Πριν την ώρα τους σφάζονται τα μοσχάρια λόγω ακριβών ζωοτροφών, προτάσεις για νέα ΚΑΠ

Επιδότηση βάση της παραδιδόμενης ποσότητας γάλακτος στην εκάστοτε βιομηχανία της τάξεως των 0,10 ευρώ ανά λίτρο γάλακτος, ανά κεφαλή ζώου κι ανά μοσχίδα αντικατάστασης, ζήτησαν οι αγελαδοτρόφοι της Ένωσης Φυλής Χολστάιν Ελλάδος μιλώντας στην Αγροτική Διακομματική Επιτροπή της Βουλής.

Ζήτησαν αλλαγές στο καθεστώς ενισχύσεων, βελτιώσεις στο νομοθετικό πλαίσιο, εκσυγχρονισμό στις αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ και να μην πληρώσουν οι παραγωγοί το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, ο διευθυντής της ΕΦΧΕ, Σταμάτης Μηλιούδης παρουσίασε την κατάσταση του κλάδου της αγελαδοτροφίας γαλακτοπαραγωγής κι ανέδειξε τον θεσμικό της ρόλο ως επίσημου φορέα γενεαλογικού βιβλίου των αγελάδων Χολστάιν, αναγνωρισμένου τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο στην Αγροτική Διακομματική Επιτροπή της Βουλής.

Όπως εξήγησε από το 2003 η ΕΦΧΕ συνεργάζεται με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης υλοποιώντας προγράμματα γενετικής βελτίωσης, συμβάλλοντας στην αναβάθμιση της ποιότητας και της παραγωγικότητας των ελληνικών μονάδων. Ωστόσο, όπως είπε, παρά τον εκσυγχρονισμό των εκτροφών με της χρήση: αυτοματοποιημένων συστημάτων, ρομποτικής τεχνολογίας, ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και παραγωγής βιοαερίου, ο κλάδος έχει συρρικνωθεί.

Η εγχώρια παραγωγή αγελαδινού γάλακτος έχει μειωθεί στους περίπου 650.000 τόνους ετησίως, όταν οι ανάγκες της χώρας φτάνουν το 1,5 εκατομμύριο τόνους. Αυτό σημαίνει ότι καλύπτεται μόλις το 43% της ζήτησης, με αποτέλεσμα την αυξημένη εξάρτηση από εισαγωγές. Ο κ. Μηλιούδης εξήγησε πως η πτωτική αυτή πορεία δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα διαχρονικών πολιτικών λαθών.

Σημείωσε πως τη δεκαετία του 2000 η παραγωγή κυμαινόταν μεταξύ 700.000 και 730.000 τόνων. Όμως, έκτοτε καταγράφεται σαφής υποχώρηση. Οι μαζικές εισαγωγές γάλακτος, που χρησιμοποιούνται από τη βιομηχανία για την παραγωγή προϊόντων, εντείνουν το πρόβλημα, ενώ παράλληλα η νομοθεσία –όπως το άρθρο 82 του Κώδικα Τροφίμων και Ποτών για το γιαούρτι– θεωρείται ότι υποβαθμίζει την αξία του ελληνικού προϊόντος.

ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΕ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Ο εκπρόσωπος της ΕΦΧΕ εξήγησε πως οι κτηνοτρόφοι αγελαδινού γάλακτος αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην πρόσβαση σε χρηματοδοτικά προγράμματα, λόγω χαμηλής βαθμολογίας και γραφειοκρατικών εμποδίων, γεγονός που περιορίζει την επιβίωση, την ανάπτυξη και την επέκταση των μονάδων. Παράλληλα, επιβαρύνονται από κανονισμούς και περιβαλλοντικά τέλη, ενώ συχνά καλούνται να ανταπεξέλθουν στις διακυμάνσεις της αγοράς και τις ζωονόσους δίχως επαρκή κρατική στήριξη.

Κεντρικό αίτημα αποτέλεσε η αναμόρφωση του συστήματος επιδοτήσεων, ώστε να συνδέεται άμεσα με την παραγόμενη ποσότητα γάλακτος (π.χ. 0,10 ευρώ ανά λίτρο), αντί των σημερινών κριτηρίων που βασίζονται σε ζωικές μονάδες ή βοσκοτόπια. Πρότεινε επίσης την απλοποίηση και επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης για νέες και υφιστάμενες μονάδες, ώστε να διευκολυνθεί ο εκσυγχρονισμός τους.

ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΝΕΩΝ ΓΕΩΡΓΩΝ

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ενίσχυση των Νέων Γεωργών μέσω αυξημένης μοριοδότησης και πρόσβασης σε χρηματοδοτικά εργαλεία, καθώς και στην επιδότηση ζωοτροφών μέσω συνδεδεμένων ενισχύσεων. Παράλληλα, ζητήθηκε η κατοχύρωση προϊόντων όπως το ελληνικό γιαούρτι, το γάλα και το παγωτό με γεωγραφική ένδειξη, ενισχύοντας την ταυτότητα και την εξαγωγική τους δυναμική.

Ο διευθυντής της ΕΦΧΕ πρότεινε επίσης ενημερωτικές καμπάνιες για τη θρεπτική αξία του γάλακτος, ιδιαίτερα στα σχολεία, όπως είχε συμβεί κατά το παρελθόν, καθώς και τη δημιουργία δομών για την ολοκληρωμένη διαχείριση υποπροϊόντων, με στόχο τη βιωσιμότητα και τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Εξήγησε πως υπάρχουν και πρακτικά προβλήματα, όπως η έλλειψη εργατικού δυναμικού, ζητώντας διευκολύνσεις στην πρόσληψη αλλοδαπών εργατών και τη μείωση της γραφειοκρατίας σε ό, τι αφορά στο εργόσημο.

ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΚΕΝΤΡΩΝ ΒΙΟΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

Σε ό, τι αφορά στον τομέα της υγείας των ζώων εξήγησε πως η εμφάνιση ζωονόσων, όπως ο αφθώδης πυρετός, καθιστά αναγκαία την ενίσχυση των μέτρων βιοασφάλειας, με περισσότερα κέντρα απολύμανσης στις πύλες εισόδου της χώρας και στελέχωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών με μόνιμο προσωπικό. Παράλληλα ζήτησε  αναπροσαρμογή των αποζημιώσεων για απώλειες ζώων, ώστε να ανταποκρίνονται στις πραγματικές τιμές της αγοράς.

Υποστήριξε πως απαιτείται εντατικοποίηση των ελέγχων για τις παράνομες «ελληνοποιήσεις» γάλακτος, που πλήττουν την εγχώρια παραγωγή και παραπλανούν τους καταναλωτές. Ο κ. Μηλιούδης ζήτησε ενεργή συμμετοχή στις επιτροπές του υπουργείου και μόνιμη θεσμική εκπροσώπηση, ώστε να έχει λόγο στη διαμόρφωση πολιτικών.

Κομβικό αίτημα, όπως είπε, αποτελεί η χάραξη μιας εθνικής στρατηγικής για την αγελαδοτροφία με ορίζοντα πενταετίας, μέσα από συνεργασία κράτους, παραγωγών και βιομηχανίας. Παράλληλα, ζήτησε η αρμόδια Αγροτική Διακομματική Επιτροπή της Βουλής να έχει μόνιμο χαρακτήρα ώστε να υπάρχει συνέχεια και συνέπεια στις πολιτικές.

Τέλος, οι κτηνοτρόφοι εξέφρασαν την αγανάκτησή τους για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, υπογραμμίζοντας ότι δεν πρέπει να επιβαρυνθεί ο αγροτικός κόσμος για ευθύνες τρίτων. Ζήτησαν απόδοση δικαιοσύνης, επιστροφή των παράνομων επιδοτήσεων και απομάκρυνση των υπευθύνων. Κι εξήγησαν πως η ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής γάλακτος αποτελεί ζήτημα εθνικής σημασίας, τόσο για την επισιτιστική ασφάλεια όσο και για την οικονομία, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον διεθνούς αστάθειας.

Η επιβεβαίωση κρούσματος αφθώδους πυρετού πριν από λίγες ημέρες φέρνει ξανά στο προσκήνιο την ανάγκη για έγκυρη ενημέρωση και αυστηρή τήρηση μέτρων βιοπροφύλαξης. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα μεταδοτικό νόσημα με σημαντικές επιπτώσεις στην κτηνοτροφία, καθώς επηρεάζει τόσο την παραγωγή όσο και τη διακίνηση ζωικών προϊόντων.

Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων προχώρησε στην παρουσίαση βασικών διευκρινίσεων για το νόσημα, με στόχο την ενημέρωση κτηνοτρόφων και πολιτών.

Βασικές ερωτήσεις και απαντήσεις για τον αφθώδη πυρετό

1) Τι είναι ο αφθώδης πυρετός;

Ο αφθώδης πυρετός είναι εξαιρετικά μεταδοτικό ιογενές νόσημα που προσβάλλει τα δίχηλα ζώα, όπως τα βοοειδή, τα αιγοπρόβατα και οι χοίροι. Έχει πολύ σοβαρές επιπτώσεις στην κτηνοτροφική παραγωγή και στο εμπόριο ζωικών προϊόντων.

2) Μεταδίδεται στον άνθρωπο;

Όχι. Ο αφθώδης πυρετός δεν αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία. Το κρίσιμο ζήτημα είναι η προστασία του ζωικού κεφαλαίου και η αποτροπή της διασποράς της νόσου.

3) Γιατί θεωρείται τόσο επικίνδυνος;

Επειδή μεταδίδεται πολύ γρήγορα, τόσο με άμεση επαφή όσο και έμμεσα μέσω οχημάτων, εξοπλισμού, υποδημάτων, υλικών και ανθρώπινης δραστηριότητας, ενώ μπορεί να μεταδοθεί και αερογενώς.

4) Ποια ζώα αφορά;

Αφορά κυρίως βοοειδή, αιγοπρόβατα και χοίρους, καθώς και ορισμένα άγρια δίχηλα είδη.

5) Ποια είναι τα βασικά συμπτώματα;

Τα βασικά κλινικά σημεία περιλαμβάνουν πυρετό, ανορεξία, φυσαλίδες στο στόμα, στα άκρα και στο μαστό, διαβρώσεις, χωλότητα, σιελόρροια και μείωση παραγωγής. Σε νεαρά ζώα μπορεί να εμφανιστεί οξεία μυοκαρδίτιδα και αιφνίδιος θάνατος.

6) Τι σημαίνει ότι είναι νόσημα Κατηγορίας Α;

Σημαίνει ότι πρόκειται για νόσημα που δεν ενδημεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση και για το οποίο με την πρώτη επιβεβαίωση εστίας απαιτείται άμεση εφαρμογή αυστηρών μέτρων ελέγχου και εκρίζωσης.

7) Τι προβλέπεται όταν επιβεβαιώνεται εστία;

Οι αρμόδιες αρχές εφαρμόζουν άμεσα μέτρα εκρίζωσης στην προσβεβλημένη εκμετάλλευση, που περιλαμβάνουν θανάτωση όλων των ευαίσθητων ζώων, ασφαλή διαχείριση νεκρών και μολυσμένων προϊόντων, καθώς και καθαρισμό και απολύμανση.

8) Γιατί επιβάλλονται περιορισμοί στις μετακινήσεις;

Γιατί η μετακίνηση ζώων, προϊόντων, ανθρώπων και υλικών μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στη διασπορά του ιού. Γι’ αυτό το λόγο το νομικό πλαίσιο προβλέπει αυστηρούς περιορισμούς, βιοπροφύλαξη και επιτήρηση.

9) Τι είναι οι ζώνες προστασίας και επιτήρησης;

Γύρω από την εστία ορίζεται ζώνη προστασίας τουλάχιστον 3 χιλιομέτρων, ζώνη επιτήρησης τουλάχιστον 10 χιλιομέτρων και περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη τουλάχιστον 20 χιλιομέτρων για ελάχιστο διάστημα 30 ημερών, με ειδικούς περιορισμούς και επιδημιολογική παρακολούθηση.

10) Ποιο είναι το βασικό μήνυμα προς κτηνοτρόφους και πολίτες;

Το βασικό μήνυμα είναι απόλυτη συμμόρφωση με τα μέτρα, αυστηρή βιοπροφύλαξη και αποφυγή κάθε μη αναγκαίας μετακίνησης ζώων, προϊόντων και υλικών που μπορεί να συμβάλει στη διασπορά της νόσου.

Η πλήρης Ολομέλεια του Αρείου Πάγου με την υπ. αριθ. 1/2026 απόφασή της δικαίωσε πλήρως τους γαλακτοπαραγωγούς σε σχέση με το καρτέλ γάλακτος.

Πρόκειται για απόφαση σταθμό γιατί επιμηκύνεται ο χρόνος διεκδίκησης των δικαιωμάτων αποζημίωσης - απόδοσης ωφέλειας από καρτέλ και από άλλες αντιανταγωνιστικές συμπεριφορές (κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης).  

Με συντριπτική πλειοψηφία 50 υπέρ έναντι 8 κατά, επικύρωσε τη νομολογία των δικαστηρίων ότι οι παραβατικές καρτελικές γαλακτοβιομηνίες υποχρεούνται να αποδώσουν στους ζημιωθέντες κτηνοτρόφους το παράνομο όφελος που αποκόμισαν αγοράζοντας το γάλα σε μικρότερη τιμή από εκείνη που θα διαμορφωνόταν με βάση τον ελεύθερο  ανταγωνισμό, δηλαδή με το νόμο προσφοράς και της ζήτησης. Αυτό το όφελος ταυτίζεται με τη ζημία που έπαθε κάθε  αγελαδοτρόφος.

Όπως δηλώσε στον ΑγροΤύπο ο δικηγόρος Δρ. Δημήτριος Κουτσούκης, που εκπροσώπησε τον ζημιωθέντα γαλακτοπαραγωγό, «τα παραπάνω σημαίνουν ότι κάθε αγελαδοτρόφος που ζημιώθηκε από το καρτέλ, δικαιούται να ζητήσει από την βιομηχανία που αγόραζε το γάλα του, την ζημία που αντιστοιχεί στο όφελος της τελευταίας.

Ωστόσο η παραπάνω απόφαση του Αρείου Πάγου δεν ισχύει αυτόματα για όλους τους ζημιωθέντες κτηνοτρόφους. Κάθε κτηνοτρόφος πρέπει να ασκήσει αγωγή, με την οποία να ζητεί την αποκατάσταση της ζημίας που υπέστη.

Αφορά αγελαδοτρόφους που πώλησαν γάλα, κατά την περίοδο από 2001 έως 2007, στις εταιρείες που συμμετείχαν στο καρτέλ αλλά και σε όσες εταιρείες επωφελήθηκαν και έδωσαν ίδιες ή παρόμοιες τιμές παραγωγού. Πρόκειται για τις εταιρείες: ΦΑΓΕ, ΔΕΛΤΑ-VIVARTIA, ΜΕΓΒΑΛ, ΟΛΥΜΠΟΣ-ΤΥΡΑΣ, ΝΕΣΤΛΕ, ΚΡΙ ΚΡΙ, ΣΕΡΓΑΛ, ΡΟΔΟΠΗ, ΚΟΛΙΟΣ, ΑΓΝΟ, ΕΒΡΟΦΑΡΜΑ, ΒΙΓΛΑ, ΜΠΙΖΙΟΣ, κ.α.

Μέχρι σήμερα εκδόθηκαν πάνω από 60 αποφάσεις που δικαιώνουν τους ζημιωθέντες γαλακτοπαραγωγούς. Δικαίωμα αποζημίωσης σε περίπτωση θανάτου του αρχικού δικαιούχου έχουν οι νόμιμοι κληρονόμοι του.

Από τα δικαστήρια κρίθηκε ότι η ζημία αποτελεί τη διαφορά μεταξύ της καταβληθείσας - καρτελικής τιμής και της ανταγωνιστικής τιμής, η οποία μπορεί να κυμαίνεται από 7 έως 13 λεπτά το κιλό. Επίσης κρίθηκε ότι για μεγάλους γαλακτοπαραγωγούς ισχύει ως ανταγωνιστική η τιμή των 45 λεπτών το κιλό». 

Για πολλούς κτηνοτρόφους, η παρουσία άγριων ζώων κοντά στην εκτροφή αποτελεί μια γνώριμη εικόνα. Ωστόσο, τα άγρια κυνοειδή στο αγροτικό τοπίο δεν συνδέονται μόνο με τις άμεσες απώλειες από επιθέσεις σε κοπάδια. Πέρα από τη θήρευση, αλεπούδες, τσακάλια και λύκοι συμμετέχουν ενεργά στον κύκλο μετάδοσης ασθενειών που μπορούν να επηρεάσουν την υγεία των παραγωγικών ζώων, των ποιμενικών σκύλων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, του ανθρώπου.

Για τον κτηνοτρόφο, η σωστή ενημέρωση δεν αποτελεί υπερβολή αλλά εργαλείο διαχείρισης της εκμετάλλευσης, με τρόπο που προστατεύει το κοπάδι χωρίς να διαταράσσει τη φυσική ισορροπία.

Πώς εμπλέκονται οι αλεπούδες, τα τσακάλια και οι λύκοι

Τα άγρια κυνοειδή αποτελούν αναπόσπαστο κρίκο της τροφικής αλυσίδας. Μέσα από αυτή τη θέση μπορούν να λειτουργήσουν ως φορείς ή ενδιάμεσοι ξενιστές στη μετάδοση ασθενειών που οφείλονται σε ιούς, παράσιτα του πεπτικού και του κυκλοφορικού συστήματος, εξωπαράσιτα αλλά και μικροοργανισμούς. Οι λοιμώξεις αυτές μπορεί να αφορούν τα μηρυκαστικά, να μεταδοθούν στους ποιμενικούς σκύλους και σε ορισμένες περιπτώσεις να έχουν σημασία και για τη δημόσια υγεία.

