς αυτό δυσκολεύει τόσο τη συγκομιδή όσο και το αραίωμα.

Το κλάδεμα, σύμφωνα με τον ίδιο, συνδέεται άμεσα με το φορτίο που θα σηκώσει το δέντρο. «Το κλάδεμα πριν το αραίωμα καθορίζει το πόσο αραίωμα θα κάνεις μετά», αναφέρει χαρακτηριστικά. Αν σε μια ποικιλία που δένει καλά αφήσουμε υπερβολικά πολλά μάτια, το δέντρο «ζορίζεται» και η πίεση μεταφέρεται στην επόμενη φάση της καλλιεργητικής διαχείρισης. Στο επίκεντρο παραμένει η ισορροπία βλάστησης και παραγωγής, που – όπως επισημαίνει ο κ. Στεργίου – αποτελεί το σημαντικότερο στοιχείο του σωστού κλαδέματος.

Η γνώση της ποικιλίας καθορίζει το κλάδεμα

Το πιο κρίσιμο σημείο, όπως υπογραμμίζει ο κ. Σιλίρης, είναι η γνώση της ποικιλίας. «Πρέπει να ξέρεις τι ποικιλία κλαδεύεις», τονίζει. Κάθε ποικιλία έχει διαφορετικό αριθμό και συμπεριφορά ανθοφόρων οφθαλμών. Υπάρχουν ποικιλίες που «δένουν» σταθερά – δηλαδή από 100 άνθη μπορεί να κρατήσουν 30 καρπούς – και άλλες που από 100 άνθη μπορεί να κρατήσουν 5. Σε αυτές τις τελευταίες, χρειάζεται να διατηρηθούν περισσότερες μάνες για να αυξηθούν οι πιθανότητες παραγωγής.

Ο κ. Στεργίου αναφέρει ενδεικτικά τις ποικιλίες Kay-Sweet και Rosa D-West, οι οποίες έχουν λιγότερους ανθοφόρους οφθαλμούς και αφήνονται πιο πίσω στο κλάδεμα, ώστε στο φούσκωμα του οφθαλμού να φανεί καλύτερα πού υπάρχουν ανθοφόρα μάτια. Αντίθετα, σε ποικιλίες που στατιστικά κρατούν πολλά ροδάκινα, εφαρμόζεται πιο αυστηρό κλάδεμα για να αποφευχθεί υπερφόρτωση και υπερβολικό αραίωμα. «Αν δεν ξέρεις την ποικιλία, όλα τα άλλα είναι λίγα», επισημαίνει. Δεν μπορεί κάποιος να κλαδεύει χωρίς να γνωρίζει τι ποικιλία έχει μπροστά του, καθώς – όπως επισημαίνει ο κ. Στεργίου – αυτό αποτελεί το πιο συνηθισμένο και κρίσιμο λάθος στο κλάδεμα της ροδακινιάς.

Πρακτικά ζητήματα: Σχήμα, υγιεινή και διαχείριση μετά το κλάδεμα

Στην περιοχή του Βελβεντού κυριαρχεί το ελεύθερο κύπελλο, ενώ τα τελευταία χρόνια εφαρμόζονται και γραμμικά συστήματα, όπως παλμέτα και μονόκλωνο. Στο κύπελλο, όπως επισημαίνει ο γεωπόνος, «πρέπει να διατηρείται ελεύθερος ο διάδρομος διέλευσης του τρακτέρ», ώστε να μην εξέχουν κλαδιά που μπορεί να σπάσουν κατά τις καλλιεργητικές εργασίες.

Μετά την ολοκλήρωση του κλαδέματος και πριν την άνθηση, «στο σύστημα του κυπέλλου εφαρμόζεται δέσιμο» περιμετρικά με νάιλον ή με σκοινί, για την ενίσχυση των βραχιόνων. Όπως εξηγεί, όταν το δέντρο φορτώνεται, υπάρχει κίνδυνος να ανοίξουν ή να σπάσουν οι βραχίονες, είτε από το βάρος του καρπού είτε από δυνατό άνεμο.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην απολύμανση των εργαλείων. Τα ψαλίδια πρέπει να απολυμαίνονται με οινόπνευμα, ιδανικά στο τέλος κάθε ημέρας, ώστε να αποφεύγεται η μετάδοση ιώσεων και ασθενειών της ροδακινιάς. Αν κάποιο δέντρο εμφανίζει ύποπτα συμπτώματα, καλό είναι να κλαδεύεται τελευταίο, ώστε να μην υπάρξει διασπορά.

Μετά το κλάδεμα ακολουθεί χαλκούχος ψεκασμός για κάλυψη των πληγών και αποφυγή εισόδου κάποιου παθογόνου στο δένδρο. Όσον αφορά τα υπολείμματα, συνήθως θρυμματίζονται γραμμικά με καταστροφέα και ενσωματώνονται στο έδαφος, συμβάλλοντας και στον εμπλουτισμό με οργανική ουσία όπως μας αναφερει χαρακτηριστικά ο κ. Στεργίου. Ωστόσο, σε περιπτώσεις έντονης προσβολής από μύκητες, όπως μονίλια, προτιμάται η απομάκρυνση των κλαδιών από τον οπωρώνα.

Η κερασιά αποτελεί μία από τις πλέον απαιτητικές αλλά και δυναμικές δενδρώδεις καλλιέργειες της χώρας, με κάθε καλλιεργητική περίοδο να ξεκινά ουσιαστικά από τον χειμώνα. Το μεταβατικό στάδιο μεταξύ χειμώνα και άνοιξης είναι καθοριστικό, καθώς σε αυτό λαμβάνονται κρίσιμες αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα την παραγωγή, την ποιότητα και τη βιωσιμότητα της καλλιέργειας.

Στην Πιερία, και ειδικότερα στη Ράχη Ολύμπου, η κερασοκαλλιέργεια έχει έντονη ταυτότητα και μακρά παράδοση, με τους παραγωγούς να εφαρμόζουν συστηματικά πρακτικές που βασίζονται στη γνώση, την εμπειρία και τα φαινολογικά στάδια του δέντρου. Για τις καλλιεργητικές επεμβάσεις της περιόδου, επικοινωνήσαμε με τη γεωπόνο κα. Ανδρονίκη Μέλλιου από τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Ράχης Πιερίας «Ο ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ», ο οποίος δραστηριοποιείται στη διαδικασία καλλιέργειας, παραγωγής, τυποποίησης και εμπορίας του προϊόντος «ΚΕΡΑΣΙΑ ΡΑΧΗΣ ΟΛΥΜΠΟΥ».

Κλάδεμα στην κερασιά: βάση της ρύθμισης της παραγωγής

Το κλάδεμα στην κερασιά πραγματοποιείται κατά τη χειμερινή περίοδο και βασίζεται πρωτίστως στα φαινολογικά στάδια του δέντρου. Δεν πρόκειται για μία τυπική ή ημερολογιακή εργασία, αλλά για επέμβαση που προσαρμόζεται στην κατάσταση του φυτού και στις παραγωγικές του δυνατότητες, όπως μασ αναφερει η γεωπόνος. Η πρακτική διαφοροποιείται σαφώς μεταξύ νεαρών και παραγωγικών δέντρων. Στα νεαρά εφαρμόζεται κλάδεμα διαμόρφωσης, με στόχο τη σωστή αρχιτεκτονική του δέντρου, ενώ στα παραγωγικά εφαρμόζεται κλάδεμα καρποφορίας, με κύριο σκοπό τη ρύθμιση της παραγωγής. Όπως η κα. Μέλλιου χαρακτηριστικά, «η παραγωγή ρυθμίζεται με το κλάδεμα».

Σκοπός λοιπόν του κλαδέματος καρποφορίας είναι πέραν της διατήρησης του σχήματος διαμόρφωσης και τον επαρκή φωτισμό και αερισμό του δέντρου, η διατήρηση επαρκούς ετήσιας βλάστησης και ικανοποιητικού αριθμού των καρποφόρων οργάνων. Ο παραγωγοί φροντίζουν να δημιουργούν πολλούς νέους οριζόντιους βλαστούς  με μήκος περίπου 50-60 εκ. και μέσα σε μια πενταετία προσπαθούν να πετύχουν την ανανέωση των καρποφόρων οργάνων. Επίσης δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στο να «κρατήσουν» τα καρποφόρα όργανα όσο το δυνατόν πλησιέστερα στον κεντρικο άξονα και  στην διατήρηση του ύψους των δέντρων ώστε να μένουν σε τέτοιο επίπεδο που οι καλλιέργητικές εργασίες να γίνινται αποτελεσματικα. Τέλος ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην απομάκρυνση ασθενών ή προσβεβλημένων κλάδων. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αφαίρεση γίνεται μέχρι να εμφανιστεί υγιές ξύλο, προκειμένου να περιοριστεί ο κίνδυνος εξάπλωσης παθογόνων στο δέντρο.

Υγιεινή κλαδέματος και διαχείριση υπολειμμάτων

Η κερασιά συγκαταλέγεται στις καλλιέργειες με αυξημένη ευαισθησία σε ασθένειες, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την αυστηρή τήρηση κανόνων υγιεινής κατά το κλάδεμα. Κατά τη διάρκεια των εργασιών, ο εξοπλισμός απολυμαίνεται μετά από κάθε δέντρο, ενώ οι τομές προστατεύονται με κατάλληλα υλικά, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος εισόδου παθογόνων. διαίτερη σημασία δίνεται και στις καιρικές συνθήκες, καθώς το κλάδεμα αποφεύγεται όταν επικρατεί υγρασία ή βροχόπτωση. Η εργασία πραγματοποιείται μόνο σε ξηρές συνθήκες, ώστε να μειωθεί σημαντικά η πιθανότητα μολύνσεων και προσβολών. Τα υπολείμματα του κλαδέματος θρυμματίζονται και ενσωματώνονται στο έδαφος ως οργανική ουσία. Ωστόσο, σε περιπτώσεις έντονης προσβολής, απομακρύνονται από τον αγρό, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος διαχείμασης παθογόνων και εντομολογικών εχθρών.

Φυτοπροστασία στην κερασιά: πρόληψη με βάση τα φαινολογικά στάδια

Η φυτοπροστασία στην κερασιά οργανώνεται με προληπτικό χαρακτήρα και ακολουθεί αυστηρά τα φαινολογικά στάδια του δέντρου. Η κυριότερη ασθένεια που απασχολεί την καλλιέργεια είναι η μονίλια, ενώ σε δευτερεύον επίπεδο εμφανίζονται ο εξώασκος και το κορύνεο, ιδιαίτερα σε χρονιές με υγρή άνοιξη. Οι πρώτες φυτοπροστατευτικές επεμβάσεις πραγματοποιούνται στο στάδιο του φουσκώματος των οφθαλμών και συνεχίζονται λίγο πριν και κατά την ανθοφορία, καθώς και στο στάδιο της πτώσης των πετάλων και της καρπόδεσης. Όπως επισημαίνει η κα. Μέλλιου, «η μονίλια αντιμετωπίζεται κυρίως προληπτικά, αλλά και θεραπευτικά όταν χρειαστεί».

Παράλληλα με τις ασθένειες, ιδιαίτερη προσοχή δίνεται και στους εντομολογικούς εχθρούς της κερασιάς, όπως τετράνυχοι, κοκκοειδή και αφίδες. Οι πρώτες εντομοκτόνες επεμβάσεις πραγματοποιούνται στο τελικό φούσκωμα των οφθαλμών, λίγο πριν την ανθοφορία, με στόχο την αντιμετώπιση των αυγών και των αρχικών σταδίων ανάπτυξής τους.

Θρέψη και λίπανση

Η βασική λίπανση πραγματοποιείται στο πρώτο φούσκωμα των οφθαλμών και αποτελεί κομβικό στάδιο για την ομαλή εκκίνηση της βλάστησης. Η εφαρμογή της βασικής λίπανσης περιλαμβάνει τα τρία κύρια θρεπτικά στοιχεία – άζωτο, φώσφορο και κάλιο – τα οποία καλύπτουν τις βασικές ανάγκες του δέντρου στην αρχή της περιόδου. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η θρέψη δεν ακολουθεί τυποποιημένο σχήμα, αλλά προσαρμόζεται στις ανάγκες της καλλιέργειας και στα χαρακτηριστικά του αγρού.

Συμπληρωματικά, κατά τη διάρκεια της καρποφορίας εφαρμόζονται διαφυλλικοί ψεκασμοί, ανάλογα με τις απαιτήσεις του δέντρου και τις επικρατούσες καιρικές συνθήκες. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ασβέστιο, για τη βελτίωση της ποιότητας των καρπών, καθώς και στο κάλιο, το οποίο συμβάλλει στην ενίσχυση του μεγέθους τους, ειδικά σε χρονιές με αυξημένη καρποφορία. Τέλος, τονίζεται η σημασία της εδαφολογικής ανάλυσης, η οποία συστήνεται να πραγματοποιείται ανά 3–4 χρόνια, ώστε ο παραγωγός να έχει σαφή εικόνα της κατάστασης του εδάφους και να μπορεί να προσαρμόζει τη λίπανση με μεγαλύτερη ακρίβεια.

