Τα παραδοσιακά τυριά, στα οποία ανήκει και το Κασκαβάλι Πίνδου, είναι ξεχωριστά, λόγω των ιδιαίτερων οργανοληπτικών χαρακτηριστικών τους που αναζητούνται στις μέρες μας από τους καταναλωτές. Κάθε παραδοσιακό τυρί είναι συνδεδεμένο με την περιοχή από την οποία προέρχεται και από όπου αντλεί τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του. Τα χαρακτηριστικά αυτά συνδέονται με το περιβάλλον αλλά και τα ιστορικά- πολιτιστικά χαρακτηριστικά του τόπου παραγωγής του.
Η μελέτη των τοπικών παραδοσιακών τυριών είναι σημαντική για τις περιοχές που παράγονται. Κι αυτό γιατί μόνο έτσι θα εξασφαλιστεί η συνέχιση της παραγωγής τους, θα αναγνωριστεί η αξία τους, θα βελτιωθεί η ποιότητά τους, θα αναδειχτούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους με απώτερο στόχο την αύξηση της προστιθέμενης αξίας τους και την πιθανή πιστοποίησή τους.
Το τυρί Κασκαβάλι Πίνδου ανήκει στα τυριά που παρασκευάζονται με την τεχνολογία πλαθόμενης τυρομάζας (pasta filata). Ο ιταλικός χαρακτηρισμός pasta filata σημαίνει πλαστική μάζα. Το χαρακτηριστικό γνώρισμα των τυριών αυτών είναι ότι στην τεχνολογία παρασκευής τους η τυρομάζα μετά την αναθέρμανση υπόκειται σε ζύμωμα μέσα σε νερό υψηλής θερμοκρασίας και πλάθεται (ζυμώνεται) τόσο μέσα όσο και έξω από το νερό.
Διαδικασία τυροκόμησης:
Στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας Αγροτικών Προϊόντων- Τμήμα Γάλακτος Ιωαννίνων, του Ελληνικού Γεωργικού Οργανισμού ΔΗΜΗΤΡΑ υλοποιείται ερευνητικό έργο με τίτλο «Ο δρόμος του τυριού από την Πίνδο στον… Κόσμο - The cheese route from Pindos to the world». Στα πλαίσια του έργου αυτού παρασκευάστηκε σε ημι-βιομηχανική μορφή το τυρί Κασκαβάλι Πίνδου.
Η ημι-βιομηχανική παρασκευή του έγινε ως εξής: Το γάλα (πρόβειο ή μίγμα 90% πρόβειου- 10% γίδινου) παστεριώθηκε, προστέθηκε οξυγαλακτική καλλιέργεια, πυτιά και χλωριούχο ασβέστιο και πραγματοποιήθηκε η πήξη του. Στην συνέχεια έγινε το κόψιμο του τυροπήγματος, η αναθέρμανσή του υπό ανάδευση, η εξαγωγή του στα καλούπια, η στράγγισή του και η μεταφορά του στο ωριμαντήριο. Ακολούθησε τεμαχισμός της τυρομάζας, η μάλαξή της σε ζεστό νερό και η τοποθέτησή της σε καλούπι ως την επόμενη ημέρα. Το αλάτισμα έγινε με εμβάπτιση σε άλμη και τα τυριά μεταφέρθηκαν στο ωριμαντήριο και ακολούθως στο ψυγείο.
Ακολουθεί slideshow με φωτογραφίες από τα στάδια τυροκόμησης
Από τις προκαταρκτικές τυροκομήσεις στο πιλοτικό τυροκομείο του ΙΤΑΠ- ΤΜ Γάλακτος προέκυψε ότι το Κασκαβάλι μπορεί να παρασκευαστεί επιτυχώς μόνο από πρόβειο γάλα ή με ένα μικρό ποσοστό γίδινου (10%). Επίσης, το αλάτισμα μπορεί να γίνει ή με ξηρά αλατίσματα στην επιφάνεια του τυριού ή εμβάπτιση σε άλμη.
Η τυποποίηση του τρόπου παρασκευής θα δώσει αξία
Αποτελέσματα αναλύσεων:
Η σύσταση των τυριών Κασκαβάλι Πίνδου που παρασκευάστηκαν από πρόβειο γάλα (ΚΠ) ή από 90% πρόβειο γάλα και 10% γίδινο γάλα (ΚΓ) στις 60 και 90 ημέρες από την παρασκευή τους αναλύεται παρακάτω. Τα τυριά Κασκαβάλι Πίνδου που παρασκευάστηκαν από πρόβειο γάλα (ΚΠ) στις 60 ημέρες από την παρασκευή τους είχαν υγρασία 41.39%, αλάτι 2.23%, λίπος 27.67%, τέφρα 4.37% και πρωτεΐνες 23.58%, ενώ στις 90 ημέρες είχαν 41.83%, 2.00%, 28.50%, 4.24%, 22.94%, αντίστοιχα.
Τα τυριά που παρασκευάστηκαν από 90% πρόβειο γάλα και 10% γίδινο γάλα (ΚΓ) στις 60 ημέρες από την παρασκευή τους είχαν υγρασία 41.39%, αλάτι 2.11%, λίπος 27.50%, τέφρα 4.33%, και πρωτεΐνες 23.69% και στις 90 ημέρες είχαν 41.25%, 2.05%, 27.58%, 4.38%, 23.79% αντίστοιχα.
Τα τυριά Κασκαβάλι που παρασκευάστηκαν μόνο από πρόβειο ή με μίγμα 90% πρόβειο και 10% γίδινο γάλα δεν διέφεραν, γενικά, ως προς τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά τους, το βαθμό ωρίμασής τους δηλαδή ως προς το βαθμό διάσπασης των πρωτεϊνών (πρωτεόλυση) και του λίπους (λιπόλυση) και τα ρεολογικά χαρακτηριστικά τους κατά τη διάρκεια ωρίμασης και συντήρησής τους. Έλαβαν υψηλή βαθμολογία κατά τον οργανοληπτικό έλεγχο.
Το ερευνητικό έργο με τίτλο «Ο δρόμος του τυριού από την Πίνδο... στον κόσμο» με ακρωνύμιο Κασκαβάλι Πίνδου (MIS5033162) υλοποιείται στο πλαίσιο της Δράσης «Ενίσχυση Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων για ερευνητικά έργα στους τομείς αγροδιατροφής, δημιουργικής βιομηχανίας, ΤΠΕ, υγείας και βιοτεχνολογίας» και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εθνικούς πόρους - Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ήπειρος» (ΕΠ «Ήπειρος») του ΕΣΠΑ 2014-2020.