Η λύσσα ως ο σοβαρότερος κίνδυνος

Μεταξύ των ασθενειών που συνδέονται με τα άγρια κυνοειδή, η λύσσα παραμένει η σημαντικότερη. Πρόκειται για θανατηφόρο νόσημα του νευρικού συστήματος, που μεταδίδεται μέσω του σάλιου μολυσμένων ζώων, κυρίως με δάγκωμα, γρατζούνισμα ή γλείψιμο.

Η μετάδοση μεταξύ φυτοφάγων ζώων είναι σπάνια, ωστόσο η εμφάνιση συμπτωμάτων όπως επιθετικότητα, φόβος, αποπροσανατολισμός ή δυσκολία στην κατάποση στα παραγωγικά ζώα απαιτεί άμεση ενημέρωση των αρμόδιων κτηνιατρικών αρχών. Στη χώρα μας εφαρμόζεται οργανωμένο πρόγραμμα επιτήρησης και εμβολιασμού της άγριας πανίδας έναντι της λύσσας.

Παρασιτικά νοσήματα στα μηρυκαστικά

Τα άγρια κυνοειδή συμμετέχουν στον κύκλο μετάδοσης παρασιτικών νοσημάτων που επηρεάζουν την υγεία και την παραγωγικότητα των κοπαδιών. Σε αυτά περιλαμβάνονται η εχινοκοκκίαση, η κοινουρίαση (βουρλαμάρα) και ορισμένες ταινιάσεις των προβάτων. Η μόλυνση των μηρυκαστικών γίνεται όταν καταπίνουν αυγά παρασίτων που αποβάλλονται με τα κόπρανα των κυνοειδών και επιμολύνουν τη βλάστηση ή το νερό.

Η εχινοκοκκίαση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μπορεί να προσβάλει και τον άνθρωπο, σχηματίζοντας κύστεις σε όργανα όπως το ήπαρ και οι πνεύμονες. Αντίθετα, η κοινουρίαση αφορά τα μικρά μηρυκαστικά και δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο. Παράλληλα, τα άγρια κυνοειδή μπορούν να μεταφέρουν ψύλλους και τσιμπούρια, αυξάνοντας την πίεση εξωπαρασιτώσεων στους βοσκότοπους.

Οι ποιμενικοί σκύλοι στο επίκεντρο

Οι ποιμενικοί σκύλοι, λόγω της άμεσης ή έμμεσης επαφής τους με άγρια σαρκοφάγα, αποτελούν κρίσιμο παράγοντα στη διαχείριση των ασθενειών. Εκτός από τη λύσσα, μπορούν να προσβληθούν από σοβαρές ιογενείς νόσους όπως η μόρβα και η παρβοϊωση, οι οποίες είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες για ανεμβολίαστα ζώα. Υπάρχουν επίσης εντερικά παράσιτα που μεταδίδονται μεταξύ άγριων κυνοειδών και ποιμενικών σκύλων, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συστηματική πρόληψη.

Πώς μπορεί να προστατευτεί η εκτροφή

Η προστασία της εκμετάλλευσης βασίζεται σε συνδυασμό γενικών και ειδικών μέτρων. Η οριοθέτηση των βοσκοτόπων, η αποφυγή διέλευσης από σημεία που χρησιμοποιούν τα άγρια ζώα και η σωστή διαχείριση απορριμμάτων μειώνουν τις πιθανότητες επαφής. Η τακτική φροντίδα των ποιμενικών σκύλων με εμβολιασμούς και προγράμματα αποπαρασίτωσης αποτελεί βασικό στοιχείο πρόληψης, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει η σωστή διαχείριση πτωμάτων και η σφαγή σε εγκεκριμένους χώρους, ώστε να διακόπτεται ο κύκλος μετάδοσης παρασιτικών ασθενειών.

Ισορροπία και υπευθυνότητα

Παρά τις προκλήσεις που δημιουργεί η δραστηριότητά τους, τα άγρια κυνοειδή αποτελούν μέρος του φυσικού οικοσυστήματος και συμβάλλουν στη διατήρηση της ισορροπίας, ελέγχοντας πληθυσμούς άλλων ειδών. Η πλήρης εξάλειψή τους δεν αποτελεί λύση και μπορεί να οδηγήσει σε νέες ανισορροπίες.

Για τον παραγωγό, το ζητούμενο δεν είναι η σύγκρουση με τη φύση, αλλά η σωστή διαχείριση. Η ενημέρωση και η εφαρμογή των απαραίτητων μέτρων μπορούν να διασφαλίσουν την προστασία της εκτροφής, χωρίς να διαταράσσεται η ισορροπία του αγροτικού περιβάλλοντος.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία,τεύχος 5/2016, «Ασθένειες που μεταδίδονται στα παραγωγικά ζώα από αλεπούδες, τσακάλια, λύκους», Ε.Γ. Φραγκιαδάκη, σελ. 79–80 

Οι αποβολές στα αγροτικά ζώα αποτελούν έναν από τους πιο σοβαρούς παράγοντες απώλειας παραγωγής στις εκτροφές, με άμεσο οικονομικό αντίκτυπο. Μπορεί να οφείλονται τόσο σε λοιμώδη αίτια – όπως βρουκέλλωση, σαλμονέλλωση και χλαμυδίωση – όσο και σε παρασιτικούς παράγοντες. Τα παράσιτα προκαλούν οικονομικές απώλειες μέσω ανταγωνισμού για θρεπτικές ουσίες, διαταραχής της απορρόφησης και πρόκλησης παθολογικών καταστάσεων. Η ένταση της νόσου εξαρτάται από το φορτίο μόλυνσης, την ανοσολογική κατάσταση και την αντοχή του ζώου. Σημαντικότερα πρωτόζωα που συνδέονται με αποβολές είναι τα Toxoplasma gondii, Neospora caninum, Tritrichomonas foetus και Sarcocystis sp.

Τοξοπλάσμωση

Το Toxoplasma gondii είναι ενδοκυτταρικό κοκκίδιο με παγκόσμια διασπορά και ιδιαίτερη σημασία και για τη δημόσια υγεία, καθώς σε ελληνική έρευνα καταγράφηκε οροθετικότητα σε σημαντικό ποσοστό γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Η γάτα αποτελεί τον τελικό ξενιστή του παρασίτου, ενώ όλα τα υπόλοιπα ζώα και ο άνθρωπος λειτουργούν ως ενδιάμεσοι. Οι κύστες εγκαθίστανται σε μυϊκούς και νευρικούς ιστούς.

Η μόλυνση στα ζώα γίνεται μέσω ωοκύστεων από μολυσμένα κόπρανα γάτας, κατανάλωσης μολυσμένου κρέατος, κάθετης μετάδοσης μέσω πλακούντα, γαλακτογενώς ή και αφροδίσια στα πρόβατα. Αποτελεί την κυριότερη αιτία αποβολών στα πρόβατα. Ανάλογα με το στάδιο της κύησης, μπορεί να προκληθεί εμβρυϊκή απορρόφηση στα αρχικά στάδια, μουμιοποίηση ή αποβολή στη μέση της εγκυμοσύνης, ενώ σε προχωρημένη κύηση τα νεογνά γεννιούνται μολυσμένα και συχνά δεν επιβιώνουν. Μελέτες σε ελληνικές εκτροφές έχουν δείξει υψηλά ποσοστά οροθετικότητας σε πρόβατα και αίγες, τόσο σε συμβατικές όσο και σε βιολογικές μονάδες, καθώς και παρουσία θετικών ζώων μεταξύ εκείνων που απέβαλαν. Αντίστοιχα ευρήματα έχουν καταγραφεί και σε βοοειδή. Η πρόληψη βασίζεται στον περιορισμό παρουσίας γατών στον χώρο της εκτροφής και στη σωστή φύλαξη των ζωοτροφών.

Νεοσπόρωση

Το Neospora caninum, παρουσιάζει ομοιότητες με το Toxoplasma και συχνά συνυπάρχει με αυτό. Αποτελεί από τις σημαντικότερες αιτίες αποβολών στα βοοειδή παγκοσμίως. Τελικοί ξενιστές είναι οι σκύλοι και άλλα σαρκοφάγα, ενώ τα βοοειδή λειτουργούν ως ενδιάμεσοι.

Η μετάδοση γίνεται εξωγενώς μέσω μολυσμένων πλακούντων και κοπράνων σκύλων, ενδογενώς μέσω πλακούντα – που αποτελεί και την κυριότερη οδό – και γαλακτογενώς. Οι αποβολές εμφανίζονται συνήθως μεταξύ πέμπτου και έβδομου μήνα. Το παράσιτο εγκαθίσταται σε νευρικά, μυϊκά και ηπατικά κύτταρα και στα έμβρυα εντοπίζεται στον εγκέφαλο και στους σκελετικούς μύες. Η διάγνωση βασίζεται σε ορολογικές εξετάσεις και ιστοπαθολογία. Συνιστάται υγειονομική ταφή ή καύση αποβληθέντων εμβρύων και αποκλεισμός σκύλων από την εκτροφή.

Τριτριχομόνωση

Το Tritrichomonas foetus είναι μαστιγοφόρο παράσιτο του αναπαραγωγικού συστήματος των βοοειδών. Εντοπίζεται σε στοματική κοιλότητα (απαθογόνα είδη) και σε κόλπο, ουρήθρα και προστάτη (παθογόνα). Προσβάλλει άνθρωπο, ζώα και πτηνά και πολλαπλασιάζεται με διχοτόμηση χωρίς κύστεις. Μεταδίδεται κυρίως με τη φυσική οχεία, αλλά και με μολυσμένο σπέρμα ή μη απολυμασμένα εργαλεία.

Οι ταύροι είναι ασυμπτωματικοί φορείς. Στις αγελάδες εμφανίζεται αρχικά κολπίτιδα, με μέγιστο αριθμό παρασίτων στις 14–18 ημέρες. Ακολουθεί ενδομητρίτιδα, αποκόλληση πλακούντα και αποβολή συνήθως μεταξύ 8ης και 16ης εβδομάδας. Πρώιμες απώλειες μπορεί να μην γίνουν αντιληπτές. Παραμονή εμβρυϊκών υμένων μπορεί να οδηγήσει σε πυώδη ενδομητρίτιδα ή πυομήτρα, που δίνει εικόνα εγκυμοσύνης. Σε σοβαρές περιπτώσεις συνιστάται σφαγή. Η νόσος είναι συχνά αυτοπεριοριζόμενη. Η πρόληψη βασίζεται σε τεχνητή γονιμοποίηση με αμόλυντο σπέρμα, αποφυγή χρήσης ταύρων άλλων εκτροφών και τήρηση ιστορικού.

Σαρκοκυστίωση

Το Sarcocystis sp. είναι ενδοκυτταρικό παράσιτο που προσβάλλει ζώα και άνθρωπο. Μηρυκαστικά και χοίροι λειτουργούν ως ενδιάμεσοι ξενιστές, ενώ γάτες και σκύλοι ως τελικοί. Η μόλυνση στα παραγωγικά ζώα γίνεται μέσω κατάποσης παρασίτων από μολυσμένα κόπρανα και οι κύστες εγκαθίστανται στους γραμμωτούς και καρδιακούς μύες. Στους τελικούς ξενιστές μεταδίδεται με κατανάλωση μολυσμένου κρέατος.

Στα πρόβατα μπορεί να προκαλέσει αποβολές και μυοσίτιδα, ενώ στους αμνούς έχει συσχετιστεί με εγκεφαλομυελίτιδα. Αν και συχνά δεν εμφανίζει εμφανή συμπτώματα, η παρουσία κύστεων στο κρέας έχει άμεσες οικονομικές συνέπειες, καθώς αποτελεί λόγο κατάσχεσης σφαγίων. Έλεγχοι σε ελληνικά σφαγεία και ορολογικές εξετάσεις έχουν δείξει ιδιαίτερα υψηλή παρουσία του παρασίτου σε πρόβατα και αίγες. Η πρόληψη βασίζεται σε μέτρα υγιεινής, στον περιορισμό πρόσβασης σκύλων και γατών στον χώρο εκτροφής και στην αποφυγή χορήγησης ωμού κρέατος.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την εκτροφή

Οι παρασιτικές αποβολές αποτελούν ουσιαστικό παράγοντα απώλειας παραγωγής και δεν πρέπει να υποτιμώνται. Η σωστή υγειονομική διαχείριση, ο περιορισμός παρουσίας ζώων-φορέων και η έγκαιρη εργαστηριακή διερεύνηση κάθε αποβολής μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο. Για τον κτηνοτρόφο, η πρόληψη και η έγκαιρη αναγνώριση δεν αφορούν μόνο την υγεία των ζώων, αλλά τη σταθερότητα και τη βιωσιμότητα της εκτροφής.

Πηγή: Γεωργία - Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2008. «Παρασιτικά νοσήματα που προκαλούν αποβολές στα αγροτικά ζώα». Βάια Καντζούρα & Γεώργιος Θεοδωρόπουλος, σελ. 58–61.

Η συχνότητα άμελξης αποτελεί μία από τις πιο κρίσιμες καθημερινές αποφάσεις στη γαλακτοπαραγωγική εκμετάλλευση. Δεν επηρεάζει μόνο την ποσότητα του γάλακτος που παράγεται, αλλά συνδέεται άμεσα με την ποιότητά του, την υγεία του μαστού και τη συνολική αποδοτικότητα της μονάδας. Παρότι στην πράξη η άμελξη δύο φορές την ημέρα θεωρείται η πιο διαδεδομένη πρακτική, η αύξηση ή η μείωση της συχνότητας έχει μετρήσιμες συνέπειες που ο παραγωγός οφείλει να γνωρίζει πριν προχωρήσει σε αλλαγές.

Όταν η άμελξη περιορίζεται

Η άμελξη μία φορά την ημέρα ή η κατάργηση μίας άμελξης από το καθιερωμένο πρόγραμμα δεν αποτελεί πρακτική που μπορεί να υποστηρίξει υψηλά επίπεδα γαλακτοπαραγωγής. Τα δεδομένα δείχνουν ότι τέτοιες επιλογές οδηγούν σε σημαντική μείωση της παραγόμενης ποσότητας γάλακτος, ιδιαίτερα στο μέσο και στο τέλος της γαλακτικής περιόδου. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι απώλειες στην παραγωγή μπορεί να φτάσουν ή και να ξεπεράσουν το 30%. Η ένταση της απώλειας εξαρτάται από τη διάρκεια και τη συχνότητα της μείωσης των αμέλξεων. Ακόμη και περιστασιακές αλλαγές στη ρουτίνα άμελξης έχουν αποδειχθεί ότι επηρεάζουν αρνητικά την παραγωγή, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της σταθερότητας στη διαχείριση.

Η καθιερωμένη πρακτική των δύο αμέλξεων

Η άμελξη δύο φορές την ημέρα αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία στηρίζεται η πλειονότητα των γαλακτοπαραγωγικών εκμεταλλεύσεων. Τα μεσοδιαστήματα μεταξύ των αμέλξεων παίζουν καθοριστικό ρόλο, με τα δεδομένα να δείχνουν ότι τα πιο ισόρροπα χρονικά διαστήματα οδηγούν σε καλύτερα αποτελέσματα στην ημερήσια παραγωγή. Μικρές αποκλίσεις στα μεσοδιαστήματα δεν προκαλούν δραματικές απώλειες, ωστόσο σε αγελάδες υψηλής απόδοσης παρατηρείται ότι η πιο σταθερή κατανομή των αμέλξεων μέσα στο 24ωρο συνδέεται με υψηλότερη παραγωγή γάλακτος.

Η μετάβαση σε τρεις αμέλξεις την ημέρα

Η άμελξη τρεις φορές την ημέρα έχει συνδεθεί με σαφή αύξηση της γαλακτοπαραγωγής σε σύγκριση με το κλασικό σχήμα των δύο αμέλξεων. Η αύξηση αυτή κινείται συνήθως στο εύρος του 10–18%, ανάλογα με το παραγωγικό επίπεδο και το στάδιο της γαλακτικής περιόδου, και παρατηρείται σε μεγάλο εύρος παραγωγικών συστημάτων, με τη μεγαλύτερη ανταπόκριση να καταγράφεται σε αγελάδες πρώτης γαλακτικής περιόδου. Παράλληλα, τα στοιχεία δείχνουν ότι η ποιότητα του γάλακτος βελτιώνεται, καθώς καταγράφεται χαμηλότερος αριθμός σωματικών κυττάρων. Η υγεία του μαστού δεν φαίνεται να επιβαρύνεται, υπό την προϋπόθεση ότι η άμελξη πραγματοποιείται με σωστό εξοπλισμό και ορθή διαχείριση. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρείται ελαφρά μείωση της αναπαραγωγικής ικανότητας, κυρίως στις νεότερες αγελάδες, γεγονός που απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση πριν από την εφαρμογή του συγκεκριμένου σχήματος

Τέσσερις αμέλξεις: περισσότερη παραγωγή με αυξημένες απαιτήσεις

Η άμελξη τέσσερις φορές την ημέρα οδηγεί σε περαιτέρω αύξηση της παραγωγής γάλακτος σε σχέση με τις τρεις αμέλξεις. Τα δεδομένα δείχνουν επιπλέον όφελος τόσο στην ποσότητα όσο και στην υγεία του μαστού, χωρίς να τεκμηριώνονται αρνητικές επιπτώσεις στην αναπαραγωγική ικανότητα. Ωστόσο, η εφαρμογή ενός τέτοιου σχήματος απαιτεί υψηλό επίπεδο οργάνωσης, κατάλληλο εξοπλισμό και σωστή καθημερινή ρουτίνα. Σε διαφορετική περίπτωση, τα θεωρητικά πλεονεκτήματα μπορεί να χαθούν ή ακόμη και να μετατραπούν σε προβλήματα για την εκμετάλλευση.