Κλιματικοί κίνδυνοι  και η σημασία της ολοκληρωμένης διαχείρισης

Η κερασιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στην υγρασία και στις βροχοπτώσεις κατά το στάδιο της ωρίμανσης. Οι ανοιξιάτικες βροχές πριν τη συγκομιδή αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους κινδύνους για την καλλιέργεια, καθώς προκαλούν σχισίματα στους καρπούς και σημαντικές ποιοτικές απώλειες. Σε αντίθεση με το χαλάζι, που αποτελεί πιο τοπικό φαινόμενο, οι βροχοπτώσεις μπορούν να επηρεάσουν ευρύτερες εκτάσεις και μεγάλο μέρος της παραγωγής.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αυξημένων κλιματικών κινδύνων, ο ρόλος της εμπειρίας και της οργανωμένης διαχείρισης αποδεικνύεται καθοριστικός. Στον συνεταιρισμό, οι παραγωγοί ακολουθούν εδώ και χρόνια πρακτικές ολοκληρωμένης διαχείρισης, με συστηματική ενημέρωση και συμμόρφωση στις καλλιεργητικές οδηγίες. Όπως επισημαίνεται, η σωστή εφαρμογή όλων των σταδίων της παραγωγικής διαδικασίας έχει γίνει αντιληπτή στην πράξη από τους ίδιους τους παραγωγούς, συμβάλλοντας στη σταθερότητα και την ποιότητα της παραγωγής.

Σε απελπιστική οικονομική κατάσταση βρίσκονται οι κερασοπαραγωγοί των Περιφερειακών Ενοτήτων Πέλλας και Ημαθίας, οι οποίοι με κοινή επιστολή τους προς τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη ζητούν την άμεση παρέμβασή του, καταγγέλλοντας πολύμηνη «κοροϊδία» γύρω από το θέμα των αποζημιώσεων για την καθολική καταστροφή που υπέστησαν από τους παγετούς του Μαρτίου 2025.

Όπως περιγράφουν, στις 19 και 20 Μαρτίου 2025 σημειώθηκε ένας από τους ισχυρότερους παγετούς των τελευταίων ετών, με αποτέλεσμα η ζημιά στις κερασιές να φτάσει σε πολλές περιπτώσεις το 100%, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου το κεράσι αποτελεί μονοκαλλιέργεια και βασική πηγή εισοδήματος. Στις 20 Μαρτίου έγινε αναγγελία ζημιάς από το Υποκατάστημα ΕΛΓΑ Βέροιας, ωστόσο δηλώθηκαν μόνο πέντε υπερπρώιμες ποικιλίες κερασιών που βρίσκονταν σε πλήρη ανθοφορία, καθώς ο κανονισμός του ΕΛΓΑ καλύπτει ζημιές μόνο από το στάδιο αυτό και μετά. Οι υπόλοιπες ποικιλίες, αν και υπέστησαν ολοκληρωτική ζημιά στο προανθιακό στάδιο, δεν δηλώθηκαν αρχικά, καθώς δεν προβλέπεται κάλυψη.

Σύμφωνα με τους παραγωγούς, τότε προτάθηκε προφορικά σε κυβερνητικούς βουλευτές να υποβληθεί αίτημα αποζημίωσης μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κάτι που – όπως αναφέρουν – απορρίφθηκε με τη διαβεβαίωση ότι οι κερασοπαραγωγοί θα ενταχθούν τελικά στις αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ ώστε να πληρωθούν γρηγορότερα και με καλύτερους όρους. Πράγματι, στις 13 Απριλίου 2025, με νέα αναγγελία του ΕΛΓΑ, κλήθηκαν να δηλώσουν όλες τις ποικιλίες κερασιών που είχαν πληγεί, καταβάλλοντας και τα προβλεπόμενα τέλη εκτίμησης. Υποβλήθηκαν, όπως σημειώνουν, περίπου 11.500 δηλώσεις.

Ωστόσο, όπως καταγγέλλουν, ουδέποτε πραγματοποιήθηκαν εκτιμήσεις στα χωράφια τους. Παρά τις επανειλημμένες διαμαρτυρίες και παρά το γεγονός ότι στο ίδιο διάστημα εκτιμήθηκαν άλλες καλλιέργειες (ροδάκινα, βερίκοκα κ.ά.), για τα κεράσια δεν έγινε καμία αυτοψία.

Η επιστολή προς τον Πρωθυπουργό έχει ως εξής:

Βρισκόμαστε σε απόγνωση εμείς οι ακρίτες κερασοπαραγωγοί των Περιφερειακών Ενοτήτων Πέλλας και Ημαθίας, έχοντας υποστεί μία ανεπανάληπτη κοροϊδία.

Στις 19 και 20 Μαρτίου 2025 σημειώθηκε ένας από τους μεγαλύτερους παγετούς των τελευταίων ετών, με αποτέλεσμα τη σχεδόν καθολική καταστροφή της παραγωγής κερασιών, η οποία σε πολλές περιπτώσεις έφτασε το 100%.

Στις 20/03/2025 έγινε αναγγελία ζημιάς από το Υποκατάστημα ΕΛΓΑ Βέροιας. Δηλώθηκαν δενδρώδεις καλλιέργειες (ροδακινιές, βερικοκιές κ.ά.) που βρίσκονταν στο στάδιο της πλήρους ανθοφορίας, καθώς και μόνο πέντε (5) υπερπρώιμες ποικιλίες κερασιών. Αυτό συνέβη διότι, σύμφωνα με τον Κανονισμό του ΕΛΓΑ, η ασφαλιστική κάλυψη ξεκινά από το στάδιο του 100% της ανθοφορίας. Για τις συγκεκριμένες ποικιλίες πραγματοποιήθηκαν και οι προβλεπόμενες αυτοψίες από κλιμάκια του ΕΛΓΑ.

Οι υπόλοιπες ποικιλίες κερασιών, παρότι υπέστησαν ζημιά έως και 100% στο προανθιακό στάδιο, δεν δηλώθηκαν, καθώς δεν καλύπτονται από τον ισχύοντα Κανονισμό του ΕΛΓΑ.

Τότε προτείναμε – δυστυχώς μόνο προφορικά και όχι εγγράφως – σε κυβερνητικούς βουλευτές να κατατεθεί αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση για αποζημίωση μέσω άμεσων ενισχύσεων, βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 1308/2013 και των άρθρων 107 και 108 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και μέσω των ενισχύσεων ήσσονος σημασίας (de minimis). Είχαμε ήδη διαπιστώσει ότι οι ζημιές σε όλες τις καλλιέργειες της χώρας ήταν τεράστιες και ότι τα διαθέσιμα κονδύλια δύσκολα θα επαρκούσαν για πλήρη αποζημίωση όλων των πληγέντων.

Υπενθυμίζουμε ότι η χρηματοδότηση του ΕΛΓΑ γίνεται σε ποσοστό περίπου 80% από εμάς τους ίδιους τους παραγωγούς, με ετήσιες εισφορές που ανέρχονται περίπου στα 185 εκατομμύρια ευρώ.

Οι απαντήσεις που λάβαμε – και πάλι προφορικά – ήταν ότι θα ενταχθούμε με απόφαση και εμείς οι κερασοπαραγωγοί στις αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ, ώστε να αποζημιωθούμε γρηγορότερα και με καλύτερους όρους, και ότι δεν υπήρχε λόγος να γίνει αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς αυτό θα καθυστερούσε σημαντικά και θα απέφερε λιγότερα χρήματα.

Πράγματι, με νέα αναγγελία του Υποκαταστήματος ΕΛΓΑ Βέροιας στις 13/04/2025, κληθήκαμε να δηλώσουμε όλες τις υπόλοιπες ποικιλίες κερασιών που είχαν υποστεί ζημιά στο προανθιακό στάδιο, καταβάλλοντας και τα προβλεπόμενα τέλη εκτίμησης. Σύμφωνα με πληροφορίες, υποβλήθηκαν συνολικά περίπου 11.500 δηλώσεις.

Παράλληλα, κυβερνητικοί βουλευτές των δύο νομών, σε εκδηλώσεις, πανηγύρια, χορούς, και χτυπώντας μας την πλάτη, αλλά και σε δημόσιες τοποθετήσεις, ανακοινώσεις και συνεντεύξεις, μας διαβεβαίωναν για την «επιτυχία» της ένταξης και των υπόλοιπων ποικιλιών κερασιών στις αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ.

Ωστόσο, ο Μάιος πέρασε χωρίς να πραγματοποιηθούν οι απαιτούμενες εκτιμήσεις στα χωράφια μας. Στις διαμαρτυρίες μας, η απάντηση ήταν ότι δεν υπήρχε επαρκές προσωπικό και ότι έπρεπε να δείξουμε υπομονή. Στη συνέχεια, παρότι προσλήφθηκε έκτακτο προσωπικό και πέρασαν οι μήνες Ιούνιος, Ιούλιος και Αύγουστος, εκτιμήθηκαν κανονικά άλλες καλλιέργειες (ροδάκινα, βερίκοκα κ.ά.), αλλά για τα κεράσια δεν πραγματοποιήθηκε καμία εκτίμηση, παρά τις επανειλημμένες διαμαρτυρίες μας.

Το γεγονός αυτό μας δημιούργησε εύλογες υποψίες. Από την εμπειρία μας γνωρίζαμε ότι η μη διενέργεια εκτιμήσεων σημαίνει τελικά μη αποζημίωση. Δυστυχώς, αυτό επιβεβαιώθηκε.

Τον Σεπτέμβριο, έπειτα από ερωτήσεις στη Βουλή, πληροφορηθήκαμε ότι τα κεράσια θα αποζημιωθούν μέσω άλλου προγράμματος ad hoc, εφόσον πρώτα εξευρεθούν τα απαραίτητα κονδύλια, με τη διαβεβαίωση του αρμόδιου Υπουργού ότι αυτό θα γίνει «πολύ σύντομα».

Ακολούθησαν αλλεπάλληλες επαφές με κυβερνητικούς βουλευτές των νομών Πέλλας και Ημαθίας, καθώς και συναντήσεις με τον Υπουργό, χωρίς όμως να λάβουμε μέχρι σήμερα καμία σαφή και συγκεκριμένη απάντηση.

Την ίδια στιγμή, με εκτελεστικό κανονισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΕΕ) 2025/2061, που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 13/10/2025, εγκρίθηκαν αιτήματα έξι χωρών. Τέσσερις εξ αυτών (Ουγγαρία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Λιθουανία) είχαν υποβάλει αίτημα ήδη από το καλοκαίρι και έλαβαν έγκριση ώστε να αποζημιώσουν τις κερασιές τους το αργότερο έως τις 26 Απριλίου 2026, με δυνατότητα προσαύξησης του ποσού έως και 200%, παρότι η Ελλάδα διαθέτει σαφώς μεγαλύτερη έκταση καλλιέργειας κερασιών.

Το πιο απογοητευτικό για εμάς είναι ότι, μέχρι και σήμερα, παρά τις επανειλημμένες ερωτήσεις μας, δεν έχουμε λάβει καμία ξεκάθαρη απάντηση στο αν έχει κατατεθεί ή όχι αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση για την αποζημίωση των κερασιών.

Η ζημιά ήταν από τις μεγαλύτερες που έχουν καταγραφεί. Υπάρχουν χωριά όπου το κεράσι αποτελεί μονοκαλλιέργεια. Έχει ήδη ξεκινήσει η νέα καλλιεργητική περίοδος, τα περσινά μας χρέη είναι δυσβάσταχτα και δεν υπάρχουν τα απαραίτητα κεφάλαια για να συνεχίσουμε να καλλιεργούμε.

Με βάση τα παραπάνω, προκύπτουν εύλογα τα ακόλουθα ερωτήματα:

1. Για ποιον λόγο εξαιρέθηκαν τελικά οι πέντε υπερπρώιμες ποικιλίες κερασιών από τον ΕΛΓΑ, παρότι βρίσκονταν σε πλήρη ανθοφορία και καλύπτονται από τον Κανονισμό;

2. Με ποια απόφαση εντάχθηκαν οι υπόλοιπες ποικιλίες κερασιών στις αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ, ενώ βρίσκονταν στο προανθιακό στάδιο;

3. Με ποια απόφαση και για ποιον λόγο, ενώ πληρώσαμε τα τέλη εκτίμησης, απενταχθήκαμε τελικά από τις αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ;

4. Για ποιον λόγο δεν υποβλήθηκε αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως έπραξαν άλλες χώρες για τον ίδιο λόγο;

5. Προτίθεται τελικά η κυβέρνηση να καταθέσει αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και, αν ναι, πότε;

6. Προτίθεται να μας αποζημιώσει μέσω ενισχύσεων de minimis, οι οποίες είναι πιο άμεσες, δεδομένου ότι, σύμφωνα με το ΦΕΚ 7139/Β/30-12-2025, το εθνικό ανώτατο όριο τριετίας ανέρχεται σε 264.880.000 ευρώ, ενώ μέχρι σήμερα έχουν χορηγηθεί 164.998.991 ευρώ, αφήνοντας διαθέσιμο υπόλοιπο 99.881.009 ευρώ, το οποίο με τη δυνατότητα προσαύξησης έως και 200% επαρκεί για άμεση αποζημίωση;

Κύριε Πρωθυπουργέ,
Για να μπορέσουμε να συνεχίσουμε να παράγουμε, να επιβιώσουν οι οικογένειές μας, να μη σβήσει η ελληνική ύπαιθρος και να συνεχίσουμε να συνεισφέρουμε στην εθνική οικονομία, φέρνοντας συνάλλαγμα, ζητούμε την άμεση παρέμβασή σας για τον τερματισμό αυτής της κοροϊδίας και την άμεση αποζημίωσή μας.

Συνάντηση θα γίνει την ερχόμενη εβδομάδα μεταξύ της ηγεσίας του ΥπΑΑΤ και του Αγροτικού Συλλόγου Σκύδρας για τις αποζημιώσεις ζημιών από τους παγετούς του 2025 στις καλλιέργειες που ήταν στο προανθικό στάδιο.

Ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Σκύδρας, Στέφανος Τοπαλίδης, ανέφερε στον ΑγροΤύπο ότι «περιμένουμε να δούμε τι νεότερο έχουμε με τις καλλιέργειες κερασιών, μήλων και αχλαδιών, που επλήγησαν από τους παγετούς του 2025.

Οι συγκεκριμένες καλλιέργειες λόγω προανθικού δεν αποζημιώνονται από τον ΕΛΓΑ αλλά ούτε εντάχθηκαν στο Μέτρο 23. Οι παραγωγοί που έχουν πάθει ζημιές δεν έχουν εδώ και μήνες κανένα εισόδημα.

Μας έλεγαν στην αρχή ότι θα ενταχθούν σε κάποιο πρόγραμμα ad hoc αλλά τώρα λένε για πρόγραμμα Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων (ΚΟΕ-ΠΣΕΑ). Πάντως από την πλευρά του ο ΕΛΓΑ έχει κάνει την όλη προεργασία με τις ζημίες στην παραγωγή».

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, στην πρόσφατη συνάντηση εκπροσώπων από τα μπλόκα, που έγινε στο Μέγαρο Μαξίμου, υπήρξε η απόφαση ότι οι καλλιέργειες αυτές θα αποζημιώθουν μέσω ΚΟΕ-ΠΣΕΑ.

Τα στοιχεία του ΕΛΓΑ και των ΔΑΟΚ επιβεβαιώνουν ότι το ποσοστό ζημιάς από τους ανοιξιάτικους παγετούς του 2025 στα κεράσια, μήλα και αχλάδια ξεπερνάει το 30% που είναι απαραίτητο για να καταβληθούν οι κρατικές ενισχύσεις. Μάλιστα στα κεράσια σε πολλές περιπτώσεις οι ζημιές φτάνουν στο 100% της παραγωγής.

Στο μεταξύ ετοιμάζεται η σχετική Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) η οποία θα αναγράφει τους δικαιούχους της αποζημίωσης, τις καλλιέργειες και τα ποσά των αποζημιώσεων και το επόμενο διάστημα θα πάει για υπογραφές.

Πηγές του ΑγροΤύπου αναφέρουν όμως ότι το πρόβλημα δεν είναι η υπογραφή της ΚΥΑ αλλά το ποσό που θα πρέπει να δεσμευτεί από το Υπουργείο Οικονομικών για να πληρωθούν οι αποζημιώσεις, μιας και θα αφορούν κρατικά κονδύλια

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι χρειάζεται κονδύλι γύρω στα 70 εκ. ευρώ για τις αποζημιώσεις στα κεράσια και 30 εκ. ευρώ για τις άλλες καλλιέργειες (μήλα, αχλάδια κ.α.).

Το πράσινο φως από την Κομισιόν αποτελεί μια τυπική διαδικασία που είναι εύκολο να γίνει.

Αν βρεθεί το κονδύλι οι αποζημιώσεις θα καταβληθούν με βάση το ΟΣΔΕ και δεν χρειάζεται να υπάρξουν χρονοβόρες διαδικασίες. Οι ενισχύσεις θα είναι ανά στρέμμα καλλιέργειας.

Οι παραγωγοί πάντως πιέζουν οι αποζημιώσεις να καταβληθούν μέχρι τον Μάρτιο γιατί υπάρχει μεγάλο πρόβλημα έλλειψης ρευστότητας εδώ και μήνες. 

Η άνοιξη για τον παραγωγό δεν είναι μόνο άνθη και προσδοκία παραγωγής. Είναι και αγωνία. Γιατί όσο πιο νωρίς «ανοίγει» το δέντρο, τόσο πιο εκτεθειμένο γίνεται σε έναν από τους πιο ύπουλους εχθρούς της δενδροκαλλιέργειας: τον ανοιξιάτικο παγετό. Έναν εχθρό που, ακόμη κι αν ημερολογιακά βρισκόμαστε στον χειμώνα, τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται στην πιο κρίσιμη φάση για τα δέντρα.

Στη Βόρεια Ελλάδα, όπως καταγράφεται από το Ινστιτούτο Γενετικής Βελτίωσης και Φυτογενετικών Πόρων του ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ, οι ημέρες παγετού μπορεί να έχουν μειωθεί αριθμητικά, ωστόσο οι ζημιές δεν ακολουθούν την ίδια πορεία. Η κλιματική μεταβλητότητα και τα φαινόμενα «ψευδο-άνοιξης» οδηγούν τα δέντρα σε πρόωρη άνθηση, αυξάνοντας δραματικά τον κίνδυνο απώλειας της παραγωγής.

Όταν ο παγετός δεν είναι ίδιος παντού

Δεν είναι όλοι οι παγετοί ίδιοι. Ο πιο συνηθισμένος είναι ο παγετός ακτινοβολίας, που εμφανίζεται σε ξάστερες, άπνοες νύχτες, κυρίως σε πεδινές περιοχές. Εκεί, η θερμότητα «φεύγει» από το έδαφος και ο ψυχρός αέρας εγκλωβίζεται χαμηλά, πλήττοντας πρώτα τα άνθη και τους νεαρούς καρπούς.

Πιο δύσκολος στην αντιμετώπιση είναι ο παγετός μεταφοράς, όταν ψυχρές αέριες μάζες καλύπτουν μια περιοχή για ημέρες, με άνεμο και χαμηλές θερμοκρασίες όλο το 24ωρο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, πολλά από τα γνωστά μέσα προστασίας αποδεικνύονται περιορισμένης αποτελεσματικότητας.

Το κρίσιμο σημείο δεν είναι το μηδέν

Ένα από τα πιο σημαντικά –και συχνά παρεξηγημένα– σημεία είναι ότι η ζημιά δεν ξεκινά στους 0°C. Κάθε είδος και κάθε φαινολογικό στάδιο έχει διαφορετικό κατώφλι αντοχής. Τα άνθη και τα νεαρά καρπίδια είναι εξαιρετικά ευαίσθητα, ενώ η πραγματική θερμοκρασία στον οφθαλμό μπορεί να είναι χαμηλότερη από αυτή που δείχνει το θερμόμετρο στον οπωρώνα. Αυτό σημαίνει ότι η αντιπαγετική προστασία πρέπει να ξεκινά νωρίτερα απ’ όσο νομίζει ο παραγωγός και να βασίζεται όχι μόνο σε γενικές προβλέψεις, αλλά σε γνώση της καλλιέργειας και της τοπικής μικροκλιματικής συμπεριφοράς.

Πρόληψη πριν από την κρίση: τα παθητικά μέτρα

Η πιο οικονομική και αποτελεσματική προστασία είναι αυτή που δεν χρειάζεται να ενεργοποιηθεί τη νύχτα του παγετού. Η σωστή επιλογή θέσης του οπωρώνα, η αποφυγή χαμηλών σημείων όπου «κάθεται» ο ψυχρός αέρας, η επιλογή όψιμων ποικιλιών και η σωστή διαχείριση του εδάφους μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο.

Καθυστερημένο κλάδεμα, ισορροπημένη λίπανση, αποφυγή αζώτου στο τέλος του καλοκαιριού και σωστή διαχείριση ζιζανίων παίζουν ρόλο πολύ μεγαλύτερο απ’ όσο συχνά υπολογίζεται. Σε νεαρές φυτεύσεις, η χρήση αντιπαγετικού υφάσματος έχει αποδειχθεί αποτελεσματική, αν και χρειάζεται προσοχή, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρη έκπτυξη αν δεν χρησιμοποιηθεί σωστά.

Όταν η νύχτα πέφτει και ο παγετός έρχεται

Όταν ο παγετός είναι αναπόφευκτος, τότε μπαίνουν στο παιχνίδι τα ενεργητικά μέτρα. Ο καταιονισμός παραμένει μία από τις πιο αποτελεσματικές μεθόδους, εφόσον υπάρχει επάρκεια νερού και σωστός σχεδιασμός. Τα κεριά παραφίνης χρησιμοποιούνται ευρέως στην Ευρώπη, αν και το κόστος τους είναι σημαντικό, ειδικά σε μεγάλες εκτάσεις. Οι ανεμομείκτες, οι θερμάστρες και οι συνδυασμοί συστημάτων μπορούν να προσφέρουν λύσεις, αλλά απαιτούν επένδυση, σωστό σχεδιασμό και γνώση των τοπικών συνθηκών. Όπως επισημαίνει ο κ. Καζαντζής, καμία μέθοδος δεν είναι «μαγική» και καμία δεν λειτουργεί το ίδιο σε όλες τις περιπτώσεις.

Η πληροφορία ως μέσο προστασίας

Ιδιαίτερη σημασία έχει πλέον η έγκαιρη πληροφόρηση. Τα σύγχρονα εργαλεία πρόγνωσης παγετού, σε συνδυασμό με τοπικές μετρήσεις στον ίδιο τον οπωρώνα, μπορούν να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα στην πρόληψη και στη ζημιά, ιδίως όταν ο παραγωγός καλείται να αποφασίσει αν και πότε θα ενεργοποιήσει μέτρα προστασίας.

Η σωστή ανάγνωση των προγνώσεων επιτρέπει καλύτερο χρονισμό των παρεμβάσεων και αποτρέπει κινήσεις πανικού ή άσκοπες δαπάνες. Σε πολλές περιπτώσεις, η γνώση ότι ο παγετός θα είναι σύντομος ή τοπικός αποδεικνύεται εξίσου κρίσιμη με την ίδια την εφαρμογή των μέτρων.

Στο τέλος, η ψυχραιμία σώζει περισσότερα από τον πανικό

Οι ανοιξιάτικοι παγετοί δεν είναι νέο φαινόμενο. Αυτό που αλλάζει είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο εμφανίζονται. Σε ένα κλίμα που γίνεται όλο και πιο απρόβλεπτο, η γνώση, ο σωστός σχεδιασμός και η προσαρμογή στις τοπικές συνθήκες είναι αυτά που καθορίζουν αν μια άνοιξη θα εξελιχθεί σε παραγωγή ή σε απώλεια. Και όπως τονίζουν οι επιστήμονες, η καλύτερη αντιπαγετική προστασία παραμένει αυτή που ξεκινά πολύ πριν πέσει το πρώτο μηδενικό στο θερμόμετρο.

Χρήσιμες πληροφορίες για τους ανοιξιάτικους παγετούς απο το Ινστιτούτο είναι διαθέσιμες εδώ.

Για αρκετούς παραγωγούς, η εγκατάσταση ενός νέου οπωρώνα ροδακινιάς βρίσκεται είτε στο στάδιο του σχεδιασμού είτε έχει ήδη ξεκινήσει, με τα πρώτα βήματα μετά τη φύτευση να αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Η περίοδος που ακολουθεί τη φύτευση της ροδακινιάς είναι καθοριστική για την πορεία του οπωρώνα. Οι πρώτοι χειρισμοί δεν αφορούν μόνο τη μορφή του δένδρου, αλλά επηρεάζουν άμεσα τη διαμόρφωση του σχήματος, τη γρήγορη είσοδο στην παραγωγή και τη διάρκεια της παραγωγικής ζωής της καλλιέργειας.

Στην πράξη, δεν υπάρχει ένας τύπος δενδρυλλίου που να ταιριάζει σε όλες τις περιπτώσεις. Υπάρχουν διαφορετικές κατηγορίες φυτωριακού υλικού και καθεμία απαιτεί συγκεκριμένη διαχείριση μετά τη φύτευση, ώστε το δέντρο να ξεκινήσει σωστά την ανάπτυξή του.

Αναπτυγμένα δενδρύλλια: όταν η βλάστηση καθοδηγεί τους χειρισμούς

Στα αναπτυγμένα δενδρύλλια, ιδιαίτερη σημασία έχει η ποιότητα της βλάστησης στο ύψος όπου συνήθως γίνεται το πρώτο κλάδεμα, περίπου στα 50 εκατοστά από το έδαφος. Σε αυτό το σημείο μπορεί να παρατηρηθούν διαφορές στην ποιότητα των ματιών, γεγονός που επηρεάζει τη μετέπειτα διαμόρφωση. Όταν η βλάστηση είναι ομοιόμορφη και κανονική σε ικανοποιητικό ύψος, οι χειρισμοί είναι πιο απλοί. Αν όμως είναι ανομοιόμορφη και φτωχή ή περιορίζεται μόνο στη βάση, το δενδρύλλιο κλαδεύεται σε δύο έως τρεις βλαστούς κοντά στο έδαφος. Όταν οι βλαστοί φτάσουν τα 10–15 εκατοστά, επιλέγεται ο ζωηρότερος για να συνεχίσει την προέκταση του κορμού, ενώ οι υπόλοιποι κορυφολογούνται και στη συνέχεια αφαιρούνται. Όταν ο επιλεγμένος βλαστός φτάσει περίπου τα 60 εκατοστά, κλαδεύεται στα 50 εκατοστά από το έδαφος και από τους ταχυφυείς βλαστούς που ακολουθούν επιλέγονται οι βραχίονες για τη διαμόρφωση του σχήματος του δένδρου.