Όρια και προϋποθέσεις της πολύ συχνής άμελξης

Η περαιτέρω αύξηση της συχνότητας άμελξης, πέραν των τεσσάρων φορών την ημέρα, μπορεί να προσφέρει επιπλέον αύξηση της παραγωγής σε ορισμένες φάσεις της γαλακτικής περιόδου. Ωστόσο, τα δεδομένα δείχνουν ότι συνοδεύεται από αυξημένες απαιτήσεις σε διατροφή, μεγαλύτερη απώλεια σωματικού βάρους και πιθανές επιπτώσεις στη θρεπτική κατάσταση και την αναπαραγωγή των ζώων. Παράλληλα, απαιτούνται επαρκή μεσοδιαστήματα μεταξύ των αμέλξεων για να διασφαλίζεται η καλή υγεία του μαστού.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τον παραγωγό

Η συχνότητα άμελξης δεν είναι απλώς μια τεχνική επιλογή, αλλά μια στρατηγική απόφαση που επηρεάζει την παραγωγή, την ποιότητα του γάλακτος, την υγεία των ζώων και το συνολικό κόστος λειτουργίας της μονάδας. Η αύξηση των αμέλξεων μπορεί να αποδώσει μόνο όταν συνοδεύεται από σωστό εξοπλισμό, ορθή διαχείριση και τήρηση σταθερής ρουτίνας. Σε διαφορετική περίπτωση, η αλλαγή της συχνότητας δεν εγγυάται βελτίωση και ενδέχεται να επιβαρύνει την εκμετάλλευση. Η αξιολόγηση των δυνατοτήτων κάθε μονάδας και η προσαρμογή της συχνότητας άμελξης στις πραγματικές συνθήκες παραμένει καθοριστικός παράγοντας για τη βιωσιμότητα της γαλακτοπαραγωγής.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 2/2009, «Συχνότητα άμελξης των αγελάδων», Β. Σκαπέτας, Ι. Κάτανος, Β. Μπαμπίδης, σελ. 56–60.

Τα μέλη του μέλη του Βοοτροφικού Συλλόγου Βέροιας είχαν πρόσφατα συνάντηση με την ηγεσία του ΥπΑΑΤ.

Το βασικό ζήτημα που τέθηκε στην συνάντηση αφορά τον διοικητικό χαρακτηρισμό εκτάσεων στην Ημαθία ως «μη επιλέξιμων».

Ο κ. Ιωάννης Βουγιούκας, πρόεδρος του Βοοτροφικού Συλλόγου Βέροιας, τόνισε στον ΑγροΤύπο ότι «μετά από την εποχή της Τουρκοκρατίας σε εκτάσεις πάνω από την Λάρισα (αγροκτήματα και βοσκοτόπια) το ελληνικό δημόσιο κατέχει κάποιο ποσοστό ιδιοκτησίας.

Μετά από τα προβλήματα που είχαμε με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ ο τεχνικός συμβουλός αποφάσισε να χαρακτηρίσει τις εκτάσεις με ποσοστό από 1% και πάνω που κατέχει το δημόσιο «πορτοκαλί», κάτι που έχει σαν αποτέλεσμα να μην είναι επιλέξιμες. Μιλάμε για χιλιάδες ΑΦΜ που δεν έχουν πληρωθεί και το πρόβλημα δεν αφορά μόνο το 2025 αλλά και τα επόμενα χρόνια. Ο υπουργός κ. Τσιάρας υποσχέθηκε ότι με νομοθετική ρύθμιση το πρόβλημα θα διευθετηθεί προς όφελος των παραγωγών που επλήγησαν.

Όπως τονίσαμε στον υπουργό η απώλεια ενισχύσεων δεν αποτελεί απλώς ένα «λογιστικό» θέμα, αλλά κλονίζει την οικονομική αντοχή των μονάδων και ενισχύει την ανασφάλεια στον πρωτογενή τομέα, ειδικά σε περιοχές όπου η κτηνοτροφία αποτελεί βασικό πυλώνα τοπικής οικονομίας.

Επίσης στην συνάντηση επανήλθε ένα ζήτημα που είχαμε θέσει από τον Σεπτέμβριο του 2025. Αφορά την συνδεδεμένη ενίσχυση στο βόειο κρέας.

Συγκεκριμένα για την συνδεδεμένη ενίσχυση του 2024 στον τομέα του βόειου κρέατος και για τα τρία Μέτρα δόθηκαν οι χαμηλότερες τιμές ενίσχυσης. Συνολικά ποσό περίπου 1.000.000 ευρώ δεν πληρώθηκε στους βοοτρόφους. 

Για Μέτρο Α 92 ευρώ ανά επιλέξιμο ζώο, για Μέτρο Β, 200 ευρώ ανά επιλέξιμο ζώω και για Μέτρο Γ 210 ευρώ ανά επιλέξιμο ζώο. Εμείς στο Μέτρο Γ θα έπρεπε να είχαμε ενίσχυση στα 240 ευρώ ανά επιλέξιμο ζώο.

Ζητάμε από το ΥπΑΑΤ να προχωρήσει στην άμεση καταβολή συμπληρωματικής συνδεδεμένης ενίσχυσης στο βόειον κρέας. Η σχετική απόφαση έχει δημοσιευθεί σε ΦΕΚ αλλά πληρωμή δεν έχει γίνει.

Η συγκεκριμένη στήριξη αποτελεί για τους κτηνοτρόφους «ανάσα», καθώς δεν αφορά απλώς την κάλυψη μιας ανάγκης αλλά συνδέεται με την ευρύτερη βιωσιμότητα της παραγωγής».

Όσον αφορά την αύξηση στις τιμές του μοσχαρίσιου κρέατος, ο κ. Βουγιούκας τόνισε στον ΑγροΤύπο ότι είναι αναμενόμενη.

Τα τελευταία δέκα χρόνια έχουμε μια συνεχή μείωση του ζωικού κεφαλαίου στην Ευρώπη. Από την άλλη έχουμε μια αύξηση της κατανάλωσης μοσχαρίσιου κρέατος ειδικά στις τρίτες χώρες. Η ζήτηση αυξάνει συνεχώς ενώ η προσφορά μειώνεται και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα μια αύξηση των τιμών για τους καταναλωτές.

Το 2025 έκλεισε για την ευρωπαϊκή αγορά βοοειδών με μια εικόνα που δεν αφήνει πολλά περιθώρια παρερμηνειών. Η χρονιά αποτύπωσε μια αγορά όπου η παραγωγή υποχώρησε, οι τιμές ενισχύθηκαν και το εμπόριο κινήθηκε χωρίς ακραίες ανατροπές. Δεν πρόκειται για μια χρονιά έντασης, αλλά για μια χρονιά προσαρμογής, στην οποία οι ισορροπίες της αγοράς μετακινήθηκαν με σαφή αλλά σταδιακό τρόπο, διαμορφώνοντας τις βάσεις πάνω στις οποίες ενδέχεται να κινηθεί και το 2026.

Το 2025 ως χρονιά μειωμένης παραγωγής

Στους πρώτους μήνες του 2025, η παραγωγή βοείου κρέατος στην Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίστηκε ήδη χαμηλότερη σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, με τις αρχικές καταγραφές να δείχνουν περιορισμό στον αριθμό των σφαγών. Από την άνοιξη και μετά, η εικόνα αυτή παγιώθηκε, καθώς η μείωση επεκτάθηκε σε όλες τις βασικές κατηγορίες ζώων. Στο σύνολο της περιόδου Ιανουαρίου–Σεπτεμβρίου, τόσο ο αριθμός των σφαγών όσο και οι παραγόμενοι τόνοι κατέγραψαν υποχώρηση, με τη συνολική παραγωγή να μειώνεται πάνω από 5% σε σχέση με το 2024. Προς το τέλος του έτους, η τάση αυτή παρέμεινε αμετάβλητη, διαμορφώνοντας ένα σταθερό περιβάλλον περιορισμένης προσφοράς που χαρακτήρισε ολόκληρο το 2025, ανεξάρτητα από κατηγορία, καθώς επηρέασε μοσχάρια, νεαρά βοοειδή, αγελάδες και ταύρους.

Οι τιμές ως καθρέφτης της χρονιάς

Στην αρχή του 2025, οι τιμές σφαγίων ξεκίνησαν ήδη υψηλότερα σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αντανακλώντας τη μειωμένη παραγωγή των πρώτων μηνών. Καθώς η χρονιά προχωρούσε και από την άνοιξη έως το καλοκαίρι, οι τιμές συνέχισαν να ενισχύονται σταδιακά, με τις αυξήσεις να γίνονται πιο εμφανείς σε μηνιαία βάση. Στο δεύτερο εξάμηνο και ιδιαίτερα προς το φθινόπωρο, οι μέσες τιμές για όλες τις βασικές κατηγορίες βοοειδών διαμορφώθηκαν σε επίπεδα αισθητά υψηλότερα από το 2024, με τις ετήσιες αυξήσεις σε πολλές περιπτώσεις να ξεπερνούν το 30%. Μέχρι το τέλος του έτους, η αγορά είχε παγιώσει αυτές τις τιμές σε υψηλή βάση, χωρίς να καταγράφονται απότομες διορθώσεις.

Ζωντανά ζώα: έντονη άνοδος σε μοσχάρια και ζώα πάχυνσης

Κατά τους πρώτους μήνες του 2025, οι τιμές στα ζωντανά ζώα κινούνταν ήδη ανοδικά σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά, χωρίς ωστόσο να έχουν αποκτήσει ακόμη έντονη δυναμική. Από τα μέσα της χρονιάς και μετά, η άνοδος επιταχύνθηκε, καθώς η περιορισμένη διαθεσιμότητα ζώων και η σταθερή ζήτηση άρχισαν να αποτυπώνονται πιο καθαρά στις τιμές των μοσχαριών, τόσο κρεοπαραγωγικού όσο και γαλακτοπαραγωγικού τύπου. Στο τελευταίο τρίμηνο του έτους, οι τιμές είχαν διαμορφωθεί σε σαφώς υψηλότερα επίπεδα σε ετήσια βάση, επιβεβαιώνοντας ότι το 2025 έκλεισε με μια αγορά ζωντανών ζώων αυξημένης έντασης, παρά το αυξημένο κόστος εκτροφής.

Το κόστος και τα περιθώρια μέσα στο προηγούμενο έτος

Στην αρχή του 2025, τα περιθώρια πάχυνσης παρέμεναν σχετικά συγκρατημένα, καθώς το αυξημένο κόστος αγοράς ζώων και ζωοτροφών περιόριζε τα οικονομικά αποτελέσματα. Από την άνοιξη και μετά, η σταδιακή άνοδος των τιμών σφαγίων άρχισε να βελτιώνει την εικόνα, με τα περιθώρια να εμφανίζουν ενίσχυση σε μηνιαία βάση. Στο δεύτερο εξάμηνο και μέχρι το τέλος του έτους, τα επίσημα στοιχεία δείχνουν θετικά υπόλοιπα σε αρκετές κατηγορίες πάχυνσης, τόσο για μοσχάρια κρεοπαραγωγικού όσο και γαλακτοπαραγωγικού τύπου. Παρά τη συνολική βελτίωση, οι διαφοροποιήσεις ανά σύστημα και τύπο εκτροφής παρέμειναν έντονες μέχρι το κλείσιμο του 2025.

Το εμπόριο μέσα στο 2025

Στους πρώτους μήνες του 2025, οι εξαγωγές βοείου κρέατος και ζώντων ζώων κινήθηκαν σε επίπεδα ελαφρώς χαμηλότερα σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά. Από την άνοιξη και κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, η εικόνα σταθεροποιήθηκε, με τις ροές να διατηρούνται σε συγκρίσιμα επίπεδα με τα προηγούμενα έτη. Προς το τέλος της χρονιάς, το Ηνωμένο Βασίλειο παρέμεινε ο βασικός προορισμός, ενώ συνεχίστηκε η παρουσία αγορών εκτός ΕΕ. Παράλληλα, οι εισαγωγές από τρίτες χώρες, όπως η Βραζιλία, η Αργεντινή και η Ουρουγουάη, διατηρήθηκαν σε υψηλά επίπεδα σε όλη τη διάρκεια του έτους. Μέχρι το κλείσιμο του 2025, το εμπορικό ισοζύγιο της Ένωσης παρέμεινε θετικό τόσο σε όγκους όσο και σε αξία.

Πώς μπαίνει το 2026 με βάση τα τελευταία δεδομένα

Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του 2025, η αγορά των βοοειδών εισέρχεται στο 2026 έχοντας ήδη διαμορφώσει συγκεκριμένες συνθήκες. Η παραγωγή παραμένει σε χαμηλότερα επίπεδα, οι τιμές βρίσκονται σε υψηλή αφετηρία και το εμπόριο συνεχίζει να λειτουργεί χωρίς απότομες μεταβολές, όπως αποτυπώθηκε στο κλείσιμο της χρονιάς. Η εικόνα αυτή δεν συνιστά πρόβλεψη, αλλά καταγραφή της κατάστασης πάνω στην οποία ξεκινά το νέο έτος.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το 2026 ενδέχεται να εξελιχθεί σε χρονιά αυξημένων προσαρμογών για την αγορά βοείου κρέατος. Οι υψηλές τιμές που έχουν παγιωθεί το 2025 είναι πιθανό να λειτουργήσουν ως κίνητρο για μέρος των παραγωγών, τόσο εντός όσο και εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκειμένου να αναζητήσουν μεγαλύτερη αποδοτικότητα, βελτιστοποίηση των διαδικασιών και νέες αγορές διάθεσης. Παράλληλα, η περιορισμένη προσφορά που έχει ήδη καταγραφεί ενδέχεται να συνεχίσει να ασκεί πιέσεις στις τιμές των τελικών προϊόντων, επηρεάζοντας σταδιακά και τις καταναλωτικές επιλογές.

Σε διεθνές επίπεδο, διαμορφώνεται ένα περιβάλλον όπου ο ανταγωνισμός στην αγορά βοείου κρέατος αναμένεται να ενταθεί, με πλεονέκτημα για τις χώρες που διαθέτουν πιο αποδοτικά συστήματα παραγωγής και επαρκείς πόρους. Σε αυτό το πλαίσιο, χώρες με ισχυρή εξαγωγική παρουσία, ενδέχεται να επιχειρήσουν να αξιοποιήσουν τις συνθήκες της αγοράς για να ενισχύσουν περαιτέρω τη διεθνή τους θέση, ενώ άλλες περιοχές θα κληθούν να προσαρμοστούν σε ένα περιβάλλον υψηλών τιμών και περιορισμένης διαθεσιμότητας.

Πηγή: DG AGRI – Meat Market Observatory

Η καθημερινή λειτουργία μιας εκτροφής καθορίζεται από δεκάδες μικρές και μεγάλες επιλογές, από τον τρόπο διαχείρισης μέχρι τις συνθήκες διαβίωσης των ζώων. Σε αυτό το πλαίσιο, οι συνθήκες μέσα στις οποίες ζουν και παράγουν τα ζώα παίζουν καθοριστικό ρόλο. Η ευζωία και το stress δεν αποτελούν αφηρημένες ή θεωρητικές έννοιες, αλλά παράγοντες που επηρεάζουν άμεσα την παραγωγικότητα, την υγεία των ζώων και, τελικά, το οικονομικό αποτέλεσμα κάθε μονάδας

Τι σημαίνει ευζωία στην πράξη και από τι εξαρτάται

Η ευζωία στη ζωική παραγωγή δεν περιορίζεται σε έναν γενικό ή αφηρημένο όρο «καλής μεταχείρισης». Στην πράξη αφορά τη συνολική ψυχοσωματική κατάσταση του ζώου και αποτυπώνεται καθημερινά μέσα στην ίδια την εκτροφή. Μια μονάδα μπορεί να θεωρηθεί ότι εξασφαλίζει συνθήκες ευζωίας όταν τα ζώα παρουσιάζουν φυσιολογική παραγωγικότητα, διατηρούν καλή υγεία χωρίς τραυματισμούς και εκδηλώνουν φυσιολογική συμπεριφορά. Τα στοιχεία αυτά δεν λειτουργούν ανεξάρτητα, αλλά συνδέονται άμεσα με τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας του συστήματος εκτροφής.

Η ευζωία, ωστόσο, δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το ίδιο το ζώο. Καθοριστικό ρόλο παίζει και το περιβάλλον μέσα στο οποίο αυτό εκτρέφεται. Η γενετική του σύσταση μπορεί να επηρεάζει τον βαθμό ανθεκτικότητας και προσαρμοστικότητας σε δύσκολες συνθήκες, όμως το ευρύτερο πλαίσιο της εκτροφής –οι εγκαταστάσεις, η διαχείριση, η διατροφή και ο καθημερινός χειρισμός– είναι εκείνο που διαμορφώνει την τελική ισορροπία. Όταν οι παράμετροι αυτές δεν βρίσκονται σε αρμονία, δημιουργούνται πιέσεις που διαταράσσουν τη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού και επηρεάζουν συνολικά την απόδοση της εκτροφής.

Όταν διαταράσσεται η ευζωία: πώς εμφανίζεται το stress

Η σύγχρονη ζωική παραγωγή βασίζεται σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο συνθηκών, μέσα στο οποίο τα ζώα θα πρέπει να διαβιούν χωρίς πείνα και κακή διατροφή, χωρίς θερμικές και σωματικές καταπονήσεις, χωρίς τραυματισμούς και ασθένειες και χωρίς έντονες πιέσεις ή φόβο, έχοντας παράλληλα τη δυνατότητα να εκδηλώνουν φυσιολογική συμπεριφορά. Όταν το πλαίσιο αυτό τηρείται, η εκτροφή μπορεί να λειτουργήσει αποδοτικά, ακόμη και σε εντατικά συστήματα, διασφαλίζοντας τόσο την παραγωγικότητα όσο και τη σταθερότητα της μονάδας.