Ημιαναπτυγμένα δενδρύλλια: καθοριστικός παράγοντας το ύψος

Στα ημιαναπτυγμένα δενδρύλλια, η διαχείριση διαφοροποιείται ανάλογα με το ύψος του φυτού. Όταν το δενδρύλλιο ξεπερνά τα 60 εκατοστά και ο κορμός έχει ξυλοποιηθεί, κλαδεύεται στα 50 εκατοστά από το έδαφος μετά τη φύτευση, γεγονός που διευκολύνει τη συνέχεια της διαμόρφωσης. Σε δενδρύλλια με ύψος μικρότερο από 50 εκατοστά, το κλάδεμα γίνεται περίπου 10 εκατοστά πάνω από το σημείο του εμβολιασμού και η διαμόρφωση συνεχίζεται με τον ίδιο τρόπο που εφαρμόζεται στα αναπτυγμένα δενδρύλλια με περιορισμένη βλάστηση στη βάση.

Δενδρύλλια με κοιμώμενα μάτια: μια γνώριμη επιλογή για τους παραγωγούς

Στις περισσότερες νέες φυτεύσεις χρησιμοποιούνται δενδρύλλια με κοιμώμενα μάτια, συνήθως δύο. Οι παραγωγοί έχουν αποκτήσει εμπειρία και δείχνουν εμπιστοσύνη σε αυτή την κατηγορία φυτωριακού υλικού. Το κλάδεμα γίνεται ακριβώς πάνω από τα κοιμώμενα μάτια και η διαμόρφωση του σχήματος προχωρά ομαλά στη συνέχεια, αρκεί οι επεμβάσεις να είναι έγκαιρες.

Οι βασικές προϋποθέσεις για έναν σωστό οπωρώνα

Ανεξάρτητα από την κατηγορία του δενδρυλλίου, όλα μπορούν να δώσουν καλούς οπωρώνες, εφόσον τα φυτά είναι υγιή, απαλλαγμένα από εχθρούς, ασθένειες και ιώσεις, με καλή ανάπτυξη και καλά ανεπτυγμένο ριζικό σύστημα. Σημαντικό ρόλο παίζει και η διαχείριση μετά τη φύτευση, με έγκαιρες και προσεκτικές επεμβάσεις κατά τη διαμόρφωση, τόσο κατά τη θερινή όσο και τη χειμερινή περίοδο, σε συνδυασμό με τακτικές λιπάνσεις και αρδεύσεις.

Ένα ξεκίνημα που καθορίζει την πορεία της καλλιέργειας

Η επιτυχία ενός οπωρώνα ροδακινιάς δεν εξαρτάται μόνο από την επιλογή του δενδρυλλίου, αλλά και από τον τρόπο που ο παραγωγός θα το καθοδηγήσει στα πρώτα στάδια μετά τη φύτευση. Οι σωστοί χειρισμοί σε αυτή τη φάση θέτουν τις βάσεις για την ομαλή ανάπτυξη των δένδρων και τη συνολική πορεία της καλλιέργειας στα επόμενα χρόνια.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2007, «Τύποι δενδρυλλίων ροδακινιάς και σχετικοί χειρισμοί μετά τη φύτευση», σελ. 34–35

Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι παραγωγοί στρέφονται σε πιο σύγχρονα και εντατικά συστήματα διαμόρφωσης της κερασιάς, αναζητώντας ταχύτερη είσοδο σε παραγωγή, καλύτερη ποιότητα καρπού και ευκολότερη διαχείριση του οπωρώνα. Ανάμεσα σε αυτά, το μονόκλωνο σύστημα ξεχωρίζει ως μια επιλογή που αλλάζει τη φιλοσοφία της καλλιέργειας, αλλά ταυτόχρονα απαιτεί σωστό σχεδιασμό από την πρώτη ημέρα.

Η εγκατάσταση ενός μονόκλωνου κερασεώνα δεν είναι μια απλή φύτευση. Πρόκειται για μια οργανωμένη υποδομή, όπου κάθε απόφαση —από τη στήριξη μέχρι την άρδευση— επηρεάζει άμεσα τη λειτουργικότητα και τη μακροχρόνια απόδοση της εκμετάλλευσης.

Τι είναι το μονόκλωνο σύστημα και γιατί διαφέρει

Το μονόκλωνο σύστημα βασίζεται σε γραμμική ανάπτυξη των δένδρων, με υψηλότερη πυκνότητα φύτευσης σε σχέση με τα παραδοσιακά συστήματα. Κάθε δέντρο αναπτύσσεται σε έναν κεντρικό άξονα, ο οποίος υποστηρίζεται από μόνιμη κατασκευή στήριξης. Η λογική αυτή επιτρέπει καλύτερο έλεγχο της βλάστησης, πιο ομοιόμορφη καρποφορία και μεγαλύτερη ευκολία στις καλλιεργητικές εργασίες. Ωστόσο, η επιλογή αυτή προϋποθέτει από την αρχή ότι η καλλιέργεια θα στηριχθεί σε υποδομές που δεν διορθώνονται εύκολα εκ των υστέρων. Για τον λόγο αυτό, ο σχεδιασμός προηγείται πάντα της φύτευσης.

Η στήριξη ως θεμέλιο της καλλιέργειας

Η υποδομή στήριξης αποτελεί τον «σκελετό» του μονόκλωνου κερασεώνα. Είναι μόνιμη κατασκευή και θεωρείται απολύτως αναγκαία για τη σωστή ανάπτυξη των δένδρων. Η εγκατάστασή της προτιμάται να γίνεται πριν από τη φύτευση, ώστε να αποφεύγονται τραυματισμοί στο ριζικό σύστημα και πρόχειρες παρεμβάσεις αργότερα.

Η επιλογή των υλικών, οι αποστάσεις τοποθέτησης, ο αριθμός και η διάταξη των συρμάτων, καθώς και η σωστή αγκύρωση της κατασκευής, παίζουν καθοριστικό ρόλο στη σταθερότητα του οπωρώνα. Σε μεγάλες εκτάσεις, ο σωστός σχεδιασμός μπορεί να μειώσει τις ανάγκες σε υλικά ανά μονάδα επιφάνειας, ενώ σε μικρότερα ή ακανόνιστα αγροτεμάχια απαιτείται μεγαλύτερη προσοχή, καθώς οι ανάγκες αυξάνονται. Η εμπειρία δείχνει ότι εκπτώσεις στην ποιότητα ή στην πληρότητα της στήριξης οδηγούν σε προβλήματα που εμφανίζονται αργότερα, όταν τα δένδρα μπαίνουν σε πλήρη παραγωγή.

Το φυτικό κεφάλαιο και η πυκνότητα φύτευσης

Το μονόκλωνο σύστημα απαιτεί αυξημένο αριθμό δένδρων ανά στρέμμα σε σχέση με τα κλασικά συστήματα. Η πυκνότητα φύτευσης δεν είναι τυχαία επιλογή, αλλά συνδέεται άμεσα με τη φιλοσοφία του συστήματος και τον τρόπο διαχείρισης της βλάστησης. Η επιλογή δενδρυλλίων, η ποιότητά τους και η σωστή εγκατάσταση από την πρώτη στιγμή καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τη μελλοντική εικόνα του οπωρώνα. Η φύτευση μπορεί να γίνει είτε με χειρωνακτικό είτε με μηχανικό τρόπο, με κάθε επιλογή να έχει τις δικές της απαιτήσεις και ιδιαιτερότητες ως προς την επιτυχία της εγκατάστασης. Σε κάθε περίπτωση, η προσοχή στη λεπτομέρεια κατά τη φύτευση είναι κρίσιμη, καθώς λάθη σε αυτό το στάδιο δύσκολα διορθώνονται αργότερα.

Η άρδευση ως αναπόσπαστο μέρος του σχεδιασμού

Η ύπαρξη αξιόπιστου αρδευτικού δικτύου αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη δημιουργία μονόκλωνου κερασεώνα. Η στάγδην άρδευση προτιμάται ευρέως, καθώς προσφέρει καλύτερο έλεγχο της υγρασίας, εξοικονόμηση νερού και δυνατότητα προσαρμογής στις ανάγκες της καλλιέργειας. Ο σχεδιασμός του συστήματος άρδευσης πρέπει να γίνεται εξαρχής, λαμβάνοντας υπόψη τη διάταξη του οπωρώνα και τη μελλοντική ανάπτυξη των δένδρων. Όπως και στη στήριξη, το σχήμα και το μέγεθος του αγροτεμαχίου επηρεάζουν άμεσα τις ανάγκες σε υλικά και εργασίες.

Παράγοντες που διαμορφώνουν την τελική εικόνα της εγκατάστασης

Η εγκατάσταση ενός μονόκλωνου κερασεώνα δεν ακολουθεί μια ενιαία συνταγή. Η ποιότητα των υλικών, το μέγεθος και το σχήμα της έκτασης, οι επιλογές του παραγωγού, αλλά και η δυνατότητα αξιοποίησης προσωπικής εργασίας ή ιδιωτικού εξοπλισμού, διαμορφώνουν κάθε φορά μια διαφορετική εικόνα. Σε πολλές περιπτώσεις, η προσωπική εργασία του ίδιου του παραγωγού δεν αποτιμάται ως μέρος της εγκατάστασης, παρότι αποτελεί ουσιαστικό κομμάτι της συνολικής προσπάθειας. Η εμπλοκή αυτή μπορεί να μειώσει ανάγκες σε εξωτερικά συνεργεία, αλλά απαιτεί γνώση, χρόνο και σωστό προγραμματισμό.

Μια επένδυση με προοπτική, όχι μια απλή φύτευση

Το μονόκλωνο σύστημα κερασιάς δεν απευθύνεται σε όσους αναζητούν μια πρόχειρη λύση. Απευθύνεται σε παραγωγούς που αντιμετωπίζουν την καλλιέργεια ως οργανωμένη επένδυση και είναι διατεθειμένοι να σχεδιάσουν ορθά από την αρχή.

Όταν οι υποδομές μπουν σωστά και οι επιλογές γίνουν με γνώση, το σύστημα μπορεί να προσφέρει υψηλή παραγωγικότητα, ποιοτικό καρπό και ευκολία διαχείρισης. Σε κάθε περίπτωση, το κλειδί βρίσκεται στον αρχικό σχεδιασμό και στη συνειδητή επιλογή του παραγωγού να επενδύσει πρώτα στη βάση της καλλιέργειας.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 9/2011, «Κόστος εγκατάστασης Μονόκλωνου κερασεώνα», σελ. 50–5

Σύμφωνα με το ΥπΑΑΤ πληρώθηκαν 121,5 εκατ. ευρώ σε 27.605 δικαιούχους από τον ΕΛΓΑ. Στις πληρωμές περιλαμβάνονται και οι προκαταβολές αποζημιώσεων για ζημιές από τους παγετούς της Άνοιξης 2025.

Ωστόσο στις πληρωμές δεν εντάσσονται οι κερασοπαραγωγοί, παρά τις πρωτοφανείς ζημιές στις καλλιέργειές τους λόγω παγετού. Ενώ με αναγγελίες του ΕΛΓΑ, στις 20/03/2025 και στις 13/04/2025, οι παραγωγοί είχαν δηλώσει όλες τις ποικιλίες κερασιών που υπέστησαν ζημία στο 100% από τον παγετό.

Σε ανακοίνωσή του το μπλόκο Κερασοπαραγωγών Έδεσσας αναφέρει: 

Οι κερασοπαραγωγοί της ευρύτερης περιοχής μας βρεθήκαμε την άνοιξη του 2025 αντιμέτωποι με πρωτοφανείς ζημιές στην καλλιέργεια κερασιού λόγω παγετού. Σε πολλές περιπτώσεις η παραγωγή ήταν δραματικά μειωμένη, ενώ υπήρξαν και χωράφια που δεν συγκομίστηκαν καθόλου.

Ήδη από τον Απρίλιο του 2025, και συγκεκριμένα στις 18 Απριλίου, μας ζητήθηκε επίσημα να προβούμε σε δηλώσεις ζημιάς λόγω παγετού. Οι δηλώσεις πραγματοποιήθηκαν κανονικά από τους παραγωγούς, με ημερομηνία αναγγελίας 18/04/2025 και αριθμό αναγγελίας 8730394. Από εκείνη τη στιγμή και έπειτα, παρά τις συνεχείς διαβεβαιώσεις, οι παραγωγοί έχουμε λάβει μόνο προφορικές υποσχέσεις, χωρίς καμία ουσιαστική εξέλιξη ή πληρωμή.

Παρότι το μέγεθος της καταστροφής είναι αδιαμφισβήτητο υπήρξαν υποσχέσεις απο τους βουλευτες για άμεση προκαταβολή 70% εντός του μηνός Αυγούστου 2025. Σήμερα, Δεκέμβριος 2025, οι υποσχέσεις αυτές δεν έχουν υλοποιηθεί, χωρίς καμία επίσημη και σαφή ενημέρωση.

Ως μπλόκο κερασοπαραγωγών, προχωρήσαμε σε σειρά συναντήσεων:

• Με τον Περιφερειάρχη Ιορδάνη Τζάμτζή
• Με την Προϊσταμένη του ΕΛΓΑ Παππά Μαρία

από τις οποίες προέκυψε ξεκάθαρα ότι από τεχνικής και υπηρεσιακής πλευράς δεν υπάρχει κώλυμα..

Κατανοούμε λοιπόν οτι πλεόν είναι θέμα πολιτικής βούλησης. Δυστυχώς, όμως παρατηρούμε μια συνεχή μετάθεση ευθυνών από τον έναν φορέα στον άλλον, ενώ οι παραγωγοί παραμένουμε χωρίς καμία οικονομική στήριξη κάνοντας
ταυτόχρονα ότι έξοδα απαιτούνται για να διατηρήσουμε τις καλλιέργειες μας παραγωγικές.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι η καλλιέργεια του κερασιού δεν έχει ακόμη ενταχθεί επίσημα στο μέτρο γεγονός που γεννά εύλογα ερωτήματα: Πώς ήταν δυνατόν να ανακοινώνονται προκαταβολές από τον Αύγουστο, όταν το κεράσι δεν είχε καν ενταχθεί στο συγκεκριμένο μέτρο;

Ως αγροτικός κόσμος έχουμε κουραστεί από λόγια και υποσχέσεις χωρίς αντίκρισμα. Το εισόδημά μας έχει πληγεί σοβαρά και η βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεών μας βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο.

Καλούμε:

• Τους βουλευτές του νομού να αναλάβουν άμεσα τις ευθύνες τους,
• Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης να προβεί άμεσα στην ένταξη του κερασιού στο μέτρο
• Να δοθεί σαφές και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα πληρωμών και να τηρηθούν όσα έχουν δημόσια ανακοινωθεί.

Ο αγώνας μας δεν έχει κομματικό χρώμα. Είναι αγώνας επιβίωσης.
Δεν ζητάμε χάρη - ζητάμε δικαιοσύνη, διαφάνεια και συνέπεια.

Ο Νοέμβριος μπήκε και οι ροδακινιές οδεύουν σταδιακά προς τον λήθαργο. Τώρα είναι η περίοδος που κρίνει σε μεγάλο βαθμό τη νέα χρονιά: η φροντίδα μετά τη συγκομιδή, οι σωστές λιπάνσεις και η προετοιμασία του εδάφους θα καθορίσουν πώς θα «ξυπνήσει» το δέντρο την άνοιξη.

Ο γεωπόνος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Νάουσας περιγράφει τι έχει ήδη γίνει, τι μπορεί ακόμη να γίνει με ασφάλεια και ποια λάθη πρέπει να αποφευχθούν, σκιαγραφώντας την εικόνα στα ροδακινοχώραφα της περιοχής.

Μετασυλλεκτικές λιπάνσεις: Ο στόχος είναι τα αποθέματα θρέψης

Αυτή την περίοδο, σε οπωρώνες που αρδεύτηκαν μέχρι και αργά μετά τη συγκομιδή, το φύλλωμα παραμένει σε καλή κατάσταση, δηλαδή εξακολουθεί να είναι λειτουργικό. Σύμφωνα με τον γεωπόνο, οι περισσότερες μετασυλλεκτικές λιπάνσεις έχουν ήδη πραγματοποιηθεί, καθώς το δέντρο τώρα προετοιμάζεται για λήθαργο. Οι εφαρμογές από εδάφους δεν συνιστώνται, γιατί το δέντρο συνεχίζει να τρέφεται και αυτό μπορεί να το καταστήσει πιο ευάλωτο στους χειμερινούς παγετούς.

Την περίοδο του Σεπτεμβρίου και Οκτωβρίου προτιμώνται διαφυλλικές εφαρμογές με φώσφορο, άζωτο, βόριο και ψευδάργυρο, ώστε τα στοιχεία αυτά να αποθηκευτούν στους οφθαλμούς, στο ξύλο και στη ρίζα. Με αυτόν τον τρόπο, εξασφαλίζονται αποθέματα θρέψης που θα αξιοποιηθούν την άνοιξη, όταν το δέντρο δεν μπορεί ακόμη να αντλήσει επαρκή θρεπτικά από το έδαφος. Όπως σημειώνει, «ο στόχος των μετασυλλεκτικών λιπάνσεων είναι να δημιουργηθούν αποθέματα θρέψης που θα δώσουν ώθηση στη νέα βλάστηση».

Αν κάποιος παραγωγός δεν έχει προλάβει να κάνει ψεκασμούς νωρίτερα, μπορεί ακόμη και τώρα, εφόσον το φύλλωμα παραμένει λειτουργικό, να εφαρμόσει μια διαφυλλική ουρία για να ενισχύσει το δέντρο.
Ο γεωπόνος επισημαίνει πως «οι διαφυλλικές εφαρμογές είναι πιο πρακτικές – μπορεί να μη δίνουν όσα η από εδάφους λίπανση, αλλά είναι πιο εύκολες και αποδοτικές στο κατάλληλο στάδιο».

Οργανική ουσία: Επένδυση για την αντοχή του εδάφους

Η τρέχουσα περίοδος είναι ιδανική για τον εμπλουτισμό του εδάφους με οργανική ουσία, αναφέρει ο γεωπόνος του Συνεταιρισμού. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί κομπόστ, τύρφη, κουτσουλιά ή άλλη μορφή κοπριάς, με τη σημείωση ότι απαιτείται προσοχή λόγω πιθανής μεταφοράς παθογόνων οργανισμών. Οι χειμερινές βροχές βοηθούν την οργανική ουσία να ενσωματωθεί στο έδαφος και να βελτιώσει τις συνθήκες, προσφέροντας καλύτερη δομή και αντοχή στο ριζικό σύστημα.

Σε οπωρώνες όπου παρατηρήθηκαν προβλήματα ασφυξίας ριζών, μπορεί να γίνει ξελάκιασμα και να ακολουθήσει εφαρμογή διττανθρακικής αμμωνίας με γαλαζόπετρα, για την αντιμετώπιση μυκητολογικών προσβολών όπως η Phytophthora. Όπως υπογραμμίζει, «σε περιπτώσεις βακτηριακών προσβολών, οι χαλκούχες επεμβάσεις πρέπει να ξεκινούν μετά την πτώση των φύλλων».

Κλάδεμα: Πότε και γιατί

Αν και αρκετοί παραγωγοί προχωρούν σε κλάδεμα ήδη από τον Νοέμβριο, ο γεωπόνος του Συνεταιρισμού  σημειώνει ότι η περίοδος αυτή είναι κάπως πρόωρη, καθώς οι χυμοί του δέντρου εξακολουθούν να κυκλοφορούν. Το κατάλληλο στάδιο είναι όταν το δέντρο έχει μπει πλέον σε λήθαργο.

Το κανονικό κλάδεμα προτείνεται να γίνεται από Δεκέμβριο έως Φεβρουάριο, και για πιο ζωηρές ποικιλίες ακόμη και ως τον Μάρτιο. Σκοπός του είναι ο καλύτερος αερισμός, φωτισμός και η ισορροπία παραγωγής, ενώ συμβάλλει και στη διαμόρφωση του σχήματος του δέντρου.

Όπως διευκρινίζει ο γεωπόνος, «αν κάποιος κλαδέψει Νοέμβριο αντί Δεκέμβριο, δεν θα υπάρξουν σοβαρές επιπτώσεις». Παρ’ όλα αυτά, προτείνεται μετασυλλεκτικά να περιορίζεται το κλάδεμα σε ήπιες παρεμβάσεις, όπως η αφαίρεση λαίμαργων βλαστών.

Ασθένειες και προληπτικές ενέργειες

Από την περίοδο της πτώσης των φύλλων και μετά, οι παραγωγοί πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί απέναντι σε πιθανές βακτηριολογικές και μυκητολογικές προσβολές. Σε οπωρώνες όπου είχαν εμφανιστεί φουζικοκό, συνιστώνται επεμβάσεις με μυκητοκτόνα, όχι χαλκούχα, καθώς τα χαλκούχα σκευάσματα εφαρμόζονται κυρίως μετά την πλήρη φυλλόπτωση για την αντιμετώπιση βακτηριακών ασθενειών.

Παράλληλα, στα βαριά ή κακώς στραγγιζόμενα εδάφη, είναι σημαντικό να γίνει βελτίωση της αποστράγγισης. Όπως εξηγεί ο γεωπόνος, «σε τέτοια χωράφια μπορεί να γίνει ένα “νύχι” ή “νύχι οβίδα” — ένα είδος αποστραγγιστικού αυλακιού — ώστε να απομακρύνονται τα νερά και να αποφεύγεται η ασφυξία των ριζών». Ο Νοέμβριος θεωρείται ιδανική περίοδος για τέτοιες παρεμβάσεις.

Παγετοί και αντοχή των δέντρων

Ακόμα και μισός βαθμός διαφορά σε έναν παγετό μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός, τονίζει ο γεωπόνος του Συνεταιρισμού Νάουσας. Η σωστή μετασυλλεκτική θρέψη ενισχύει την αντοχή των δέντρων, καθώς «ένας οφθαλμός που έχει τραφεί σωστά έχει μικρότερες πιθανότητες να υποστεί ζημιά από παγετό».

Οι διαφυλλικές λιπάνσεις είναι ευκολότερες στην εφαρμογή και εξασφαλίζουν ικανοποιητικά επίπεδα θρέψης. Αν και χρησιμοποιούνται μικρότερες ποσότητες, «δεν είναι καθόλου αμελητέες» και συμβάλλουν στη μείωση των λιπασμάτων που καταλήγουν στο έδαφος.

Παράλληλα, απαιτείται προσοχή στις καιρικές συνθήκες κατά τις καλλιεργητικές εργασίες. Το κλάδεμα δεν πρέπει να γίνεται με υγρασία, καθώς αυξάνεται ο κίνδυνος βακτηριακών και μυκητολογικών προσβολών. «Ο παραγωγός πρέπει πάντα να λαμβάνει υπόψη του τον καιρό, τόσο για την προστασία του οπωρώνα όσο και για τη σωστή εκτέλεση των εργασιών», επισημαίνει. Το ροδάκινο, πάντως, χαρακτηρίζεται από μεγάλη αντοχή στο ψύχος και δεν επηρεάζεται σημαντικά από τις χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα.

Η νοοτροπία των παραγωγών και οι σωστές προτεραιότητες

«Όλες αυτές οι εργασίες έχουν κόστος, γι’ αυτό και δεν τις κάνουν όλοι. Υπάρχει η γνωστή νοοτροπία του “τελειώσαμε” μετά τη συγκομιδή», αναφέρει ο γεωπόνος. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, στη δενδροκομία δίνεται μεγαλύτερη σημασία στη μετασυλλεκτική θρέψη και στη φροντίδα μετά τη συγκομιδή. «Δεν είναι εύκολο να αλλάξει μια νοοτροπία· χρειάζονται χειροπιαστά παραδείγματα», σημειώνει.

Ο ίδιος υπογραμμίζει πως «ο ρόλος του γεωπόνου δεν είναι πίσω από τον πάγκο, αλλά στο χωράφι». Στόχος είναι να εφαρμόζονται οι εργασίες που έχουν πραγματικό αντίκτυπο στη ζωτικότητα του δέντρου και στην παραγωγή της επόμενης χρονιάς. «Αν έπρεπε να ξεχωρίσω κάτι ως πιο σημαντικό, θα έλεγα την οργανική ουσία», συνεχίζει.
Στην περιοχή, τα εδάφη έχουν 2–4% οργανική ουσία· «δεν είναι υψηλό ποσοστό, αφού για να θεωρηθεί επαρκές χρειάζεται πάνω από 3%. Ένα έδαφος με αρκετή οργανική ουσία ανταπεξέρχεται καλύτερα στις στρεσογόνες συνθήκες του καλοκαιριού.»

Η μετασυλλεκτική λίπανση, πέρα από την αντοχή στον παγετό, μειώνει και τις ποσότητες λιπασμάτων που καταλήγουν στο έδαφος. Αν ο παραγωγός δεν μπορεί να κάνει όλες τις επεμβάσεις, η ανάλυση εδάφους και το ιστορικό του οπωρώνα καθορίζουν τις προτεραιότητες: αν υπάρχει επάρκεια οργανικής ουσίας, προτεραιότητα έχει η μετασυλλεκτική λίπανση· αν όχι, ο εμπλουτισμός του εδάφους.

Μια εποχή προετοιμασίας, όχι ξεκούρασης

Η προετοιμασία της ροδακινιάς πριν τον χειμώνα δεν είναι πολυτέλεια, αλλά αναγκαία επένδυση για την επόμενη χρονιά. Οι μετασυλλεκτικές φροντίδες, ο εμπλουτισμός του εδάφους και η σωστή θρέψη βοηθούν το δέντρο να ξεκινήσει δυναμικά την άνοιξη, με καλύτερη ανθοφορία και σταθερή παραγωγή.

Όσο πιο έγκαιρα και μεθοδικά προσεγγίζει ο παραγωγός αυτή τη φάση, τόσο περισσότερο προστατεύει τον κόπο και την επένδυσή του.

Το κλάδεμα είναι μία από τις πιο καθοριστικές επεμβάσεις για κάθε κερασεώνα, καθώς επηρεάζει άμεσα τη διάρκεια ζωής και την παραγωγικότητα των δέντρων. Η κερασιά, ιδιαίτερα ευαίσθητη σε ασθένειες του ξύλου, απαιτεί ισορροπία ανάμεσα στη βλάστηση και την καρποφορία. Ο σωστός χρόνος και τρόπος κλαδέματος κάνουν τη διαφορά ανάμεσα σε μια υγιή, ποιοτική παραγωγή και σε προβλήματα που δύσκολα διορθώνονται. Όταν γίνεται μεθοδικά και υπό κατάλληλες συνθήκες, το χειμερινό κλάδεμα συμβάλλει στη διατήρηση του σχήματος, την ανανέωση της βλάστησης και τη βελτίωση του μεγέθους και της ποιότητας των καρπών.