Όταν όμως οι συνθήκες αυτές παύουν να ισχύουν, έστω και μερικώς, δημιουργείται καταπόνηση στα ζώα, γνωστή ως stress. Η καταπόνηση αυτή προκύπτει από την επίδραση εξωτερικών παραγόντων που διαταράσσουν την εσωτερική ισορροπία του οργανισμού. Στα παραγωγικά ζώα, η εμφάνιση του stress έχει άμεσες και μετρήσιμες συνέπειες, καθώς επηρεάζει την ανάπτυξη, την αναπαραγωγή, την παραγωγικότητα και την αντοχή απέναντι σε ασθένειες, επηρεάζοντας συνολικά την πορεία της εκτροφής.

Πώς το stress επηρεάζει το ζώο και την παραγωγή

Όταν τα ζώα εκτίθενται σε συνθήκες καταπόνησης, οι επιπτώσεις δεν αργούν να φανούν τόσο στη φυσική τους κατάσταση όσο και στην ίδια την παραγωγή. Η ανάπτυξη επιβραδύνεται, η παραγωγικότητα μειώνεται και αυξάνονται οι πιθανότητες εμφάνισης σωματικών κακώσεων και διαταραχών στην αναπαραγωγή. Παράλληλα, τα ζώα γίνονται πιο ευάλωτα σε νοσήματα, ενώ συχνά υποβαθμίζεται και η ποιότητα των παραγόμενων προϊόντων, γεγονός που επηρεάζει συνολικά την αξία και τη βιωσιμότητα της εκτροφής.

Η καταπόνηση αυτή δεν έχει πάντα την ίδια ένταση ή διάρκεια. Σε ορισμένες περιπτώσεις εκδηλώνεται ως οξύ stress, μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού σε έναν παροδικό επιβαρυντικό παράγοντα. Όταν ο παράγοντας αυτός απομακρυνθεί, το stress υποχωρεί, αφήνοντας όμως τον οργανισμό με μειωμένα ενεργειακά αποθέματα. Αντίθετα, όταν οι πιέσεις επιμένουν, η καταπόνηση αποκτά χρόνιο χαρακτήρα. Σε αυτή την περίπτωση, παρότι ο οργανισμός προσπαθεί να προσαρμοστεί, οι συνέπειες μπορεί να είναι πιο σοβαρές και να επηρεάζουν βασικά συστήματα, όπως το ανοσοποιητικό.

Η αντίδραση του ζώου στο stress εξελίσσεται σταδιακά μέσα από διακριτές φάσεις. Αρχικά ενεργοποιείται η φάση του συναγερμού, κατά την οποία ο οργανισμός προσπαθεί να ανταποκριθεί άμεσα στις πιέσεις. Ακολουθεί το στάδιο της αντίστασης, όπου οι μηχανισμοί προσαρμογής τίθενται σε λειτουργία, και, αν η καταπόνηση συνεχιστεί, το στάδιο της προσαρμογής. Όταν όμως η προσαρμογή δεν επιτευχθεί, μπορεί να εμφανιστούν παθολογικές καταστάσεις που υπονομεύουν σοβαρά τη σταθερότητα και τη βιωσιμότητα της εκτροφής.

Γιατί η πρόληψη είναι κρίσιμη

Η αποφυγή ή η μείωση της έκθεσης των ζώων σε στρεσογόνους παράγοντες αποτελεί βασικό στοιχείο της σύγχρονης ζωικής παραγωγής. Η σωστή διαμόρφωση των συστημάτων εκτροφής, με έμφαση στις συνθήκες ευζωίας, λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι στις καταπονήσεις και συμβάλλει άμεσα στη σταθερότητα και τη βελτίωση της παραγωγικότητας.

Ένα ζήτημα που αφορά τον παραγωγό 

Για όσους βρίσκονται στο στάδιο του σχεδιασμού ή της αναδιάρθρωσης μιας εκτροφής, η ευζωία και το stress δεν αποτελούν ζητήματα που έρχονται σε δεύτερο χρόνο. Αντίθετα, συνδέονται από την πρώτη στιγμή με τον τρόπο που οργανώνεται και λειτουργεί η εκτροφή. Η κατανόηση αυτών των παραμέτρων βοηθά τον παραγωγό να διαμορφώσει συνθήκες που στηρίζουν την υγεία των ζώων και τη σταθερότητα της παραγωγής, με αποτελέσματα που αποτυπώνονται καθημερινά στη λειτουργία της μονάδας και συνολικά στην πορεία της.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 2/2009. «Ευζωία και Stress (καταπόνηση) στη ζωική παραγωγή», σελ. 64-5.

Στις αρχές Φεβρουαρίου 2026 προγραμματίζεται η διεξαγωγή εκπαιδευτικού σεμιναρίου για το προσωπικό που απασχολείται στη μεταφορά ζώντων ζώων, στο πλαίσιο της εφαρμογής του ευρωπαϊκού και εθνικού κανονιστικού πλαισίου για την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά. Η σχετική ενημέρωση έχει αποσταλεί προς όλες τις Περιφερειακές και Μητροπολιτικές Ενότητες της χώρας και αφορά μεταφορείς που δραστηριοποιούνται σε βοοειδή, αιγοπρόβατα, χοίρους, ιπποειδή, κόνικλους και πουλερικά 

Πότε και πώς θα πραγματοποιηθεί το σεμινάριο

Το σεμινάριο θα διεξαχθεί από τη Δευτέρα 2 έως και την Τετάρτη 4 Φεβρουαρίου 2026. Η εκπαίδευση θα πραγματοποιηθεί εξ ολοκλήρου εξ αποστάσεως, μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας, με σύνδεσμο που θα χορηγηθεί στους συμμετέχοντες από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Δίνεται η δυνατότητα παρακολούθησης είτε από ιδιωτικό χώρο είτε, κατόπιν συνεννόησης, από τα γραφεία των Τμημάτων Κτηνιατρικής των Περιφερειακών Ενοτήτων.

Η διοργάνωση γίνεται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, καθώς και με τα Τμήματα Κτηνιατρικής των Περιφερειακών Ενοτήτων Θεσσαλονίκης και Πιερίας.

Το θεσμικό πλαίσιο της εκπαίδευσης

Η υποχρέωση εκπαίδευσης και πιστοποίησης του προσωπικού μεταφοράς ζώντων ζώων απορρέει από τον Κανονισμός (ΕΚ) 1/2005, ο οποίος ρυθμίζει την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά και τις συναφείς δραστηριότητες, καθώς και από την ΚΥΑ 314754/2009 (Β’ 2025), που προβλέπει τα συμπληρωματικά μέτρα εφαρμογής των σχετικών ευρωπαϊκών κανονισμών. Η παρακολούθηση του σεμιναρίου αποτελεί προϋπόθεση για τη συμμετοχή στις εξετάσεις και για την απόκτηση πιστοποιητικού ικανότητας.

Εξετάσεις και διαδικασία πιστοποίησης

Οι εξετάσεις θα πραγματοποιηθούν δια ζώσης την Πέμπτη 5 και την Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου 2026, σε χώρους που θα διαθέσουν οι κατά τόπους Κτηνιατρικές Υπηρεσίες των Περιφερειακών Ενοτήτων ή όμορων περιοχών, κατόπιν συνεννόησης με τους εξεταζόμενους. Για την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη προβλέπεται η χρήση μεγαλύτερων αιθουσών, οι οποίες θα ανακοινωθούν σε μεταγενέστερη ενημέρωση. Μετά την ολοκλήρωση των εξετάσεων, τα γραπτά δοκίμια, μαζί με τα απαραίτητα δικαιολογητικά, θα αποσταλούν στις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου για τη διόρθωση, βαθμολόγηση και την έκδοση των πιστοποιητικών ικανότητας.

Υποχρεωτική πλήρης παρακολούθηση

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην υποχρεωτική παρακολούθηση και των τριών ημερών του σεμιναρίου. Όπως επισημαίνεται, όσοι συμμετέχοντες δεν παρακολουθήσουν το σύνολο της εκπαίδευσης δεν θα έχουν δικαίωμα συμμετοχής στις εξετάσεις και, συνεπώς, δεν θα μπορούν να λάβουν το πιστοποιητικό.

Δικαιολογητικά και προϋποθέσεις συμμετοχής

Οι υποψήφιοι καλούνται να προσκομίσουν στο αρμόδιο Τμήμα Κτηνιατρικής ευκρινή αντίγραφα της αστυνομικής τους ταυτότητας, του διπλώματος οδήγησης κατηγορίας Γ και άνω σε ισχύ, καθώς και της αίτησής τους. Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες έχουν λάβει οδηγίες να μην αποδέχονται υποψηφίους που δεν διαθέτουν το απαιτούμενο δίπλωμα ή των οποίων η άδεια οδήγησης λήγει άμεσα χωρίς να έχει ξεκινήσει διαδικασία ανανέωσης.

Δείτε ολόκληρη την ανακοίνωση εδώ

Οι αποφάσεις στη βοοτροφία δεν παίρνονται ποτέ θεωρητικά. Παίρνονται στο στάβλο, μπροστά στο ζώο, μέσα στην καθημερινότητα της εκτροφής. Και υπάρχουν ασθένειες που, ακόμα κι αν δεν βρίσκονται κάθε στιγμή στο προσκήνιο, παραμένουν κρίσιμες για όποιον σχεδιάζει, διατηρεί ή επεκτείνει μια μονάδα. Η Οζώδης Δερματίτιδα των Βοοειδών ανήκει ξεκάθαρα σε αυτή την κατηγορία.

Πρόκειται για ένα νόσημα που έχει αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στη βοοτροφία, όχι μόνο λόγω της εικόνας των ζώων που νοσούν, αλλά κυρίως εξαιτίας των σοβαρών συνεπειών που μπορεί να επιφέρει στην παραγωγή και στη βιωσιμότητα μιας εκτροφής.

Τι είναι η Οζώδης Δερματίτιδα

Η Οζώδης Δερματίτιδα είναι ιογενές νόσημα που προσβάλλει τα βοοειδή και τα βουβαλοειδή. Οφείλεται σε ιό και εκδηλώνεται κυρίως με χαρακτηριστικές δερματικές αλλοιώσεις, τα γνωστά οζίδια, μεγέθους καρυδιού, τα οποία μπορούν να εμφανιστούν σε ολόκληρο το σώμα του ζώου. Από αυτή την εικόνα πήρε και την ονομασία της. Η μετάδοση του νοσήματος γίνεται κατά κύριο λόγο μέσω αιματοφάγων εντόμων και παρασίτων, όπως κουνούπια, μύγες και τσιμπούρια, τα οποία μεταφέρουν τον ιό από άρρωστα σε υγιή ζώα. Η άμεση επαφή μεταξύ ζώων αποτελεί λιγότερο συχνό τρόπο μετάδοσης, χωρίς όμως να αποκλείεται.

Συμπτώματα και επιπτώσεις στη βοοτροφική παραγωγή

Η εικόνα της Οζώδους Δερματίτιδας είναι έντονη και δεν περνά εύκολα απαρατήρητη. Τα χαρακτηριστικά, ιδιαίτερα επώδυνα οζίδια στο δέρμα των ζώων εμφανίζονται συχνότερα στην κεφαλή, στον τράχηλο, στο περίνεο και στον μαστό, χωρίς όμως να περιορίζονται μόνο σε αυτά τα σημεία. Με την εξέλιξη της νόσου, τα οζίδια μπορεί να εξελιχθούν σε πληγές και έλκη, επιβαρύνοντας σημαντικά την κατάσταση των ζώων. Παράλληλα, παρατηρούνται έλκη στο στόμα, ρινικό και οφθαλμικό έκκριμα, πυρετός, ανορεξία, χωλότητα και έντονη απώλεια σωματικού βάρους. Η γαλακτοπαραγωγή διακόπτεται, ενώ στα αρσενικά ζώα μπορεί να εμφανιστεί προσωρινή ή μόνιμη στειρότητα, γεγονός που επηρεάζει άμεσα την παραγωγική δυναμική της εκτροφής.

Παρότι τα περισσότερα ζώα μπορούν να αναρρώσουν με την κατάλληλη κτηνιατρική φροντίδα και οι απώλειες από θνησιμότητα είναι περιορισμένες, οι συνέπειες για τη βοοτροφία είναι συχνά ιδιαίτερα βαριές. Η παύση της γαλακτοπαραγωγής, η απώλεια βάρους και η υποβάθμιση της ποιότητας του δέρματος προκαλούν σημαντικές οικονομικές ζημιές, ενώ η ταχεία εξάπλωση της νόσου μέσω εντόμων καθιστά δύσκολη και δαπανηρή την ανάσχεσή της, επηρεάζοντας συνολικά τη λειτουργία των εκμεταλλεύσεων.

Αντιμετώπιση και πρόληψη στην πράξη

Η αντιμετώπιση της Οζώδους Δερματίτιδας βασίζεται στη συνδυασμένη εφαρμογή μέτρων επιτήρησης, ελέγχου και πρόληψης σε επίπεδο εκτροφής. Σε περιπτώσεις εμφάνισης της νόσου, καθορίζονται ζώνες προστασίας και επιτήρησης, με αυστηρούς περιορισμούς στη μετακίνηση των ζώων και αυξημένους κτηνιατρικούς ελέγχους. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην εφαρμογή μέτρων βιοασφάλειας εντός της εκτροφής, καθώς και στον εμβολιασμό των υγιών ζώων, σύμφωνα με τις οδηγίες των αρμόδιων αρχών. Παράλληλα, απαιτείται προσοχή στην καθαριότητα και απολύμανση των οχημάτων μεταφοράς, ώστε να αποφεύγεται η μεταφορά μολυσμένων εντόμων.

Σε καθημερινό επίπεδο, η γνώση και η εγρήγορση του κτηνοτρόφου αποτελούν βασικό παράγοντα προστασίας. Η συστηματική παρατήρηση των ζώων, η έγκαιρη αναγνώριση ύποπτων συμπτωμάτων και η άμεση επικοινωνία με τις κτηνιατρικές υπηρεσίες είναι καθοριστικής σημασίας. Παράλληλα, η καταπολέμηση των εξωπαρασίτων, η χρήση εντομοαπωθητικών, η διατήρηση καθαρών σταβλικών εγκαταστάσεων και ο έλεγχος της εισόδου οχημάτων και εξοπλισμού στην εκτροφή συμβάλλουν ουσιαστικά στη μείωση του κινδύνου, όπως και η απομόνωση νεοεισαχθέντων ζώων πριν την ένταξή τους στο κοπάδι.

Διαρκής εγρήγορση για την προστασία της εκτροφής

Η Οζώδης Δερματίτιδα των Βοοειδών δεν αποτελεί ένα θεωρητικό σενάριο. Είναι ένα νόσημα που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ανατροπές στην παραγωγή, όταν δεν αντιμετωπίζεται έγκαιρα και οργανωμένα. Για τον κτηνοτρόφο που σχεδιάζει το μέλλον της εκτροφής του, η σωστή ενημέρωση και η τήρηση βασικών κανόνων πρόληψης παραμένουν το πιο ουσιαστικό εργαλείο προστασίας, με στόχο τη διασφάλιση της υγείας των ζώων και της σταθερότητας της παραγωγής.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 7/2016, «Συνήθεις ερωτήσεις & οι απαντήσεις για την Οζώδη Δερματίτιδα των Βοοειδών», σελ. 75–76.

Μια απόφαση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, που αναρτήθηκε στη Διαύγεια στις αρχές Ιανουαρίου, έρχεται να βάλει ενιαίο πλαίσιο στον τρόπο με τον οποίο μετακινούνται βοοειδή και χοιροειδή στο εσωτερικό της χώρας. Πρόκειται για απόφαση που θεσπίζει συμπληρωματικά μέτρα εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/429 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, του λεγόμενου «νόμου για την υγεία των ζώων».

Η απόφαση δεν εισάγει ένα εντελώς νέο έγγραφο, αλλά τυποποιεί και «κλειδώνει» διοικητικά και ψηφιακά το Κτηνιατρικό Έγγραφο Κυκλοφορίας (ΚΕΚ), το οποίο πλέον αποκτά συγκεκριμένο τύπο, σαφές περιεχόμενο και προβλεπόμενη διαδικασία έκδοσης. Η ρύθμιση συνδέεται άμεσα με τον έλεγχο των υγειονομικών προϋποθέσεων πριν από κάθε μετακίνηση, είτε αυτή αφορά εμπορική εκμετάλλευση, σφαγείο, βοσκότοπο ή άλλη δραστηριότητα.

Τι ισχύει πλέον για κάθε μετακίνηση εντός χώρας

Σύμφωνα με τη νέα απόφαση, κάθε μετακίνηση βοοειδών και χοιροειδών εντός της ελληνικής επικράτειας πρέπει να συνοδεύεται υποχρεωτικά από Κτηνιατρικό Έγγραφο Κυκλοφορίας. Το έγγραφο αφορά τη μετακίνηση από τον τόπο αναχώρησης στον τόπο προορισμού, ανεξαρτήτως σκοπού, με μοναδική εξαίρεση τις απευθείας μετακινήσεις από και προς κτηνιατρεία ή κτηνιατρικές κλινικές, όταν αυτές πραγματοποιούνται κατόπιν υπόδειξης κτηνιάτρου. Το ΚΕΚ δεν εκδίδεται “γενικά” για μια εκμετάλλευση, αλλά αποκλειστικά για συγκεκριμένη μετακίνηση: ζώα από την ίδια εγκατάσταση, με τον ίδιο προορισμό και με το ίδιο μέσο μεταφοράς.

Το περιεχόμενο του Κτηνιατρικού Εγγράφου Κυκλοφορίας

Η απόφαση καθορίζει ενιαία υποδείγματα Κτηνιατρικού Εγγράφου Κυκλοφορίας, ξεχωριστά για βοοειδή και για χοιροειδή, προσδιορίζοντας με σαφήνεια τόσο το περιεχόμενό τους όσο και τη χρονική τους ισχύ. Το έγγραφο χωρίζεται σε τέσσερα διακριτά μέρη, τα οποία καλύπτουν όλα τα στάδια και τις προϋποθέσεις της μετακίνησης.