Πότε γίνεται το κλάδεμα της κερασιάς

Το χειμερινό κλάδεμα της κερασιάς μπορεί να γίνει καθ’ όλη τη διάρκεια του ληθάργου των δένδρων, εφόσον επικρατούν κατάλληλες καιρικές συνθήκες. Καλύτερα όμως να προτιμάται να γίνεται στο τέλος του χειμώνα με αρχές της άνοιξης, στο φούσκωμα των οφθαλμών, και όσο πιο κοντά στην περίοδο ανθοφορίας. Μπορεί ακόμη να γίνει και κατά τη διάρκεια της ανθοφορίας. Η αιτιολογία αυτής της πρότασης είναι ότι αυτή την περίοδο είναι μικρότερος ο κίνδυνος προσβολών από ασθένειες του ξύλου (η κερασιά είναι εξαιρετικά ευαίσθητη σ’ αυτές), που μεταδίδονται ευκολότερα τη χειμερινή περίοδο επειδή ευνοούνται από τις συνήθεις επικρατούσες κλιματικές συνθήκες.

Σκοποί του χειμερινού κλαδέματος

Το χειμερινό κλάδεμα καρποφορίας των δένδρων κερασιάς, ανεξαρτήτως σχήματος διαμόρφωσης, αποσκοπεί στα εξής:

Τη διατήρηση του σχήματος διαμόρφωσης των δένδρων και του κατάλληλου μεγέθους αυτών.
Την έκπτυξη ζωηρής ετήσιας βλάστησης και ικανοποιητικού αριθμού καρποφόρων οργάνων, για την αντικατάσταση των γερασμένων ή ζημιωμένων.
Την εξισορρόπηση της φυλλομάζας με το φορτίο καρπού των δένδρων.
Τη διατήρηση της ζώνης καρποφορίας κοντά στους κεντρικούς άξονες τροφοδοσίας των δένδρων με θρεπτικά στοιχεία, που συμβάλει σημαντικά στην παραγωγή καλής ποιότητας καρπού.
Τον καλό φωτισμό και αερισμό της κόμης, που εκτός των άλλων αυξάνουν και την αντοχή των δένδρων στις προσβολές από εχθρούς και ασθένειες.

Ενέργειες ορθής πρακτικής κλαδέματος

Οι βασικές ενέργειες ορθής πρακτικής κλαδέματος περιλαμβάνουν:

1. Αφαίρεση όλων των λαίμαργων βλαστών, για να μην διατρέφονται άσκοπα και καταναλώνουν πολύτιμα θρεπτικά στοιχεία εις βάρος των παραγωγικών.
2. Αφαίρεση όλων των κλάδων που λόγω μεγέθους ή θέσης έκπτυξης ή κατεύθυνσης, καταστρέφουν το επιλεγμένο σχήμα διαμόρφωσης των δένδρων.
3. Αφαίρεση των κατακόρυφων κλάδων, που τείνουν να σχηματίσουν κεντρικό άξονα και ανταγωνίζονται όλους τους πλάγιους.
4. Αφαίρεση των κλάδων που εκπτύσσονται στο εσωτερικό της κόμης και σκιάζουν όλους τους υπόλοιπους.

Αφαιρούνται επίσης οι ανεπιθύμητοι, για οποιονδήποτε λόγο, χονδροί ή πολυετείς κλάδοι, οι ξηροί, οι προσβεβλημένοι από ασθένειες, οι σπασμένοι, οι μεγάλου μήκους γυμνοί από φύλλα που φέρουν λίγη και φτωχή βλάστηση στην κορυφή, οι διασταυρούμενοι, οι επικαλυπτόμενοι και οι πολύ πυκνοί, που παρεμποδίζουν τον καλό αερισμό και το φωτισμό άλλων κλάδων της κόμης.

Βράχυνση και ανανέωση κλάδων

Κλάδοι που έχουν αποκτήσει μεγάλο μήκος, απομακρύνουν τη ζώνη καρποφορίας από τους κεντρικούς άξονες ή ξεφεύγουν από το περίγραμμα της κόμης, βραχύνονται σε κατάλληλο μήκος και σε έναν ετήσιο πλάγιο βλαστό. Με αυτόν τον τρόπο ανανεώνονται, αντικαθίστανται και επαναφέρουν το σχήμα του δένδρου και τη ζώνη καρποφορίας κοντά στους κεντρικούς άξονες τροφοδοσίας. Το ίδιο ισχύει για κλάδους που διασταυρώνονται με γειτονικούς, ιδίως σε πυκνές φυτεύσεις ή μικρόσωμα σχήματα, καθώς και για όσους κρέμονται κατακόρυφα.

Βραχύνονται επίσης οι κλάδοι με φτωχή ετήσια βλάστηση, λίγους ή αραιά κατανεμημένους καρποφόρους βλαστούς, ώστε να αναπτύξουν νέα, ζωηρή βλάστηση και καρποφόρα όργανα. Το ίδιο ισχύει για τους κορυφαίους κλάδους που ξεφεύγουν από το επιθυμητό ύψος και ωθούν το δέντρο σε υπερβολική αύξηση.

Η βράχυνση πρέπει να γίνεται πάντα πάνω από έναν πλάγιο, ζωηρό, ετήσιο ή διετή βλαστό. Οι τομές του κλαδέματος, τόσο σε αφαιρούμενους όσο και σε βραχυνόμενους κλάδους, καλό είναι να γίνονται 2–5 cm πάνω από τις διακλαδώσεις, ώστε να παραμένει ένα μικρό τμήμα βάσης — το λεγόμενο «τακούνι». Η πρακτική αυτή προστατεύει τα δένδρα από την είσοδο μολυσμάτων που προσβάλλουν το ξύλο, καθώς το «τακούνι» ξηραίνεται πρώτα, επιτρέποντας στο δέντρο να σχηματίσει αφοριστικό ιστό και να απομονώσει την προσβεβλημένη περιοχή.

Κλάδεμα και ισορροπία παραγωγής

Σε ορισμένες πολύ παραγωγικές ποικιλίες κερασιάς — κυρίως αυτογόνιμες — που σχηματίζουν μεγάλο αριθμό πυκνών καρποφόρων οργάνων επί των βλαστών, υπάρχει ο κίνδυνος να παραχθεί καρπός μικρού μεγέθους. Στις περιπτώσεις αυτές μπορεί να γίνει αραίωση καρποφόρων οργάνων την ίδια περίοδο, ώστε να μειωθεί το φορτίο του δένδρου και να παραχθεί καρπός μεγαλύτερου μεγέθους. Αν το επιτρέπει το επιλεγμένο σχήμα διαμόρφωσης, η βράχυνση των παραγωγικών κλάδων μπορεί να είναι πιο αυστηρή από το σύνηθες.

Η μείωση του φορτίου των δένδρων με τα κλαδέματα δεν σημαίνει και μείωση της παραγωγής. Αντίθετα, οι καρποί που αποκτούν μεγαλύτερο μέγεθος ζυγίζουν περισσότερο και αναπληρώνουν την όποια απώλεια σε βάρος, προσφέροντας καλύτερης ποιότητας και εμπορικά πιο ελκυστικούς καρπούς.

Μεταχειρίσεις μετά το κλάδεμα

Όλα τα κλαδέματα αφήνουν πληγές (τομές κλαδέματος) που συνιστούν οπές εισόδου παθογόνων. Γι’ αυτό το λόγο δεν θα πρέπει να αμελείται η εφαρμογή κάποιου χαλκούχου σκευάσματος μετά το πέρας των εργασιών. 

Η φροντίδα που αποδίδει

Για τον παραγωγό, το κλάδεμα της κερασιάς δεν είναι απλώς μια δουλειά του χειμώνα. Είναι μια στιγμή φροντίδας και ανανέωσης για το δέντρο που θα δώσει τον καρπό της επόμενης χρονιάς. Και όπως σε κάθε φροντίδα, η γνώση και ο σωστός χρόνος κάνουν όλη τη διαφορά. Ακολουθώντας τις σωστές πρακτικές κλαδέματος, ο παραγωγός εξασφαλίζει δέντρα υγιή, ανθεκτικά και παραγωγικά — μια βάση που αποδίδει κάθε άνοιξη.

Το φθινόπωρο αποτελεί μια κομβική περίοδο για τα φυλλοβόλα οπωροφόρα δέντρα. Αν και πολλοί παραγωγοί θεωρούν ότι μετά τη συγκομιδή ο οπωρώνας «ξεκουράζεται», στην πραγματικότητα είναι η εποχή όπου μπαίνουν τα θεμέλια της επόμενης παραγωγικής χρονιάς. Με στοχευμένες παρεμβάσεις και σωστό προγραμματισμό, μπορούμε να ενισχύσουμε την αντοχή, τη θρέψη και τη συνολική υγεία των δέντρων, εξασφαλίζοντας καλύτερη άνθηση και σταθερότερη καρποφορία την άνοιξη.

Προετοιμασία μετά τη συγκομιδή

Η περίοδος μετά τη συγκομιδή δεν σημαίνει αδράνεια. Τα δέντρα συνεχίζουν να φωτοσυνθέτουν και να αποθηκεύουν θρεπτικά στοιχεία, προετοιμάζοντας τα αποθέματα που θα αξιοποιήσουν την επόμενη άνοιξη. Η φθινοπωρινή διαφυλλική εφαρμογή βορίου, ψευδαργύρου και αζώτου συμβάλλει ουσιαστικά στην ομαλή διαφοροποίηση των οφθαλμών και στην καλύτερη ανθοφορία της νέας χρονιάς.
Ιδιαίτερα σε κερασιές και βερικοκιές, ένα ελαφρύ κλάδεμα τον Σεπτέμβριο μπορεί να περιορίσει την υπερβολική βλάστηση και την εμφάνιση ξυλοφάγων ασθενειών. Παράλληλα, είναι σημαντικό τα φύλλα να παραμένουν υγιή και ενεργά έως τη φυσική φυλλόπτωση, καθώς αυτή την περίοδο σχηματίζονται οι ανθοφόροι οφθαλμοί της επόμενης χρονιάς. Η πρόωρη φυλλόπτωση λόγω στρες ή ασθενειών μειώνει τα αποθέματα και επηρεάζει την παραγωγικότητα.

Διαχείριση των πεσμένων φύλλων

Τα πεσμένα φύλλα συχνά φιλοξενούν παθογόνα και έντομα που διαχειμάζουν στον οπωρώνα. Για να αποφευχθεί η αναμόλυνση, συνιστάται η ενσωμάτωση των φύλλων στο έδαφος μετά την πτώση ή η εφαρμογή διαλύματος ουρίας χαμηλής συγκέντρωσης, που επιταχύνει τη μικροβιακή αποσύνθεση. Η εργασία αυτή είναι πιο αποτελεσματική όταν το έδαφος είναι ελαφρώς υγρό, ώστε να ενεργοποιείται η μικροχλωρίδα. Η καύση των φύλλων δεν αποτελεί πλέον ορθή πρακτική, καθώς μειώνει την οργανική ουσία και καταστρέφει ωφέλιμους μικροοργανισμούς, φτωχαίνοντας τη γονιμότητα του εδάφους.

Θρέψη και χλωρή λίπανση

Το φθινόπωρο είναι ιδανική περίοδος για τη σπορά φυτών χλωρής λίπανσης ανάμεσα στις γραμμές των δέντρων. Είδη όπως βίκος, κουκιά ή μίγματα με αγρωστώδη βελτιώνουν τη δομή και τον αερισμό του εδάφους, ενώ εμπλουτίζουν το ριζόστρωμα με άζωτο και οργανική ουσία. Η ενσωμάτωσή τους την άνοιξη λειτουργεί ως φυσικό λίπασμα, περιορίζοντας την ανάγκη για ανόργανα σκευάσματα.

Η εφαρμογή κομπόστ ή καλά χωνεμένης κοπριάς συμβάλλει επίσης στη βελτίωση της βιολογικής δραστηριότητας και της ικανότητας συγκράτησης υγρασίας. Αντίθετα, η υπερβολική χρήση αζωτούχων λιπασμάτων προκαλεί υπερβολική βλάστηση και αυξημένη ευαισθησία στους παγετούς.

Κλάδεμα και διαχείριση βλάστησης

Σε είδη όπως κερασιά, βερικοκιά και δαμασκηνιά, το ελαφρύ κλάδεμα στα τέλη του καλοκαιριού ή στις αρχές του φθινοπώρου βοηθά στην καλύτερη κυκλοφορία του αέρα και στην πρόληψη ασθενειών του ξύλου. Οι τομές επουλώνονται πιο γρήγορα και η είσοδος παθογόνων μειώνεται. Το βαρύ κλάδεμα, ωστόσο, πρέπει να αποφεύγεται αυτή την εποχή, καθώς μειώνει τα διαθέσιμα αποθέματα θρεπτικών στοιχείων. Καλό είναι να πραγματοποιείται τουλάχιστον λίγες εβδομάδες πριν τις πρώτες παγωνιές, ώστε οι πληγές να επουλωθούν πλήρως πριν τον χειμώνα.