Στο πρώτο μέρος καταγράφονται τα στοιχεία της εκδούσας αρχής, της εγκατάστασης προέλευσης και του προορισμού, καθώς και τα στοιχεία του μεταφορέα, του μέσου μεταφοράς και των μετακινούμενων ζώων. Στο δεύτερο μέρος περιλαμβάνονται δηλώσεις που αφορούν την καταλληλότητα της φυσικής κατάστασης των ζώων και του μεταφορικού μέσου. Στο τρίτο μέρος αποτυπώνονται οι υγειονομικές εγγυήσεις που απαιτούνται για την πραγματοποίηση της μετακίνησης, ανάλογα με το είδος του ζώου και τον δηλωμένο προορισμό. Το τέταρτο μέρος αφορά την έγκριση ή την απόρριψη του αιτήματος έκδοσης από την αρμόδια κτηνιατρική αρχή.

Το Κτηνιατρικό Έγγραφο Κυκλοφορίας έχει ισχύ πέντε ημερών από την ημερομηνία έκδοσής του. Σε περιπτώσεις μεταφοράς ζώων διά θαλάσσης, προβλέπεται δυνατότητα παράτασης της ισχύος για χρονικό διάστημα ίσο με τη διάρκεια του ταξιδιού, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες της θαλάσσιας μεταφοράς.

Η ψηφιακή διαδικασία έκδοσης και τα χαρακτηριστικά ασφάλειας του ΚΕΚ

Κομβικό στοιχείο της απόφασης αποτελεί η πρόβλεψη για τη δημιουργία ειδικής ψηφιακής υπηρεσίας μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης του Δημοσίου (gov.gr), μέσω της οποίας ο υπεύθυνος της επιχείρησης θα υποβάλλει ηλεκτρονικά το αίτημα έκδοσης Κτηνιατρικού Εγγράφου Κυκλοφορίας, με αυθεντικοποίηση μέσω κωδικών TAXISnet. Η ψηφιακή αυτή διαδικασία λειτουργεί ως βασικός δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ των υπεύθυνων των επιχειρήσεων και των αρμόδιων κτηνιατρικών αρχών.

Η διαδικασία συνδέεται με το Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής, ώστε να πραγματοποιούνται, όπου είναι δυνατό, διασταυρώσεις των δηλωθέντων στοιχείων. Ο επίσημος κτηνίατρος ελέγχει τα δεδομένα της αίτησης, συμπληρώνει τις απαιτούμενες υγειονομικές πληροφορίες και προβαίνει στην έγκριση ή την απόρριψη του αιτήματος έκδοσης. Μετά την έγκριση, το ΚΕΚ αποκτά μοναδικό αριθμό ψηφιακής ταυτοποίησης, χρονοσήμανση και QR code. Προβλέπεται ρητά ότι το εγκεκριμένο έγγραφο δεν μπορεί να τροποποιηθεί και παραμένει διαθέσιμο στον αιτούντα για χρήση και έλεγχο, αποτελώντας ουσιαστικά ένα ψηφιακά «κλειδωμένο» διοικητικό έγγραφο πριν από την έναρξη της μετακίνησης.

Τι συμπληρώνεται χειρόγραφα κατά τη μετακίνηση

Παρότι η έκδοση προβλέπεται ψηφιακή, το ΚΕΚ εκτυπώνεται και συνοδεύει υποχρεωτικά τα ζώα. Στο έντυπο υπάρχουν πεδία που συμπληρώνονται χειρόγραφα κατά την αναχώρηση, κυρίως σε ό,τι αφορά τη δήλωση καταλληλότητας της φυσικής κατάστασης των ζώων και του μεταφορικού μέσου. Εφόσον στη μετακίνηση εμπλέκονται μεταφορέας ή έμπορος, τα πρόσωπα αυτά συμπληρώνουν τα στοιχεία που τους αφορούν και υπογράφουν το έγγραφο. Η υπογραφή τους αντιμετωπίζεται ως υπεύθυνη δήλωση για την ακρίβεια των αναγραφόμενων στοιχείων.

Πρακτική εφαρμογή, υποχρεώσεις και κυρώσεις

Οι υπεύθυνοι των εκμεταλλεύσεων από τις οποίες μετακινούνται ή στις οποίες καταλήγουν βοοειδή και χοιροειδή οφείλουν να διαθέτουν εγκατάσταση καταχωρημένη στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής, να μην προβαίνουν σε μετακινήσεις ζώων με Κτηνιατρικό Έγγραφο Κυκλοφορίας του οποίου η ισχύς έχει λήξει και να διασφαλίζουν τη σωστή συμπλήρωση του εγγράφου πριν από την αναχώρηση των ζώων. Παράλληλα, υποχρεούνται να γνωστοποιούν τις μεταβολές του ζωικού κεφαλαίου μετά την ολοκλήρωση της μετακίνησης και να τηρούν αρχείο των εγκεκριμένων ΚΕΚ σε έντυπη ή ψηφιακή μορφή για χρονικό διάστημα τριών ετών.

Αντίστοιχα, οι έμποροι και οι μεταφορείς που εμπλέκονται στη μετακίνηση οφείλουν να ελέγχουν ότι υπάρχει εγκεκριμένο ΚΕΚ που αντιστοιχεί στο συγκεκριμένο φορτίο και στον δηλωμένο προορισμό, να υπογράφουν το συνοδευτικό έγγραφο και να το παραδίδουν στον υπεύθυνο της εγκατάστασης προορισμού.

Σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης με τις προβλεπόμενες υποχρεώσεις, εφαρμόζονται τα μέτρα συμμόρφωσης και οι διοικητικές κυρώσεις που προβλέπονται από την ισχύουσα νομοθεσία. Παράλληλα, μέχρι την πλήρη ενεργοποίηση της ψηφιακής υπηρεσίας μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης του Δημοσίου (gov.gr), η απόφαση προβλέπει μεταβατικά τη δυνατότητα έκδοσης του Κτηνιατρικού Εγγράφου Κυκλοφορίας με φυσικό τρόπο από τις αρμόδιες κτηνιατρικές αρχές, με τη χορήγηση τριών αντιγράφων για τα αντίστοιχα αρχεία και τη συνοδεία της μετακίνησης.

Διαβάστε ολόκληρη την απόφαση εδώ

Το ζήτημα της αυτάρκειας στο βόειο κρέας επανέρχεται σταθερά στο προσκήνιο, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένου κόστους και έντονων πιέσεων στην αγορά. Παρά τη σημασία του κλάδου για την αγροτική οικονομία και τη διατροφή, η εγχώρια παραγωγή παραμένει περιορισμένη και δεν καταφέρνει να καλύψει τις ανάγκες της αγοράς. Το πρόβλημα δεν είναι καινούργιο· αυτό που αλλάζει είναι η ένταση με την οποία επηρεάζει πλέον τον παραγωγό, την αλυσίδα του κρέατος και τελικά τον καταναλωτή.

Η πραγματική εικόνα της παραγωγής

Η ελληνική παραγωγή βόειου κρέατος στηρίζεται σε ένα μωσαϊκό εκτροφών, που περιλαμβάνει αυτόχθονες φυλές, καθαρές ξενικές φυλές αλλά και διασταυρωμένα ζώα. Σημαντικό μέρος της προσφοράς προέρχεται από μοσχάρια που εισάγονται ζώντα σε νεαρή ηλικία, παχύνονται στη χώρα και στη συνέχεια οδηγούνται στη σφαγή. Η πρακτική αυτή καλύπτει ένα μεγάλο κομμάτι της αγοράς, χωρίς όμως να ενισχύει ουσιαστικά την εγχώρια αναπαραγωγική βάση. Παράλληλα, μέσα από διασταυρώσεις των τελευταίων δεκαετιών έχουν διαμορφωθεί σύγχρονοι τύποι βοοειδών με κρεοπαραγωγικό προσανατολισμό, οι οποίοι μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της ποιότητας και της ποσότητας του παραγόμενου κρέατος. Ωστόσο, η αξιοποίησή τους παραμένει περιορισμένη και δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί σε ουσιαστική αύξηση της παραγωγής.

Η αναπαραγωγή ως κρίσιμος κρίκος

Ένα από τα πιο αδύναμα σημεία της αλυσίδας είναι η αναπαραγωγή. Η συστηματική παραγωγή μόσχων ελληνικής εκτροφής δεν έχει αναπτυχθεί στον βαθμό που θα μπορούσε, με αποτέλεσμα οι μονάδες πάχυνσης να στρέφονται συχνά σε εισαγόμενα ζώα. Την ίδια στιγμή, οι δυνατότητες που προσφέρει η στοχευμένη αναπαραγωγή, μέσα από ελεγχόμενες διασταυρώσεις και τη χρήση γενετικού υλικού υψηλής αξίας, παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητες.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο ρόλος των γαλακτοπαραγωγικών αγελάδων, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν πηγή ποιοτικών διασταυρωμένων μόσχων για την παραγωγή κρέατος. Πρόκειται για μια πρακτική που εφαρμόζεται διεθνώς, αλλά στη χώρα μας δεν έχει υιοθετηθεί συστηματικά, παρότι θα μπορούσε να ενισχύσει την προσφορά χωρίς μεγάλες δομικές αλλαγές στις εκμεταλλεύσεις.

Υγεία των ζώων και εμπόδια στη διακίνηση

Σημαντικός ανασταλτικός παράγοντας για την ανάπτυξη της εγχώριας παραγωγής είναι και οι περιορισμοί που προκύπτουν από ζωονόσους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα προβλήματα υγείας των ζώων δημιουργούν εμπόδια στη διακίνηση μεταξύ περιοχών, οδηγώντας αναγκαστικά σε λύσεις εισαγωγών. Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος, όπου η έλλειψη επαρκούς εγχώριας αναπαραγωγής ενισχύει την εξάρτηση από το εξωτερικό. Η πρόληψη, ο έλεγχος και η έγκαιρη αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων δεν αφορούν μόνο την υγειονομική ασφάλεια, αλλά επηρεάζουν άμεσα τη δυνατότητα του παραγωγού να οργανώσει την εκτροφή του και να προγραμματίσει την παραγωγή του.

Ποιότητα, ταξινόμηση και πληροφόρηση του παραγωγού

Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο είναι η αξιολόγηση του παραγόμενου κρέατος. Η ουσιαστική εφαρμογή συστημάτων ταξινόμησης των σφαγίων μπορεί να συμβάλει στη διαφοροποίηση της τιμής και να δώσει στον παραγωγό σαφή εικόνα για την απόδοση της εκτροφής του. Όταν η πληροφορία επιστρέφει στον στάβλο, ο παραγωγός μπορεί να βελτιώσει τις επιλογές του, να οργανώσει καλύτερα τη διατροφή και τη γενετική κατεύθυνση των ζώων του και να στοχεύσει σε πιο ανταγωνιστικό προϊόν. Η διαφάνεια και η ιχνηλασιμότητα στην αλυσίδα του κρέατος λειτουργούν επίσης ως προϋπόθεση για ισότιμους όρους ανταγωνισμού και ενισχύουν την εμπιστοσύνη της αγοράς.

Ένα ζήτημα που ξεκινά από τον στάβλο

Το ζήτημα της αυτάρκειας στο βόειο κρέας δεν είναι θεωρητικό. Ξεκινά από τον στάβλο, περνά από την αναπαραγωγή, την υγεία των ζώων και την οργάνωση της παραγωγής και καταλήγει στο ράφι. Όταν λείπει η σταθερότητα, η συνέπεια και η ουσιαστική αξιοποίηση των υπαρχουσών δυνατοτήτων, η εγχώρια παραγωγή δυσκολεύεται να καλύψει το χαμένο έδαφος.

Είναι σαφές ότι η ενίσχυση της παραγωγής δεν εξαρτάται από μία μόνο παρέμβαση. Απαιτεί μια συνολική προσέγγιση που δίνει στον παραγωγό ρόλο και προοπτική, προσθέτει αξία στο προϊόν και δημιουργεί συνθήκες ώστε ο κλάδος να εξελίσσεται με ρεαλισμό, χωρίς υπερβολές και χωρίς εύκολες υποσχέσεις.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 13/2017, «Τι πρέπει να γίνει για… αύξηση της αυτάρκειας σε βόειο κρέας», σελ. 30–32

Η Ένωση Εκτροφέων Ελληνικής Βραχυκερατικής Φυλής Βοοειδών (ΕΕΕΒΦΒ), σε επιστολή της προς το ΥπΑΑΤ, αναφέρεται στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εκτροφές των αυτόχθονων φυλών και ζητούν να ξεκινήσει ο διάλογος με στόχο να βρεθούν λύσεις, στον τρόπο με τον οποίο η Πολιτεία, αναγνωρίζει, ταυτοποιεί, διαχειρίζεται και εν τέλει επιδοτεί τις αυτόχθονες φυλές.

Όπως τονίζει η εκτατική εκτροφή αυτόχθονων ελληνικών φυλών παραγωγικών ζώων, θα μπορούσε να αποτελέσει ένα οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά, βιώσιμο παραγωγικό μοντέλο, για τις ημιορεινές, ορεινές και νησιωτικές περιοχές της χώρας. Εγγύηση της βιωσιμότητας είναι οι χαμηλές εισροές, οι χαμηλές ζωοτεχνικές απαιτήσεις, η ανθεκτικότητα των ζώων αυτών και η δυνατότητα παραγωγής προϊόντων πολύ υψηλής ποιότητας και διατροφικής αξίας.

Συγκεκριμένα η επιστολή της ΕΕΕΒΦΒ αναφέρει τα εξής:

Με την από 10/12/2025, επιστολή του καθηγητή του Τμήματος Κτηνιατρικής του ΑΠΘ κ. Γ.  Αρσένου προς το ΥΠΑΑΤ, μπήκε στο δημόσιο διάλογο ξανά, το μείζον ζήτημα της διαχείρισης των  αυτόχθονων φυλών αγροτικών ζώων στη χώρα μας.

Το δελτίο τύπου του Δικτύου «Αμάλθεια», ΜΚΟ που έχει ως σκοπό τη διατήρηση, διάσωση και προστασία των αυτοχθόνων ελληνικών φυλών αγροτικών ζώων, από τις 18/12/2025, έρχεται να διευκρινίσει κάποια ζητήματα αλλά και να διευρύνει τα ερωτήματα που τίθενται γύρω από το θέμα.

Σε κάθε περίπτωση, από τα δύο κείμενα είναι προφανές ότι οι απόψεις των ειδικών συγκλίνουν στο γεγονός ότι ο τρόπος με τον οποίο η Πολιτεία, αναγνωρίζει, ταυτοποιεί, διαχειρίζεται και εν τέλει επιδοτεί τις αυτόχθονες φυλές είναι λάθος.

Ως Ένωση Εκτροφέων Ελληνικής Βραχυκερατικής Φυλής Βοοειδών (ΕΕΕΒΦΒ), έχουμε επανειλημμένα και από χρόνια επισημάνει ότι η «εμμονή» των υπηρεσιών του ΥΠΠΑΤ στη φαινοτυπική μόνο αναγνώριση των φυλών, χωρίς καν να υπάρχουν σαφώς ορισμένα και γνωστά σε όλους φαινοτυπικά χαρακτηριστικά για κάθε φυλή, είναι παρωχημένη, αντιεπιστημονική, αναξιόπιστη, αδιαφανής, διαβλητή και άδικη. Ειδικά δε, για τα αυτόχθονα βοοειδή της χώρας, όπου τα γονιδιακά «εργαλεία» είναι διαθέσιμα εδώ και χρόνια, η μη χρησιμοποίησή τους, μπορεί να θεωρηθεί έως και ύποπτη

Ειδικότερα, η περίπτωση της Βραχυκερατικής αποτελεί ακόμη πιο «περίεργη» υπόθεση, καθώς η Ένωσή μας κατέθεσε αίτημα αναγνώρισής της ως «Φορέας αναπαραγωγής καθαρής φυλής» τον Ιούλιο του 2021. Σήμερα, σχεδόν 4,5 χρόνια μετά, το αίτημά της δεν έχει ακόμη απαντηθεί, όταν η τότε ισχύουσα νομοθεσία, προέβλεπε ολοκλήρωση της όλης διαδικασίας εντός 4 μηνών.

Αξίζει δε να σημειωθούν τα ακόλουθα:

Η Ελλάδα είναι ίσως η μόνη «πολιτισμένη» ευρωπαϊκή χώρα, όπου «θεματοφύλακας» των φυλών, δεν είναι οι παραγωγοί και οι ενώσεις τους, αλλά κάποιες υποστελεχωμένες, χωρίς μέσα και δυνατότητες, υπηρεσίες του κράτους.

Οι ίδιες αυτές υπηρεσίες, εδώ και δεκαετίες, τηρούν τα υποτιθέμενα γενεαλογικά βιβλία, χωρίς να υπάρχει ο απαραίτητος κανονισμός για την κάθε φυλή! Όταν, με βάση τη λογική, αλλά και την ισχύουσα νομοθεσία:
α) τα γενεαλογικά βιβλία των βοοειδών, καταρτίζονται βάσει κανονισμού, και
β) ο κανονισμός του γενεαλογικού βιβλίου μιας φυλής αποτελεί αναπόσπαστο μέρος αυτού, και περιλαμβάνει μεταξύ άλλων τα φαινοτυπικά, παραγωγικά ή/και γενετικά, πρότυπα.

Τα τελευταία χρόνια, οι μόνες νομοθετικές παρεμβάσεις σχετικά με το θέμα, ήταν:
α) η ΥΑ Αριθμ. 59/14951 (31/1/2023) που αφορά στην αναγνώριση φορέων που τηρούν ή καταρτίζουν γενεαλογικά βιβλία βοοειδών, όπου η μόνη αλλαγή από την προηγούμενη σχετική ΥΑ, ήταν η αφαίρεση της υποχρέωσης των υπηρεσιών να απαντούν στα σχετικά αιτήματα εντός 4 μηνών!!!, και
β) η ΥΑ Αριθμ. 114/31493 (6/2/2023) που αφορά στους όρους και τις προϋποθέσεις εγγραφής βοοειδών στα γενεαλογικά βιβλία.

Οι βασικές προσθήκες στην προηγούμενη σχετική ΥΑ είναι:
α) ότι η πιστοποίηση των αυτόχθονων απειλούμενων φυλών βοοειδών πραγματοποιείται μόνο από το κράτος και όχι από αναγνωρισμένο φορέα παραγωγών, και
β) ότι ακόμη και αν υπάρχει αναγνωρισμένος φορέας παραγωγών, είναι στη διακριτική ευχέρεια του κάθε παραγωγού να συμμετέχει, ή να απευθυνθεί στις υπηρεσίες του κράτους.

Τα «υποτιθέμενα» γενεαλογικά βιβλία παραμένουν ανοιχτά, με αποτέλεσμα οι πληθυσμοί των ζώων να αυξομειώνονται με περίεργο και αλλοπρόσαλλο τρόπο.

Τέλος, έχουμε το παράδοξο, αλλά και παράνομο, με βάση το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, να υπάρχουν κοπάδια όπου μέρος των ζώων χαρακτηρίζεται και πιστοποιείται ως καθαρόαιμο μιας φυλής, ενώ τα υπόλοιπα άλλης φυλής ή μιγάδες!

Και όλα αυτά τα ζώα συνυπάρχουν στον ίδιο χώρο!

Κύριε υπουργέ, αυτές τις πραγματικά δύσκολες εποχές, η εκτατική εκτροφή αυτόχθονων ελληνικών φυλών παραγωγικών ζώων, θα μπορούσε να αποτελέσει ένα οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά, βιώσιμο παραγωγικό μοντέλο, για τις ημιορεινές, ορεινές και νησιωτικές περιοχές της χώρας. Εγγύηση της βιωσιμότητας είναι οι χαμηλές εισροές, οι χαμηλές ζωοτεχνικές απαιτήσεις, η ανθεκτικότητα των ζώων αυτών και η δυνατότητα παραγωγής προϊόντων πολύ υψηλής ποιότητας και διατροφικής αξίας.

Προϋπόθεση για να συμβούν αυτά, είναι να αλλάξει το κράτος. Θα πρέπει επιτέλους οι υπηρεσίες του να ξεφύγουν από τις σοβιετικού τύπου μεθόδους ελέγχου και εξουσίας και να ασχοληθούν ουσιαστικά με τα κρίσιμα θέματα για να σχεδιαστεί και να εφαρμοστεί ένα οραματικό, ρεαλιστικό και εφαρμόσιμο σχέδιο για τον πρωτογενή τομέα.  

Αυτό δεν θα το κάνουν ούτε επιτροπές «σοφών» ούτε διακομματικές επιτροπές, γιατί μετρούν πολλές αποτυχίες! Είναι έργο όλης της κοινωνίας, τεχνοκρατών, επιστημόνων αλλά και παραγωγών.

Ειδικά για το ζήτημα των αυτόχθονων φυλών, μπορούμε - πάντα σε συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες, την επιστημονική κοινότητα και την Αμάλθεια - να συμβάλουμε τα μέγιστα στο πλαίσιο ενός διαλόγου ή/και ομάδας εργασίας του ΥπΑΑΤ, καθώς, ως ΕΕΕΒΦΒ, εκπροσωπούμε πάνω από το 70% των εκτροφών Βραχυκερατικής σε 18 τουλάχιστον Π.Ε. της χώρας.  

Περιμένουμε να δούμε το έμπρακτο ενδιαφέρον σας, μέσα από τις απαντήσεις στα ερωτήματα που προκύπτουν και τις δράσεις για την αλλαγή παρωχημένων και αναποτελεσματικών πρακτικών και προσώπων.

Με εκτίμηση,
Για την ΕΕΕΒΦΒ,
Αχιλλέας Τσαπραΐλης, Πρόεδρος
Δρ. Ιωάννης Καζόγλου, Γεν. Γραμματέας

Η επιβεβαίωση εστίας αφθώδους πυρετού στην περιοχή της Αμμοχώστου στην Κύπρο επαναφέρει στο προσκήνιο έναν από τους σοβαρότερους επιζωοτιολογικούς κινδύνους για την κτηνοτροφία της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Πρόκειται για νόσημα εξαιρετικά υψηλής μεταδοτικότητας, με ικανότητα ταχείας εξάπλωσης και βαριές συνέπειες τόσο σε επίπεδο παραγωγής όσο και στο εμπόριο ζώντων ζώων και ζωικών προϊόντων.

Η γεωγραφική εγγύτητα της Ελλάδας με περιοχές όπου η νόσος ενδημεί, όπως η Τουρκία, σε συνδυασμό με την αυξημένη κινητικότητα ανθρώπων και προϊόντων, καθιστά τον κίνδυνο εισαγωγής υπαρκτό και όχι θεωρητικό. Στο πλαίσιο αυτό, οι αρμόδιες κτηνιατρικές υπηρεσίες της χώρας έχουν ήδη τεθεί σε αυξημένη επιφυλακή, με το Τμήμα Λοιμωδών και Παρασιτικών Νοσημάτων του ΥΠΑΑΤ να ανακοινώνει συγκεκριμένα μέτρα πρόληψης και επιτήρησης.

Τι είναι ο αφθώδης πυρετός και γιατί θεωρείται επικίνδυνος

Ο αφθώδης πυρετός είναι ιογενές νόσημα που προσβάλλει τα δίχηλα παραγωγικά ζώα, όπως βοοειδή, αιγοπρόβατα και χοίρους, αλλά και ορισμένα άγρια είδη. Ο ιός μεταδίδεται όχι μόνο με άμεση επαφή μεταξύ ζώων, αλλά και μέσω μολυσμένων αντικειμένων, οχημάτων, υποδημάτων, εξοπλισμού και ανθρώπινης δραστηριότητας, ενώ έχει και αερογενή μετάδοση, γεγονός που αυξάνει κατακόρυφα την ακτίνα διασποράς. Τα μολυσμένα ζώα αποβάλλουν τον ιό μέσω σάλιου, ρινικών εκκρίσεων, γάλακτος, ούρων, κοπράνων και αναπνοής, ενώ ο ιός μπορεί να επιβιώσει για ημέρες ή και εβδομάδες σε ζωοτροφές, νερό και νωπό γάλα, ιδιαίτερα σε συνθήκες ψύξης και υψηλού pH. Αν και δεν αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία, ο αφθώδης πυρετός θεωρείται ένα από τα πιο καταστροφικά νοσήματα για την κτηνοτροφία παγκοσμίως, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε μαζικές απώλειες παραγωγής, μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία των ζώων και σοβαρές οικονομικές συνέπειες για τις εκμεταλλεύσεις.

Επιπτώσεις στην παραγωγή και στο εμπόριο

Κλινικά, ο αφθώδης πυρετός εκδηλώνεται με την εμφάνιση επώδυνων φυσαλίδων και διαβρώσεων στη στοματική κοιλότητα, στη στεφάνη της οπλής, στη μεσοδακτύλια χώρα και στον μαστό, προκαλώντας έντονη χωλότητα, σιελόρροια, ανορεξία και σημαντική μείωση της παραγωγής. Σε νεαρά ζώα όλων των ειδών, η νόσος μπορεί να οδηγήσει σε οξεία μυοκαρδίτιδα και αιφνίδιους θανάτους, ενώ στα ενήλικα ζώα οι επιπτώσεις περιλαμβάνουν μαστίτιδες, παραμορφώσεις οπλών, υπογονιμότητα και μόνιμη απώλεια παραγωγικότητας.

Οι συνέπειες όμως δεν περιορίζονται στο επίπεδο της εκμετάλλευσης. Η εμφάνιση εστίας αφθώδους πυρετού σε κράτος μέλος έχει άμεσες διεθνείς επιπτώσεις, καθώς οδηγεί στην απώλεια του καθεστώτος «Ελεύθερο από Αφθώδη Πυρετό», όπως αυτό αναγνωρίζεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό για την Υγεία των Ζώων. Το γεγονός αυτό συνεπάγεται την αναστολή εξαγωγών ζώων και ζωικών προϊόντων προς τρίτες χώρες και την αδυναμία έκδοσης των απαιτούμενων πιστοποιητικών, με άμεσο οικονομικό αντίκτυπο σε ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής και εμπορίου.

Τα μέτρα που τίθενται σε εφαρμογή με την πρώτη επιβεβαίωση

Ο αφθώδης πυρετός κατατάσσεται στα νοσήματα Κατηγορίας Α της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που σημαίνει ότι με την πρώτη επιβεβαίωση εστίας εφαρμόζονται άμεσα και αυστηρά μέτρα εκρίζωσης. Αυτά περιλαμβάνουν τη θανάτωση όλων των ευαίσθητων ζώων στην προσβεβλημένη εκμετάλλευση, την ασφαλή διαχείριση των νεκρών και των μολυσμένων προϊόντων, καθώς και εκτεταμένο καθαρισμό και απολύμανση των εγκαταστάσεων. Παράλληλα, εφαρμόζονται μέτρα ζωνοποίησης με ζώνη προστασίας τουλάχιστον τριών χιλιομέτρων και ζώνη επιτήρησης τουλάχιστον δέκα χιλιομέτρων, εντός των οποίων επιβάλλονται αυστηροί περιορισμοί στις μετακινήσεις ζώων και προϊόντων ζωικής προέλευσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, και μετά από εκτίμηση κινδύνου, οι αρμόδιες αρχές δύνανται να διατάξουν προληπτική θανάτωση ζώων σε εκμεταλλεύσεις που θεωρούνται υψηλού κινδύνου, ακόμη και πριν από την ολοκλήρωση της εργαστηριακής επιβεβαίωσης.

Επαγρύπνηση στην Ελλάδα λόγω γεωγραφικής εγγύτητας

Σύμφωνα με το Τμήμα Λοιμωδών και Παρασιτικών Νοσημάτων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, η επιδημιολογική εικόνα της Τουρκίας χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα ανησυχητική, λόγω της ενδημικότητας του αφθώδους πυρετού και της γεωγραφικής εγγύτητας με τη χώρα μας. Υπό αυτό το πρίσμα, δίνεται έμφαση στην παθητική επιτήρηση και στην αυξημένη κλινική επιθεώρηση των εκτροφών, με ιδιαίτερη προσοχή στις νησιωτικές περιοχές του Βορείου και Νοτίου Αιγαίου. Παράλληλα, προβλέπεται η εντατικοποίηση των ελέγχων στα λιμάνια και στα σημεία εισόδου της χώρας, τόσο για τη διακίνηση ζώντων ζώων όσο και για προϊόντα ζωικής προέλευσης, στο πλαίσιο της πρόληψης της εισαγωγής και της περαιτέρω διασποράς του νοσήματος.

Το Τμήμα Λοιμωδών και Παρασιτικών Νοσημάτων του ΥΠΑΑΤ επισημαίνει τα ακόλουθα μέτρα που τίθενται σε εφαρμογή μετά την επιβεβαίωση εστίας αφθώδους πυρετού στην Κύπρο:

Α. Κτηνιατρικές Αρχές στα νησιά των Περιφερειών Βορείου και Νοτίου Αιγαίου:

1) Ενημέρωση όλων των κατόχων εκμεταλλεύσεων προβάτων, αιγοειδών, βοοειδών και χοίρων, καθώς και 
των εμπλεκομένων στο εμπόριο και την διακίνηση αυτών (υπεύθυνων σφαγείων, εμπόρων κ.λπ.) για τον 
κίνδυνο εισόδου της νόσου, τα κλινικά συμπτώματα, τις αρνητικές οικονομικές συνέπειες καθώς και την 
αναγκαιότητα τήρησης αυξημένων μέτρων βιοπροφύλαξης στις εκμεταλλεύσεις.
2)Υποχρεωτική κλινική εξέταση όλων των προβάτων, αιγοειδών, βοοειδών και χοίρων που πρόκειται να 
μετακινηθούν, αυξημένη επιτήρηση των εκτροφών πέραν αυτής που πραγματοποιείται στο πλαίσιο του 
Προγράμματος TADs {επιτήρησης των τεσσάρων (4) Εξωτικών Νοσημάτων}, καθώς και των μετακινήσεων 
των ζώων, ιδιαίτερα εκείνων που βρίσκονται σε εκτροφές απέναντι από τα τουρκικά παράλια.
3) Απρόσκοπτη εφαρμογή του προγράμματος TADs {επιτήρησης των τεσσάρων (4) Εξωτικών Νοσημάτων}.
4) Ενημέρωση των Λιμενικών και Τελωνειακών Αρχών για τη λήψη μέτρων στα λιμάνια αναφορικά με την 
εντατικοποίηση των ελέγχων που πραγματοποιούνται στους ταξιδιώτες για την μεταφορά προϊόντων ζωικής 
προέλευσης και τη λειτουργία σταθμών για την απολύμανση των υποδημάτων τους.

Β. Κτηνιατρικές Αρχές στο σύνολο της Ελληνικής Επικράτειας:

1) Άμεση ενημέρωση όλων των εμπλεκόμενων φορέων, ώστε να ληφθούν όλα τα απαραίτητα μέτρα για τον 
περιορισμό της εισόδου και εξάπλωσης των νοσημάτων αυτών.
2) Επισήμανση της αναγκαιότητας της εφαρμογής των μέτρων βιοπροφύλαξης σε εκτροφές, σφαγεία και κατά 
την μεταφορά ζώντων ζώων.
3) Αύξηση της επιτήρησης των εκμεταλλεύσεων προβάτων, αιγοειδών, βοοειδών και χοίρων και ενδελεχής 
κλινικός έλεγχος αυτών, στο πλαίσιο διενέργειας άλλων προγραμμάτων και ελέγχων.
4) Ενημέρωση των Λιμενικών και Τελωνειακών Αρχών για την εντατικοποίηση των ελέγχων των προϊόντων και 
την απολύμανση των οχημάτων.

Σταθερή ανοδική τάση έχουν οι τιμές του μοσχαρίσιου κρέατος στην χώρα μας λόγω μειωμένης προσφοράς, υψηλής ζήτησης και αυξημένου κόστους παραγωγής.

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, που δόθηκαν στη δημοσιότητα, στις 9 Δεκεμβρίου 2025, αποκαλύπτουν ότι μέσα σε μόλις ένα έτος, από τον Νοέμβριο του 2024 έως τον Νοέμβριο του 2025, η τιμή του μοσχαρίσιου κρέατος αυξήθηκε, κατά 25%. Πρόκειται για άνοδο που ξεπερνά κάθε προηγούμενο της τελευταίας δεκαετίας.

Ο κ. Γιώργος Τσόκανος, πρόεδρος στον Αγροτικό Κτηνοτροφικό Συνεταιρισμό (ΑΣΚ) Κρέατος Ελευθέρας Βοσκής  «Ελληνικός Μόσχος», αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι αν και αυτές τις ημέρες παραδοσιακά οι καταναλωτές προτιμούν το χοιρινό κρέας, έχουμε μια σταθερή ροή στα σφαγεία και στην αγορά για το μοσχαρίσιο κρέας. Μάλιστα τον τελευταίο χρόνο έχουμε μια ανοδική ζήτηση σε όλη τη διάρκεια του έτους. Μετά από πολλά χρόνια τον φετινό Αύγουστο η αγορά είχε μεγάλη ζήτηση για το μοσχαρίσιο κρέας. Όλα αυτά έχουν σαν αποτέλεσμα οι τιμές να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα και αυτή την περίοδο να κυμαίνονται στα 8,30 έως 8,40 ευρώ το κιλό. Πάντως μετά τα Θεοφάνια αναμένεται να έχουμε ξανά μια αύξηση της ζήτησης.

Από την πλευρά του ο κ. Αθανάσιος Κουτίνας, πρόεδρος του Πανελλήνιου Αγροτικού Κτηνοτροφικού Συνεταιρισμού Εκτροφέων Βοοειδών «Βοῦς Ἑλλάς», αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι η χώρα μας είναι εξαρτημένη από το εισαγόμενο σφάγειο και επειδή τα μοσχάρια στο εξωτερικό είναι μειωμένα δεν υπάρχει προσφορά για να καλύψει την εγχώρια ζήτηση. Τα μοσχάρια ελληνικής παραγωγής καλύπτουν μόλις το 7 - 8% της εγχώριας αγοράς και αν προσθέσουμε και τις αγελάδες γαλακτοπαραγωγής Χολστάϊν φτάνουν στο 15%. Με το κρέας από την πάχυνση φτάνουμε στο 25% της ζήτησης. Το υπόλοιπο 75% καλύπτεται από το εισαγόμενο κρέας. Αυτή την εποχή η τιμή παραγωγού για το βόειο κρέας κυμαίνεται από 8 έως 8,30 ευρώ το κιλό. Η τιμή είναι αυξημένη σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο κατά 2 ευρώ (ήταν στα 6,20 ευρώ το κιλό). Εκτιμώ πάντως ότι η τιμή παραγωγού έχει «οροφή» στα 9 ευρώ το κιλό. Ένα ακόμη πρόβλημα πάντως που έχει η ελληνική αγορά στο μοσχαρίσιο κρέας είναι ότι υπάρχει μεγάλος αριθμός μεσαζόντων από τον στάβλο μέχρι το κρεοπωλείο. Αυτό έχει σαν συνέπεια να υπάρχει μεγάλη διαφορά στην τιμή από τον παραγωγό μέχρι το ράφι της λιανικής.