Έλεγχος εχθρών και ασθενειών

Η παρακολούθηση του οπωρώνα συνεχίζεται και μετά τη συγκομιδή. Ο έγκαιρος εντοπισμός προνυμφών και μυκητολογικών προσβολών μειώνει σημαντικά τους πληθυσμούς για την επόμενη χρονιά.
Η τοποθέτηση χαρτονιών ή κολλητικών ταινιών στους κορμούς βοηθά στην παγίδευση εντόμων που αναζητούν σημεία διαχείμασης, όπως η καρπόκαψα. Οι παγίδες απομακρύνονται τον χειμώνα και συνδυάζονται με ασβέστωμα ή βιολογικές εφαρμογές με ωφέλιμους νηματώδεις.

Συνιστάται επίσης ο καθαρισμός του νεκρού φλοιού, όπου μπορεί να φωλιάζουν προνύμφες, καθώς και η εφαρμογή χαλκούχων σκευασμάτων μετά την πλήρη φυλλόπτωση για μείωση των παθογόνων επιφανειακά στο ξύλο.

Φροντίδα εδάφους και μικροοργανισμών

Η παρουσία φυσικής βλάστησης το φθινόπωρο δεν είναι πάντα ανεπιθύμητη. Τα ήπια ζιζάνια προστατεύουν το έδαφος από τη διάβρωση, διατηρούν την υγρασία και ενισχύουν τη μικροβιακή δραστηριότητα. Σε οπωρώνες όπου γίνεται συστηματική χρήση ζιζανιοκτόνων, η απουσία βλάστησης οδηγεί σε φτωχό, σκληρό και συμπιεσμένο έδαφος — μια κατάσταση που πρέπει σταδιακά να αναστραφεί με βιολογικές και καλλιεργητικές παρεμβάσεις. Η διατήρηση ενός ισορροπημένου μωσαϊκού φυσικής κάλυψης και ελεγχόμενων ζιζανίων ευνοεί τη βιοποικιλότητα και τη σταθερότητα του μικροοικοσυστήματος του οπωρώνα.

Μικρά βήματα, μεγάλα οφέλη

Οι φθινοπωρινές φροντίδες, αν και συχνά παραμελούνται, έχουν καθοριστικό ρόλο για τη μείωση του κόστους καλλιέργειας και τη διατήρηση ενός ισορροπημένου, υγιούς οπωρώνα. Οι παραγωγοί που υιοθετούν μια προληπτική, συστηματική διαχείριση διαπιστώνουν κάθε άνοιξη πιο ζωηρή ανθοφορία, καλύτερη καρπόδεση και σταθερότερη παραγωγή. Με μικρά, στοχευμένα βήματα κάθε φθινόπωρο, ο οπωρώνας ανταποδίδει με συνέπεια, ανθεκτικότητα και ποιότητα στους καρπούς της επόμενης χρονιάς.

Πηγή: 
Περιοδικό Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος Δεκέμβριος 2022 – Ιανουάριος 2023, «Ορθές πρακτικές του φθινοπώρου σε φυλλοβόλα οπωροφόρα», Γιώργος Νάνος, σελ. 34–35.

Η Ελλάδα παραμένει στην πρώτη θέση παγκοσμίως στις εξαγωγές κομπόστας ροδάκινου και είναι στη δεύτερη θέση όσον αφορά την παραγωγή.

«Το συμπύρηνο ροδάκινο ήταν, είναι, και θα συνεχίσει να είναι βασικό στήριγμα της οικονομίας της Πέλλας και της Ημαθίας αλλά και των γειτονικών περιοχών. Προβληματισμό δημιουργεί όμως η μείωση της καλλιέργειας συμπύρηνου ροδακίνου τα τελευταία δύο χρόνια (2024 και 2025)», αναφέρει η Ένωση Κονσερβοποιών Ελλάδας (ΕΚΕ).

Στην παγκόσμια αγορά ο κύριος αντίπαλος της χώρας μας είναι η Κίνα, που κατέχει την πρώτη θέση στην παραγωγή και τη δεύτερη στις εξαγωγές.

Ο σημαντικός ρόλος της ελληνικής παραγωγής στην παγκόσμια αγορά, αναδείχτηκε για μια ακόμη φορά στο 16ο Παγκόσμιο Συνέδριο παραγωγών και μεταποιητών φρούτων - κομπόστας ροδακίνου, CanCon16, που πραγματοποιήθηκε, από 26 Αυγούστου μέχρι 03 Σεπτεμβρίου, στην Κίνα (Πεκίνο και Shandong).

Στο συνέδριο, το οποίο πραγματοποιείται ανά διετία, μετείχαν εκπρόσωποι των οκτώ βασικών χωρών παραγωγής κομπόστας, χυμού και κατεψυγμένων ροδακίνων. Οι χώρες που έλαβαν μέρος είναι η Αργεντινή, η Βραζιλία, η Ελλάδα, οι Η.Π.Α., η Κίνα, η Ισπανία, η Νότια Αφρική και η Χιλή.

Την χώρα μας στο συνέδριο εκπροσώπησε η Ε.Κ.Ε., με τον Πρόεδρό της, κ. Κωνσταντίνο Αποστόλου και το μέλος του Δ.Σ. της Ε.Κ.Ε., κ. Χριστοδούλου Νίκο, Πρόεδρο και Διευθύνοντα Σύμβουλο της εταιρείας Αδελφοί Χριστοδούλου. Βασικό συμπέρασμα ότι οι μεγάλοι παραγωγοί, όπως η Κίνα και η Ελλάδα, διατήρησαν τις θέσεις τους στη διετία που πέρασε.

Πιο συγκεκριμένα κατά τη διάρκεια της περασμένης διετίας:

1. Η Ελλάδα μείωσε το επίπεδο της καλλιέργειας συμπύρηνου ροδακίνου στα 178.000 στρέμματα με βάση τα στοιχεία του ΟΣΔΕ για το έτος 2024 ενώ αναμένεται και άλλη μείωση, όταν δημοσιοποιηθούν τα στοιχεία του 2025. Η παραγωγή επίσης εμφανίζει θεαματικές αυξομειώσεις λόγω των κλιματολογικών συνθηκών. Ειδικότερα το 2024 η παραγωγή ανήλθε σε 400.000 τόνους, ενώ για το τρέχον έτος (2025) υπολογίζεται ότι θα φτάσει τους 250.000 τόνους.

2. Η Κίνα παρήγαγε 633.000 τόνους κομπόστας το 2024 και η εκτίμηση για το 2025 είναι 478.000 τόνους. Χρησιμοποιούν για τη μεταποίηση κυρίως βάζα και λιγότερο μεταλλικά κουτιά. Εξάγουν περί τους 150.000 τόνους κυρίως σε Η.Π.Α. και Ιαπωνία. Ενδιαφέρον εδώ να σημειωθεί ότι η Κίνα είναι ο σημαντικότερος παραγωγός επιτραπέζιου ροδακίνου παγκοσμίως με επίπεδα παραγωγής που ξεπερνούν τους 16.000.000 τόνους.

3. Η Αργεντινή μείωσε ακόμη περισσότερο την καλλιεργούμενη έκταση στα 32.000 στρέμματα. Εντούτοις η παραγωγική της δυνατότητα ήταν σταθερή στις 110.000 – 120.000 τόνους. Οφείλεται στην συγκέντρωση της καλλιέργειας και την χρήση νέων ποικιλιών. Επιβεβαίωσαν, όπως και στο προηγούμενο συνέδριο, ότι οι νέες ποικιλίες που χρησιμοποιούν αποδίδουν περί τους 8 – 9 τόνους το στρέμμα. Η μέση απόδοση όλων των ποικιλιών ανέρχεται σε 5 τόνους/στρέμμα.

4. Η Βραζιλία έχει ελαφρά μειωμένη καλλιεργούμενη έκταση και παραγωγή. Εξαιρετικά μικρές στρεμματικές αποδόσεις και κομπόστα στο επίπεδο του 1,5 εκατομμύρια χαρτοκιβώτια ετησίως. Θα είναι και πάλι ένας σημαντικός προορισμός για την ελληνική κομπόστα όταν υπογραφεί η εμπορική συμφωνία Ε.Ε. - MERCOSUR.

5. Η Ισπανία εξακολουθεί να μεταποιεί μικρό μέρος των συμπύρηνων ροδακίνων που παράγει (το μεγαλύτερο μέρος καταναλώνεται ως φρέσκα). Έτσι η συνολική της παραγωγή ανέρχεται σε περίπου 2.800.000 χαρτοκιβώτια, από τα οποία το 30% περίπου εξάγεται.

6. Αναφορικά με τις Η.Π.Α., η εισήγηση του Προέδρου του CCPA (California Canning Peach Association) περιορίστηκε στα θεαματικά γεγονότα της τελευταίας περιόδου που προέκυψαν από την θέση σε καθεστώς «εν λειτουργία» πτωχευτικής διαδικασίας της εταιρείας DELMONTE USA και η οποία απορροφάπερίπου το 30% της παραγωγής συμπύρηνου ροδακίνου της Καλιφόρνιας. Σε κάθε περίπτωση, η παραγωγή τα δύο τελευταία έτη ήταν κανονική (επιπέδου 200.000 τόνων). Εξυπακούεται ότι η αγορά κομπόστας ροδακίνου των Η.Π.Α. επηρεάζεται από τους δασμούς της Διοίκησης Τραμπ αλλά και από την μείωση των κρατικών κονδυλίων που διατίθενται για την αγορά τροφίμων για τα κρατικά ιδρύματα και τις αδύναμες κοινωνικά ομάδες.

7. Στη Νότια Αφρική συνεχίζεται η σταθερή μείωση της καλλιέργειας από το 2021. Τα διαθέσιμα καλλιεργούμενα στρέμματα το 2021 ήταν 42.000 και το 2025 μειώθηκαν σε 35.500 στρέμματα. Η παραγωγή το 2025 ανήλθε σε περίπου 140.000 τόνους. Από αυτούς περίπου 62.000 χρησιμοποιήθηκαν για κομπόστα και η παραγωγή της έφτασε τα 1.800.000 – 2.000.000 χαρτοκιβώτια. Το 85% από αυτήν εξάγεται. Επίσης σημαντικό μέρος της παραγωγής, περίπου το 30%, διατίθεται στη νωπή κατανάλωση.

8. Τέλος, στην Χιλή η καλλιεργούμενη έκταση παρέμεινε σταθερή στα 45.000 στρέμματα. Το ίδιο βέβαια και η παραγωγή, η οποία κυμαίνεται σταθερά περί τους 150.000 τόνους. Η παραγωγή κομπόστας είναι στο επίπεδο των 2.800.000 χαρτοκιβωτίων, ενώ οι εξαγωγές παραμένουν σταθερές στο επίπεδο των 1.800.000 χ/κ ετησίως. Σημαντική ωστόσο είναι η μείωση που εμφανίζει η παραγωγή συμπυκνωμένου χυμού. Αυτή ανέρχεται στους 20.000 – 23.000 τόνους την τελευταία διετία.

Το επόμενο CanCon θα φιλοξενήσει η Νότιος Αφρική το 2027.

Διευκρινήσεις σχετικά με την αποζημίωση των κερασιών από τον φετινό παγετό, τις προκαταβολές για τις ζημιές στις υπόλοιπες δενδροκαλλιέργειες, καθώς και την παράταση της σύμβασης χαλαζικής προστασίας μέχρι το τέλος Νοεμβρίου, ζητούν αγρότες από την Ημαθία και την Πέλλα, που επλήγησαν από τους παγετούς, με επιστολή τους προς τον ΕΛΓΑ.

Όπως αναφέρουν στον ΑγροΤύπο έχουν πληρώσει όλα τα καλλιεργητικά έξοδα αλλά δεν έχουν κάνει συγκομιδή (και στα ροδάκινα το πρώτο αραίωμα) γιατί δεν είχαν παραγωγή.

Συγκεκριμένα ζητούν διευκρινήσεις για τα εξής θέματα:

α) Ενώ με αναγγελίες του ΕΛΓΑ, στις 20/03/2025 και στις 13/04/2025, δηλώσαμε όλες τις ποικιλίες κερασιών που υπέστησαν ζημία στο 100%  από τον παγετό μέχρι σήμερα δεν ήρθαν γεωπόνοι να εκτιμήσουν την ζημία. Αληθεύει το γεγονός, ότι έχετε την πρόσθεση να μας βγάλετε εκτός αποζημιώσεων στις κερασιές;

β) Στον παγετό του 2021 και βάση κανονισμού, είχε δοθεί προκαταβολή στις 14 Αυγούστου. Φέτος, δηλώσεις επί δηλώσεων και είμαστε ήδη πέντε εβδομάδες αργότερα. Τελικά θα μας δώσετε προκαταβολές ή όχι; Και αν ναι, πότε;

γ) Στις 30 Σεπτεμβρίου λήγει η σύμβαση χαλαζικής προστασίας. Όμως, επειδή υπάρχουν ακόμη ασυγκόμιστα φρούτα, όπως: μήλα, ακτινίδια, ρόδια και λωτοί, είναι επιτακτική ανάγκη να παραταθεί η σύμβαση της χαλαζικής προστασίας μέχρι το τέλος Νοεμβρίου.

Και κάτι τελευταίο. Η προκαταβολή είναι επιτακτική ανάγκη, για να πληρώσουμε τις εισφορές του ΕΛΓΑ, διότι κάναμε όλα τα έξοδα και δεν εισπράξαμε χρήματα, λόγω της ζημίας από τον παγετό που ήταν στο 100%. Αλλά πρωτίστως για να μπορέσουμε να συντηρήσουμε τις οικογένειες μας και να ζήσουν τα χωριά μας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαιώνει την μειωμένη φετινή ελληνική παραγωγή στα ροδάκινα και νεκταρίνια στην χώρα μας, κάτι που μπορεί να εκμεταλλευτεί στο μέλλον το ΥπΑΑΤ.