Αυτό που θα πρέπει να κάνει η πολιτεία είναι να στηρίξει τον κλάδο με στόχο την αύξηση της εγχώριας παραγωγής. Επίσης ζητάμε από το ΥπΑΑΤ την άμεση λήψη προληπτικών μέτρων για την προστασία της ελληνικής βοοτροφίας από την οζώδη δερματίτιδα. Η πρόσφατη εμπειρία με την ευλογιά και την πανώλη των μικρών μηρυκαστικών απέδειξε ότι η εξάπλωση των ζωονόσων μπορεί να έχει καταστροφικά αποτελέσματα για τους κτηνοτρόφους, οδηγώντας σε τεράστιες απώλειες ζωικού κεφαλαίου. Για αυτό ζητάμε την πλήρη απαγόρευση εισαγωγών ζώντων ζώων από χώρες όπου έχουμε κρούσματα οζώδους δερματίτιδας (Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία), καθώς και την απαγόρευση εισαγωγών από τρίτες χώρες, εφόσον τα ζώα προέρχονται ή έχουν διακινηθεί μέσω των παραπάνω χωρών (με γαλλικό, ιταλικό ή ισπανικό  διαβατήριο).   

Η Εθνική Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘΕΑΣ), επανέρχεται μέσω νέας επιστολής της προς την πολιτική ηγεσία του ΥΠΑΑΤ, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για την ελληνική βοοτροφία, ζητώντας την άμεση κινητοποίηση της πολιτείας για τη λήψη μέτρων ενάντια στην οζώδη δερματίτιδα.

Με αφορμή τα αλλεπάλληλα κρούσματα της νόσου στη Γαλλία και λαμβάνοντας υπόψη την πρόσφατη εμπειρία από την ευλογιά των αιγοπροβάτων και την πανώλη των μικρών μηρυκαστικών, επισημαίνεται ότι η ανεξέλεγκτη διάδοση ζωονόσων μπορεί να επιφέρει καταστροφικές συνέπειες τόσο στους κτηνοτρόφους όσο και στην ευρύτερη αλυσίδα του κρέατος, με άμεσο αντίκτυπο στις τιμές και στους καταναλωτές.

Οι συνεταιρισμοί τονίζουν ότι οι ευνοϊκές κλιματικές συνθήκες για την εξάπλωση ζωονόσων καθιστούν επιτακτική την άμεση λήψη προληπτικών μέτρων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται:

• Απαγόρευση εισαγωγών ζώντων ζώων από χώρες με κρούσματα,
• Ενίσχυση των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών,
• Αυστηροί υγειονομικοί έλεγχοι
• Επιβολή αυστηρών κυρώσεων σε περιπτώσεις παραβάσεων
• Επανεξέταση των όρων που διέπουν το κοινοτικό εμπόριο ζώντων ζώων

Παράλληλα, ζητείται η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ Υπουργείου, Περιφερειών και συνεταιρισμών, η σύσταση επιστημονικής επιτροπής για τη διαχείριση της νόσου και η άμεση ενημέρωση των κτηνοτρόφων για τα μέτρα βιοασφάλειας.

Όπως τονίζουν η προστασία της ελληνικής βοοτροφίας αποτελεί ζήτημα εθνικής σημασίας, καθώς συνδέεται άμεσα με τη διατροφική ασφάλεια, τη βιωσιμότητα της πρωτογενούς παραγωγής και την προστασία του καταναλωτή. Η έγκαιρη λήψη ουσιαστικών μέτρων είναι αναγκαία ώστε να αποφευχθούν ολέθριες συνέπειες για την κοινωνία και την οικονομία της χώρας.

Σε περιόδους αυξημένου σταβλισμού και μειωμένης κίνησης, ένα από τα πιο συχνά –και ταυτόχρονα πιο υποτιμημένα– προβλήματα στα βοοειδή κάνει την εμφάνισή του: η χωλότητα. Ένα ζώο που δυσκολεύεται να περπατήσει, δεν πονά μόνο στα πόδια. Πονά σε όλο του το σώμα, τρώει λιγότερο, ξαπλώνει περισσότερο και σταδιακά χάνει την παραγωγικότητά του. Και μαζί της, χάνει και ο κτηνοτρόφος.

Η χωλότητα δεν είναι μια απλή ενόχληση. Είναι η κλινική εικόνα μιας ή περισσότερων διαταραχών, που αλλάζουν το φυσιολογικό βάδισμα του ζώου και συνοδεύονται από έντονο πόνο. Στις γαλακτοπαραγωγικές μονάδες, το πρόβλημα αυτό εμφανίζεται συχνότερα και έχει άμεσες συνέπειες στη γαλακτοπαραγωγή, στην αναπαραγωγική απόδοση και τελικά στη διάρκεια ζωής των αγελάδων.

Γιατί αυξάνεται η χωλότητα στις σύγχρονες μονάδες

Με την εντατικοποίηση της εκτροφής, οι συνθήκες διαβίωσης των ζώων άλλαξαν ριζικά. Ο περιορισμός της φυσικής άσκησης, ο συνωστισμός και κυρίως τα σκληρά δάπεδα από σκυρόδεμα αποτελούν βασικούς επιβαρυντικούς παράγοντες. Πολλές αγελάδες περνούν ολόκληρη τη ζωή τους περπατώντας πάνω σε τσιμεντένιες επιφάνειες, οι οποίες λειτουργούν σαν λειαντικό, προκαλώντας φθορά στις φτέρνες και ανομοιόμορφη ανάπτυξη της χηλής. Η ανισορροπία αυτή αυξάνει το φορτίο σε συγκεκριμένα σημεία του πέλματος, οδηγώντας σε αιματώματα που με την πάροδο του χρόνου μπορεί να εξελιχθούν σε έλκη. Το αποτέλεσμα είναι έντονη, επίπονη χωλότητα, που συχνά γίνεται αντιληπτή όταν το πρόβλημα έχει ήδη προχωρήσει.

Δάπεδα, διατροφή και στρες: ένας φαύλος κύκλος

Η κακή κατάσταση των δαπέδων μπορεί να προκαλέσει μηχανικές βλάβες, ραγίσματα ή ακόμη και την είσοδο ξένων σωμάτων στη λευκή γραμμή της χηλής, το πιο ευάλωτο σημείο του πέλματος. Παράλληλα, διατροφικές διαταραχές όπως η οξέωση και η κέτωση επηρεάζουν την κυκλοφορία του αίματος στη χηλή, οδηγώντας σε καταστάσεις όπως η ενδονυχίτιδα, που επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι στρεσογόνοι παράγοντες. Η γέννα, οι απότομες αλλαγές στη διατροφή ή στις καιρικές συνθήκες, ακόμη και η έντονη ή βίαιη συμπεριφορά κατά τον χειρισμό των ζώων, μπορούν να λειτουργήσουν σωρευτικά και να επιδεινώσουν το πρόβλημα της χωλότητας.

Το κόστος που δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά

Η χωλότητα δεν κοστίζει μόνο σε υγεία ζώων. Κοστίζει και σε χρήμα. Οι καθυστερημένες διαγνώσεις και οι επεμβατικές θεραπείες μπορούν να κοστίσουν πολλαπλάσια σε σχέση με μια συντηρητική, προληπτική ποδοκομία ρουτίνας. Σε επίπεδο κοπαδιού, οι απώλειες από μειωμένη γαλακτοπαραγωγή μπορεί να φτάσουν σε ιδιαίτερα υψηλά ποσά ετησίως, χωρίς να υπολογίζονται τα έξοδα για κτηνίατρο, φάρμακα και αναλώσιμα. Και όμως, σε πολλές περιπτώσεις, το πρόβλημα δεν εντοπίζεται έγκαιρα. Έρευνες δείχνουν ότι σημαντικός αριθμός χωλών ζώων περνά απαρατήρητος, καθώς η έγκαιρη αναγνώριση απαιτεί εμπειρία και εκπαίδευση.

Πρόληψη και περιοδικός έλεγχος: το κλειδί της αντιμετώπισης

Η χωλότητα δεν είναι πρόβλημα που λύνεται «όταν εμφανιστεί». Η ουσιαστική αντιμετώπιση βρίσκεται στην πρόληψη και στον συστηματικό έλεγχο. Η περιοδική ποδοκομία, προσαρμοσμένη στις συνθήκες κάθε μονάδας και στις ανάγκες κάθε ζώου, μπορεί να προλάβει σοβαρές και δαπανηρές καταστάσεις πριν αυτές εκδηλωθούν. Ο ρυθμός ανάπτυξης του νυχιού καθιστά αναγκαία την τακτική φροντίδα, με τη συχνότητα να διαφοροποιείται ανάλογα με τα δάπεδα, τη βόσκηση, το στάδιο εγκυμοσύνης και το ιστορικό της εκτροφής. Η σωστή εφαρμογή της ποδοκομίας δεν είναι απλή διαδικασία και απαιτεί γνώση, εμπειρία και εξειδίκευση.

Μια «αόρατη» εργασία με καθοριστικό ρόλο

Η ποδοκομία δεν είναι μια πρόχειρη παρέμβαση, αλλά μια τεχνική που επηρεάζει άμεσα την ευζωία και τη σταθερότητα του ζώου. Λάθος χειρισμοί μπορούν να δημιουργήσουν αστάθεια, πόνο και αυξημένο κίνδυνο υποτροπών. Γι’ αυτό και σε χώρες με ανεπτυγμένη βοοτροφία, η εφαρμογή της ποδοκομίας γίνεται αποκλειστικά από εκπαιδευμένους και πιστοποιημένους επαγγελματίες.

Στην πράξη, η σωστή φροντίδα των χηλών δεν προστατεύει μόνο τα πόδια της αγελάδας. Προστατεύει την παραγωγή, την οικονομική βιωσιμότητα της μονάδας και, τελικά, τη σχέση του κτηνοτρόφου με τα ζώα του. Γιατί όταν ένα ζώο στέκεται σωστά στα πόδια του, μπορεί να αποδώσει και να ζήσει καλύτερα.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 9/2016, «Χωλότητα στα βοοειδή και σύγχρονη ποδοκομία» σελ. 78-80

Η περίοδος από τη ξηρά φάση μέχρι την έναρξη της γαλακτοπαραγωγής είναι ίσως η πιο ευαίσθητη στιγμή στον κύκλο μιας αγελάδας. Σε αυτά τα λίγα, αλλά κρίσιμα εβδομάδια, διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις για μια παραγωγή χωρίς προβλήματα υγείας και μεταβολικές διαταραχές. Η διατροφή δεν είναι απλώς καθημερινή πρακτική· είναι ο παράγοντας που καθορίζει την απόδοση και τη σταθερότητα μιας εκμετάλλευσης.

Η κοιλία της αγελάδας λειτουργεί σαν ένα «βαρέλι ζύμωσης», όπου ο μικροβιακός πληθυσμός μετατρέπει τις ζωοτροφές σε ενέργεια και πρωτεΐνη. Όπως ο οινοποιός διατηρεί σταθερές συνθήκες για καλό κρασί, έτσι και ο κτηνοτρόφος χρειάζεται να προσφέρει ισορροπία και σωστά θρεπτικά συστατικά. Η εμπειρία δείχνει ότι, ακόμη και με τις ίδιες πρώτες ύλες, τα αποτελέσματα διαφέρουν: εκείνος που παρατηρεί, προσαρμόζει και αντιδρά έγκαιρα είναι και αυτός που εξασφαλίζει σταθερά υψηλή παραγωγή.

Η πρόκληση των πρώτων 100 ημερών

Κατά τις πρώτες εκατό ημέρες μετά τον τοκετό, οι διατροφικές ανάγκες της αγελάδας αυξάνονται εντυπωσιακά, καθώς η παραγωγή γάλακτος μπορεί να φτάσει ή και να ξεπεράσει τα 40–50 λίτρα την ημέρα. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται από έντονη ενεργειακή πίεση, και οποιαδήποτε αδυναμία στη σωστή προετοιμασία της μετάβασης μπορεί να οδηγήσει το ζώο σε σοβαρές μεταβολικές διαταραχές, όπως κέτωση, κατάρρευση, σύνδρομο παχιών αγελάδων, μετατόπιση του ηνύστρου ή κατακράτηση πλακούντα. Για αυτό και οι ειδικοί τονίζουν ότι οι 42 ημέρες γύρω από τον τοκετό – οι 21 πριν και οι 21 μετά – αποτελούν το κρίσιμο διάστημα που καθορίζει την απόδοση και το κέρδος μιας γαλακτοπαραγωγικής εκμετάλλευσης. Αν αυτή η μεταβατική φάση δεν υποστηριχθεί σωστά, τότε ολόκληρη η γαλακτική περίοδος επηρεάζεται αρνητικά, περιορίζοντας τόσο τη συνολική παραγωγή όσο και τη δυνατότητα του ζώου να εκφράσει το γενετικό του δυναμικό.

Ξηρά περίοδος: η βάση για όσα θα ακολουθήσουν

Η ξηρά περίοδος αποτελεί το θεμέλιο της επόμενης γαλακτικής φάσης, καθώς δεν στοχεύει στην παραγωγή, αλλά στη σωστή προετοιμασία της αγελάδας. Σε αυτό το διάστημα το ζώο χρειάζεται να διατηρήσει έναν καλό Δείκτη Θρεπτικής Κατάστασης, να εξασφαλίσει την ομαλή ανάπτυξη του εμβρύου, να κρατήσει ενεργό το πεπτικό του σύστημα και να προετοιμάσει τον μαστό, ενώ παράλληλα πρέπει να αποφεύγονται τροφές πλούσιες σε ασβέστιο, κάλιο και νάτριο. Ιδιαίτερα οι πρώτες τριάντα ημέρες αποτελούν μια πραγματική περίοδο ανάπαυσης, όπου δεν απαιτούνται πρόσθετες διατροφικές παρεμβάσεις, πέρα από την εξασφάλιση κατανάλωσης τουλάχιστον δώδεκα κιλών ξηράς ουσίας την ημέρα. Η ομαλή αυτή εκκίνηση δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια μετάβαση χωρίς προβλήματα και για μια γαλακτική περίοδο που μπορεί να αποδώσει στο μέγιστο των δυνατοτήτων του ζώου.

Από τις τελευταίες ημέρες πριν τον τοκετό μέχρι την έναρξη της γαλακτοπαραγωγής

Λίγες ημέρες πριν από τον τοκετό, η αγελάδα περνά το πιο ευαίσθητο στάδιο της μετάβασης. Η ενέργειά της δεν αρκεί, ο μεταβολισμός αλλάζει και ο οργανισμός προετοιμάζεται για την έντονη παραγωγή που ακολουθεί. Σε αυτή τη φάση χρειάζεται σταδιακή αύξηση της ενέργειας, σωστή διαχείριση της πρωτεΐνης, χαμηλό κάλιο και κατανάλωση τουλάχιστον δέκα κιλών ξηράς ουσίας καθημερινά. Όσο πιο ομαλά ανταποκρίνεται το ζώο, τόσο καλύτερη εκκίνηση θα έχει μετά τον τοκετό.

Με την αρχή της γαλακτοπαραγωγής, οι απαιτήσεις εκτοξεύονται. Η αγελάδα πρέπει μέσα σε λίγες ημέρες να καλύψει υψηλές θρεπτικές ανάγκες και να παράγει γάλα καλής ποιότητας, την ώρα που το ενεργειακό της κενό μεγαλώνει. Το σιτηρέσιο πρέπει να στηρίζει αυτή τη φάση χωρίς να επιβαρύνει τον οργανισμό, προσφέροντας ενέργεια, ιχνοστοιχεία και βιταμίνες. Οι πρώτοι δύο με τρεις μήνες είναι καθοριστικοί: τότε διαμορφώνεται τόσο η συνολική παραγωγή όσο και η δυνατότητα της αγελάδας να μείνει ξανά έγκυος, καθώς η έλλειψη ενέργειας μπορεί να οδηγήσει σε κέτωση, οξέωση ή καθυστερήσεις στην αναπαραγωγή.

Η σημασία ενός ισορροπημένου σιτηρεσίου και η μετάβαση 

Το σιτηρέσιο που φτάνει τελικά στην αγελάδα είναι αποτέλεσμα της πρακτικής διαχείρισης μέσα στη μονάδα και όχι μόνο όσων καταγράφονται σε ένα χαρτί. Για να λειτουργεί σωστά, πρέπει να εξασφαλίζει επαρκή πρόσληψη ξηράς ουσίας, να παρέχει την απαραίτητη ενέργεια και τους υδατάνθρακες, να διατηρεί ισορροπία ανάμεσα στις μορφές πρωτεΐνης και να καλύπτει πλήρως τα μακροστοιχεία και ιχνοστοιχεία που στηρίζουν την υγεία και τη γαλακτοπαραγωγή. Παρότι κάθε εκμετάλλευση αξιοποιεί διαφορετικές πρώτες ύλες, ο στόχος παραμένει κοινός: το σιτηρέσιο να καλύπτει τις ανάγκες για διατήρηση, παραγωγή, ανάπτυξη και γονιμότητα.

Στην πράξη, όμως, πολλά προβλήματα δεν λύνονται με μια απλή αλλαγή τροφών. Η κρίσιμη παράμετρος είναι η επένδυση χρόνου και η συστηματική φροντίδα της μεταβατικής περιόδου, που αποτελεί το θεμέλιο για να εκφράσει η αγελάδα το πραγματικό της δυναμικό. Η μετάβαση δεν είναι πολυτέλεια· είναι η βάση για υγιή ζώα, καθαρούς οίστρους, εύκολες εγκυμοσύνες και μια σταθερή γαλακτοπαραγωγή που αποδίδει. 

Η φροντίδα που προηγείται της παραγωγής

Τελικά, όλη η επιτυχία στη γαλακτοπαραγωγή ξεκινά πολύ πριν φτάσει η αγελάδα στην αίθουσα άρμεξης. Η μεταβατική περίοδος καθορίζει την υγεία, τη συμπεριφορά και τη δύναμη του ζώου, και γι’ αυτό η προσοχή που δίνει ο κτηνοτρόφος σε αυτό το στάδιο αποτυπώνεται αργότερα στο γάλα, στην ευκολία των οίστρων και στη σταθερότητα της εκμετάλλευσης. Ο παραγωγός που παρατηρεί καθημερινά, προλαβαίνει αλλαγές και προσαρμόζει το σιτηρέσιο στις ανάγκες της αγελάδας, κερδίζει όχι μόνο σε λίτρα, αλλά και σε υγεία ζώων, σε οικονομία και σε ησυχία μέσα στο στάβλο. Γιατί η γαλακτοπαραγωγή δεν αρχίζει από την άρμεξη∙ αρχίζει από μια μετάβαση που σχεδιάστηκε σωστά και εφαρμόστηκε με φροντίδα

Πηγή:

Γεωργία - Κτηνοτροφία, τεύχος 6/2008, «Διατροφή γαλακτοπαραγωγών αγελάδων», Γ. Κλιάμπας, σελ. 78–81.

Είναι πραγματικά απογοητευτική και προσβλητική η προσέγγιση της κυβέρνησης στο αγροτικό ζήτημα, όπως αυτό διαμορφώθηκε μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ, τη στάση πληρωμών που ακολούθησε και τέλος τις αγροτικές κινητοποιήσεις που η ίδια προκάλεσε.

Αιχμή του δόρατος, η θέση της κυβέρνησης ότι «ο έντιμος αγρότης δεν έχει τίποτα να φοβάται». Μέγα λάθος, ό έντιμος αγρότης είναι ο μόνος που πληρώνει την όποια απάτη, αστοχία ή λάθος.

Έχει να φοβάται τους ανέντιμους πολιτικούς, τεχνοκράτες και δημοσίους υπαλλήλους, οι οποίοι στις πλάτες του και με τα δικά του χρήματα πλουτίζουν παράνομα και χρηματοδοτούν το πελατειακό τους κράτος.

Έχει να φοβάται τα κυκλώματα των ελληνοποιήσεων, των οποίων το μέλλον διαγράφετε λαμπρό, αφού τα τιμολόγια, με βάση τα οποία θα δίνονται πλέον οι επιδοτήσεις, θα γίνουν το βασικό τους εργαλείο.

Έχει να φοβάται τους διεφθαρμένους υπάλληλους, των διεφθαρμένων ελεγκτικών μηχανισμών, οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα, ακόμη και σήμερα, να τον «τυλίξουν σε μια κόλα χαρτί», και συχνά το κάνουν για πολλούς και διαφόρους λόγους.

Έχει να φοβάται τον αναξιόπιστο και αποδιοργανωμένο κρατικό μηχανισμό, ο οποίος ελαφρά τη καρδία, δεν θα ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του, ούτε χρονικά ούτε ποσοτικά και έτσι θα καταστήσει και τον παραγωγό αναξιόπιστο έναντι των δικών του υποχρεώσεων.

Έχει να φοβάται το ευμετάβλητο φορολογικό, νομικό και κανονιστικό περιβάλλον μέσα στο οποίο επιχειρεί, υπό τριτοκοσμικές συνθήκες και παντελή έλλειψη σχεδιασμού από την συντεταγμένη πολιτεία.

Έχει να φοβάται τους ανύπαρκτους ή απολύτως ελεγχόμενους από την κυβέρνηση θεσμούς.

Έχει να φοβάται τέλος, το διεφθαρμένο, υποτιθέμενο αγρότη. Το πολυεργαλείο του συστήματος, ο οποίος έναντι συνήθως αδράς αμοιβής, η οποία προέρχεται από κλεμμένα χρήματα των αγροτών, διασφαλίζει τα πάσης φύσεως συμφέροντα των αφεντικών του (πολιτικά, οικονομικά, κοινωνικά…).

Εδώ ισχύει απολύτως η παροιμία, «εκεί που μας χρωστούσανε, μας πήραν και το βόδι».

Άνθρωποι υπόλογοι για παράνομες επιδοτήσεις, εμφανίζονται ενώπιων «υποτιθέμενων» θεσμικών οργάνων, όπως η εξεταστική επιτροπή της βουλής, με απύθμενο θράσος, εριστική και προσβλητική συμπεριφορά προς όλους.

Κυρίως όμως προς του «έντιμους» κατά την κυβέρνηση αγρότες, ή τους χαζούς κατά κοινή ομολογία.

Διότι, ίσως είμαστε η μοναδική, θεωρητικά «πολιτισμένη» χώρα, όπου τον απατεώνα τον θεωρούμε έξυπνο και όχι απατεώνα!

Έτσι απολαμβάνουμε σε τηλεοπτική κάλυψη, ανεκδιήγητους τύπους να μας κουνάνε το δάχτυλο και να μας φτύνουν κατάμουτρα, βασιζόμενοι στα λεφτά της μαμάς τους, στην τύχη τους, που τους φέρνει και άλλα λεφτά, αλλά κυρίως στην κάλυψη από το κόμμα τους που ελέγχει τα πάντα. Ενίοτε ανακηρύσσονται και τοπικοί ήρωες, πρωτοστατούντων των χρήσιμων ηλιθίων, που αποτελούν τους κομματικούς στρατούς και που ελπίζουν κάποια μέρα να αποκτήσουν και αυτοί Ferrari, έστω και σε μπρελόκ!

Προφανώς ο κύριος Ferrari, η κυρία Porsche, ο κύριος Φραπές και ο κύριος Χασάπης, μας γράφουν όλους στα παλαιότερα των υποδημάτων τους. Καλύπτονται πλήρως από εκείνο τον πολιτικό, που όμως είναι αντιπρόεδρος του κυβερνώντος κόμματος και υπουργός, ο οποίος δήλωσε ευθαρσώς ότι η πλειοψηφία της Βουλής αποφασίζει ποιος είναι ένοχος και ποιος αθώος και όχι η δικαιοσύνη. Θεσμός για τον οποίο όλοι έχουμε άποψη και «λαμπρά» πρόσφατα παραδείγματα, όπως τα Τέμπη και οι υποκλοπές.

Ο πρωτογενής τομές στη χώρα τελείωσε και αυτό δεν είναι άποψη, είναι ψυχροί και αμείλικτοι αριθμοί.

Αργά στην αρχή, αλλά πάντα σταθερά και μεθοδικά, από τους τσιφλικάδες, τους κατακτητές τους μεσάζοντες και τους μεσίτες, φτάσαμε στις σωσμένες από εμάς τράπεζες, που δεν πληρώνουν καν φόρους και την ΑΑΔΕ.

Πιθανόν, και για την αγροτική παραγωγή, να αποτελούμε ως χώρα και λαός το πειραματόζωο της Ευρώπης.

Σε κάθε περίπτωση αυτό το «τσούρμο» που παριστάνει την κυβέρνηση, τοποθέτησε την βαριά ταφόπλακα, εξαφανίζοντας ακόμη και την προοπτική ή το όνειρο, με ότι αυτό συνεπάγεται για τις επόμενες γενιές.

Αχιλλέας Τσαπραΐλης
κτηνοτρόφος
Ένωση Εκτροφέων Ελληνικής Βραχυκερατικής Φυλής Βοοειδών 

Ραγδαία εξάπλωση των κρουσμάτων καταρροϊκού πυρετού, με την Περιφέρεια Πελοποννήσου να ενημερώνει ότι εντοπίστηκε, την Πέμπτη (20/11) κρούσμα καταρροϊκού πυρετού σε εκτροφή στο Πυρί της Γορτυνίας της Π.Ε. Αρκαδίας.

Οι κτηνιατρικές υπηρεσίες της Περιφέρειας Πελοποννήσου έχουν τεθεί σε επιφυλακή για την αποφυγή εξάπλωσης της νόσου και έχουν ληφθεί τα προβλεπόμενα υγειονομικά μέτρα τα οποία είναι:

• Ορισμός ζώνης ελέγχου της νόσου ακτίνας 20 χλμ. από τη μολυσμένη εκμετάλλευση η οποία περιλαμβάνει τους οικισμούς του πρώην Δήμου Ηραίας, του πρώην Δήμου Τροπαίων, τα Τ.Δ. Λαγκάδια, Λευκοχώρι και Τουθόα του πρώην Δήμου Λαγκαδίων, Παναγιά, Ριζοσπηλιά, Μάρκου, Βλόγγος, Μελισσόπετρα, Ζάτουνα και Δημητσάνα του πρώην Δήμου Δημητσάνας, Μοναστηράκι και Βούτση του πρώην Δήμου Κοντοβάζαινας, Βλαχόρραπτη, Σαρακίνι και Ατσίχολος του πρώην Δήμου Γόρτυνος.
• Απαγόρευση μετακίνησης των ζώων των εκμεταλλεύσεων που βρίσκονται εντός της ζώνης αυτής, με εξαίρεση τη μετακίνηση για άμεση σφαγή σε σφαγείο εντός της Π.Ε. Αρκαδίας.

Για την αποφυγή της εξάπλωσης του καταρροϊκού πυρετού η Περιφέρεια Πελοποννήσου αναφέρει ότι θα πρέπει σε όλες τις εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων και βοοειδών να ληφθούν αμέσως προληπτικά μέτρα τα οποία είναι:

• εφαρμογή εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών σε όλα τα ευαίσθητα είδη ζώων (πρόβατα, αίγες και βοοειδή)
• ψεκασμός των στάβλων με κατάλληλα εντομοκτόνα 1 φορά την εβδομάδα με ιδιαίτερη επιμονή στα υγρά σημεία (π.χ. γύρω από τις ποτίστρες)
• αποφυγή της βοσκής αργά το απόγευμα, όταν υπάρχει έξαρση στα τσιμπήματα των κουνουπιών
• εμβολιασμός των ζώων κατά του καταρροϊκού πυρετού με εμβόλια που έχουν εγκριθεί από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων σε συνεργασία με ιδιώτες κτηνιάτρους.

Συνάντηση στο ΥπΑΑΤ για εξάπλωση του καταρροϊκού πυρετού

Τα κρίσιμα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κτηνοτροφικός τομέας σε Μεσσηνία και Ηλεία λόγω των ζωονόσων ανέδειξαν σε κοινή τους συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Σπύρο Πρωτοψάλτη, οι βουλευτές Μεσσηνίας Περικλής Μαντάς και Ηλείας Ανδρέας Νικολακόπουλος.

Κατά τη συνάντηση, οι κ.κ. Μαντάς και Νικολακόπουλος είχαν τη δυνατότητα να υπογραμμίσουν την ιδιαίτερα δυσμενή θέση στην οποία έχουν περιέλθει εκατοντάδες κτηνοτρόφοι στους δύο νομούς, με τον κίνδυνο για τη βιωσιμότητα των μονάδων τους να είναι πλέον άμεσος. Όπως ανέφεραν οι δύο βουλευτές, η εξάπλωση του καταρροϊκού πυρετού έχει λάβει πλέον ανησυχητικές διαστάσεις, παρά τα μέτρα που ήδη έχουν τεθεί σε εφαρμογή, με αποτέλεσμα πολλοί κτηνοτρόφοι να βρίσκονται αντιμέτωποι κυριολεκτικά με ξεκλήρισμα των κοπαδιών τους.

Επιπλέον οι βουλευτές σημείωσαν ότι ο κυρίαρχος ορότυπος της νόσου με τα έως τώρα δεδομένα φαίνεται να μην αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με το διαθέσιμο εμβόλιο, γεγονός που καθιστά την κατάσταση ακόμη πιο πιεστική και το ενδεχόμενο επέκτασης της ζωονόσου ακόμα πιο πιθανό.

Από την πλευρά του ο Γενικός Γραμματέας του υπουργείου ενημέρωσε τους δύο βουλευτές ότι έχουν ήδη ενεργοποιηθεί Ομάδες Εργασίας ανά νομό και επεξεργάζονται την πλήρη εικόνα της κατάστασης, με στόχο το υπουργείο να υποβάλει επίσημο αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ένταξη του καταρροϊκού πυρετού στο πλαίσιο των αποζημιώσεων.
Ιδιαίτερη αναφορά πραγματοποιήθηκε επίσης και για το πρόβλημα της ευλογιάς, το οποίο έχει πλήξει σημαντικά το ζωικό κεφάλαιο, με τις μολύνσεις να εξαπλώνονται καθημερινά.

Ο κ.κ. Μαντάς και Νικολακόπουλος έθεσαν το ζήτημα του εμβολιασμού και της επάρκειας των σχετικών προμηθειών, με το υπουργείο να αναμένεται να πραγματοποιήσει επίσημη ενημέρωση σε αυριανή συνέντευξη Τύπου, παρέχοντας παράλληλα και τις ανάλογες οδηγίες για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

«Προτάσεις για την πλήρη κάλυψη των ζημιών»

Στο πλαίσιο της συνάντησης οι δύο βουλευτές στάθηκαν επίσης και στο ζήτημα των αποζημιώσεων, ζητώντας να μην αφορούν μόνο την ανασύσταση των μονάδων και των εγκαταστάσεων, αλλά να καλύπτεται το σύνολο της ζημίας που υφίστανται οι κτηνοτρόφοι,  από τη στιγμή εμφάνισης της νόσου έως και την πλήρη επαναφορά της δραστηριότητάς τους. Όπως τόνισαν οι βουλευτές, το χρονικό αυτό διάστημα είναι κρίσιμο, καθώς οι άνθρωποι του κλάδου ουσιαστικά χάνουν σχεδόν ολοκληρωτικά το εισόδημά τους και μένουν με μηδαμινή παραγωγική δραστηριότητα, βλέποντας το ζωικό τους κεφάλαιο να συρρικνώνεται δραματικά. «Ο χαμένος χρόνος πρέπει να αποζημιωθεί. Δεν μπορούμε να αφήσουμε τους κτηνοτρόφους να σηκώσουν μόνοι τους ένα βάρος που ξεπερνά τις δυνάμεις τους», σημείωσαν χαρακτηριστικά οι βουλευτές.

Όταν πληρώθηκε η συνδεδεμένη ενίσχυση του 2024 στον τομέα του βόειου κρέατος και για τα τρία Μέτρα είχαμε αναφέρει ότι δόθηκαν οι χαμηλότερες τιμές ενίσχυσης.

Αυτό πιθανόν να έχει συμβεί γιατί δεν είχαν γίνει οι έλεγχοι από την πλευρά του ΟΠΕΚΕΠΕ αλλά έγινε ακόμη μια πληρωμή στα τυφλά.

Συγκεκριμένα είχαν πληρώσει:

• το ύψος της συνδεδεμένης ενίσχυσης για το Μέτρο Α, για το έτος ενίσχυσης 2024 στο ποσό των 92 ευρώ ανά επιλέξιμο ζώο.
• το ύψος της συνδεδεμένης ενίσχυσης του Μέτρου Β, για το έτος ενίσχυσης 2024 στο ποσό των 200 ευρώ ανά επιλέξιμο ζώο
• το ύψος της συνδεδεμένης ενίσχυσης του Μέτρου Γ, για το έτος ενίσχυσης 2024 ανέρχεται στο ποσό των 210 ευρώ ανά επιλέξιμο ζώο

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, στο ΥπΑΑΤ φαίνεται ότι έκαναν τους ελέγχους και αποφάσισαν να προχωρήσουν σε συμπληρωματική πληρωμή της συνδεδεμένης ενίσχυσης στο τομέα.

Η σχετική απόφαση να αναμένεται να δημοσιευθεί το επόμενο διάστημα στη Διαύγεια.

Η ενίσχυση αναμένεται να τροποποιηθεί ως εξής:

• Για το Μέτρο Α να ανέλθει στα 100 ευρώ ανά ζώο
• Για το Μέτρο Β να ανέλθει στα 220 ευρώ ανά ζώο
• Για το Μέτρο Γ να ανέλθει στα 240 ευρώ ανά ζώο

Πάντως οι αγελαδοτρόφοι περιμένουν ακόμη την διορθωτική πληρωμή της συνδεδεμένης του έτους 2022, που είχε δημοσιευθεί σε ΦΕΚ το 2023.

Με Υπουργική Απόφαση, που δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ, τροποποιείται προηγούμενη απόφαση σχετικά με τον καθορισμό χορήγησης της Παρέμβασης Π1-32.3 - Στήριξη Συνδεδεμένου Εισοδήματος - Ζωική Παραγωγή, που αφορά την συνδεδεμένη στήριξη στον τομέα του βοείου κρέατος.

Η παρούσα απόφαση εφαρμόζεται από το έτος ενίσχυσης του 2025 και για τα επόμενα έτη έως το έτος ενίσχυσης 2027.

Οι αγελαδοτρόφοι είναι υποχρεωμένοι να έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία της καταχώρησης τυχόν αλλαγών στο μητρώο της εκμετάλλευσής τους για το έτος ενίσχυσης και θα πρέπει να συμμετέχουν στο συμβουλευτικό πρόγραμμα AKIS από 1/1/2025.

Συγκεκριμένα στο ΦΕΚ αναφέρονται οι εξής αλλαγές:

1. Το τέταρτο σημείο της παρ. 1 του άρθρου 4, το πέμπτο σημείο της παρ. 1 του άρθρου 5 και το πέμπτο σημείο της παρ. 1 του άρθρου 6 τροποποιούνται ως εξής: «Συμμετέχουν σε πρόγραμμα AKIS (Αgricultural Knowledge and Innovation System, δηλαδή «σύστημα γνώσης και καινοτομίας στη γεωργία»), όπως για παράδειγμα παροχής συμβουλευτικής υποστήριξης, κ.λπ., μετά την 1/1/2025».

2. Το πέμπτο σημείο της παρ. 1 του άρθρου 4, το έκτο σημείο της παρ. 1 του άρθρου 5 και το έκτο σημείο της παρ. 1 του άρθρου 6, τροποποιούνται ως εξής: «Έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία της καταχώρησης τυχόν αλλαγών στο μητρώο της εκμετάλλευσής τους για το έτος ενίσχυσης. Αυτό διαπιστώνεται από την καταχώρηση στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής (ΟΠΣΚ). Οι απαιτήσεις αναγνώρισης και καταχώρισης των ζώων πρέπει να πληρούνται μέχρι τις 31/12 κατά το σχετικό έτος υποβολής της αίτησης».

Διαβάστε το ΦΕΚ