Όπως αναφέρει στην έκθεση βραχυπρόθεσμων προοπτικών του 2025, η παραγωγή ροδάκινων και νεκταρινιών στην ΕΕ αναμένεται να μειωθεί, κατά 5,8% ανερχόμενη σε 3,2 εκατομμύρια τόνους.

Όπως τονίζει η Επιτροπή, η μείωση αυτή οφείλεται κυρίως στην μειωμένη ελληνική παραγωγή, η οποία επηρεάστηκε σημαντικά από τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες (παγετούς κ.α.).

Ωστόσο, ενώ οι ποσότητες έχουν μειωθεί, η ποιότητα και η γεύση των φρούτων είναι σε πολύ υψηλά επίπεδα.

Η μείωση της παραγωγής στην χώρα μας τόσο τη νωπή κατανάλωση ροδάκινων και νεκταρινιών (κατά -5,5%) όσο και την παραγωγή που πάει προς μεταποίηση (κατά -8,0%).

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο η παραγωγή ροδάκινων και νεκταρινιών στην ΕΕ βιώνει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, με τους ηπιότερους χειμώνες. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα, τα οπωροφόρα δέντρα να μην συσσωρεύουν αρκετές ώρες ψύχους, οι οποίες είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξή τους και την παραγωγή καρπών.

Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά την καλλιέργεια είναι οι νέες ασθένειες, η έλλειψη εργατικού δυναμικού, τα προβλήματα στην άρδευση λόγω ξηρασίας, καθώς και οι ασυνήθιστες βροχοπτώσεις την περίοδο της συγκομιδής που δημιουργούν ζημιές στην παραγωγή.

Από την άλλη η ζήτηση στην ΕΕ για φρέσκα ροδάκινα αναμένεται να μειωθεί λόγω της χαμηλότερης παραγωγής. Παρόλα αυτά θα διατηρηθεί σε καλά επίπεδα λόγω της ποιότητας και των υψηλών θερμοκρασιών (η κατανάλωση ροδάκινων - νεκταρινιών συνδέεται θετικά με τις ζεστές και ηλιόλουστες καιρικές συνθήκες).

Η κατά κεφαλή κατανάλωση στην ΕΕ στα φρέσκα ροδάκινα και τα νεκταρίνια προβλέπεται να παραμείνει κοντά στον μέσο όρο 5ετίας (6 κιλά), ενώ η κατά κεφαλήν κατανάλωση κομπόστας ροδάκινου αναμένεται κυμανθεί στα 0,7 κιλά κατά κεφαλή συνεχίζοντας την πρόσφατη φθίνουσα τάση.

Οι εισαγωγές ροδάκινων από τρίτες χώρες, όπως η Χιλή και η Νότια Αφρική, θα μπορούσαν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη διασφάλιση της διαθεσιμότητας αυτών των προϊόντων στους καταναλωτές.

Οι συνολικές εισαγωγές ροδάκινων και νεκταρινιών της ΕΕ αναμένεται να φτάσουν στα επίπεδα ρεκόρ των στους 62.000 τόνους.

Από την άλλη οι συνολικές εξαγωγές της ΕΕ προβλέπεται να μειωθούν κατά 4,4% λόγω μείωσης της παραγωγής.

Επίσης, το εμπόριο στην ΕΕ των προϊόντων μεταποίησης συμπύρηνων ροδάκινων (κομπόστα και χυμό) αναμένεται να μειωθεί, κατά περίπου 13%.

Ο κ. Γεώργιος Πολυχρονάκης, Ειδικός Σύμβουλος του Συνδέσμου Εξαγωγέων Incofruit - Hellas, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι οι φετινές εξαγωγές επιτραπέζιων ροδάκινων της χώρας μας (από αρχή της εμπορικής περιόδου μέχρι 29/8/2025) ανέρχονται σε 46.868 τόνους, έναντι 71.435 τόνων που κάναμε το αντίστοιχο περσινό διάστημα (μείωση κατά -34.73%), ενώ των νεκταρινιών ανέρχονται σε 32.057 τόνους, έναντι 56.056 τόνων της περσινής αντίστοιχης περιόδου (μείωση κατά -42,8%).

Μια ακόμη επιτυχία για την κυβέρνηση της Μαδρίτης αποτελεί η συμφωνία για την έναρξη της εξαγωγής κερασιών από την Ισπανία προς την αγορά της Κίνας.

Η Γενική Διοίκηση Τελωνείων (GAC) της Κίνας δημοσίευσε τον κατάλογο των ισπανικών εγκαταστάσεων που έχουν άδεια εξαγωγής κερασιών στην ασιατική χώρα, πράγμα που σημαίνει ότι οι εξαγωγές μπορούν πλέον να ξεκινήσουν.

Η συμφωνία ορίζει ότι η επεξεργασία, η συσκευασία, η αποθήκευση και η μεταφορά των κερασιών θα πραγματοποιούνται υπό επίσημη εποπτεία και ότι επιτρέπεται η εξαγωγή κερασιών μόνο από εγγεγραμμένους οπωρώνες. Το πρωτόκολλο που υπογράφηκε από τις δύο χώρες ισχύει για τρία χρόνια.

Με αυτήν την άδεια, τα κεράσια εντάσσονται στον κατάλογο των ισπανικών φυτικών προϊόντων που μπορούν πλέον να πωλούνται στην Κίνα.

Ήδη η Ισπανία κάνει εξαγωγές στην Κίνα εσπεριδοειδών, ροδάκινων, δαμάσκηνων, επιτραπέζιων σταφυλιών, λωτών και αμυγδάλων, καθώς και ζωοτροφών, όπως η βρώμη και η μηδική.

Επίσης, είναι υπό διαπραγμάτευση οι διμερείς συμφωνίες για την εξαγωγή αποξηραμένων σύκων και φιστικιών.

Το 2024, η Ισπανία εξήγαγε γεωργικά προϊόντα στην Κίνα συνολικής αξίας 1,864 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Η Κίνα παραμένει η ένατη μεγαλύτερη αγορά της Ισπανίας για τις εξαγωγές της σε αξία και η τρίτη μεγαλύτερη εκτός ΕΕ, μετά το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο πρόεδρος της Επιτροπής Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης και βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας στην Ημαθία, Τάσος Μπαρτζώκας, με νέα κοινοβουλευτική του παρέμβαση φέρνει στη Βουλή το μείζον ζήτημα που προκάλεσε ο παγετός του Μαρτίου – Απριλίου 2025 στις πυρηνόκαρπες καλλιέργειες.

Με την ερώτηση που κατέθεσε προς τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ο κ. Μπαρτζώκας ζητά:

• την άμεση καταβολή προκαταβολών αποζημιώσεων – γιατί όπως τονίζει, «Καθώς πλησιάζουμε στο τέλος του καλοκαιριού, οι παραγωγοί αναμένουν την καταβολή προκαταβολών»,
• και τη δίκαιη κάλυψη όλων των προϊόντων που υπέστησαν ζημιές, ώστε κανένας αγρότης και καμία καλλιέργεια να μη μείνουν εκτός.

Ο κυβερνητικός βουλευτής όπως υπογραμμίζει: «Οι παραγωγοί έχουν ήδη καλύψει το μεγαλύτερο μέρος των φετινών εξόδων τους και βρίσκονται αντιμέτωποι με την απώλεια των αναμενόμενων εσόδων. Είναι ζωτικής σημασίας οι προκαταβολές να δοθούν χωρίς καθυστέρηση - ακόμα και αύριο. Διαφορετικά, η στήριξη χάνει τον ουσιαστικό της αντίκτυπο».

Με την κοινοβουλευτική του ερώτηση, ο Τάσος Μπαρτζώκας θέτει με σαφήνεια το ζήτημα της αμεσότητας και της δικαιοσύνης στις αποζημιώσεις, υπενθυμίζοντας ότι η έμπρακτη στήριξη της Πολιτείας είναι καθοριστική για τη βιωσιμότητα της τοπικής οικονομίας.

«Οι αγρότες της Ημαθίας δεν ζητούν τίποτε περισσότερο από το δίκιο τους. Θα συνεχίσω να παρεμβαίνω μέχρι να υπάρξουν απτά αποτελέσματα», καταλήγει.

Σε εξέλιξη βρίσκεται η συγκομιδή δαμάσκηνων στη χώρα μας, με τις ποσότητες να είναι μειωμένες λόγω των καιρικών συνθηκών της άνοιξης, με αποτέλεσμα οι τιμές να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.

Προς τα τέλη Αυγούστου με αρχές Σεπτεμβρίου αναμένεται να ξεκινήσει η συγκομιδή στα Angelino, που είναι η ποικιλία με μεγάλη διατηρησιμότητα (αντέχει στα ψυγεία ως το Μάρτιο) και πάει για εξαγωγή.

Όπως τόνισε στον ΑγροΤύπο ο γεωπόνος με κατάστημα εφοδίων στο Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών Πέλλας κ. Σάββας Παστόπουλος, έχει ολοκληρωθεί η συγκομιδή των πρώιμων και μεσοπρώιμων ποικιλιών για τα δαμάσκηνα. Οι ποσότητες φέτος ήταν ελάχιστες λόγω του παγετού με αποτέλεσμα να ολοκληρωθεί γρήγορα η συγκομιδή τους. Από την ερχόμενη εβδομάδα θα ξεκινήσει η συγκομιδή της ανοικτόχρωμης ποικιλίας ΤΙΣΙ ΣΑΝ (TC SUN) που και αυτή έχει περιορισμένες ποσότητες. Η βασική ποικιλία Angelino που πάει κυρίως για αποθήκευση στα ψυγεία αναμένεται να ξεκινήσει προς τα τέλη Αυγούστου και η εμπορία της γίνεται κυρίως τον χειμώνα. Υπάρχουν και κάποιες όψιμες ποικιλίες που συγκομίζονται από Σεπτέμβριο αλλά οι εκτάσεις καλλιέργειας είναι μικρές όπως και οι ποσότητες. Οι τιμές παραγωγού κυμαίνονται στο 1 ευρώ το κιλό και αναμένεται να παραμείνουν σε αυτά τα επίπεδα μέχρι την ολοκλήρωση της φετινής συγκομιδής λόγω των μειωμένων ποσοτήτων της φετινής παραγωγής.

Ο κ. Νίκος Παπαδόπουλος, πρόεδρος στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Μεγαπλάτανου, στην Αριδαία Πέλλας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο τα εξής: «η παραγωγή στα δαμάσκηνα φέτος είναι μειωμένη όπως συμβαίνει και στις άλλες δενδρώδεις καλλιέργειες λόγω των ανοιξιάτικων οπαγετών. Η συγκομιδή στα βιομηχανικά δαμάσκηνα για την ποικιλία Stanley ξεκινά από την ερχόμενη εβδομάδα, ενώ μετά τις 20 Αυγούστου αναμένεται να ξεκινήσει η ποικιλία President. Η συγκομιδή των επιτραπέζιων δαμάσκηνων Angelino αναμένεται να ξεκινήσει από τον Σεπτέμβριο».

Ο κ. Ανδρέας Δημητριάδης, παραγωγός δαμάσκηνου από την περιοχή Κοπανό της Ημαθίας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι από τα τέλη Ιουνίου ξεκίνησαν την συγκομιδή της πρώιμης ποικιλίας Black Splendor. Οι ποσότητες ήταν πολύ μειωμένες λόγω του παγετού που είχαμε την φετινή Άνοιξη. Αυτές τις ημέρες έγινα εκτιμήσεις στις βιομηχανικές ποικιλίες Stanley και President και φαίνεται ότι η ζημιά ξεπερνά το 50% της παραγωγής. Φέτος είναι μια δύσκολη χρονιά για τους παραγωγούς δαμάσκηνου.

Ο κ. Παναγιώτης Καμινιώτης, γεωπόνος και παραγωγός από την Καρδίτσα, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι η φετινή παραγωγή δαμάσκηνου είναι μειωμένη σε όλη την Θεσσαλία. Καλλιεργώ την ποικιλία Stanley που είναι κατάλληλη για αποξήρανση και η συγκομιδή της αναμένεται να ξεκινήσει μετά από 15 ημέρες. Έχουμε μειωμένη παραγωγή κυρίως λόγω των καιρικών συνθηκών που είχαμε την φετινή άνοιξη. Σημαντικό ρόλο όμως έπαιξαν και οι παρατεταμένοι καύσωνες του περσινού καλοκαιριού που επηρέασαν τα δέντρα. Οι αποδόσεις είναι σε τόσο χαμηλά επίπεδα που σε πολλά αγροκτήματα δεν συμφέρει τους παραγωγούς να προχωρήσουν στην συγκομιδή.

Ο κ. Γεώργιος Πολυχρονάκης, Ειδικός Σύμβουλος του Συνδέσμου Εξαγωγέων Incofruit - Hellas, επισημαίνει στον ΑγροΤύπο ότι η φετινή παραγωγή αναμένεται μειωμένη το ίδιο και οι εξαγωγές. Το 2023 η χώρα μας έκανε εξαγωγές δαμάσκηνων συνολικού ύψους 6.577 τόνων, ενώ το 2024 ανήλθαν στους 5.264 τόνων.